Interpelacja nr 13142
Interpelacja w sprawie zmiany zasad rozliczania energii elektrycznej z instalacji fotowoltaicznych oraz zapewnienia stabilnych warunków rozwoju energetyki prosumenckiej w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmiany zasad rozliczania energii elektrycznej z instalacji fotowoltaicznych oraz zapewnienia stabilnych warunków rozwoju energetyki prosumenckiej w Polsce
Interpelacja nr 13142
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zmiany zasad rozliczania energii elektrycznej z instalacji fotowoltaicznych oraz zapewnienia stabilnych warunków rozwoju energetyki prosumenckiej w Polsce
Zgłaszający: Marek Krząkała
Data wpływu: 27-10-2025
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich latach obserwujemy dynamiczny rozwój mikroinstalacji fotowoltaicznych w Polsce. Dzięki wsparciu programów rządowych i samorządowych, takich jak „Mój Prąd“ czy „Czyste Powietrze“ dziesiątki tysięcy gospodarstw domowych i małych firm zdecydowały się na inwestycję w odnawialne źródła energii. Niestety, po wprowadzeniu zmian w systemie rozliczeń prosumenckich w 2022 roku, wielu właścicieli instalacji fotowoltaicznych odczuło znaczne pogorszenie opłacalności inwestycji.
Nowy system tzw. net-billingu, oparty na rozliczaniu wartościowym według cen energii z rynku hurtowego, okazał się dla prosumentów nieprzewidywalny i często niekorzystny ekonomicznie. W efekcie tempo przyrostu nowych instalacji w ostatnich kwartałach zauważalnie spadło, a część inwestorów wstrzymuje decyzje o montażu fotowoltaiki. Dodatkowo pojawia się istotny problem dotyczący przyszłości najstarszych prosumentów, którzy rozliczają się w systemie net-meteringu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami umowy zawierane na zasadach tego systemu obowiązują przez 15 lat. Można zatem przypuszczać, że po zakończeniu tych umów prosumenci będą musieli zaprzestać oddawania energii do sieci. Pierwsze takie umowy zakończą się już za sześć lat.
W tym kontekście należy odnotować także zapowiedź nowego programu dofinansowania do zakupu przydomowych magazynów energii, dedykowanego właścicielom mikroinstalacji fotowoltaicznych. Program ma objąć również osoby rozliczające się w tzw. starym systemie, czyli net-meteringu. Jest to krok w dobrym kierunku, ponieważ magazyny energii stanowią kluczowy element stabilizacji sieci elektroenergetycznej oraz zwiększenia autokonsumpcji energii w gospodarstwach domowych. Wciąż jednak brak jest szczegółowych informacji dotyczących zasad programu – w tym wysokości wsparcia, przewidywanej pojemności dotowanych magazynów czy kryteriów kwalifikacji beneficjentów.
Na tle tych zapowiedzi szczególnie niepokojące są najnowsze dane dotyczące kondycji krajowego systemu elektroenergetycznego, który nie nadąża za tempem rozwoju odnawialnych źródeł energii. Latem, gdy produkcja z instalacji PV rośnie, a zapotrzebowanie na energię spada (np. w weekendy czy święta), dochodzi już do sytuacji, w których konieczne jest czasowe wyłączanie instalacji OZE – głównie farm fotowoltaicznych i wiatrowych. Na razie nie dotyczy to prosumentów, ale operatorzy alarmują, że bez zmian w systemie to tylko kwestia czasu. Jak podkreślają przedstawiciele PSE, system elektroenergetyczny nie ma obecnie wystarczającej elastyczności ani narzędzi do zagospodarowania nadwyżek energii z OZE. W 2025 roku w Polsce odnotowano już więcej godzin z cenami ujemnymi niż przez cały poprzedni rok, co oznacza, że ilość wytwarzanej energii w wielu momentach przekracza zapotrzebowanie odbiorców. Z danych Agencji Rynku Energii wynika, że na koniec kwietnia 2025 r. instalacje prosumenckie odpowiadały za 12,36 GW z 22,29 GW całkowitej mocy zainstalowanej w fotowoltaice. PSE ostrzega, że może dojść do sytuacji, w której wyłączone zostaną wszystkie źródła kontrolowane przez operatora, a nadal utrzyma się nadwyżka energii mogąca zakłócić pracę systemu europejskiego. Obecny system wydawania warunków przyłączenia – oparty na zasadzie „kto pierwszy, ten lepszy“ – prowadzi do chaosu inwestycyjnego i wymaga strategicznego planowania. PSE szacuje, że potencjał OZE w Polsce może sięgnąć nawet 91 GW do 2030 roku, jednak realizacja tego potencjału wymaga nie tylko inwestycji w sieci przesyłowe i dystrybucyjne, ale również rozwoju przydomowych magazynów energii oraz nowoczesnych technologii zarządzania energią.
Szczególnie istotne jest to w kontekście województwa śląskiego, które przechodzi intensywną transformację energetyczną. Region ten, przez dekady oparty na górnictwie i energetyce konwencjonalnej, posiada ogromny potencjał w zakresie rozwoju mikroinstalacji OZE oraz prosumenckich modeli energetycznych. Miasta takie jak Rybnik, Gliwice czy Katowice inwestują w odnawialne źródła energii i poprawę efektywności energetycznej budynków, jednak dalszy rozwój wymaga stabilnych regulacji, sprawnej infrastruktury sieciowej oraz jasnych zasad rozliczeń. To właśnie w takich regionach inwestycje w fotowoltaikę, magazyny energii i lokalne sieci dystrybucyjne mogą przynieść największe efekty społeczne i środowiskowe.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi analizy dotyczące skutków finansowych i inwestycyjnych wprowadzenia systemu net-billingu dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw?
Czy resort rozważa zmianę obecnych zasad rozliczeń na bardziej korzystne i przewidywalne dla prosumentów – np. przez wprowadzenie gwarantowanej ceny odkupu energii, możliwości dłuższego okresu bilansowania lub powrotu do rozliczeń ilościowych (net-meteringu)?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie regulacji zapewniających kontynuację rozliczania energii po upływie 15-letniego okresu obowiązywania umów prosumenckich zawartych w systemie net-meteringu?
W jakim terminie prosumenci mogą spodziewać się przedstawienia przez resort konkretnych propozycji legislacyjnych dotyczących zasad funkcjonowania po zakończeniu obowiązujących umów?
Kiedy zostanie ogłoszony nowy program dofinansowania przydomowych magazynów energii i jakie będą jego szczegółowe założenia, w tym wysokość wsparcia oraz grupy beneficjentów?
Czy jest planowane połączenie programu dopłat do magazynów energii z istniejącymi mechanizmami wsparcia (np. „Mój Prąd“ lub „Czyste Powietrze“), tak aby zapewnić kompleksowe podejście do rozwoju energetyki prosumenckiej?
Jakie działania planuje resort, aby zwiększyć elastyczność krajowego systemu elektroenergetycznego i uniknąć konieczności odłączania instalacji OZE, w tym prosumenckich, w okresach nadprodukcji energii?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby wesprzeć regiony objęte transformacją energetyczną – w szczególności województwo śląskie – w rozwoju lokalnych systemów energetycznych, modernizacji sieci i budowie infrastruktury dla prosumentów?
