Interpelacja w sprawie przejrzystości finansowania i potencjalnego upolitycznienia programu "Bezpieczny Senior - Świadomy Senior" realizowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13165
do ministra sprawiedliwości
w sprawie przejrzystości finansowania i potencjalnego upolitycznienia programu "Bezpieczny Senior - Świadomy Senior" realizowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Sebastian Łukaszewicz
Data wpływu: 27-10-2025
Ministerstwo Sprawiedliwości w 2025 roku rozpoczęło realizację pilotażowego programu edukacyjnego dla osób starszych pod nazwą „Bezpieczny Senior – Świadomy Senior”, mającego na celu podniesienie świadomości prawnej seniorów i ochronę przed oszustwami.
Pragnę przypomnieć, że podobny program o tej samej tematyce i celach był już wcześniej realizowany przez Stowarzyszenie Fidei Defensor, które z powodzeniem prowadziło działania edukacyjne w całej Polsce, docierając do tysięcy seniorów. Projekt był realizowany na podstawie umowy zawartej z Ministerstwem Sprawiedliwości w ramach środków publicznych, a jego skuteczność potwierdzały zarówno wyniki ewaluacji, jak i pozytywne opinie uczestników.
Tymczasem w 2024 roku – już po przejęciu władzy przez rząd Donalda Tuska – Ministerstwo Sprawiedliwości bezprawnie rozwiązało umowę ze Stowarzyszeniem Fidei Defensor. Dziś resort uruchomił podobny program pod nową nazwą – „Bezpieczny Senior – Świadomy Senior” – jednak już realizowany przy udziale polityków obecnego rządu.
Na oficjalnych zdjęciach publikowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości widać bowiem, że w wydarzeniach programu uczestniczą i występują publicznie członkowie Rady Ministrów, politycy Koalicji Obywatelskiej i urzędnicy powiązani z rządem Donalda Tuska, m.in. sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Marzena Okła-Drewnowicz.
Budzi to poważne wątpliwości, czy program realizowany ze środków publicznych nie jest wykorzystywany w sposób propagandowy i polityczny, zwłaszcza że w poprzednich latach te same środowiska polityczne krytykowały działania przedstawicieli rządu Zjednoczonej Prawicy, nazywając je „nadużyciem stanowiska” czy „korzyścią osobistą”.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na poniższe pytania:
Kto obecnie realizuje program „Bezpieczny Senior – Świadomy Senior”?
Proszę o wskazanie operatora, instytucji partnerskich, osób odpowiedzialnych za nadzór merytoryczny i finansowy oraz wszystkich podmiotów współpracujących.
Jaki jest całkowity koszt pilotażu programu w województwie świętokrzyskim?
Proszę o szczegółowe rozbicie kosztów na kategorie:
organizacja spotkań i logistyka,
materiały edukacyjne,
wynagrodzenia prelegentów,
obsługa medialna i promocyjna,
inne koszty administracyjne.
Proszę o szczegółowe przedstawienie kosztów, umów.
Czy program był przedmiotem otwartego konkursu ofert lub naboru dla organizacji społecznych?
Jeśli nie – dlaczego nie zapewniono konkurencyjności przy wyborze wykonawcy?
Na jakiej podstawie politycy rządu Donalda Tuska, m.in. sekretarz stanu Marzena Okła-Drewnowicz, występują na spotkaniach organizowanych w ramach programu finansowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości?
Czy ich wystąpienia mają charakter merytoryczny, czy polityczny?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości uważa, że udział polityków w wydarzeniach finansowanych z pieniędzy publicznych stanowi „korzyść osobistą”, tak jak zarzucano to przedstawicielom poprzedniego rządu Zjednoczonej Prawicy?
Jeśli nie – proszę o wyjaśnienie różnic w ocenie takich działań.
Czy planowane jest rozszerzenie programu „Bezpieczny Senior – Świadomy Senior” na kolejne województwa?
Jeśli tak – proszę o przedstawienie harmonogramu, kosztów oraz sposobu naboru podmiotów realizujących.
Podsekretarz stanu Sławomir Pałka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (20)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12328 znaków00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Sławomir Pałka
BK-VII.0520.455.2025
Warszawa, 06 listopada 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13165 Pana Posła Dariusza Mateckiego i Pana Posła
Sebastiana Łukaszewicza w sprawie przejrzystości finansowania i potencjalnego
upolitycznienia programu "Bezpieczny Senior - Świadomy Senior" realizowanego przez
Ministerstwo Sprawiedliwości – przedstawiam poniższe stanowisko.
