Interpelacja nr 13130
Interpelacja w sprawie możliwości przyznania jednostkom samorządu terytorialnego udziału w dochodach z podatku VAT
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości przyznania jednostkom samorządu terytorialnego udziału w dochodach z podatku VAT
Interpelacja nr 13130
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie możliwości przyznania jednostkom samorządu terytorialnego udziału w dochodach z podatku VAT
Zgłaszający: Rafał Komarewicz
Data wpływu: 24-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań. Źródłami dochodów są w szczególności dochody własne, subwencje ogólne i dotacje celowe. Dokładną strukturę wskazanych powyżej elementów określa ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. 2024 poz. 1572). Na jej podstawie, gminy uczestniczą w dochodach z m.in. PIT oraz CIT, natomiast nie mają takiego udziału w dochodach z podatku VAT. Gminy od wielu lat alarmują, że środki finansowe jakimi dysponują nie pozwalają na skuteczne wykonywanie powierzonych im zadań, bez konieczności zaciągania długu.
Według danych Ministerstwa Finansów, dochody budżetu państwa z podatku VAT w 2024 r. wyniosły niemal 288 mld złotych.
Mając powyższe na względzie, zasadnym wydaje się rozważenie wprowadzenia udziału gmin w dochodach z podatku VAT i powiązanie go z mechanizmami wyrównawczymi z ustawy o dochodach JST. W związku z tym, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo przeprowadziło analizy prawne i fiskalne dotyczące dopuszczalności oraz skutków wprowadzenia udziału gmin w dochodach z VAT? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz wraz z oceną zgodności z prawem krajowym i unijnym.
Czy ministerstwo zgadza się z potrzebą wprowadzenia udziału gmin w dochodach z podatku VAT? Czy ministerstwo jest gotowe na przygotowanie zmierzających do tego rozwiązań?
Jakie skutki budżetowe miałoby wprowadzenie udziału jednostek samorządu terytorialnego na poziomie 3% całkowitych dochodów z podatku VAT, w oparciu o wykonanie budżetu za 2024 r.?
Czy ministerstwo ocenia, w świetle danych GUS o strukturze dochodów JST, że udział w VAT doprowadziłby do zwiększenia stabilności dochodów gmin w porównaniu z obecnymi rozwiązaniami?
Czy ministerstwo analizowało modele redystrybucji wpływów z VAT stosowane w wybranych państwach oraz rekomendacje OECD dotyczące decentralizacji fiskalnej? Proszę o wskazanie wniosków i możliwości adaptacji w Polsce.
Z góry uprzejmie dziękuję za odpowiedzi.
Z wyrazami szacunku
Rafał Komarewicz
Interpelacja nr 13130
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie możliwości przyznania jednostkom samorządu terytorialnego udziału w dochodach z podatku VAT
Zgłaszający: Rafał Komarewicz
Data wpływu: 24-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań. Źródłami dochodów są w szczególności dochody własne, subwencje ogólne i dotacje celowe. Dokładną strukturę wskazanych powyżej elementów określa ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. 2024 poz. 1572). Na jej podstawie, gminy uczestniczą w dochodach z m.in. PIT oraz CIT, natomiast nie mają takiego udziału w dochodach z podatku VAT. Gminy od wielu lat alarmują, że środki finansowe jakimi dysponują nie pozwalają na skuteczne wykonywanie powierzonych im zadań, bez konieczności zaciągania długu.
Według danych Ministerstwa Finansów, dochody budżetu państwa z podatku VAT w 2024 r. wyniosły niemal 288 mld złotych.
Mając powyższe na względzie, zasadnym wydaje się rozważenie wprowadzenia udziału gmin w dochodach z podatku VAT i powiązanie go z mechanizmami wyrównawczymi z ustawy o dochodach JST. W związku z tym, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo przeprowadziło analizy prawne i fiskalne dotyczące dopuszczalności oraz skutków wprowadzenia udziału gmin w dochodach z VAT? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz wraz z oceną zgodności z prawem krajowym i unijnym.
Czy ministerstwo zgadza się z potrzebą wprowadzenia udziału gmin w dochodach z podatku VAT? Czy ministerstwo jest gotowe na przygotowanie zmierzających do tego rozwiązań?
Jakie skutki budżetowe miałoby wprowadzenie udziału jednostek samorządu terytorialnego na poziomie 3% całkowitych dochodów z podatku VAT, w oparciu o wykonanie budżetu za 2024 r.?
Czy ministerstwo ocenia, w świetle danych GUS o strukturze dochodów JST, że udział w VAT doprowadziłby do zwiększenia stabilności dochodów gmin w porównaniu z obecnymi rozwiązaniami?
Czy ministerstwo analizowało modele redystrybucji wpływów z VAT stosowane w wybranych państwach oraz rekomendacje OECD dotyczące decentralizacji fiskalnej? Proszę o wskazanie wniosków i możliwości adaptacji w Polsce.
Z góry uprzejmie dziękuję za odpowiedzi.