Z wyrazami szacunku
Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 13142
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zmiany zasad rozliczania energii elektrycznej z instalacji fotowoltaicznych oraz zapewnienia stabilnych warunków rozwoju energetyki prosumenckiej w Polsce
Zgłaszający: Marek Krząkała
Data wpływu: 27-10-2025
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich latach obserwujemy dynamiczny rozwój mikroinstalacji fotowoltaicznych w Polsce. Dzięki wsparciu programów rządowych i samorządowych, takich jak „Mój Prąd“ czy „Czyste Powietrze“ dziesiątki tysięcy gospodarstw domowych i małych firm zdecydowały się na inwestycję w odnawialne źródła energii. Niestety, po wprowadzeniu zmian w systemie rozliczeń prosumenckich w 2022 roku, wielu właścicieli instalacji fotowoltaicznych odczuło znaczne pogorszenie opłacalności inwestycji.
Nowy system tzw. net-billingu, oparty na rozliczaniu wartościowym według cen energii z rynku hurtowego, okazał się dla prosumentów nieprzewidywalny i często niekorzystny ekonomicznie. W efekcie tempo przyrostu nowych instalacji w ostatnich kwartałach zauważalnie spadło, a część inwestorów wstrzymuje decyzje o montażu fotowoltaiki. Dodatkowo pojawia się istotny problem dotyczący przyszłości najstarszych prosumentów, którzy rozliczają się w systemie net-meteringu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami umowy zawierane na zasadach tego systemu obowiązują przez 15 lat. Można zatem przypuszczać, że po zakończeniu tych umów prosumenci będą musieli zaprzestać oddawania energii do sieci. Pierwsze takie umowy zakończą się już za sześć lat.
W tym kontekście należy odnotować także zapowiedź nowego programu dofinansowania do zakupu przydomowych magazynów energii, dedykowanego właścicielom mikroinstalacji fotowoltaicznych. Program ma objąć również osoby rozliczające się w tzw. starym systemie, czyli net-meteringu. Jest to krok w dobrym kierunku, ponieważ magazyny energii stanowią kluczowy element stabilizacji sieci elektroenergetycznej oraz zwiększenia autokonsumpcji energii w gospodarstwach domowych. Wciąż jednak brak jest szczegółowych informacji dotyczących zasad programu – w tym wysokości wsparcia, przewidywanej pojemności dotowanych magazynów czy kryteriów kwalifikacji beneficjentów.
Na tle tych zapowiedzi szczególnie niepokojące są najnowsze dane dotyczące kondycji krajowego systemu elektroenergetycznego, który nie nadąża za tempem rozwoju odnawialnych źródeł energii. Latem, gdy produkcja z instalacji PV rośnie, a zapotrzebowanie na energię spada (np. w weekendy czy święta), dochodzi już do sytuacji, w których konieczne jest czasowe wyłączanie instalacji OZE – głównie farm fotowoltaicznych i wiatrowych. Na razie nie dotyczy to prosumentów, ale operatorzy alarmują, że bez zmian w systemie to tylko kwestia czasu. Jak podkreślają przedstawiciele PSE, system elektroenergetyczny nie ma obecnie wystarczającej elastyczności ani narzędzi do zagospodarowania nadwyżek energii z OZE. W 2025 roku w Polsce odnotowano już więcej godzin z cenami ujemnymi niż przez cały poprzedni rok, co oznacza, że ilość wytwarzanej energii w wielu momentach przekracza zapotrzebowanie odbiorców. Z danych Agencji Rynku Energii wynika, że na koniec kwietnia 2025 r. instalacje prosumenckie odpowiadały za 12,36 GW z 22,29 GW całkowitej mocy zainstalowanej w fotowoltaice. PSE ostrzega, że może dojść do sytuacji, w której wyłączone zostaną wszystkie źródła kontrolowane przez operatora, a nadal utrzyma się nadwyżka energii mogąca zakłócić pracę systemu europejskiego. Obecny system wydawania warunków przyłączenia – oparty na zasadzie „kto pierwszy, ten lepszy“ – prowadzi do chaosu inwestycyjnego i wymaga strategicznego planowania. PSE szacuje, że potencjał OZE w Polsce może sięgnąć nawet 91 GW do 2030 roku, jednak realizacja tego potencjału wymaga nie tylko inwestycji w sieci przesyłowe i dystrybucyjne, ale również rozwoju przydomowych magazynów energii oraz nowoczesnych technologii zarządzania energią.
Szczególnie istotne jest to w kontekście województwa śląskiego, które przechodzi intensywną transformację energetyczną. Region ten, przez dekady oparty na górnictwie i energetyce konwencjonalnej, posiada ogromny potencjał w zakresie rozwoju mikroinstalacji OZE oraz prosumenckich modeli energetycznych. Miasta takie jak Rybnik, Gliwice czy Katowice inwestują w odnawialne źródła energii i poprawę efektywności energetycznej budynków, jednak dalszy rozwój wymaga stabilnych regulacji, sprawnej infrastruktury sieciowej oraz jasnych zasad rozliczeń. To właśnie w takich regionach inwestycje w fotowoltaikę, magazyny energii i lokalne sieci dystrybucyjne mogą przynieść największe efekty społeczne i środowiskowe.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi analizy dotyczące skutków finansowych i inwestycyjnych wprowadzenia systemu net-billingu dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw?
Czy resort rozważa zmianę obecnych zasad rozliczeń na bardziej korzystne i przewidywalne dla prosumentów – np. przez wprowadzenie gwarantowanej ceny odkupu energii, możliwości dłuższego okresu bilansowania lub powrotu do rozliczeń ilościowych (net-meteringu)?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie regulacji zapewniających kontynuację rozliczania energii po upływie 15-letniego okresu obowiązywania umów prosumenckich zawartych w systemie net-meteringu?
W jakim terminie prosumenci mogą spodziewać się przedstawienia przez resort konkretnych propozycji legislacyjnych dotyczących zasad funkcjonowania po zakończeniu obowiązujących umów?
Kiedy zostanie ogłoszony nowy program dofinansowania przydomowych magazynów energii i jakie będą jego szczegółowe założenia, w tym wysokość wsparcia oraz grupy beneficjentów?
Czy jest planowane połączenie programu dopłat do magazynów energii z istniejącymi mechanizmami wsparcia (np. „Mój Prąd“ lub „Czyste Powietrze“), tak aby zapewnić kompleksowe podejście do rozwoju energetyki prosumenckiej?
Jakie działania planuje resort, aby zwiększyć elastyczność krajowego systemu elektroenergetycznego i uniknąć konieczności odłączania instalacji OZE, w tym prosumenckich, w okresach nadprodukcji energii?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby wesprzeć regiony objęte transformacją energetyczną – w szczególności województwo śląskie – w rozwoju lokalnych systemów energetycznych, modernizacji sieci i budowie infrastruktury dla prosumentów?
Z wyrazami szacunku
Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Minister Paulina Hennig-Kloska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
1.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21447 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
DOZE-I.050.12.2025.AJ
4057495.16407099.13547416
Warszawa, 12-12-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Marka Krząkały w sprawie zmiany zasad
rozliczania energii elektrycznej z instalacji fotowoltaicznych oraz zapewnienia stabilnych
warunków rozwoju energetyki prosumenckiej w Polsce, (znak: K10INT13142).
Temat: Stabilność systemu elektroenergetycznego a rozwój OZE: rozliczenia prosumenckie
i magazyny energii.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT13142 Posła Marka Krząkały, przekazuję odpowiedź
przygotowaną we współpracy z Ministerstwem Energii, w zakresie pytań zgodnie z jego
właściwością.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi analizy dotyczące skutków
finansowych i inwestycyjnych wprowadzenia systemu net-billingu dla gospodarstw
domowych i przedsiębiorstw?
Tak, Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi na bieżąco analizy systemu net-billing dla
gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Jednak należy mieć na względzie, że
prowadzone symulacje funkcjonowania przykładowych instalacji prosumenckich zakładają
konieczność właściwego projektowania instalacji z uwzględnieniem indywidualnego
poziomu zużycia energii. W celu promocji właściwych praktyk, od kilku miesięcy funkcjonuje
dedykowana strona internetowa, która ma pomóc w zrozumieniu funkcjonowania obecnego
systemu rozliczeń: https://www.gov.pl/web/klimat/prosument.
Generalnie system opiera się na mechanizmach rynkowych, które motywują do
racjonalnego zarządzania energią. Energia wprowadzana do sieci w godzinach największej
podaży jest wyceniana niżej, co zachęca do zwiększania autokonsumpcji i magazynowania
nadwyżek. Takie działanie nie tylko zwiększa opłacalność inwestycji w mikroinstalacje, ale
również wspiera rozwój technologii magazynowania energii i inteligentnych systemów
zarządzania.
Jednocześnie obecny system jest korzystny dla systemu elektroenergetycznego, ponieważ
ogranicza przeciążenia sieci w południe, poprawia stabilność systemu i zmniejsza koszty
bilansowania. W dłuższej perspektywie przyczynia się do efektywnego wykorzystania
lokalnych źródeł energii, redukcji strat przesyłowych oraz zwiększenia bezpieczeństwa
-- 1 of 7 --
energetycznego kraju, a tym samym obniża koszty funkcjonowania systemu dla innych
użytkowników.
2. Czy resort rozważa zmianę obecnych zasad rozliczeń na bardziej korzystne
i przewidywalne dla prosumentów — np. poprzez wprowadzenie gwarantowanej ceny
odkupu energii, możliwości dłuższego okresu bilansowania lub powrotu do rozliczeń
ilościowych (net-meteringu)?
Nie jest możliwe wprowadzenie minimalnej ceny odkupu energii od prosumentów oraz
przywrócić systemu ilościowego, ponieważ Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze
źródeł odnawialnych (RED II) jasno określa, że wynagrodzenie za wprowadzoną do sieci
energię musi odzwierciedlać jej wartość rynkową. W stosownych przypadkach może ono
również uwzględniać długoterminową wartość dla sieci, środowiska i społeczeństwa, ale nie
przewiduje się sztywnej minimalnej ceny odkupu.
Zgodnie z art. 21 ust. 2 lit. d RED II: „Państwa członkowskie zapewniają, by prosumenci
energii odnawialnej (…) otrzymywali wynagrodzenie, w stosownych przypadkach również
z systemów wsparcia, za samodzielnie wytworzoną odnawialną energię elektryczną, którą
wprowadzają do sieci, odzwierciedlające wartość rynkową tej energii elektrycznej i mogące
uwzględnić jej długoterminową wartość dla sieci, środowiska i społeczeństwa”.
Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 4 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego
energii elektrycznej, Państwa członkowskie, w których istniejące systemy nie umożliwiają
osobnego rozliczania energii elektrycznej wprowadzanej do sieci i zużywanej energii
elektrycznej z sieci, nie przyznają nowych praw w tych systemach na okres po 31 grudnia
2023 r. W każdym przypadku wszyscy odbiorcy objęci istniejącymi systemami muszą mieć,
w każdej chwili, możliwość wyboru nowego systemu, który rozlicza oddzielnie energię
elektryczną wprowadzaną do sieci i zużywaną energię elektryczną z sieci jako podstawę
obliczania opłat sieciowych.
Powyższe akty mają na celu zapewnienie uczciwej konkurencji na rynku energii oraz
uniknięcie mechanizmów, które mogłyby prowadzić do zakłóceń rynkowych. Ustalanie
minimalnej ceny odkupu mogłoby ingerować w swobodny handel energią oraz naruszać
zasady wolnego rynku, co w konsekwencji mogłoby wpłynąć na stabilność sektora
energetycznego i prowadzić do wzrostu kosztów dla wszystkich odbiorców.
Wprowadzenie dłuższego okresu bilansowania, choć pozornie korzystne dla prosumentów,
może prowadzić do niepożądanych skutków systemowych przede wszystkim do
zwiększonego obciążenia sieci elektroenergetycznej w godzinach szczytowej produkcji, co
utrudnia bilansowanie i może generować dodatkowe koszty operacyjne.
Z perspektywy resortu kluczowe jest tworzenie warunków, które zachęcają prosumentów
do zwiększania autokonsumpcji, magazynowania energii oraz racjonalnego zarządzania
zużyciem. Takie podejście nie tylko zwiększa opłacalność inwestycji w mikroinstalacje, ale
również wspiera transformację energetyczną i poprawia bezpieczeństwo energetyczne
kraju.
-- 2 of 7 --
3. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie regulacji zapewniających kontynuację
rozliczania energii po upływie 15-letniego okresu obowiązywania umów
prosumenckich zawartych w systemie net-meteringu? oraz
4. W jakim terminie prosumenci mogą spodziewać się przedstawienia przez resort
konkretnych propozycji legislacyjnych dotyczących zasad funkcjonowania po
zakończeniu obowiązujących umów?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska monitoruje sytuację prosumentów, w tym kwestie
związane z zakończeniem 15-letniego okresu obowiązywania umów zawartych w systemie
net-meteringu. Ewentualne decyzje dotyczące dalszego sposobu rozliczania energii po tym
okresie zostaną podjęte w odpowiednim czasie, z uwzględnieniem aktualnych
uwarunkowań rynkowych, technologicznych oraz systemowych.
5. Kiedy zostanie ogłoszony nowy program dofinansowania przydomowych magazynów
energii i jakie będą jego szczegółowe założenia, w tym wysokość wsparcia oraz grupy
beneficjentów?
Obecnie prowadzone są analizy oraz prace koncepcyjne dotyczące nowego zakresu
programu wsparcia dla prosumentów w obszarze przydomowych magazynów energii.
Głównym celem nowego programu będzie zwiększenie efektywności wykorzystania energii
z odnawialnych źródeł poprzez jej magazynowanie, co przyczyni się do stabilizacji pracy sieci
elektroenergetycznej oraz zwiększenia konsumpcji energii odnawialnej w gospodarstwach
domowych.
Wstępnie planowany termin uruchomienia programu to I połowa 2026 roku. Szczegółowe
założenia, w tym wysokość dofinansowania oraz katalog beneficjentów, zostaną
opublikowane po zakończeniu prac nad dokumentacją programową.
6. Czy planowane jest połączenie programu dopłat do magazynów energii z istniejącymi
mechanizmami wsparcia (np. „Mój Prąd” lub „Czyste Powietrze”), tak aby zapewnić
kompleksowe podejście do rozwoju energetyki prosumenckiej?
Na obecnym etapie nie przewiduje się integracji takich programów, jak „Mój Prąd” czy
„Czyste Powietrze”. Wynika to z odmiennej specyfiki oraz priorytetów realizowanych przez
poszczególne programy. „Mój Prąd” koncentruje się głównie na wsparciu mikroinstalacji
fotowoltaicznych i urządzeń zwiększających autokonsumpcję energii, natomiast „Czyste
Powietrze” jest ukierunkowane na poprawę efektywności energetycznej budynków
i zastępowanie emisyjnych indywidualnych źródeł ciepła.
Różnice dotyczą również sposobu udzielania wsparcia finansowego:
„Mój Prąd” działa w formule refundacji – beneficjent otrzymuje środki po
zakończeniu inwestycji i jej rozliczeniu.
W związku z dużo większym średnim kosztem inwestycji finansowanych
z programu „Czyste Powietrze”, a także ukierunkowaniem wsparcia na osoby o
niższych dochodach, umożliwiono wypłatę zaliczki na realizację przedsięwzięcia, co
ułatwia rozpoczęcie prac bez konieczności ponoszenia pełnych kosztów z własnych
środków.
-- 3 of 7 --
W programie „Czyste Powietrze”, zastosowano również kryterium dochodowe: im
niższe dochody gospodarstwa domowego, tym wyższy poziom wsparcia, co ma na
celu zwiększenie dostępności programu dla osób o ograniczonych możliwościach
finansowych.
Utrzymanie odrębności programów pozwala na skuteczniejsze adresowanie potrzeb
różnych grup odbiorców oraz zapewnia większą elastyczność w realizacji celów
transformacji energetycznej. Jednocześnie analizowane są możliwości zapewnienia
komplementarności działań, tak aby beneficjenci mogli w sposób spójny korzystać z różnych
form wsparcia w zakresie rozwoju energetyki prosumenckiej.
7. Jakie działania planuje resort, aby zwiększyć elastyczność krajowego systemu
elektroenergetycznego i uniknąć konieczności odłączania instalacji OZE, w tym
prosumenckich, w okresach nadprodukcji energii?
Trzeba podkreślić, że zadanie w tym zakresie obecnie leżą w kompetencjach Ministerstwa
Energii, jako wiodącego w sprawach funkcjonowania Krajowego Systemu
Elektroenergetycznego. Na podstawie wkładu uzyskanego z ME, trzeba podkreślić, że
elastyczność systemu elektroenergetycznego to jego zdolność do szybkiego
dostosowywania się do zmian w podaży i popycie na energię elektryczną. Jest kluczowa dla
transformacji energetycznej w kontekście rosnącego udziału w systemie
elektroenergetycznym energii wytwarzanej przez OZE, ponieważ OZE charakteryzuje się
częstymi zmianami ilości wytwarzanej energii elektrycznej, co jest uzależnione od warunków
pogodowych. Taki profil wytwarzania jest niedopasowany do charakterystyki
zapotrzebowania na energią elektryczną wykorzystywaną przez odbiorców końcowych.
Kluczowym wyzwaniem dla elastyczności krajowego systemu elektroenergetycznego (dalej:
KSE) jest przenoszenie momentu wykorzystania nadwyżek wytwarzanej energii elektrycznej
z okresów nadwyżek (np. wietrznych nocy, słonecznych dni), kiedy sieć nie jest w stanie
w całości przyjąć wytworzonej energii elektrycznej, na okresy wysokiego zapotrzebowania.
Ważną rolę w tym procesie odgrywają magazyny energii, które pozwalają na odroczenie
wykorzystania wytworzonej energii elektrycznej.
Elastyczność systemu elektroenergetycznego może być rozpatrywana w trzech obszarach:
rynkowym (odnoszącym się np. do usług elastyczności czy umów z ceną dynamiczną),
sieciowym (odnoszącym się np. do elastycznych umów przyłączenia, zwiększenia
dostępności informacji o możliwości przyłączenia do sieci) oraz taryfowym (odnoszącym się
np. do kształtowania taryf w sposób uwzględniający czas zużywania energii elektrycznej
oraz lokalizacji w sieci).
W warunkach funkcjonowania rynku energii elektrycznej, w okresach nadwyżki podaży
energii elektrycznej ponad popyt, podstawowym środkiem równoważenia bilansu powinny
być środki rynkowe, tj. zasoby dostępne na rynku bilansującym, który jest administrowany
przez operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego (dalej: OSP). Nierynkowe
redysponowanie źródeł OZE, polegające m. in. na wskazanym w interpelacji odłączaniu
instalacji OZE, jest środkiem interwencyjnym tzw. „ostatniej szansy”, które spośród
dostępnych środków interwencyjnych jest wykorzystywane jedynie w sytuacji, w której
operator wykorzystał wszystkie inne możliwe sposoby zbilansowania pracy KSE, takie jak
zmniejszenie wytwarzania energii elektrycznej w krajowych elektrowniach systemowych
czy międzyoperatorski eksport nadwyżek energii elektrycznej do sąsiednich systemów.
-- 4 of 7 --
Skala stosowania tego środka powinna maleć wraz z rozwojem środków rynkowych oraz
zwiększenia współpracy instalacji OZE z magazynami energii (w tym instalacji
hybrydowych), a przede wszystkim wskutek zwiększania elastyczności KSE.
W zakresie sieciowego aspektu elastyczności systemu elektroenergetycznego warto
wskazać obecnie procedowany przez Ministerstwo Energii projekt ustawy o zmianie ustawy
– Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (nr w wykazie prac UC84), który
przechodzi kluczowy etap uzgodnień przed skierowaniem go na posiedzenie Rady
Ministrów.
W ustawie tej mają znaleźć się rozwiązania upraszczające proces przyłączeniowy,
optymalizujące wykorzystanie istniejącej infrastruktury sieciowej i zwiększające liczbę
obiektów możliwych do przyłączenia do sieci elektroenergetycznych, ponadto rozwiązania
mające na celu usprawnienie procesu planowania rozwoju sieci elektroenergetycznej i czasu
przyłączenia, a także rozwiązania zwiększające transparentność procesu przyłączeniowego.
Projekt rozszerza m.in koncepcję i formułę tzw. cable pooling przez umożliwienie realizacji
wszelkich instalacji w formule współdzielenia przyłącza. Rozszerzenie wykorzystania
narzędzia cable pooling może znacząco zwiększyć efektywność wykorzystania sieci oraz
poprawić zarządzanie mocą przyłączeniową. Wprowadzenie zmian, które umożliwią szersze
zastosowanie cable pooling, pozwoli na poprawę efektywności i niezawodności pracy
krajowego systemu elektroenergetycznego oraz integrację większej liczby OZE oraz
magazynów energii.
W zakresie zwiększenia transparentności oraz przejrzystości procesu przyłączenia do sieci
elektroenergetycznych, zaproponowano przepisy obligujące operatorów do tworzenia
dostępnych publicznie platform informacyjnych. W systemach tych będą publikowane
regularnie aktualizowane informacje, m.in. o dostępnych zdolnościach przyłączeniowych,
złożonych wnioskach o określenie warunków przyłączenia, statusie rozpatrywania wniosku,
odrzuconych wnioskach o przyłączenie wraz z uzasadnieniem odrzucenia. Wprowadzenie
obowiązku publikacji powyższych informacji zapewni większą przejrzystość i efektywność
procesu przyłączania do sieci elektroenergetycznej. Publikowanie on-line informacji
dotyczącej liczby wniosków o przyłączenie złożonych do danej stacji elektroenergetycznej,
rodzaju instalacji i wnioskowanej mocy, będzie wspierać pewność procesu inwestycyjnego.
Podmiot planujący złożyć wniosek o określenie warunków przyłączenia będzie mógł
dokonać analizy i oszacowania ryzyka odmowy uzyskania warunków przyłączenia i
przykładowo wybrać inną lokalizację, w której uzyskanie warunków przyłączenia będzie
możliwe.
Do projektu dodano również przepis mający na celu stworzenie podstaw prawnych do
oferowania przez operatorów systemów elektroenergetycznych elastycznych umów o
przyłączenie do sieci. Umowy takie będą stosowane w przypadku, gdy przyłączenie do sieci
elektroenergetycznej w normalnych warunkach nie byłoby możliwe z wykorzystaniem
istniejącej infrastruktury z powodu ograniczenia w przepustowości sieci. Zaprojektowano
także przepis umożliwiający operatorom zamkniętych systemów dystrybucyjnych uzyskanie
zwolnienia z zakazu posiadania, budowania, obsługiwania magazynu energii lub zarządzania
nim, na mocy decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Dodatkowo, w projekcie UC84 znajduje się również propozycja przepisu regulującego
możliwość sprzedaży oraz magazynowania energii elektrycznej w okresie przed uzyskaniem
koncesji, w tym w okresie tzw. rozruchu technologicznego, czyli czasie, gdy nowobudowane
-- 5 of 7 --
jednostki wytwórcze lub magazyny energii elektrycznej prowadzą testy mające zapewnić
poprawną pracę na rynku hurtowym energii elektrycznej. Dotychczas energia elektryczna,
która była wprowadzana w ten sposób do sieci tworzyła na rynku bilansującym
niezbilansowanie i kwestia rozliczania takiej energii nie była doprecyzowana w prawie.
W związku z prognozowanym wzrostem liczby nowych jednostek wytwórczych
oddawanych do eksploatacji, w szczególności jednostek OZE, a w konsekwencji
zwiększeniem wolumenu energii elektrycznej wprowadzanej do KSE, regulacje
umożliwiające uczestnictwo tych jednostek w rynkach energii elektrycznej pozwolą
zapobiec dużemu niezbilansowaniu handlowo technicznemu KSE, wymagającemu
zastosowania środków interwencyjnych.
Ponadto, w obszarze elastyczności w wymiarze rynkowym należy wskazać, że
w Ministerstwie Energii trwają prace nad nowym rozporządzeniem w sprawie
szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (dalej:
rozporządzenie systemowe), które na podstawie delegacji z art. 9 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10
kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne ma określić m. in. zakres, warunki i sposób
wykorzystania usług elastyczności przez operatora systemu dystrybucyjnego
elektroenergetycznego (dalej: OSD), sposób grupowania zasobów wykorzystywanych na
potrzeby świadczenia usług elastyczności oraz warunki współpracy pomiędzy operatorami
systemów elektroenergetycznych w zakresie wykorzystywania usług elastyczności. Usługi
elastyczności, stanowiące nowy segment rynku energii elektrycznej, mają być świadczone
przez wytwórców energii elektrycznej, agregatorów, posiadaczy magazynów energii oraz
odbiorców końcowych na rzecz OSD i będą służyć zapewnianiu elastyczności
systemu dystrybucyjnemu oraz wspierać pracę systemu dystrybucyjnego. Projekt
rozporządzenia systemowego jest obecnie na etapie prac wewnętrznych w Ministerstwie
Energii, ale już teraz prowadzone są prekonsultacje z uczestnikami rynku, aby zapewnić, że
przygotowane przepisy będą odpowiadać na zapotrzebowanie rynku.
Sam potencjał elastyczności oraz potrzeby w tym zakresie zostaną określone w ramach
dedykowanej oceny potrzeb w zakresie elastyczności. W projekcie UC84 zaproponowano
przepisy stanowiące realizację celu zawartego w art. 19e ust. 1 lit. a rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku
wewnętrznego energii elektrycznej (dalej: rozporządzenie 2019/943), zgodnie z którym
Rzeczpospolita Polska wyznaczy OSP jako podmiot odpowiedzialny za analizę potrzeb
w zakresie elastyczności, ponieważ analiza ta musi być spójna z oceną wystarczalności
zasobów na poziomie krajowym, za którą obecnie jest odpowiedzialny OSP, oraz oceną
wystarczalności zasobów na poziomie europejskim, w której przygotowaniu OSP
uczestniczy. Wskazany operator opracuje kompleksową ocenę, bazując na danych
otrzymanych od operatorów systemów dystrybucyjnych oraz użytkowników systemu, co
pozwoli na lepsze planowanie wdrażanych rozwiązań w zakresie elastyczności, które
zapewnią większe możliwości dostosowania się KSE do zmienności wytwarzania i zużycia
energii elektrycznej w różnych horyzontach czasowych. Zgodnie z przewidywaniami,
sprawozdanie ma zostać przedstawione Komisji Europejskiej oraz Agencji ds. Współpracy
Organów Regulacji Energetyki (ACER) po raz pierwszy w I połowie 2026 r., a od tego czasu
przedmiotowa analiza będzie opracowywana co 2 lata.
Poza przepisami prawa UE działającymi wprost, jakim jest rozporządzenie 2019/943, na
poziomie UE kształtowane są również akty wykonawcze i delegowane w obszarze nowego
kodeksu sieci - Network Code on Demand Response. Obecnie kodeks ten znajduje się na
etapie przygotowań na poziomie europejskim, a w konsultacjach i pracach
-- 6 of 7 --
przygotowawczych uczestniczą zarówno operatorzy systemów elektroenergetycznych jak
i Ministerstwo Energii. Dotychczas przedstawiony projekt – czyli propozycja ACER -
przewiduje, że elastyczność może obejmować szerszy zakres niż jest to ujęte
w rozporządzeniu 2019/943, co będzie miało przełożenie na regulacje krajowe i będzie
w przyszłości wymagać dostosowania prawa krajowego.
8. Jakie działania podejmie ministerstwo, aby wesprzeć regiony objęte transformacją
energetyczną – w szczególności województwo śląskie – w rozwoju lokalnych systemów
energetycznych, modernizacji sieci i budowie infrastruktury dla prosumentów?
Programy realizowane przez Ministerstwo są dostępne w całym kraju, przy czym
w programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) przy
wyborze projektów preferowane są inwestycje na obszarach strategicznej interwencji
wskazanych w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030 (KSRR), z terenu
województwa śląskiego i w Polski Wschodniej.
Jednocześnie należy podkreślić, że województwo śląskie korzysta z dedykowanego
wsparcia w ramach Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (JTF – Just Transition Fund),
który w tym regionie jest największy spośród wszystkich objętych tym mechanizmem w Unii
Europejskiej.
Środki JTF umożliwiają finansowanie działań związanych z:
rozwojem lokalnych systemów energetycznych,
modernizacją sieci elektroenergetycznych,
budową infrastruktury dla prosumentów i integracją odnawialnych źródeł energii.
Środki te umożliwiają finansowanie działań związanych z rozwojem lokalnych systemów
energetycznych, modernizacją sieci oraz rozbudową infrastruktury prosumenckiej. Dzięki
tym inicjatywom regiony górnicze, w szczególności województwo śląskie, mają możliwość
dywersyfikacji gospodarki, rozwoju nowych technologii energetycznych oraz zwiększenia
bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców.
Za koordynację i wdrażanie JTF w Polsce odpowiada Ministerstwo Funduszy i Polityki
Regionalnej (MFiPR), które współpracuje z Komisją Europejską oraz władzami regionalnymi
w zakresie przygotowania i realizacji Terytorialnych Planów Sprawiedliwej Transformacji.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 7 of 7 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
DOZE-I.050.12.2025.AJ
4057495.16407099.13547416
Warszawa, 12-12-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Marka Krząkały w sprawie zmiany zasad
rozliczania energii elektrycznej z instalacji fotowoltaicznych oraz zapewnienia stabilnych
warunków rozwoju energetyki prosumenckiej w Polsce, (znak: K10INT13142).
Temat: Stabilność systemu elektroenergetycznego a rozwój OZE: rozliczenia prosumenckie
i magazyny energii.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT13142 Posła Marka Krząkały, przekazuję odpowiedź
przygotowaną we współpracy z Ministerstwem Energii, w zakresie pytań zgodnie z jego
właściwością.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi analizy dotyczące skutków
finansowych i inwestycyjnych wprowadzenia systemu net-billingu dla gospodarstw
domowych i przedsiębiorstw?
Tak, Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi na bieżąco analizy systemu net-billing dla
gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Jednak należy mieć na względzie, że
prowadzone symulacje funkcjonowania przykładowych instalacji prosumenckich zakładają
konieczność właściwego projektowania instalacji z uwzględnieniem indywidualnego
poziomu zużycia energii. W celu promocji właściwych praktyk, od kilku miesięcy funkcjonuje
dedykowana strona internetowa, która ma pomóc w zrozumieniu funkcjonowania obecnego
systemu rozliczeń: https://www.gov.pl/web/klimat/prosument.
Generalnie system opiera się na mechanizmach rynkowych, które motywują do
racjonalnego zarządzania energią. Energia wprowadzana do sieci w godzinach największej
podaży jest wyceniana niżej, co zachęca do zwiększania autokonsumpcji i magazynowania
nadwyżek. Takie działanie nie tylko zwiększa opłacalność inwestycji w mikroinstalacje, ale
również wspiera rozwój technologii magazynowania energii i inteligentnych systemów
zarządzania.
Jednocześnie obecny system jest korzystny dla systemu elektroenergetycznego, ponieważ
ogranicza przeciążenia sieci w południe, poprawia stabilność systemu i zmniejsza koszty
bilansowania. W dłuższej perspektywie przyczynia się do efektywnego wykorzystania
lokalnych źródeł energii, redukcji strat przesyłowych oraz zwiększenia bezpieczeństwa
-- 1 of 7 --
energetycznego kraju, a tym samym obniża koszty funkcjonowania systemu dla innych
użytkowników.
2. Czy resort rozważa zmianę obecnych zasad rozliczeń na bardziej korzystne
i przewidywalne dla prosumentów — np. poprzez wprowadzenie gwarantowanej ceny
odkupu energii, możliwości dłuższego okresu bilansowania lub powrotu do rozliczeń
ilościowych (net-meteringu)?
Nie jest możliwe wprowadzenie minimalnej ceny odkupu energii od prosumentów oraz
przywrócić systemu ilościowego, ponieważ Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze
źródeł odnawialnych (RED II) jasno określa, że wynagrodzenie za wprowadzoną do sieci
energię musi odzwierciedlać jej wartość rynkową. W stosownych przypadkach może ono
również uwzględniać długoterminową wartość dla sieci, środowiska i społeczeństwa, ale nie
przewiduje się sztywnej minimalnej ceny odkupu.
Zgodnie z art. 21 ust. 2 lit. d RED II: „Państwa członkowskie zapewniają, by prosumenci
energii odnawialnej (…) otrzymywali wynagrodzenie, w stosownych przypadkach również
z systemów wsparcia, za samodzielnie wytworzoną odnawialną energię elektryczną, którą
wprowadzają do sieci, odzwierciedlające wartość rynkową tej energii elektrycznej i mogące
uwzględnić jej długoterminową wartość dla sieci, środowiska i społeczeństwa”.
Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 4 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego
energii elektrycznej, Państwa członkowskie, w których istniejące systemy nie umożliwiają
osobnego rozliczania energii elektrycznej wprowadzanej do sieci i zużywanej energii
elektrycznej z sieci, nie przyznają nowych praw w tych systemach na okres po 31 grudnia
2023 r. W każdym przypadku wszyscy odbiorcy objęci istniejącymi systemami muszą mieć,
w każdej chwili, możliwość wyboru nowego systemu, który rozlicza oddzielnie energię
elektryczną wprowadzaną do sieci i zużywaną energię elektryczną z sieci jako podstawę
obliczania opłat sieciowych.
Powyższe akty mają na celu zapewnienie uczciwej konkurencji na rynku energii oraz
uniknięcie mechanizmów, które mogłyby prowadzić do zakłóceń rynkowych. Ustalanie
minimalnej ceny odkupu mogłoby ingerować w swobodny handel energią oraz naruszać
zasady wolnego rynku, co w konsekwencji mogłoby wpłynąć na stabilność sektora
energetycznego i prowadzić do wzrostu kosztów dla wszystkich odbiorców.
Wprowadzenie dłuższego okresu bilansowania, choć pozornie korzystne dla prosumentów,
może prowadzić do niepożądanych skutków systemowych przede wszystkim do
zwiększonego obciążenia sieci elektroenergetycznej w godzinach szczytowej produkcji, co
utrudnia bilansowanie i może generować dodatkowe koszty operacyjne.
Z perspektywy resortu kluczowe jest tworzenie warunków, które zachęcają prosumentów
do zwiększania autokonsumpcji, magazynowania energii oraz racjonalnego zarządzania
zużyciem. Takie podejście nie tylko zwiększa opłacalność inwestycji w mikroinstalacje, ale
również wspiera transformację energetyczną i poprawia bezpieczeństwo energetyczne
kraju.
-- 2 of 7 --
3. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie regulacji zapewniających kontynuację
rozliczania energii po upływie 15-letniego okresu obowiązywania umów
prosumenckich zawartych w systemie net-meteringu? oraz
4. W jakim terminie prosumenci mogą spodziewać się przedstawienia przez resort
konkretnych propozycji legislacyjnych dotyczących zasad funkcjonowania po
zakończeniu obowiązujących umów?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska monitoruje sytuację prosumentów, w tym kwestie
związane z zakończeniem 15-letniego okresu obowiązywania umów zawartych w systemie
net-meteringu. Ewentualne decyzje dotyczące dalszego sposobu rozliczania energii po tym
okresie zostaną podjęte w odpowiednim czasie, z uwzględnieniem aktualnych
uwarunkowań rynkowych, technologicznych oraz systemowych.
5. Kiedy zostanie ogłoszony nowy program dofinansowania przydomowych magazynów
energii i jakie będą jego szczegółowe założenia, w tym wysokość wsparcia oraz grupy
beneficjentów?
Obecnie prowadzone są analizy oraz prace koncepcyjne dotyczące nowego zakresu
programu wsparcia dla prosumentów w obszarze przydomowych magazynów energii.
Głównym celem nowego programu będzie zwiększenie efektywności wykorzystania energii
z odnawialnych źródeł poprzez jej magazynowanie, co przyczyni się do stabilizacji pracy sieci
elektroenergetycznej oraz zwiększenia konsumpcji energii odnawialnej w gospodarstwach
domowych.
Wstępnie planowany termin uruchomienia programu to I połowa 2026 roku. Szczegółowe
założenia, w tym wysokość dofinansowania oraz katalog beneficjentów, zostaną
opublikowane po zakończeniu prac nad dokumentacją programową.
6. Czy planowane jest połączenie programu dopłat do magazynów energii z istniejącymi
mechanizmami wsparcia (np. „Mój Prąd” lub „Czyste Powietrze”), tak aby zapewnić
kompleksowe podejście do rozwoju energetyki prosumenckiej?
Na obecnym etapie nie przewiduje się integracji takich programów, jak „Mój Prąd” czy
„Czyste Powietrze”. Wynika to z odmiennej specyfiki oraz priorytetów realizowanych przez
poszczególne programy. „Mój Prąd” koncentruje się głównie na wsparciu mikroinstalacji
fotowoltaicznych i urządzeń zwiększających autokonsumpcję energii, natomiast „Czyste
Powietrze” jest ukierunkowane na poprawę efektywności energetycznej budynków
i zastępowanie emisyjnych indywidualnych źródeł ciepła.