Na wstępie należy zaznaczyć, że kluczowym dokumentem w przedmiocie polityki
senioralnej jest przyjęta 11 września 2015 r. ustawa o osobach starszych1. Akt ten nałożył
na organy administracji publicznej, państwowe jednostki organizacyjne oraz pozostałe
organizacje zaangażowane w kształtowanie sytuacji osób starszych, obowiązek
monitorowania ich sytuacji w Polsce. Efektem działania, na mocy art. 5 ust. 1 ww. ustawy,
jest przygotowywana corocznie przez Radę Ministrów „Informacja o sytuacji osób
starszych w Polsce”. Zakresem monitorowania sytuacji osób starszych obejmuje się
m.in. sytuację demograficzną czy realizację polityki senioralnej.
Z kolei w kontekście edukacji prawnej społeczeństwa, w tym osób starszych, znaczenia
nabiera system nieodpłatnej pomocy prawnej udzielanej na podstawie ustawy z dnia
5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
obywatelskim oraz edukacji prawnej2 (dalej: ustawa n.p.p.).
1 Dz.U. z 2015 r., poz. 1705
2 Dz. U. z 2026 r., poz. 44
-- 1 of 7 --
2
Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że społeczeństwo w Polsce jest społeczeństwem
starzejącym się, Ministerstwo Sprawiedliwości zaplanowało wprowadzenie w 2025 r.
pilotażowego modelu spotkań edukacyjnych w wybranym województwie.
Do udziału w programie pilotażowym Ministerstwo Sprawiedliwości wytypowało
województwo świętokrzyskie jako obszar zamieszkiwany przez największą liczbę osób
w wieku 60 lat i więcej w przeliczeniu na ogólną liczbę mieszkańców3. Ponadto
uwzględnione zostały przekazane przez Komendę Główną Policji statystyki w zakresie
przestępstw dokonywanych w 2025 r. wobec seniorów oraz tematyka porad prawnych
udzielanych w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej, które posłużyły do zobrazowania
najczęstszych problemów prawnych, z jakimi borykają się seniorzy z województwa
świętokrzyskiego.
Mając na względzie potrzebę dostosowania tematyki spotkań edukacyjnych do realnych
problemów i potrzeb osób w wieku 60 lat i więcej, Ministerstwo Sprawiedliwości
opracowało obszary tematyczne dotyczące: przestępstw przeciwko mieniu,
cyberprzemocy, zagadnień związanych z własnością rzeczy ruchomych i nieruchomości,
dziedziczeniem oraz sprawami konsumenckimi, ponadto spraw rodzinnych
oraz przestępstw popełnianych przeciwko opiece i rodzinie.
W 2026 roku tematyka spotkań obejmuje: oszustwa metodą „na wnuczka” oraz pozostałe
przestępstwa wymierzone w mienie seniorów, bezpieczeństwo i ochronę danych
w przestrzeni wirtualnej, przeciwdziałanie przemocy domowej i procedury jej
rozpoznawania, prawne aspekty zarządzania majątkiem (testamenty, darowizny, umowy
dożywocia), edukację konsumencką i skuteczną ochronę praw kupującego, uprawnienia
w ramach świadczeń emerytalnych oraz prawa pacjenta w systemie ochrony zdrowia.
3 Zgodnie z danymi GUS „Ludność, Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju
terytorialnym w 2024 r. (stan w dniu 31.12.)” średni udział osób w wieku 60 lat i więcej w ogólnej
liczbie obywateli Polski w 2024 roku wynosi 26,62%, zaś w województwie świętokrzyskim 29,76% i
jest najwyższy w skali kraju;
-- 2 of 7 --
3
Kto obecnie realizuje program „Bezpieczny Senior – Świadomy Senior”? Proszę
o wskazanie operatora, instytucji partnerskich, osób odpowiedzialnych za nadzór
merytoryczny i finansowy oraz wszystkich podmiotów współpracujących.
Program „Bezpieczny Senior – Świadomy Senior” w 2025 roku był realizowany przez
Ministerstwo Sprawiedliwości we współpracy z: wojewodą świętokrzyskim, Ministrem
do spraw Polityki Senioralnej, Ministerstwem Cyfryzacji, Naukową i Akademicką Siecią
Komputerową NASK, Komendą Główną Policji oraz poszczególnymi powiatami
województwa świętokrzyskiego4.
W 2026 roku nastąpiła zmiana nazwy programu na „Świadomy Senior – Bezpieczny
Senior”. Jest on obecnie realizowany we współpracy z Pełnomocnik Rządu do spraw
Polityki Senioralnej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, urzędy wojewódzkie
(z wyjątkiem świętokrzyskiego, w którym zrealizowano pilotaż Programu), Komendę
Główną Policji, NASK, Biuro Rzecznika Praw Pacjenta, Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i Krajową Radę Notarialną.
Program został zaplanowany tak, aby wykorzystać zasoby instytucji publicznych,
bez ponoszenia kosztów finansowych związanych z zapewnieniem prelegentów
na spotkania. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że program jest realizowany
przez pracowników ministerstwa w ramach realizowanych zadań. Nadzór merytoryczny
sprawowany jest przez Zastępcę Dyrektora nadzorującego Wydział Nieodpłatnej Pomocy
Prawnej, a nadzór finansowy przez Biuro Finansów Ministerstwa Sprawiedliwości.
W 2026 roku również Biuro Komunikacji i Promocji Ministerstwa Sprawiedliwości bierze
udział w projekcie.
Jaki jest całkowity koszt pilotażu programu w województwie świętokrzyskim?
4 Minister Sprawiedliwości podpisał porozumienie z przedstawicielami 13 powiatów, których udział
w programie był dobrowolny.
-- 3 of 7 --
4
Całkowity koszt programu w województwie świętokrzyskim wyniósł: 24 431,70 zł
(słownie: dwadzieścia cztery tysiące czterysta trzydzieści jeden złotych i siedemdziesiąt
groszy), co obejmuje:
- organizacja spotkań i logistyka – przyznane na rzecz pracowników Ministerstwa
Sprawiedliwości diety dzienne w łącznej kwocie za 13 spotkań: 765 zł (zgodnie z § 7 ust. 1
i ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie należności
przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej
jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej z dnia 29 stycznia 2013 r., dieta w
czasie podróży krajowej jest przeznaczona na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia
i wynosi 45 zł za dobę podróży (ust. 1). Należność z tytułu diet oblicza się za czas
od rozpoczęcia podróży krajowej (wyjazdu) do powrotu (przyjazdu) po wykonaniu zadania
służbowego w następujący sposób: jeżeli podróż trwa nie dłużej niż dobę i wynosi: a)
mniej niż 8 godzin - dieta nie przysługuje, b) od 8 do 12 godzin - przysługuje 50% diety,
c) ponad 12 godzin - przysługuje dieta w pełnej wysokości);
- materiały edukacyjne – wydruk broszury informacyjnej dla osób starszych pn. „Warto
wiedzieć”: 3990,00 zł;
- wynagrodzenia prelegentów: 0 zł;
- obsługa medialna i promocyjna: materiały promocyjne dla seniorów zakupione na poczet
13 spotkań: 19 667,70 zł;
- inne koszty administracyjne: 0 zł.
Czy program był przedmiotem otwartego konkursu ofert lub naboru dla organizacji
społecznych?
Program nie był i nie jest przedmiotem otwartego konkursu ofert lub naboru organizacji
społecznych, albowiem jest realizowany samodzielnie przez pracowników Ministerstwa
Sprawiedliwości we współpracy z partnerami oraz pracownikami poszczególnych starostw
powiatowych (w 2025 r.) i pracowników urzędów wojewódzkich (w 2026 r.), w których
odbywają się spotkania. Program ma charakter nieodpłatny.
-- 4 of 7 --
5
Na jakiej podstawie politycy rządu Donalda Tuska, m.in. sekretarz stanu Marzena
Okła-Drewnowicz, występują na spotkaniach organizowanych w ramach programu
finansowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości? Czy ich wystąpienia mają
charakter merytoryczny, czy polityczny?
W dotychczasowych 13 spotkaniach w województwie świętokrzyskim brali udział m.in.
Minister Zuzanna Rudzińska–Bluszcz, Minister Marzena Okła–Drewnowicz oraz Minister
Sprawiedliwości Waldemar Żurek. W spotkaniach w 2026 roku brali udział m.in. Minister
Waldemar Żurek, Minister Marzena Okła–Drewnowicz oraz Minister Sławomir Pałka.
Ich udział w spotkaniach programu „Bezpieczny Senior – Świadomy Senior” (obecnie
Świadomy Senior – Bezpieczny Senior”) wynika z ich kompetencji i roli w rządzie
oraz z zakresu powierzonych zadań.
Należy podkreślić, że program został uruchomiony, sfinansowany i przygotowany przez
Ministerstwo Sprawiedliwości — stąd udział Minister Zuzanny Rudzińskiej–Bluszcz,
Ministra Sławomira Pałki i Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka, jako stron
realizujących przedsięwzięcie.