Z wyrazami szacunku
Rafał Komarewicz
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
7 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
12.6 / 1k zn.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5092 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 21 listopada 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13130 poseł Rafał Komarewicz w sprawie
możliwości przyznania jednostkom samorządu terytorialnego
udziału w dochodach z podatku VAT
Znak sprawy: ST1.054.25.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 13130 złożoną przez Pana posła Rafała
Komarewicza w sprawie możliwości przyznania jednostkom samorządu
terytorialnego (dalej: JST) udziału w dochodach z podatku VAT proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1 wprowadzony został nowy system finansowania jednostek
samorządu terytorialnego (JST), którego celem jest wzmocnienie i ustabilizowanie
finansów JST poprzez zwiększenie dochodów własnych, oparcie zasilania
finansowania samorządów na dochodach własnych wynikających z lokalnej bazy
podatkowej oraz obiektywne i algorytmiczne naliczanie środków finansowych dla
każdej JST. Wprowadzona reforma w znacznym stopniu zmieniła strukturę
dochodów JST, zwiększając dochody samorządów z tytułu udziału w podatkach
dochodowych PIT i CIT. Dodatkowo przyznany został JST również udział w
dochodach z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
W wyniku wprowadzenia reformy, dochody JST w roku 2025 wzrosły o prawie
25 mld zł w stosunku do poprzedniego systemu.
Z danych ze sprawozdań budżetowych za III kwartały 2025 r.2, złożonych przez
jednostki samorządu terytorialnego wynika, iż :
budżety JST zamknęły się zbiorczo z nadwyżką w kwocie 42,7 mld zł, przy
planowanym deficycie w wysokości 39,2 mld zł,
1 Dz. U. poz. 1572 i 1717.
2 Wg stanu bazy na 6.11.2025r.
-- 1 of 3 --
2/3
wykonane dochody bieżące były wyższe niż wykonane wydatki bieżące
o blisko 60 mld zł , przy planowanej nadwyżce w wysokości 16,4 mld zł.
Wyniki wykonania budżetów JST po III kw. 2025 r. wskazują na poprawę sytuacji
finansowej samorządów, która przede wszystkim jest efektem działania reformy
wprowadzonej nową ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
W odniesieniu do kwestii dopuszczalności oraz skutków wprowadzenia udziału
gmin w dochodach z VAT warto zauważyć, iż stworzenie systemu dystrybucji
podatku VAT – np. na kształt dystrybucji podatków dochodowych – byłoby
niezwykle trudne. Należy bowiem mieć na uwadze, że podatek VAT jest podatkiem
pośrednim, którego ciężar ekonomiczny ponosi zawsze ostateczny konsument. Dla
przedsiębiorców podatek ten co do zasady ma być neutralny. Realizację neutralności
tego podatku dla podatników zapewnia konstrukcja przewidująca prawo do
odliczenia podatku naliczonego na poprzednich etapach obrotu. W system VAT
wpisane są również mechanizmy zwolnień od podatku, a także szeroki katalog
stawek preferencyjnych (w tym stawki 0%). Należy także zauważyć, że podatnicy nie
mają obowiązku wykazywania w prowadzonych na potrzeby VAT ewidencjach
miejsca dokonania danej transakcji. Rozliczenie tego podatku obejmuje wszystkie
transakcje podatnika wykonane w danym okresie rozliczeniowym (miesiąc lub
kwartał) i dokonywane jest, co do zasady, w urzędzie skarbowym właściwym ze
względu na miejsce siedziby prowadzonej działalności gospodarczej lub miejsce
zamieszkania podatnika. Działalność podatnika (dokonywane przez niego
transakcje) może być prowadzona np. na terenie całego kraju (przykładem mogą być
sklepy sieci handlowych).
Ponadto, przyznanie samorządom udziału w VAT mogłoby doprowadzić do
większego rozwarstwienia dochodowego między jednostkami. Trzeba także
zauważyć, że podatek VAT, jest podatny na zmiany koniunktury.
Odnosząc się do kwestii skutków budżetowych jakie powstałyby przy założeniu
wprowadzenia udziału jednostek samorządu terytorialnego na poziomie 3%
całkowitych dochodów z podatku VAT, to w warunkach roku 2024 wyniosłyby one
8 630 501,07 tys. zł3.
Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania oraz fakt, że w roku bieżącym
wprowadzono nowe przepisy dotyczące dochodów jednostek samorządu
terytorialnego - nie są planowane zmiany dotyczące udziału w VAT dla jednostek
samorządu terytorialnego.
Poza tym, wszelkie zmiany w systemie finansowania samorządów, w szczególności
przyznanie JST nowego źródła dochodów własnych, powinny być konsekwencją
zmian zakresu zadań i kompetencji JST. Obecny katalog ich dochodów, określony w
ustawie z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, przypisany do poszczególnych kategorii JST jest ściśle związany z
charakterem i zakresem zadań realizowanych przez te jednostki - nie przewiduje się
wprowadzenia udziału jednostek samorządu terytorialnego w dochodach z podatku
VAT.
