Interpelacja w sprawie uznania zatrudnienia pielęgniarek i lekarzy w placówkach środowiskowych, mieszkaniach treningowych i wspomaganych oraz innych jednostkach pomocy społecznej i rehabilitacji społeczno-zawodowej za wykonywanie zawodu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13166
do ministra zdrowia
w sprawie uznania zatrudnienia pielęgniarek i lekarzy w placówkach środowiskowych, mieszkaniach treningowych i wspomaganych oraz innych jednostkach pomocy społecznej i rehabilitacji społeczno-zawodowej za wykonywanie zawodu
Zgłaszający: Maja Ewa Nowak, Izabela Bodnar, Sławomir Ćwik, Joanna Mucha, Barbara Okuła, Łukasz Osmalak, Mirosław Suchoń, Ewa Szymanowska, Wioleta Tomczak, Kamil Wnuk
Data wpływu: 27-10-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpłynęły wystąpienia organizacji i instytucji zajmujących się psychiatrią środowiskową oraz rehabilitacją społeczną osób z niepełnosprawnościami dotyczące potrzeby zmian w ustawach regulujących wykonywanie zawodu pielęgniarki, położnej i lekarza.
Z przekazanych pism wynika, że obowiązujące przepisy ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej oraz ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty nie uwzględniają zatrudnienia w licznych placówkach środowiskowych i wspierających, takich jak:
środowiskowe domy samopomocy,
mieszkania treningowe i wspomagane,
centra seniora,
ośrodki wsparcia prowadzone w oparciu o ustawę o pomocy społecznej,
placówki realizujące zadania z zakresu rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami finansowane m.in. przez PFRON.
W efekcie pielęgniarki i lekarze pracujący w tych jednostkach, mimo wykonywania czynności medycznych, nie mają zachowanej ciągłości wykonywania zawodu, a po pięciu latach takiego zatrudnienia mogą utracić prawo wykonywania zawodu. Powoduje to zniechęcenie personelu medycznego do pracy w tych miejscach i utrudnia zapewnienie adekwatnej opieki zdrowotnej osobom chorym psychicznie, z niepełnosprawnościami czy w podeszłym wieku.
Problem ten został wielokrotnie podnoszony przez środowiska społeczne:
Małopolski Komitet Rozwoju Ekonomii Społecznej (MKRES) w piśmie z dnia 20 lutego 2024 r. zwrócił uwagę, że brak uznania takiego zatrudnienia za wykonywanie zawodu pielęgniarki zagraża ciągłości opieki w placówkach środowiskowych i postulował uzupełnienie art. 4 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej o odpowiedni zapis.
Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych przekazało w marcu 2024 r. do Ministerstwa Zdrowia propozycję dodania nowych punktów w art. 4 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej oraz w art. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Jednak zaproponowany katalog obejmuje wyłącznie zakłady pracy.
Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Psychiatrii i Opieki Środowiskowej oraz Stowarzyszenie Rodzin „Zdrowie Psychiczne” w piśmie z dnia 5 kwietnia 2024 r. wskazały, że propozycja ta rozwiązuje problem tylko częściowo i postulowały rozszerzenie katalogu także o mieszkania treningowe, wspomagane i środowiskowe domy samopomocy.
Z perspektywy procesu deinstytucjonalizacji usług społecznych i zdrowotnych, prowadzonego zgodnie z Krajowym Planem Odbudowy i Strategią Rozwoju Usług Społecznych, niezbędne jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami, chorującym psychicznie i osobom starszym dostępu do opieki medycznej w środowisku lokalnym, blisko miejsca zamieszkania. Obecność pielęgniarek i lekarzy w takich placówkach ma fundamentalne znaczenie dla wczesnego reagowania na pogorszenie stanu zdrowia, wsparcia w farmakoterapii, psychoedukacji i zapobiegania hospitalizacjom.
Tymczasem obecny stan prawny tworzy bariery systemowe, utrudniając zatrudnianie personelu medycznego w strukturach środowiskowych oraz w placówkach pomocy społecznej, co stoi w sprzeczności z kierunkiem deinstytucjonalizacji i integracji opieki zdrowotnej z pomocą społeczną.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy lub prace legislacyjne dotyczące rozszerzenia katalogu miejsc uznawanych za wykonywanie zawodu pielęgniarki, położnej i lekarza o placówki środowiskowe, mieszkania wspomagane i inne jednostki wsparcia osób z niepełnosprawnościami?
Czy ministerstwo planuje współpracę z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz PFRON w celu opracowania spójnych rozwiązań prawnych umożliwiających zatrudnienie personelu medycznego w tych placówkach bez utraty prawa wykonywania zawodu?
Czy w ramach planowanych zmian zostanie uwzględniona potrzeba zapewnienia opieki pielęgniarskiej i lekarskiej w środowiskowych domach samopomocy, mieszkaniach treningowych i wspomaganych, centrach seniora oraz innych ośrodkach wsparcia prowadzonych na podstawie ustawy o pomocy społecznej?
W jakim terminie ministerstwo planuje przedstawić projekt zmian legislacyjnych w tym zakresie?
Z wyrazami szacunku Maja Nowak
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5698 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RKP.050.26.2025.AGR
Warszawa, 19 listopada 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13166 Pani Mai Ewy Nowak – posłanki na Sejm RP oraz
grupy posłów, w sprawie uznania zatrudnienia pielęgniarek i lekarzy w placówkach
środowiskowych, mieszkaniach treningowych i wspomaganych oraz innych jednostkach
pomocy społecznej i rehabilitacji społeczno-zawodowej za wykonywanie zawodu,
uprzejmie przekazuję poniższe informacje.
W zakresie zawodów lekarza i lekarza dentysty uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 2
ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2024 r. poz. 1287, z późn. zm.)
wykonywanie zawodu lekarza polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane
kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń zdrowotnych,
w szczególności: badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu chorób i zapobieganiu im, leczeniu
i rehabilitacji chorych, udzielaniu porad lekarskich, a także wydawaniu opinii i orzeczeń
lekarskich.
Wykonywanie zawodu lekarza dentysty polega na udzielaniu przez osobę posiadającą
wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń
określonych w ust. 1, w zakresie chorób zębów, jamy ustnej, części twarzowej czaszki oraz
okolic przyległych.
Za wykonywanie zawodu lekarza uważa się także:
1) prowadzenie przez lekarza badań naukowych lub prac rozwojowych w dziedzinie nauk
medycznych i nauk o zdrowiu, lub promocji zdrowia;
2) nauczanie zawodu lekarza;
3) kierowanie podmiotem leczniczym, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15
kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2024 r. poz. 799);
4) zatrudnienie w podmiotach zobowiązanych do finansowania świadczeń opieki
zdrowotnej ze środków publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia
2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.
z 2024 r. poz. 146 i 858), urzędach te podmioty obsługujących lub urzędach i instytucjach,
w ramach których wykonuje się czynności związane z przygotowywaniem, organizowaniem
lub nadzorem nad udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej;
5) zatrudnienie w Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, o której mowa w art.
1 pkt 6a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych.
Lekarz, lekarz dentysta może wykonywać czynności, o których mowa w ust. 1, 2 i 2b, także
za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności.
Zatrudnienie lekarza w placówkach środowiskowych i wspierających, takich jak:
- środowiskowe domy samopomocy,
- mieszkania treningowe i wspomagane,
- centra seniora,
- ośrodki wsparcia prowadzone w oparciu o ustawę o pomocy społecznej,
- placówki realizujące zadania z zakresu rehabilitacji społecznej i zawodowej osób
z niepełnosprawnościami, finansowane m.in. przez PFRON
samo w sobie nie powoduje utraty prawa wykonywania zawodu lekarza (PWZ).
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Utrata PWZ następuje wyłącznie w przypadkach określonych przez przepisy prawa, takich
jak:
1) utraty obywatelstwa polskiego lub innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
jeżeli nie nabył równocześnie obywatelstwa innego państwa członkowskiego Unii
Europejskiej;
2) ubezwłasnowolnienia całkowitego lub częściowego;
3) upływu czasu, na jaki zostało przyznane.
Lekarz traci PWZ również w przypadku:
1) złożenia przez lekarza albo lekarza dentystę oświadczenia o zrzeczeniu się tego prawa;
2) śmierci lekarza;
3) prawomocnego orzeczenia przez sąd dyscyplinarny zakazu wykonywania zawodu;
4) utraty pełnej zdolności do czynności prawnych;
5) wykonywania czynności zawodowych jedynie sporadycznie, w znikomym wymiarze lub
zakresie,
6) z powodu przerwy w wykonywaniu zawodu trwającej dłużej niż 5 lat.
Zatem lekarz zatrudniony w placówkach, o których mowa powyżej nadal wykonuje zawód
lekarza, ale w specyficznej roli, skupiając się na wsparciu i pomocy beneficjentom tych
placówek, a nie na leczeniu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu.
W zakresie zawodu pielęgniarki uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 15
lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 814 z późn. zm.),
wykonywanie zawodu pielęgniarki polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych,
w szczególności na rozpoznawaniu warunków i potrzeb zdrowotnych oraz problemów
pielęgnacyjnych pacjenta, planowaniu i sprawowaniu opieki pielęgnacyjnej, samodzielnym
udzielaniu w określonym zakresie świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych,
leczniczych, rehabilitacyjnych i medycznych czynności ratunkowych, realizacji zleceń
lekarskich, orzekaniu o rodzaju i zakresie świadczeń opiekuńczo-pielęgnacyjnych oraz na
edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia.
Za wykonywanie zawodu pielęgniarki uważa się również zatrudnienie w domach pomocy
społecznej oraz innych placówkach opiekuńczych, gdzie pielęgniarka sprawuje opiekę nad
osobami niesamodzielnymi, niepełnosprawnymi lub wymagającymi wsparcia w codziennym
funkcjonowaniu, zgodnie z jej uprawnieniami zawodowymi określonymi w ww. ustawie.
Równocześnie uprzejmie informuję, że trwają prace nad nową ustawą o zawodach
pielęgniarki i położnej, w której zaproponowano szerszy katalog miejsc zatrudnienia
pielęgniarki, gdzie będą mogły wykonywać zawód, z uwzględnieniem ciągłości jego
wykonywania, w tym m.in. środowiskowe domy samopomocy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --