Interpelacja w sprawie ochrony osób fizycznych przed nieautoryzowanym wykorzystaniem ich głosu, wizerunku i innych cech osobistych przez systemy sztucznej inteligencji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13153
do ministra cyfryzacji
w sprawie ochrony osób fizycznych przed nieautoryzowanym wykorzystaniem ich głosu, wizerunku i innych cech osobistych przez systemy sztucznej inteligencji
Zgłaszający: Katarzyna Matusik-Lipiec, Elżbieta Anna Polak, Iwona Małgorzata Krawczyk, Iwona Hartwich, Anna Sobolak, Alicja Łuczak, Magdalena Łośko
Data wpływu: 27-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich miesiącach w Polsce zaczęły pojawiać się przypadki, w których twórcy internetowi, dziennikarze czy osoby publiczne informują o nieuprawnionym wykorzystaniu ich głosu i wizerunku przez systemy generatywnej sztucznej inteligencji. Wykorzystanie modeli zdolnych do syntetycznego odtwarzania głosu lub wizerunku realnych osób bez ich zgody stanowi poważne zagrożenie dla ochrony dóbr osobistych, prywatności i zaufania społecznego do informacji rozpowszechnianych w sieci. Z uwagi na coraz większą dostępność narzędzi tego typu można przewidywać, że skala zjawiska będzie się w najbliższym czasie tylko zwiększać.
W obecnym stanie prawnym ochrona przed tego rodzaju działaniami jest rozproszona i pośrednia. Pewien poziom ochrony zapewniają istniejące przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące dóbr osobistych (art. 23–24 K.c.), ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a także przepisy Kodeksu karnego (np. art. 190a § 2 dotyczący podszywania się pod inną osobę). Dodatkowo w sferze ochrony danych osobowych obowiązuje RODO oraz ustawa o ochronie danych osobowych, które w pewnym zakresie mogą obejmować wizerunek lub głos jako dane biometryczne.
Jednak żaden z tych aktów prawnych nie odnosi się bezpośrednio do zjawiska syntetycznego generowania treści przez systemy sztucznej inteligencji. Obecne przepisy nie przewidują ani jasnych zasad odpowiedzialności za wykorzystanie czyjegoś głosu lub wizerunku przez modele AI, ani procedur pozwalających na szybkie usuwanie takich treści z Internetu. W praktyce osoby poszkodowane mają ograniczone możliwości reakcji, a proces dochodzenia ochrony dóbr osobistych jest czasochłonny i kosztowny. Urząd Ochrony Danych Osobowych zwraca uwagę na konieczność stworzenia odrębnych przepisów regulujących rozpowszechnianie szkodliwych treści typu deepfake.
Na poziomie Unii Europejskiej przyjęto w 2024 r. rozporządzenie AI Act (Regulation (EU) 2024/1689), które wprowadza jednolite zasady dotyczące stosowania systemów sztucznej inteligencji w państwach członkowskich. Akt ten przewiduje m.in. obowiązek oznaczania materiałów audio, wideo lub obrazów wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez AI oraz zakazuje wykorzystywania systemów mogących w sposób nieuprawniony manipulować ludźmi lub naruszać ich godność.
Choć AI Act stanowi istotny krok w kierunku zapewnienia bezpieczeństwa i przejrzystości w obszarze AI, to jednak pozostawia wiele kwestii – takich jak ochrona indywidualnych praw do głosu, wizerunku i tożsamości – do uregulowania na poziomie krajowym. Dlatego państwa członkowskie, w tym Polska, stoją obecnie przed koniecznością opracowania krajowych mechanizmów wdrożeniowych oraz ewentualnego rozszerzenia ochrony ponad minimum wynikające z AI Act.
Przykładem może być model duński, w którym zaproponowano przypisanie każdej osobie fizycznej prawa do własnego głosu, wizerunku i cech twarzy jako elementu ochrony prawnej przed nieautoryzowanym generowaniem treści przez AI. Rozwiązanie to uzyskało szerokie poparcie społeczne i stanowi przykład, w jaki sposób można skutecznie chronić jednostkę przed nadużyciami technologicznymi.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi obecnie prace nad opracowaniem krajowych regulacji prawnych dotyczących ochrony osób fizycznych przed nieautoryzowanym wykorzystaniem ich głosu, wizerunku lub innych cech osobistych przez systemy sztucznej inteligencji?
Czy planowane są działania legislacyjne mające na celu uzupełnienie obowiązującego prawa cywilnego, karnego lub autorskiego o przepisy odnoszące się wprost do generatywnej AI i zjawiska, jakim jest deepfake?
Jakie mechanizmy egzekucji i ochrony prawnej (np. prawo do usunięcia treści, odpowiedzialność platform, prawo do odszkodowania) są rozważane w ramach wdrażania nowych przepisów w Polsce? Czy Polska zamierza przyjąć rozwiązania inspirowane tzw. modelem duńskim, przyznając obywatelom prawo do ich cyfrowego wizerunku i głosu jako chronionego dobra prawnego?
Czy ministerstwo planuje kampanie informacyjne lub programy edukacyjne, które podniosłyby świadomość społeczną w zakresie zagrożeń wynikających z rozwoju generatywnej AI oraz możliwości prawnej ochrony jednostki?
Czy przewidziano współpracę międzyresortową oraz konsultacje z branżą medialną, środowiskiem twórców internetowych i organizacjami zajmującymi się ochroną praw cyfrowych w celu wypracowania kompleksowych rozwiązań w tym zakresie?
Z poważaniem
Sekretarz stanu Dariusz Standerski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21212 znakówadres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Dariusz Standerski
BM.WP.057.200.2025
Warszawa, 03 stycznia 2026 r.
Szanowny Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 30 października br. Posłanek na Sejm RP Pań Katarzyny Matusik-Lipiec,
Elżbiety Anny Polak, Iwony Małgorzaty Krawczyk, Iwony Hartwich, Anny Sobolak, Alicji
Łuczak, Magdaleny Łośko w sprawie ochrony osób fizycznych przed nieautoryzowanym
wykorzystaniem ich głosu, wizerunku i innych cech osobistych przez systemy sztucznej
inteligencji (interpelacja nr 13153)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posłanki pytania.
Ad 1) Czy ministerstwo prowadzi obecnie prace nad opracowaniem krajowych regulacji
prawnych dotyczących ochrony osób fizycznych przed nieautoryzowanym
wykorzystaniem ich głosu, wizerunku lub innych cech osobistych przez systemy
sztucznej inteligencji?
Ochrona osób fizycznych przed nieautoryzowanym wykorzystaniem ich głosu, wizerunku
lub innych cech osobistych przez systemy sztucznej inteligencji kształtuje się w oparciu o
przepisy rozporządzenia 2024/1689 AI Act, z naciskiem na art. 50 dot. obowiązków
informacyjnych, które obecnie wynikają wprost z rozporządzenia. Rozporządzenie jest
częścią polskiego porządku prawnego i bezpośrednio oddziałuje na rzeczywistość prawną
państw członkowskich. Wspomagające do rozporządzenia będą przepisy rozporządzenia o
danych osobowych (RODO) dot. danych osobowych powstałych w wyniku specjalnego
przetwarzania technicznego, dot. cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych
osoby fizycznej.
Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi równolegle prace nad projektem ustawy o systemach
sztucznej inteligencji (numer z wykazu RCL: UC71), który na obecnym etapie uwzględnia
m.in.:
ustanowienie krajowego organu nadzoru rynku odpowiedzialnego za
egzekwowanie przepisów rozporządzenia 2024/1689 (AI Act);
procedury kontroli i postępowania administracyjnego w przypadku naruszenia
przepisów rozporządzenia, w tym nielegalnego przetwarzania danych
biometrycznych;
możliwość nakładania administracyjnych kar pieniężnych za stosowanie systemów
AI niezgodnych z prawem, w tym tych, które naruszają prawa podstawowe osób
fizycznych.
Planowane w najbliższych miesiącach wejście w życie projektu ustawy istotnie zwiększy
możliwość nadzoru nad systemami sztucznej inteligencji w Polsce, w tym ochrony
obywateli przed nieuprawnionym wykorzystaniem ich cech osobistych przez takie
systemy.
Ad 2) Czy planowane są działania legislacyjne mające na celu uzupełnienie
obowiązującego prawa cywilnego, karnego lub autorskiego o przepisy odnoszące się
wprost do generatywnej AI i zjawiska deepfake?
-- 1 of 7 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Ze względu na właściwość tematyczną pytania Ministerstwo Cyfryzacji zwróciło się do
Ministerstwa Sprawiedliwości, jak i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Kulturowego z
prośbą przekazanie wkładu do odpowiedzi.
W pierwszej kolejności należy wspomnieć o projekcie ustawy o systemach sztucznej
inteligencji (UC71) , który przygotowało Ministerstwo Cyfryzacji. Projekt służy stosowaniu
w krajowym porządku prawnym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych
przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr
300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE)
2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828.
Ww. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady, mające bezpośrednie zastosowanie
w Polsce i częściowo obowiązujące od 2 lutego 2025 roku (Rozdział I: Przepisy Ogólne
oraz Rozdział II: Zakazane Praktyki) oraz od 2 sierpnia 2025 roku (Rozdział III: Systemy AI
Wysokiego Ryzyka: Sekcja 4: Organy Notyfikujące i Jednostki Notyfikowane; Rozdział V:
Modele AI Ogólnego Przeznaczenia; Rozdział VII: Zarządzanie; Rozdział XII: Kary oraz art.
78 z wyjątkiem art. 101), definiuje deepfake jako wygenerowane przez AI lub
zmanipulowane przez AI obrazy, treści dźwiękowe lub treści wideo, które przypominają
istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia, które odbiorca mógłby
niesłusznie uznać za autentyczne lub prawdziwe (art. 3 pkt 60 ww. rozporządzenia). Do
zjawiska deepfake odnosi się również art. 50 ust. 4 ww. rozporządzenia, który będzie mógł
być stosowany bezpośrednio od 2 sierpnia 2026 r.
Ochrona na gruncie prawa cywilnego
Problematyka związana z ochroną osób fizycznych przed nieautoryzowanym
wykorzystaniem ich głosu, wizerunku i innych cech osobistych przez systemy sztucznej
inteligencji, wpisuje się w szerzy problem związany z nadużyciami w Internecie.
Na gruncie prawa cywilnego takie zjawiska można rozpatrywać w kontekście naruszeń
dóbr osobistych. Dobra osobiste nie posiadają legalnej definicji. W art. 23 ustawy z dnia
23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny ustawodawca poprzestał na egzemplifikacji
wybranych dóbr (tj. zdrowia, wolności, czci, swobody sumienia, nazwiska lub pseudonimu,
wizerunku, tajemnicy korespondencji, nietykalności mieszkania, twórczości naukowej,
artystycznej, wynalazczej i racjonalizatorskiej) oraz na potwierdzeniu pozostawania
wszystkich dóbr osobistych człowieka pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od
ochrony przewidzianej w innych przepisach. Tym samym na przedstawicielach doktryny i
judykatury spoczywa zadanie stwierdzania istnienia kolejnych dóbr osobistych, innych niż
wymienione przykładowo w art. 23 k.c. Nie budzi wątpliwości, że dobrem osobistym
istniejącym a niewskazanym w tym przepisie jest życie – podstawowe dobro osobiste
człowieka, pozwalające na korzystanie z innych dóbr.
Istnieją także dobra osobiste odkodowane w związku z kształtowaniem się nowych
stosunków społecznych i potrzebą ochrony wartości i interesów człowieka1. W tym
kontekście nie można wykluczyć, by wobec znacznej aktywności internetowej, w tym
także zjawisk niepożądanych, a występujących wyłącznie w przestrzeni wirtualnej,
pojawiła się kolejna kategoria dóbr osobistych, związanych wyłącznie z ochroną jednostki
w Internecie.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi aktualnie prac zmierzających do uzupełnienia
obowiązującego prawa cywilnego o przepisy odnoszące się wprost do zjawisk
1 B. Janiszewska, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 1 (art. 1–55(4)),
red. J. Gudowski, LEX 2021, komentarz do art. 23, teza 1.
-- 2 of 7 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
zachodzących w przestrzeni internetowej, w tym treści generatywnych przez AI czy
zjawiska deepfake.
Wskazać natomiast należy, że działająca przy Ministrze Sprawiedliwości Komisja
Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego dostrzegła konieczność całościowego spojrzenia na
regulacje odnoszące się do ochrony dóbr osobistych, odpowiedniej równowagi i proporcji
pomiędzy środkami ochrony dóbr osobistych oraz wolności słowa, a także na konieczność
pilnego uwzględnienia konsekwencji wynikających z rozwoju nowych technologii
informatycznych, w tym w szczególności sztucznej inteligencji i coraz bardziej
poszerzającej się skali różnorodnych kompletnie wcześniej nieznanych środków naruszania
dóbr osobistych.
Z tych przyczyn zostały podjęte wstępne działania zmierzające do opracowania założeń
rozwiązań służących ochronie dóbr osobistych i wolności słowa, w obszarze prawa
cywilnego. Zgodnie z planem, w dalszej kolejności, zintensyfikowane zostaną działania
Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego i Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego w tym
przedmiocie. Intencją Komisji jest wypracowanie rozwiązań o kompleksowym,
stanowiących realną i adekwatną odpowiedź na niepożądane zjawiska związane z
rozwojem nowych technologii.
Wstępny etap prac uniemożliwia jednak przedstawienie bardziej precyzyjnych założeń i
planowanych rozwiązań, w tym także przesądzenie w jakim stopniu projektowane
rozwiązania odnosić się będą wprost do omawianego zjawiska. Efekt prac Komisji
Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego dostępny jest jednak na stronie internetowej
Ministerstwa Sprawiedliwości w zakładce dedykowanej pracom Komisji.
Ochrona na gruncie prawa karnego
W kontekście ogólnej uwagi interpelacji, że „obecne przepisy nie przewidują ani jasnych
zasad odpowiedzialności za wykorzystanie czyjegoś głosu lub wizerunku przez modele AI,
ani procedur pozwalających na szybkie usuwanie takich treści z Internetu” wyjaśniam, że
obowiązuje przepisy prawa karnego materialnego już obecnie właściwie penalizują
wymienione w interpelacji przestępstwa w postaci kradzieży tożsamości, oszustwa
internetowego czy nieuprawnionego pozyskiwania danych osobowych.
W tym zakresie przywołać należy przede wszystkim:
przestępstwo kradzieży tożsamości z art. 190a § 2 k.k. (w każdy sposób, także
elektronicznie), zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 8,
przestępstwo oszustwa z art. 286 § 1 k.k. (które penalizuje każdy rodzaj oszustwa)
i jest zagrożone surową karą do 8 lat pozbawienia wolności,
przestępstwo oszustwa z art. 287 § 1 k.k. (polegające przede wszystkim na
wpływaniu bez upoważnienia na automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub
przekazywanie danych informatycznych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej),
zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 5,
przestępstwo bezprawnego uzyskania informacji lub dostępu do całości lub części
systemu informatycznego (art. 267 § 1 i 2 k.k.), zagrożone karą grzywny, karą
ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2,
przestępstwo nielegalnego przetwarzania danych osobowych z art. 107 ust. 1 i 2
ustawy o ochronie danych osobowych, które, w zależności od rodzaju nielegalnie
przetwarzanych danych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo
pozbawienia wolności do lat 2, albo grzywnie, karze ograniczenia wolności albo
pozbawienia wolności do lat 3.
W zależności od ustalonego w sprawie stanu faktycznego i wyczerpania przez sprawcę
jednym czynem znamion więcej niż jednego przepisu karnego, ww. przestępstwa mogą
pozostawać w zbiegu z innymi – np. przestępstwem utrudniania zapoznania się z
-- 3 of 7 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
informacją (art. 268 k.k.), przestępstwem niszczenia danych informatycznych (art. 268a
k.k.), przestępstwem uszkadzania danych informatycznych (art. 269 k.k.), przestępstwem
zakłócania systemu komputerowego (art. 269a) i innymi przestępstwami, np. przeciwko
wolności, wolności seksualnej i mieniu.
W Ministerstwie Sprawiedliwości w najbliższym czasie nie są planowane zmiany w
zakresie prawa karnego materialnego w obszarze objętym interpelacją.
Na podpis Prezydenta RP oczekuje ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o
świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw. W zakresie tematyki
interpelacji ustawa obejmuje nowe rozwiązania, mające zminimalizować nielegalne treści
w Internecie. Ustawa przewiduje mianowicie uprawnienie dla m.in. prokuratora, Policji,
KAS-u, Straży Granicznej, w zakresie określonych przestępstw (w tym m.in. art. 189a, 119
§ 1, 148a § 1, 190 § 1, 190a § 2, 200 § 3 i 5, 256 § 1 i 2, 286 § 1, 287 § 1 k.k.), do złożenia
wniosku o wydanie nakazu podjęcia działań przeciwko nielegalnym treściom polegającego
na uniemożliwieniu dostępu do nielegalnych treści występujących w usłudze świadczonej
przez dostawcę usług pośrednich, których rozpowszechnianie może wyczerpywać
znamiona czynu zabronionego, a także nawołujących do popełnienia czynu zabronionego.
Kryteria, które zostały w ustawie przyjęte przy enumeratywnym odesłaniu do
konkretnych czynów zabronionych, są trzy:
zakwalifikowanie danego przestępstwa jako przestępstwa internetowego
rozumianego jako przestępstwo związane z Internetem według sposobu działania
(modus operandi) sprawcy,
przestępstwo internetowe jest związane z rozpowszechnianiem treści,
uniemożliwienie dostępu do treści nie powoduje negatywnych skutków dla
dyskursu obywatelskiego i procesów wyborczych.
Skutkiem przeprowadzonego postępowania może być wg projektu wydanie przez organ
właściwy do rozpatrzenia wniosku decyzji zawierającej nakaz uniemożliwienia dostępu do
nielegalnych treści. Dodatkowo wskazuję, że przed cyberatakami w pierwszej kolejności
chronią mechanizmy wypracowane przez Ministerstwo Cyfryzacji oraz działające w
strukturach Policji Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości (zob. art. 5d ustawy o
Policji).
Zarówno phishing jak i cyberstalking są w Polsce karane, odpowiednio jako przestępstwo z
art. 287 § 1 k.k. i art. 190a § 1 k.k.
W zakresie technologii deepfake wskazuję zaś, że już na gruncie obecnie obowiązujących
przepisów sprawca wykorzystujący tę technologię, w zależności od celu jej zastosowania,
może ponosić odpowiedzialność m.in. z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych,
która to ustawa wymaga zgody na rozpowszechnianie wizerunku. Sprawca może też
odpowiadać karnie, m.in. z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych za
nielegalne przetwarzanie danych, z art. 190a § 2 k.k. (kradzież tożsamości), z art. 191 k.k.
(zmuszanie do określonego zachowania),z art. 191a k.k. (rozpowszechnienie wizerunku
nagiej osoby bez zgody), z art. 202 k.k. (publiczna prezentacja lub produkcja,
rozpowszechnianie, przechowywanie i posiadanie treści pornograficznych, z art. 212 i 216
k.k. (zniesławienie lub zniewaga) lub z art. 286 k.k. (oszustwo).
Z racji na ważkość omawianego problemu Ministerstwo Sprawiedliwości – Departament
Prawa Karnego stale monitoruje otoczenie legislacyjne w tym zakresie oraz informacje
przekazywane m.in. przez Prokuraturę Krajową.
Zjawisko deepfake dotyka dóbr osobistych uregulowanych w KC oraz prawa do wizerunku
w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
-- 4 of 7 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Ew. nowelizacja KC nie jest w kompetencji MKiDN. Natomiast gdy chodzi o prawo
autorskie, to art. 81 ustawy już teraz gwarantuje prawo do wizerunku stanowiąc, że
„rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej”.
W kontekście deepfake MKiDN prowadzi obecnie analizy, czy jest to regulacja
wystarczająca. W szczególności dotyczy to takich kwestii jak konieczność ew.
doprecyzowania, że wizerunek obejmuje też głos czy sposób zachowania danej osoby oraz
czy konieczne jest wzmocnienie ochrony tak rozumianego wizerunku gwarantowanej
prawem cywilnym przez wprowadzenie w określonym zakresie także odpowiedzialności
karnej. Analizujemy też działania podejmowane w omawianym obszarze przez pozostałe
państwa UE, w szczególności sprawującą obecnie Prezydencję w Radzie UE Danię. Na ten
moment jest jeszcze za wcześnie, aby zakomunikować, jakie zmiany zostaną
wprowadzone.
Gdy chodzi natomiast o blokowanie stron internetowych rozpowszechniających materiały
klasyfikowane jako deepfake kluczowe znaczenie ma przygotowana przez MC i
procedowana obecnie w Sejmie nowelizacja uśude.
Ad 3) Jakie mechanizmy egzekucji i ochrony prawnej (np. prawo do usunięcia treści,
odpowiedzialność platform, prawo do odszkodowania) są rozważane w ramach
wdrażania nowych przepisów w Polsce? Czy Polska zamierza przyjąć rozwiązania
inspirowane tzw. modelem duńskim, przyznając obywatelom prawo do ich cyfrowego
wizerunku i głosu jako chronionego dobra prawnego?
W polskim porządku prawnym ochrona przed nieautoryzowanym wykorzystaniem
wizerunku, głosu czy tożsamości osoby fizycznej opiera się obecnie na przepisach
o dobrach osobistych (art. 23–24 kodeksu cywilnego), prawie do wizerunku (art. 81
ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), wybranych przepisach prawa karnego
(np. zniesławienie, stalking), a także na regulacjach unijnych, w szczególności RODO, DSA
i DMA.
W ramach wdrażania nowych przepisów, w tym ustawy o systemach sztucznej inteligencji
(UC71), Polska rozwija system ochrony prawnej, który obejmuje:
a) mechanizmy egzekucji i nadzoru - projekt ustawy o AI przewiduje utworzenie
krajowego organu nadzoru rynku – Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej
Inteligencji – wyposażonej w kompetencje do kontroli, wydawania decyzji,
nakładania kar oraz egzekwowania zakazów stosowania systemów AI
naruszających prawa podstawowe, w tym prawa do wizerunku i głosu;
b) prawo do usunięcia treści i sprzeciwu – wraz z wejściem w życie Digital
Services Act (DSA), użytkownicy zyskują dostęp do procedur „notice and action”
(ang. zgłoś i działaj), prawa do odwołania od decyzji platformy oraz możliwości
złożenia skargi do krajowych organów nadzorczych (UKE, KRRiT). RODO
zapewnia dodatkowo prawo do bycia zapomnianym (art. 17), czyli usunięcia
danych osobowych, w tym danych biometrycznych, głosu czy wizerunku.
c) odpowiedzialność platform. Projekt ustawy wdrażającej DSA przewiduje
odpowiedzialność cywilną, administracyjną i karną dostawców usług cyfrowych za
naruszenia przepisów, w tym za nielegalne wykorzystanie danych osobowych i
naruszenie dóbr osobistych.
d) w zakresie prawa do odszkodowania istnieją dwa tryby dochodzenia roszczeń -
osoby fizyczne mogą dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych na
podstawie kodeksu cywilnego (jw.), a także dochodzić odszkodowania za
naruszenie przepisów RODO (art. 82), w przypadku szkody materialnej lub
niematerialnej.
Odnosząc się do tzw. modelu duńskiego, który zakłada uznanie cyfrowego wizerunku
i głosu za chronione dobra prawne, należy wskazać, że obecnie w Polsce nie funkcjonuje
-- 5 of 7 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
odrębna regulacja przyznająca obywatelom takie prawo wprost. Niemniej jednak, projekt
ustawy o systemach sztucznej inteligencji oraz wskazane wyżej przepisy DSA i RODO
tworzą podstawy do budowania interpretacji o uznaniu cyfrowych cech tożsamości (w tym
głosu i wizerunku) za elementy podlegające ochronie prawnej – zarówno w kontekście
danych osobowych, jak i dóbr osobistych.
Ad 4) Czy ministerstwo planuje kampanie informacyjne lub programy edukacyjne, które
podniosłyby świadomość społeczną w zakresie zagrożeń wynikających z rozwoju
generatywnej AI oraz możliwości prawnej ochrony jednostki?
Ministerstwo Cyfryzacji dostrzega potrzebę wzmacniania świadomości społecznej
w zakresie wyzwań i zagrożeń związanych z rozwojem generatywnej sztucznej inteligencji,
w tym w obszarach takich jak ochrona danych osobowych, dezinformacja, naruszenia dóbr
osobistych czy profilowanie.
W zaprezentowanym przez Ministra Cyfryzacji projekcie Polityki rozwoju sztucznej
inteligencji w Polsce do 2030 r., który obecnie oczekuje na skierowanie do dalszego
procedowania legislacyjnego, przewidziano szereg działań edukacyjnych i informacyjnych.
Na tym etapie prac uwzględniono m.in.:
potrzebę realizacji programów edukacyjnych i kampanii informacyjnych dla
obywateli, mających na celu zwiększenie kompetencji cyfrowych oraz wiedzy
o prawach jednostki w kontekście AI;
rozwój narzędzi wspierających edukację w zakresie bezpiecznego i etycznego
korzystania z technologii AI, w tym generatywnej;
budowę platformy informacyjnej poświęconej sztucznej inteligencji, która ma
służyć jako źródło wiedzy, materiałów edukacyjnych oraz informacji o dostępnych
mechanizmach ochrony prawnej.
Wyżej wylistowane działania mają na celu zarówno informowanie o potencjalnych
zagrożeniach, ale także wspieranie obywateli w świadomym i bezpiecznym korzystaniu
z rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji, by wraz z rozwojem świadomości o AI,
wzmacniać polskie talenty w tym zakresie.
Ad 5) Czy przewidziano współpracę międzyresortową oraz konsultacje z branżą
medialną, środowiskiem twórców internetowych i organizacjami zajmującymi się ochroną
praw cyfrowych w celu wypracowania kompleksowych rozwiązań w tym zakresie?
Wyżej wspominany już projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji (UC71) jest
procedowany w trybie rządowym, co oznacza, że zgodnie z obowiązującymi zasadami
legislacyjnymi przewidziane są konsultacje publiczne i międzyresortowe. Analogicznie,
zaprezentowana przez Ministra Cyfryzacji Polityka rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce
do 2030 roku – dokument strategiczny, który w najbliższym będzie przedmiotem procesu
legislacyjnego – również zakłada szerokie konsultacje społeczne i międzysektorowe.
W ramach prac nad Polityką AI wskazano również konkretne obszary, które będą
realizowane we współpracy z innymi resortami – m.in. w zakresie edukacji, kultury,
ochrony zdrowia, sprawiedliwości czy rynku pracy. Dokument ten zakłada podejście
horyzontalne, uwzględniające potrzebę współpracy międzysektorowej
i międzyinstytucjonalnej, w tym z branżą medialną, środowiskiem twórców internetowych
oraz organizacjami zajmującymi się ochroną praw cyfrowych.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Standerski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 7 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 7 of 7 --