Różnice dotyczą również sposobu udzielania wsparcia finansowego:
„Mój Prąd” działa w formule refundacji – beneficjent otrzymuje środki po
zakończeniu inwestycji i jej rozliczeniu.
W związku z dużo większym średnim kosztem inwestycji finansowanych
z programu „Czyste Powietrze”, a także ukierunkowaniem wsparcia na osoby o
niższych dochodach, umożliwiono wypłatę zaliczki na realizację przedsięwzięcia, co
ułatwia rozpoczęcie prac bez konieczności ponoszenia pełnych kosztów z własnych
środków.
-- 3 of 7 --
W programie „Czyste Powietrze”, zastosowano również kryterium dochodowe: im
niższe dochody gospodarstwa domowego, tym wyższy poziom wsparcia, co ma na
celu zwiększenie dostępności programu dla osób o ograniczonych możliwościach
finansowych.
Utrzymanie odrębności programów pozwala na skuteczniejsze adresowanie potrzeb
różnych grup odbiorców oraz zapewnia większą elastyczność w realizacji celów
transformacji energetycznej. Jednocześnie analizowane są możliwości zapewnienia
komplementarności działań, tak aby beneficjenci mogli w sposób spójny korzystać z różnych
form wsparcia w zakresie rozwoju energetyki prosumenckiej.
7. Jakie działania planuje resort, aby zwiększyć elastyczność krajowego systemu
elektroenergetycznego i uniknąć konieczności odłączania instalacji OZE, w tym
prosumenckich, w okresach nadprodukcji energii?
Trzeba podkreślić, że zadanie w tym zakresie obecnie leżą w kompetencjach Ministerstwa
Energii, jako wiodącego w sprawach funkcjonowania Krajowego Systemu
Elektroenergetycznego. Na podstawie wkładu uzyskanego z ME, trzeba podkreślić, że
elastyczność systemu elektroenergetycznego to jego zdolność do szybkiego
dostosowywania się do zmian w podaży i popycie na energię elektryczną. Jest kluczowa dla
transformacji energetycznej w kontekście rosnącego udziału w systemie
elektroenergetycznym energii wytwarzanej przez OZE, ponieważ OZE charakteryzuje się
częstymi zmianami ilości wytwarzanej energii elektrycznej, co jest uzależnione od warunków
pogodowych. Taki profil wytwarzania jest niedopasowany do charakterystyki
zapotrzebowania na energią elektryczną wykorzystywaną przez odbiorców końcowych.
Kluczowym wyzwaniem dla elastyczności krajowego systemu elektroenergetycznego (dalej:
KSE) jest przenoszenie momentu wykorzystania nadwyżek wytwarzanej energii elektrycznej
z okresów nadwyżek (np. wietrznych nocy, słonecznych dni), kiedy sieć nie jest w stanie
w całości przyjąć wytworzonej energii elektrycznej, na okresy wysokiego zapotrzebowania.
Ważną rolę w tym procesie odgrywają magazyny energii, które pozwalają na odroczenie
wykorzystania wytworzonej energii elektrycznej.
Elastyczność systemu elektroenergetycznego może być rozpatrywana w trzech obszarach:
rynkowym (odnoszącym się np. do usług elastyczności czy umów z ceną dynamiczną),
sieciowym (odnoszącym się np. do elastycznych umów przyłączenia, zwiększenia
dostępności informacji o możliwości przyłączenia do sieci) oraz taryfowym (odnoszącym się
np. do kształtowania taryf w sposób uwzględniający czas zużywania energii elektrycznej
oraz lokalizacji w sieci).
W warunkach funkcjonowania rynku energii elektrycznej, w okresach nadwyżki podaży
energii elektrycznej ponad popyt, podstawowym środkiem równoważenia bilansu powinny
być środki rynkowe, tj. zasoby dostępne na rynku bilansującym, który jest administrowany
przez operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego (dalej: OSP). Nierynkowe
redysponowanie źródeł OZE, polegające m. in. na wskazanym w interpelacji odłączaniu
instalacji OZE, jest środkiem interwencyjnym tzw. „ostatniej szansy”, które spośród
dostępnych środków interwencyjnych jest wykorzystywane jedynie w sytuacji, w której
operator wykorzystał wszystkie inne możliwe sposoby zbilansowania pracy KSE, takie jak
zmniejszenie wytwarzania energii elektrycznej w krajowych elektrowniach systemowych
czy międzyoperatorski eksport nadwyżek energii elektrycznej do sąsiednich systemów.
-- 4 of 7 --
Skala stosowania tego środka powinna maleć wraz z rozwojem środków rynkowych oraz
zwiększenia współpracy instalacji OZE z magazynami energii (w tym instalacji
hybrydowych), a przede wszystkim wskutek zwiększania elastyczności KSE.
W zakresie sieciowego aspektu elastyczności systemu elektroenergetycznego warto
wskazać obecnie procedowany przez Ministerstwo Energii projekt ustawy o zmianie ustawy
– Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (nr w wykazie prac UC84), który
przechodzi kluczowy etap uzgodnień przed skierowaniem go na posiedzenie Rady
Ministrów.
W ustawie tej mają znaleźć się rozwiązania upraszczające proces przyłączeniowy,
optymalizujące wykorzystanie istniejącej infrastruktury sieciowej i zwiększające liczbę
obiektów możliwych do przyłączenia do sieci elektroenergetycznych, ponadto rozwiązania
mające na celu usprawnienie procesu planowania rozwoju sieci elektroenergetycznej i czasu
przyłączenia, a także rozwiązania zwiększające transparentność procesu przyłączeniowego.
Projekt rozszerza m.in koncepcję i formułę tzw. cable pooling przez umożliwienie realizacji
wszelkich instalacji w formule współdzielenia przyłącza. Rozszerzenie wykorzystania
narzędzia cable pooling może znacząco zwiększyć efektywność wykorzystania sieci oraz
poprawić zarządzanie mocą przyłączeniową. Wprowadzenie zmian, które umożliwią szersze
zastosowanie cable pooling, pozwoli na poprawę efektywności i niezawodności pracy
krajowego systemu elektroenergetycznego oraz integrację większej liczby OZE oraz
magazynów energii.
W zakresie zwiększenia transparentności oraz przejrzystości procesu przyłączenia do sieci
elektroenergetycznych, zaproponowano przepisy obligujące operatorów do tworzenia
dostępnych publicznie platform informacyjnych. W systemach tych będą publikowane
regularnie aktualizowane informacje, m.in. o dostępnych zdolnościach przyłączeniowych,
złożonych wnioskach o określenie warunków przyłączenia, statusie rozpatrywania wniosku,
odrzuconych wnioskach o przyłączenie wraz z uzasadnieniem odrzucenia. Wprowadzenie
obowiązku publikacji powyższych informacji zapewni większą przejrzystość i efektywność
procesu przyłączania do sieci elektroenergetycznej. Publikowanie on-line informacji
dotyczącej liczby wniosków o przyłączenie złożonych do danej stacji elektroenergetycznej,
rodzaju instalacji i wnioskowanej mocy, będzie wspierać pewność procesu inwestycyjnego.
Podmiot planujący złożyć wniosek o określenie warunków przyłączenia będzie mógł
dokonać analizy i oszacowania ryzyka odmowy uzyskania warunków przyłączenia i
przykładowo wybrać inną lokalizację, w której uzyskanie warunków przyłączenia będzie
możliwe.
Do projektu dodano również przepis mający na celu stworzenie podstaw prawnych do
oferowania przez operatorów systemów elektroenergetycznych elastycznych umów o
przyłączenie do sieci. Umowy takie będą stosowane w przypadku, gdy przyłączenie do sieci
elektroenergetycznej w normalnych warunkach nie byłoby możliwe z wykorzystaniem
istniejącej infrastruktury z powodu ograniczenia w przepustowości sieci. Zaprojektowano
także przepis umożliwiający operatorom zamkniętych systemów dystrybucyjnych uzyskanie
zwolnienia z zakazu posiadania, budowania, obsługiwania magazynu energii lub zarządzania
nim, na mocy decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Dodatkowo, w projekcie UC84 znajduje się również propozycja przepisu regulującego
możliwość sprzedaży oraz magazynowania energii elektrycznej w okresie przed uzyskaniem
koncesji, w tym w okresie tzw. rozruchu technologicznego, czyli czasie, gdy nowobudowane
-- 5 of 7 --
jednostki wytwórcze lub magazyny energii elektrycznej prowadzą testy mające zapewnić
poprawną pracę na rynku hurtowym energii elektrycznej. Dotychczas energia elektryczna,
która była wprowadzana w ten sposób do sieci tworzyła na rynku bilansującym
niezbilansowanie i kwestia rozliczania takiej energii nie była doprecyzowana w prawie.
W związku z prognozowanym wzrostem liczby nowych jednostek wytwórczych
oddawanych do eksploatacji, w szczególności jednostek OZE, a w konsekwencji
zwiększeniem wolumenu energii elektrycznej wprowadzanej do KSE, regulacje
umożliwiające uczestnictwo tych jednostek w rynkach energii elektrycznej pozwolą
zapobiec dużemu niezbilansowaniu handlowo technicznemu KSE, wymagającemu
zastosowania środków interwencyjnych.
Ponadto, w obszarze elastyczności w wymiarze rynkowym należy wskazać, że
w Ministerstwie Energii trwają prace nad nowym rozporządzeniem w sprawie
szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (dalej:
rozporządzenie systemowe), które na podstawie delegacji z art. 9 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10
kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne ma określić m. in. zakres, warunki i sposób
wykorzystania usług elastyczności przez operatora systemu dystrybucyjnego
elektroenergetycznego (dalej: OSD), sposób grupowania zasobów wykorzystywanych na
potrzeby świadczenia usług elastyczności oraz warunki współpracy pomiędzy operatorami
systemów elektroenergetycznych w zakresie wykorzystywania usług elastyczności. Usługi
elastyczności, stanowiące nowy segment rynku energii elektrycznej, mają być świadczone
przez wytwórców energii elektrycznej, agregatorów, posiadaczy magazynów energii oraz
odbiorców końcowych na rzecz OSD i będą służyć zapewnianiu elastyczności
systemu dystrybucyjnemu oraz wspierać pracę systemu dystrybucyjnego. Projekt
rozporządzenia systemowego jest obecnie na etapie prac wewnętrznych w Ministerstwie
Energii, ale już teraz prowadzone są prekonsultacje z uczestnikami rynku, aby zapewnić, że
przygotowane przepisy będą odpowiadać na zapotrzebowanie rynku.
Sam potencjał elastyczności oraz potrzeby w tym zakresie zostaną określone w ramach
dedykowanej oceny potrzeb w zakresie elastyczności. W projekcie UC84 zaproponowano
przepisy stanowiące realizację celu zawartego w art. 19e ust. 1 lit. a rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku
wewnętrznego energii elektrycznej (dalej: rozporządzenie 2019/943), zgodnie z którym
Rzeczpospolita Polska wyznaczy OSP jako podmiot odpowiedzialny za analizę potrzeb
w zakresie elastyczności, ponieważ analiza ta musi być spójna z oceną wystarczalności
zasobów na poziomie krajowym, za którą obecnie jest odpowiedzialny OSP, oraz oceną
wystarczalności zasobów na poziomie europejskim, w której przygotowaniu OSP
uczestniczy. Wskazany operator opracuje kompleksową ocenę, bazując na danych
otrzymanych od operatorów systemów dystrybucyjnych oraz użytkowników systemu, co
pozwoli na lepsze planowanie wdrażanych rozwiązań w zakresie elastyczności, które
zapewnią większe możliwości dostosowania się KSE do zmienności wytwarzania i zużycia
energii elektrycznej w różnych horyzontach czasowych. Zgodnie z przewidywaniami,
sprawozdanie ma zostać przedstawione Komisji Europejskiej oraz Agencji ds. Współpracy
Organów Regulacji Energetyki (ACER) po raz pierwszy w I połowie 2026 r., a od tego czasu
przedmiotowa analiza będzie opracowywana co 2 lata.
Poza przepisami prawa UE działającymi wprost, jakim jest rozporządzenie 2019/943, na
poziomie UE kształtowane są również akty wykonawcze i delegowane w obszarze nowego
kodeksu sieci - Network Code on Demand Response. Obecnie kodeks ten znajduje się na
etapie przygotowań na poziomie europejskim, a w konsultacjach i pracach
-- 6 of 7 --
przygotowawczych uczestniczą zarówno operatorzy systemów elektroenergetycznych jak
i Ministerstwo Energii. Dotychczas przedstawiony projekt – czyli propozycja ACER -
przewiduje, że elastyczność może obejmować szerszy zakres niż jest to ujęte
w rozporządzeniu 2019/943, co będzie miało przełożenie na regulacje krajowe i będzie
w przyszłości wymagać dostosowania prawa krajowego.
8. Jakie działania podejmie ministerstwo, aby wesprzeć regiony objęte transformacją
energetyczną – w szczególności województwo śląskie – w rozwoju lokalnych systemów
energetycznych, modernizacji sieci i budowie infrastruktury dla prosumentów?
Programy realizowane przez Ministerstwo są dostępne w całym kraju, przy czym
w programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) przy
wyborze projektów preferowane są inwestycje na obszarach strategicznej interwencji
wskazanych w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030 (KSRR), z terenu
województwa śląskiego i w Polski Wschodniej.
Jednocześnie należy podkreślić, że województwo śląskie korzysta z dedykowanego
wsparcia w ramach Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (JTF – Just Transition Fund),
który w tym regionie jest największy spośród wszystkich objętych tym mechanizmem w Unii
Europejskiej.
Środki JTF umożliwiają finansowanie działań związanych z:
rozwojem lokalnych systemów energetycznych,
modernizacją sieci elektroenergetycznych,
budową infrastruktury dla prosumentów i integracją odnawialnych źródeł energii.
Środki te umożliwiają finansowanie działań związanych z rozwojem lokalnych systemów
energetycznych, modernizacją sieci oraz rozbudową infrastruktury prosumenckiej. Dzięki
tym inicjatywom regiony górnicze, w szczególności województwo śląskie, mają możliwość
dywersyfikacji gospodarki, rozwoju nowych technologii energetycznych oraz zwiększenia
bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców.
Za koordynację i wdrażanie JTF w Polsce odpowiada Ministerstwo Funduszy i Polityki
Regionalnej (MFiPR), które współpracuje z Komisją Europejską oraz władzami regionalnymi
w zakresie przygotowania i realizacji Terytorialnych Planów Sprawiedliwej Transformacji.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 7 of 7 --