W spotkaniach biorą udział także inni przedstawiciele rządu oraz administracji (w tym
Komenda Główna Policji, wojewoda świętokrzyski i przedstawiciele NASK-u), ponieważ
wydarzenie dotyczy kompetencji ich resortów i jest organizowane we współpracy
międzyinstytucjonalnej.
Zarówno spotkania z seniorami, jak i kierowane do nich wypowiedzi mają charakter
wyłącznie merytoryczny5.
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości uważa, że udział polityków w wydarzeniach
finansowanych z pieniędzy publicznych stanowi „korzyść osobistą”, tak jak
5 relacje ze spotkań, jakie odbyły się w 2025 r. w województwie świętokrzyskim, dostępne są na
stronie: https://www.gov.pl/web/nieodplatna-pomoc/relacja-ze-spotkan-programu-edukacji-
prawnej-dla-seniorow
-- 5 of 7 --
6
zarzucano to przedstawicielom poprzedniego rządu Zjednoczonej Prawicy? Jeśli nie
– proszę o wyjaśnienie różnic w ocenie takich działań
Jak już wspomniano powyżej, jest to program edukacyjny i profilaktyczny, materiały są
finansowane ze środków resortowych, spotkania organizowane w celu edukacji prawnej
seniorów, a udział przedstawicieli resortu sprawiedliwości wynika z ich kompetencji i roli
w rządzie oraz z zakresu powierzonych zadań.
Wskazuję dodatkowo, że udział Ministra Zuzanny Rudzińskiej–Bluszcz, Ministra Marzeny
Okły–Drewnowicz oraz Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka w Programie wynika
z faktu, że program jest realizowany we współpracy tych instytucji przez pracowników
Ministerstwa Sprawiedliwości, którzy w ramach swoich zadań organizowali spotkania,
współpracowali z instytucjami publicznymi oraz powiatami i ich zaangażowanie
umożliwiło realizację Programu. Udział kierownictwa resortu ma za zdanie nagłośnienie
problematyki będącej przedmiotem programu i zachęcanie osób starszych do udziału.
Nie stanowi żadnej korzyści osobistej. Jest elementem zadań realizowanych przez
poszczególne resorty i osoby nimi kierujące.
Czy planowane jest rozszerzenie programu „Bezpieczny Senior – Świadomy Senior”
na kolejne województwa? Jeśli tak – proszę o przedstawienie harmonogramu,
kosztów oraz sposobu naboru podmiotów realizujących
Zakłada się, że w 2026 roku program zostanie wdrożony w 15 województwach
(z wyłączeniem województwa świętokrzyskiego) poprzez organizację 15 spotkań
edukacyjnych (po 1 spotkaniu inaugurującym w każdym województwie). Każde spotkanie
przewidziane jest dla co najmniej 150 uczestników.
Tak jak dotychczas, organizacja spotkań opiera się na współpracy pomiędzy
Ministerstwem Sprawiedliwości, zaangażowanymi podmiotami oraz powiatami
włączonymi do projektu, których udział jest dobrowolny i nadal ma charakter nieodpłatny.
Harmonogram zaplanowanych spotkań w 2026 przedstawia poniższa tabela:
-- 6 of 7 --
7
Województwo Termin Miejsce
lubelskie 22 maja 2026 Lublin
pomorskie 02 czerwca 2026 Gdańsk
łódzkie 08 czerwca 2026 Łódź
małopolskie 12 czerwca 2026 Wieliczka
śląskie 25 czerwca 2026 Katowice
podkarpackie 10 lipca 2026 Rzeszów
warmińsko-mazurskie 14 lipca 2026 Olsztyn
dolnośląskie 22 lipca 2026 Wrocław
zachodniopomorskie 09 września 2026 Szczecin
lubuskie 10 września 2026 Gorzów Wielkopolski
kujawsko-pomorskie 23 września 2026 Bydgoszcz
wielkopolskie 01 października 2026 Poznań
mazowieckie 28 października 2026 Warszawa
opolskie 16 listopada 2026 Opole
podlaskie 26 listopada 2026 Białystok
Koszty są proporcjonalne do tych poniesionych w województwie świętokrzyskim
i obejmują zapewnienie materiałów edukacyjnych i promocyjnych. Koszt materiałów
wyniósł łącznie: 86 948,70 zł, w tym 45 510,00 zł (wydruk 15 tys. broszur edukacyjnych,
albowiem pozostałe broszury zostaną przekazane do powiatów, które również wezmą
udział w programie) i 41 438,70 zł (za materiały promocyjne). Wybór wykonawców
do wydruku materiałów nastąpił zgodnie z procedurami udzielania zamówień
publicznych.
Z wyrazami szacunku
Sławomir Pałka/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --