Interpelacja w sprawie marginalizacji działalności Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13151
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie marginalizacji działalności Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA)
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 27-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) została powołana ustawą z dnia 26 września 2014 r. w celu koordynacji krajowej polityki kosmicznej, rozwoju technologii satelitarnych oraz wspierania współpracy naukowo-przemysłowej w tym obszarze. Agencja przez lata stanowiła przykład efektywnie funkcjonującej instytucji państwowej, łączącej środowiska nauki, biznesu i administracji.
Obecnie jednak obserwowany jest wyraźny kryzys funkcjonowania Polsy, który budzi uzasadnione obawy o jej dalszą działalność i wiarygodność. Z licznych sygnałów płynących ze środowiska naukowego i przemysłowego wynika, że agencja przechodzi głęboki paraliż organizacyjny i decyzyjny. Zwolnienia doświadczonych pracowników, w tym osób odpowiedzialnych za projekty międzynarodowe, komunikację oraz rozwój sektora edukacji kosmicznej, doprowadziły do utraty ciągłości wielu zadań. Niepokojące są również informacje o ograniczeniu autonomii agencji oraz o wstrzymywaniu części decyzji operacyjnych wymagających bieżącego zatwierdzenia przez resort.
W efekcie instytucja, która miała być symbolem nowoczesnego państwa inwestującego w innowacje i technologie przyszłości, staje się przykładem centralizacji i osłabienia roli eksperckiej administracji. Takie działania nie tylko podważają zaufanie środowiska naukowego, ale także narażają Polskę na utratę wizerunku w strukturach międzynarodowych, gdzie stabilność i kompetencja partnera instytucjonalnego stanowią podstawowy warunek współpracy.
Proszę zatem o odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy ministerstwo posiada wiedzę o przyczynach destabilizacji organizacyjnej w Polskiej Agencji Kosmicznej i jakie działania zostały podjęte w celu jej wyjaśnienia?
Kto personalnie w resorcie odpowiada za nadzór nad Polsą oraz za decyzje dotyczące zmian kadrowych i organizacyjnych w tej instytucji?
Czy ministerstwo zatwierdzało lub rekomendowało zwolnienia pracowników posiadających unikalne kompetencje w obszarze współpracy międzynarodowej i promocji programów kosmicznych?
Na jakiej podstawie ograniczono autonomię agencji w zakresie decyzji finansowych i operacyjnych? Czy taki model nadzoru nie narusza zasady samodzielności instytucji wynikającej z ustawy o Polsie?
Czy ministerstwo przeprowadziło audyt lub kontrolę nad realizacją ustawowych zadań agencji od początku bieżącego roku, a jeśli tak – jakie są ich wyniki?
Czy resort planuje opracowanie planu naprawczego dla Polskiej Agencji Kosmicznej i przywrócenie jej pełnej zdolności operacyjnej?
Czy ministerstwo zamierza ponieść konsekwencje wobec osób, które poprzez swoje decyzje lub zaniechania doprowadziły do obecnej destabilizacji agencji?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zagwarantować, że Polska nie utraci swojej pozycji i wiarygodności w strukturach międzynarodowych (w tym Europejskiej Agencji Kosmicznej) z powodu problemów organizacyjnych w Polsie?
Z poważaniem
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Olga Semeniuk-Patkowska
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7773 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DNP-V.054.6.2025
Warszawa, 17 listopada 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 13151
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13151 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pani Olgi
Ewy Semeniuk-Patkowskiej, w sprawie marginalizacji działalności Polskiej Agencji
Kosmicznej, przedstawiam poniżej odpowiedź na pytania zawarte w interpelacji.
Ad 1
Ministerstwo Rozwoju i Technologii1 poprzez departamenty merytoryczne zawsze bardzo
szczegółowo analizuje wszystkie sygnały, w tym skargi dotyczące jednostek
nadzorowanych i podległych.
Ad 2
Uprawnienia w zakresie art. 6 ust. 2 oraz art. 8 i art. 10 ustawy z dnia 26 września 2014 r.
o Polskiej Agencji Kosmicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1957)2 należą do wyłącznej kompetencji
ministra właściwego do spraw gospodarki. Natomiast, w kwestii decyzji dotyczących zmian
kadrowych w Polskiej Agencji Kosmicznej3, należy wskazać, że Ministerstwo Rozwoju
i Technologii nie pełni roli pracodawcy wobec pracowników POLSA, a czynności
w sprawach z zakresu prawa pracy w imieniu pracodawcy, czyli POLSA wykonuje wobec
pracowników Prezes POLSA. Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju
i Technologii z dnia 23 listopada 2021 r. w sprawie nadania statutu Polskiej Agencji
Kosmicznej, to Prezes nadaje Agencji regulamin organizacyjny.
Ad 3
1 dalej: MRiT, Ministerstwo
2 dalej: Ustawa
3 dalej: POLSA, Agencja
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ministerstwo nie zatwierdzało zwolnień, ani nie rekomendowało zwolnienia pracowników
posiadających unikalne kompetencje w obszarze współpracy międzynarodowej i promocji
programów kosmicznych. Zatrudnianie i zwalnianie pracowników leży w kompetencji
kierownictwa POLSA.
Ad 4
Zgodnie z Ustawą, Agencja prowadzi samodzielną gospodarkę finansową na podstawie
rocznego planu finansowego, który jest opracowywany przez Prezesa Agencji, po
zasięgnięciu opinii Rady Agencji, a następnie zatwierdzany przez ministra właściwego do
spraw gospodarki.
Zmiany w planie finansowym Agencji dokonywane są na podstawie ustawy z dnia 27
sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U 2025 poz. 1483)4. W zależności od ich
rodzaju, zmiany w planie finansowym dokonywane są za zgodą ministra sprawującego
nadzór nad agencją, zgodą ministra właściwego ds. finansów publicznych i po uzyskaniu
opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu.
Wszystkie wnioski o dokonanie zmian w planie finansowym Agencji przekazywane do MRiT,
były procedowane zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych.
W związku z powyższym, nie dochodzi do ograniczenia autonomii Agencji w zakresie decyzji
finansowych.
Ad 5
Ministerstwo w 2025 r. nie realizowało audytów dotyczących działalności POLSA,
natomiast zgodnie z Planem Kontroli Ministra Rozwoju i Technologii na 2025 r.
przeprowadzono w POLSA następujące kontrole dotyczące wykorzystania:
dotacji podmiotowej udzielonej Agencji przez Ministra Rozwoju i Technologii na
2024 r. (umowa nr II/544/P/73012/2570/23/DIP),
dotacji celowej udzielonej Agencji przez Ministra Rozwoju i Technologii na
realizację w 2024 r. zadań wynikających z Krajowego Programu Kosmicznego
(umowa nr II/352/P/15080/2800/24/DIP).
W ramach kontroli dotacji podmiotowej, trwają obecnie czynności związane
z opracowywaniem dokumentu pokontrolnego. Natomiast kontrola dotacji celowej została
zakończona. W wyniku kontroli dotacji celowej stwierdzono m.in., że:
środki finansowe z udzielonej dotacji zostały wykorzystane przez Agencję jedynie
w niewielkim stopniu, tj. na poziomie 27,13% przyznanej kwoty. Agencja nie
wydatkowała w pełnym zakresie kwoty pierwszej transzy dotacji i nie wnioskowała
o przyznanie kolejnych;
środkami z dotacji POLSA sfinansowała wydatki poniesione w związku z realizacją
zadań w trzech z czterech określonych w umowie projektów;
wydatki sfinansowane ze środków dotacji zostały poniesione w okresie wskazanym
w umowie, dotyczyły projektów i zadań określonych w umowie, i co do zasady,
4 dalej: ustawa o finansach publicznych
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
poniesione zostały w sposób prawidłowy, z zachowaniem zasady celowości
i gospodarności wydatkowania środków publicznych;
odnotowano przypadek zakupu materiałów promocyjnych bez przeprowadzenia
rzetelnej analizy potrzeb w tym zakresie oraz stwierdzono rozdystrybuowanie ww.
materiałów nie w pełni zgodnie z zakładanym przez Agencję przeznaczeniem;
sfinansowane ze środków kontrolowanej dotacji zamówienia, dokonane w oparciu
o przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.
U. z 2024 r. poz. 1320, z późn. zm.), tj. zamówienia, których wartość była równa lub
przekroczyła kwotę 130 000 zł zostały udzielone prawidłowo. Stwierdzono jednak
przypadek postępowania zakazanego postanowieniami art. 29 ust. 2
przedmiotowej ustawy, tj. podział zamówienia na odrębne zamówienia (o wartości
niższej aniżeli 130 000 zł), prowadzący do niezastosowania przepisów ustawy;
Agencja w terminie przekazała do Ministerstwa Rozwoju i Technologii
sprawozdania finansowe i merytoryczne dotyczące wykorzystania dotacji oraz
spełniła wymagania umowy dotyczące prowadzenia wyodrębnionej ewidencji
księgowej środków dotacji oraz zwrotu niewykorzystanej części dotacji.
POLSA terminowo regulowała zobowiązania, a dowody księgowe dotyczące wydatków
finansowanych z dotacji poddane zostały wymaganym kontrolom, udokumentowanym
zgodnie z obowiązującymi w POLSA procedurami.
Dodatkowo, informuję, że wystąpienia pokontrolne z obu ww. kontroli zostaną
opublikowane w BIP Ministerstwa.
Ad 6
Zgodnie art. 6 Ustawy Agencja działa zgodnie z następującymi planami działalności:
1) pięcioletnim - corocznie aktualizowanym;
2) rocznym - w skład którego wchodzi plan finansowy, o którym mowa w ustawie
o finansach publicznych, obejmujący rok obrotowy pokrywający się z rokiem
kalendarzowym.
Ad 7
Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie pełni roli pracodawcy wobec pracowników POLSA,
a czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w imieniu pracodawcy, czyli
POLSA wykonuje wobec pracowników Prezes POLSA. Natomiast, w odniesieniu do Prezesa
Agencji, informuję, że Minister Finansów i Gospodarki ocenia kierowników poszczególnych
jednostek na podstawie przedkładanych do Ministerstwa sprawozdań z funkcjonowania
jednostki w danym roku (np. z działalności, z realizacji lub wykonania zadań), informacji
kwartalnych oraz sprawozdań rocznych z wykonania planu działalności (w rozumieniu
systemu kontroli zarządczej), sprawozdań finansowych jednostek za dany rok, skarg na
jednostki w danym roku oraz sposobów ich rozpatrzenia, wyników kontroli
przeprowadzonych w jednostkach w danym roku oraz sposobu realizacji wniosków
pokontrolnych, oświadczeń o stanie kontroli zarządczej za dany rok.
Ad 8
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zgodnie z Ustawą, POLSA jest agencją wykonawczą w rozumieniu przepisów ustawy
o finansach publicznych. Mimo swojej podległości ministrowi właściwemu do spraw
gospodarki, POLSA jest odrębnym podmiotem. To na kierownictwie POLSA spoczywa
obowiązek budowania wizerunku, dbania o pozycję i wiarygodność Agencji w strukturach
międzynarodowych.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 4 --