3 Dochodach z podatku VAT w oparciu o wykonanie budżetu za 2024 r – wynoszą
287 683 368,91 tys. zł
-- 2 of 3 --
3/3
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 21 listopada 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13130 poseł Rafał Komarewicz w sprawie
możliwości przyznania jednostkom samorządu terytorialnego
udziału w dochodach z podatku VAT
Znak sprawy: ST1.054.25.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 13130 złożoną przez Pana posła Rafała
Komarewicza w sprawie możliwości przyznania jednostkom samorządu
terytorialnego (dalej: JST) udziału w dochodach z podatku VAT proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1 wprowadzony został nowy system finansowania jednostek
samorządu terytorialnego (JST), którego celem jest wzmocnienie i ustabilizowanie
finansów JST poprzez zwiększenie dochodów własnych, oparcie zasilania
finansowania samorządów na dochodach własnych wynikających z lokalnej bazy
podatkowej oraz obiektywne i algorytmiczne naliczanie środków finansowych dla
każdej JST. Wprowadzona reforma w znacznym stopniu zmieniła strukturę
dochodów JST, zwiększając dochody samorządów z tytułu udziału w podatkach
dochodowych PIT i CIT. Dodatkowo przyznany został JST również udział w
dochodach z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
W wyniku wprowadzenia reformy, dochody JST w roku 2025 wzrosły o prawie
25 mld zł w stosunku do poprzedniego systemu.
Z danych ze sprawozdań budżetowych za III kwartały 2025 r.2, złożonych przez
jednostki samorządu terytorialnego wynika, iż :
budżety JST zamknęły się zbiorczo z nadwyżką w kwocie 42,7 mld zł, przy
planowanym deficycie w wysokości 39,2 mld zł,
1 Dz. U. poz. 1572 i 1717.
2 Wg stanu bazy na 6.11.2025r.
-- 1 of 3 --
2/3
wykonane dochody bieżące były wyższe niż wykonane wydatki bieżące
o blisko 60 mld zł , przy planowanej nadwyżce w wysokości 16,4 mld zł.
Wyniki wykonania budżetów JST po III kw. 2025 r. wskazują na poprawę sytuacji
finansowej samorządów, która przede wszystkim jest efektem działania reformy
wprowadzonej nową ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
W odniesieniu do kwestii dopuszczalności oraz skutków wprowadzenia udziału
gmin w dochodach z VAT warto zauważyć, iż stworzenie systemu dystrybucji
podatku VAT – np. na kształt dystrybucji podatków dochodowych – byłoby
niezwykle trudne. Należy bowiem mieć na uwadze, że podatek VAT jest podatkiem
pośrednim, którego ciężar ekonomiczny ponosi zawsze ostateczny konsument. Dla
przedsiębiorców podatek ten co do zasady ma być neutralny. Realizację neutralności
tego podatku dla podatników zapewnia konstrukcja przewidująca prawo do
odliczenia podatku naliczonego na poprzednich etapach obrotu. W system VAT
wpisane są również mechanizmy zwolnień od podatku, a także szeroki katalog
stawek preferencyjnych (w tym stawki 0%). Należy także zauważyć, że podatnicy nie
mają obowiązku wykazywania w prowadzonych na potrzeby VAT ewidencjach
miejsca dokonania danej transakcji. Rozliczenie tego podatku obejmuje wszystkie
transakcje podatnika wykonane w danym okresie rozliczeniowym (miesiąc lub
kwartał) i dokonywane jest, co do zasady, w urzędzie skarbowym właściwym ze
względu na miejsce siedziby prowadzonej działalności gospodarczej lub miejsce
zamieszkania podatnika. Działalność podatnika (dokonywane przez niego
transakcje) może być prowadzona np. na terenie całego kraju (przykładem mogą być
sklepy sieci handlowych).
Ponadto, przyznanie samorządom udziału w VAT mogłoby doprowadzić do
większego rozwarstwienia dochodowego między jednostkami. Trzeba także
zauważyć, że podatek VAT, jest podatny na zmiany koniunktury.
Odnosząc się do kwestii skutków budżetowych jakie powstałyby przy założeniu
wprowadzenia udziału jednostek samorządu terytorialnego na poziomie 3%
całkowitych dochodów z podatku VAT, to w warunkach roku 2024 wyniosłyby one
8 630 501,07 tys. zł3.
Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania oraz fakt, że w roku bieżącym
wprowadzono nowe przepisy dotyczące dochodów jednostek samorządu
terytorialnego - nie są planowane zmiany dotyczące udziału w VAT dla jednostek
samorządu terytorialnego.
Poza tym, wszelkie zmiany w systemie finansowania samorządów, w szczególności
przyznanie JST nowego źródła dochodów własnych, powinny być konsekwencją
zmian zakresu zadań i kompetencji JST. Obecny katalog ich dochodów, określony w
ustawie z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, przypisany do poszczególnych kategorii JST jest ściśle związany z
charakterem i zakresem zadań realizowanych przez te jednostki - nie przewiduje się
wprowadzenia udziału jednostek samorządu terytorialnego w dochodach z podatku
VAT.
3 Dochodach z podatku VAT w oparciu o wykonanie budżetu za 2024 r – wynoszą
287 683 368,91 tys. zł
-- 2 of 3 --
3/3
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --