Interpelacja nr 13124
Interpelacja w sprawie możliwości podejmowania pracy przez osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości podejmowania pracy przez osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne
Interpelacja nr 13124
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości podejmowania pracy przez osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne
Zgłaszający: Michał Kowalski, Jarosław Krajewski, Waldemar Andzel
Data wpływu: 24-10-2025
Szanowna Pani Minister,
do biur poselskich wpływają liczne zapytania od nauczycieli, którzy – po zakończeniu pracy w oświacie i nabyciu prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego – chcieliby podjąć drobną działalność zawodową bez utraty tego świadczenia. W praktyce jednak przepisy budzą poważne wątpliwości interpretacyjne, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie udziela jednoznacznych odpowiedzi zarówno w kontaktach telefonicznych, jak i w korespondencji pisemnej.
Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1054) prawo do świadczenia ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie osiągania przychodu z tytułu zatrudnienia, służby lub innej pracy zarobkowej, a także z działalności gospodarczej, jeśli przekroczy określony próg dochodu (obecnie 70% lub 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia).
Wątpliwości budzi natomiast:
czy osoba pobierająca NSK może podjąć pracę na umowę zlecenie w instytucji nieobjętej Kartą Nauczyciela (np. w niepublicznym przedszkolu),
czy może prowadzić działalność nierejestrowaną (np. wykonywać dorywcze usługi logopedyczne),
oraz jakie formy aktywności zawodowej nie są traktowane jako „zatrudnienie” w rozumieniu ustawy.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy osoba pobierająca nauczycielskie świadczenie kompensacyjne może podjąć pracę na podstawie umowy zlecenia w niepublicznym przedszkolu lub innej placówce nieobjętej Kartą Nauczyciela, nie tracąc prawa do świadczenia, o ile nie przekroczy określonego progu dochodu?
Czy przepisy dopuszczają możliwość wykonywania działalności nierejestrowanej przez osoby pobierające NSK w zakresie np. logopedii, rehabilitacji czy doradztwa edukacyjnego?
Czy ministerstwo planuje doprecyzowanie przepisów lub wydanie jednoznacznych wytycznych dla ZUS, aby zapewnić jednolite stosowanie prawa i pewność sytuacji osób uprawnionych?
Czy rozważane jest wprowadzenie zmian w ustawie o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, które umożliwiłyby podejmowanie ograniczonej aktywności zawodowej, szczególnie w zawodach pokrewnych, bez ryzyka utraty świadczenia?
Wyjaśnienie tych kwestii ma istotne znaczenie dla tysięcy nauczycieli korzystających z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, którzy chcieliby pozostać aktywni zawodowo w niewielkim wymiarze, nie tracąc prawa do należnego im świadczenia.
Z wyrazami szacunku
Michał Kowalski
Interpelacja nr 13124
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości podejmowania pracy przez osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne
Zgłaszający: Michał Kowalski, Jarosław Krajewski, Waldemar Andzel
Data wpływu: 24-10-2025
Szanowna Pani Minister,
do biur poselskich wpływają liczne zapytania od nauczycieli, którzy – po zakończeniu pracy w oświacie i nabyciu prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego – chcieliby podjąć drobną działalność zawodową bez utraty tego świadczenia. W praktyce jednak przepisy budzą poważne wątpliwości interpretacyjne, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie udziela jednoznacznych odpowiedzi zarówno w kontaktach telefonicznych, jak i w korespondencji pisemnej.
Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1054) prawo do świadczenia ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie osiągania przychodu z tytułu zatrudnienia, służby lub innej pracy zarobkowej, a także z działalności gospodarczej, jeśli przekroczy określony próg dochodu (obecnie 70% lub 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia).
Wątpliwości budzi natomiast:
czy osoba pobierająca NSK może podjąć pracę na umowę zlecenie w instytucji nieobjętej Kartą Nauczyciela (np. w niepublicznym przedszkolu),
czy może prowadzić działalność nierejestrowaną (np. wykonywać dorywcze usługi logopedyczne),
oraz jakie formy aktywności zawodowej nie są traktowane jako „zatrudnienie” w rozumieniu ustawy.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy osoba pobierająca nauczycielskie świadczenie kompensacyjne może podjąć pracę na podstawie umowy zlecenia w niepublicznym przedszkolu lub innej placówce nieobjętej Kartą Nauczyciela, nie tracąc prawa do świadczenia, o ile nie przekroczy określonego progu dochodu?
Czy przepisy dopuszczają możliwość wykonywania działalności nierejestrowanej przez osoby pobierające NSK w zakresie np. logopedii, rehabilitacji czy doradztwa edukacyjnego?
Czy ministerstwo planuje doprecyzowanie przepisów lub wydanie jednoznacznych wytycznych dla ZUS, aby zapewnić jednolite stosowanie prawa i pewność sytuacji osób uprawnionych?
Czy rozważane jest wprowadzenie zmian w ustawie o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, które umożliwiłyby podejmowanie ograniczonej aktywności zawodowej, szczególnie w zawodach pokrewnych, bez ryzyka utraty świadczenia?
Wyjaśnienie tych kwestii ma istotne znaczenie dla tysięcy nauczycieli korzystających z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, którzy chcieliby pozostać aktywni zawodowo w niewielkim wymiarze, nie tracąc prawa do należnego im świadczenia.
Z wyrazami szacunku
Michał Kowalski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6225 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.559.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13124 Pana Posła Michała Kowalskiego wraz z grupą
posłów, w sprawie możliwości podejmowania pracy przez osoby pobierające nauczycielskie
świadczenie kompensacyjne, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach
kompensacyjnych1 prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego ulega
zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu w razie podjęcia przez
uprawnionego pracy w jednostkach, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia
1982 r. - Karta Nauczyciela2.
Odnosząc się do pytań: 1, 2 oraz 4 należy podkreślić, że w opinii Kierownictwa Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przepis ust. 2 art. 9 ustawy o nsk należy rozumieć w ten
sposób, iż ustanawia on przesłankę zawieszenia świadczenia bez względu na wysokość
osiąganego przychodu, jeśli:
— świadczeniobiorca podejmie pracę w jednostkach, o których mowa w art. 1 Karta
Nauczyciela;
— nie ma znaczenia stosunek prawny, na podstawie którego świadczeniobiorca wykonuje
pracę w tych jednostkach (tj. może być to zarówno stosunek pracy, jak i stosunek
cywilnoprawny);
— praca wykonywana przez świadczeniobiorcę jest pracą, której charakter (istota)
odpowiada pracom nauczycieli wymienionym w art. 2 pkt 1 ustawy o nsk.
Przesłanka zawieszenia nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego wynika wprost
(poprzez wyraźnie odesłanie do art. 1 Karty Nauczyciela) z przepisu prawa. Z kolei
przesłankę podjęcia takiej decyzji przez organ rentowy uzasadnia fakt, że w ust. 2 art. 9
ustawy o nsk mowa jest jedynie o podjęciu przez uprawnionego „pracy”, przy jednoczesnym
braku dookreślenia podstawy prawnej, na gruncie której może ona być wykonywana. Zatem
w świetle ustawy o nsk, jak i systemu prawa, użytego w tym przepisie pojęcia „praca” nie
można utożsamiać z pracą podejmowaną na podstawie konkretnego stosunku prawnego.
Przechodząc z kolei do ostatniej z ww. przesłanek, która powinna być uwzględniania przez
organ rentowy przy stosowaniu przepisu ust. 2 art. 9 ustawy o nsk, należy stwierdzić, że jej
treść uzasadnia jednolite orzecznictwo sądowe. W orzecznictwie Sądu Najwyższego
i sądów powszechnych ukształtowało się bowiem stanowisko, zgodnie z którym
nauczycielskie świadczenie kompensacyjne podlega zawieszeniu na podstawie ust. 2 art. 9
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 174, 1160, dalej powoływanej jako: „ustawa o nsk”.
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm., dalej powsuwanej jako: „Karta Nauczyciela”.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ustawy o nsk w przypadku powrotu do wykonywania zawodu nauczyciela, tj. podjęcia pracy
w jednostkach, o których mowa w art. 1 Karty Nauczyciela tylko w charakterze nauczyciela,
wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego3 (a więc co do zasady pracy
wskazanej w art. 2 pkt 1 ustawy o nsk).
Zawieszenia nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie powoduje natomiast,
w ocenie sądów powszechnych, podjęcie pracy w jednostkach, o których mowa w Karcie
Nauczyciela na stanowisku innym niż nauczycielskie, niewymagającym kwalifikacji
pedagogicznych4. Przykładowo, Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w uzasadnieniu wyroku z 21
marca 2025 r., III AUa 251/24 wskazał, że ścisła wykładnia oznacza interpretowanie
przepisu dokładnie w granicach jego literalnego brzmienia, bez rozszerzania jego
zastosowania na sytuacje, które nie zostały w nim jednoznacznie przewidziane. Nie można
uznać, że każdy rodzaj zatrudnienia w jednostce oświatowej skutkuje zawieszeniem
świadczenia, ponieważ ustawa tego wyraźnie nie stanowi. Kluczowa w tym przypadku jest
więc wykładnia systemowa i funkcjonalna, która wskazuje, że nauczycielskie świadczenie
kompensacyjne jest formą rekompensaty za rezygnację z pracy w charakterze nauczyciela,
a nie za odejście z rynku pracy w ogóle. Nie można zatem rozszerzać zakazu zatrudnienia na
stanowiska niezwiązane z działalnością pedagogiczną, ponieważ prowadziłoby to do
ograniczania praw uprawnionych w sposób nieuzasadniony celem ustawy.
Odnosząc się natomiast do pytania 3 pragnę wskazać, że ze względu na treść art. 34a ust. 1
ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów5 oraz z uwagi na status Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych (jako państwowej osoby prawnej), Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej nie ma możliwości wydawania zakładowi wiążących wytycznych
i poleceń. Należy też podkreślić, że ZUS dysponuje odpowiednim zapleczem fachowym, aby
dokonywać prawidłowej wykładni art. 9 ust. 2 ustawy o nsk, w związku z czym brak
przesłanek wskazujących na konieczność doprecyzowywania tego przepisu. Taką funkcję
pełni przede wszystkim orzecznictwo sądowe, które ZUS powinien uwzględniać w praktyce
stosowania prawa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
3 Zob. wyrok SN z dnia 10 lutego 2022 r., III USKP 109/21, Legalis; wyrok SA we Wrocławiu – III Wydział Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 września 2019 r., III AUa 497/19, Legalis; wyrok SA w Białymstoku – III
Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2021 r., III AUa 1085/21, Legalis; wyrok SA w
Szczecinie – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 marca 2025 r., III AUa 251/24, Legalis).
4 Zob. wyrok SA we Wrocławiu – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 lipca 2018 r., III AUa
481/18; wyrok SA we Wrocławiu – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 września 2019 r., III
AUa 497/19; wyrok SA w Białymstoku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2021 r., III
AUa 1085/21; wyrok SA w Szczecinie – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 marca 2025 r., III
AUa 251/24; wyrok SO w Sieradzu – IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 maja 2023 r., IV U
142/23).
5 Dz. U. z 2025 r. poz. 780.
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.559.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13124 Pana Posła Michała Kowalskiego wraz z grupą
posłów, w sprawie możliwości podejmowania pracy przez osoby pobierające nauczycielskie
świadczenie kompensacyjne, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach
kompensacyjnych1 prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego ulega
zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu w razie podjęcia przez
uprawnionego pracy w jednostkach, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia
1982 r. - Karta Nauczyciela2.
Odnosząc się do pytań: 1, 2 oraz 4 należy podkreślić, że w opinii Kierownictwa Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przepis ust. 2 art. 9 ustawy o nsk należy rozumieć w ten
sposób, iż ustanawia on przesłankę zawieszenia świadczenia bez względu na wysokość
osiąganego przychodu, jeśli:
— świadczeniobiorca podejmie pracę w jednostkach, o których mowa w art. 1 Karta
Nauczyciela;
— nie ma znaczenia stosunek prawny, na podstawie którego świadczeniobiorca wykonuje
pracę w tych jednostkach (tj. może być to zarówno stosunek pracy, jak i stosunek
cywilnoprawny);
— praca wykonywana przez świadczeniobiorcę jest pracą, której charakter (istota)
odpowiada pracom nauczycieli wymienionym w art. 2 pkt 1 ustawy o nsk.
Przesłanka zawieszenia nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego wynika wprost
(poprzez wyraźnie odesłanie do art. 1 Karty Nauczyciela) z przepisu prawa. Z kolei
przesłankę podjęcia takiej decyzji przez organ rentowy uzasadnia fakt, że w ust. 2 art. 9
ustawy o nsk mowa jest jedynie o podjęciu przez uprawnionego „pracy”, przy jednoczesnym
braku dookreślenia podstawy prawnej, na gruncie której może ona być wykonywana. Zatem
w świetle ustawy o nsk, jak i systemu prawa, użytego w tym przepisie pojęcia „praca” nie
można utożsamiać z pracą podejmowaną na podstawie konkretnego stosunku prawnego.
Przechodząc z kolei do ostatniej z ww. przesłanek, która powinna być uwzględniania przez
organ rentowy przy stosowaniu przepisu ust. 2 art. 9 ustawy o nsk, należy stwierdzić, że jej
treść uzasadnia jednolite orzecznictwo sądowe. W orzecznictwie Sądu Najwyższego
i sądów powszechnych ukształtowało się bowiem stanowisko, zgodnie z którym
nauczycielskie świadczenie kompensacyjne podlega zawieszeniu na podstawie ust. 2 art. 9
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 174, 1160, dalej powoływanej jako: „ustawa o nsk”.
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm., dalej powsuwanej jako: „Karta Nauczyciela”.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ustawy o nsk w przypadku powrotu do wykonywania zawodu nauczyciela, tj. podjęcia pracy
w jednostkach, o których mowa w art. 1 Karty Nauczyciela tylko w charakterze nauczyciela,
wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego3 (a więc co do zasady pracy
wskazanej w art. 2 pkt 1 ustawy o nsk).
Zawieszenia nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie powoduje natomiast,
w ocenie sądów powszechnych, podjęcie pracy w jednostkach, o których mowa w Karcie
Nauczyciela na stanowisku innym niż nauczycielskie, niewymagającym kwalifikacji
pedagogicznych4. Przykładowo, Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w uzasadnieniu wyroku z 21
marca 2025 r., III AUa 251/24 wskazał, że ścisła wykładnia oznacza interpretowanie
przepisu dokładnie w granicach jego literalnego brzmienia, bez rozszerzania jego
zastosowania na sytuacje, które nie zostały w nim jednoznacznie przewidziane. Nie można
uznać, że każdy rodzaj zatrudnienia w jednostce oświatowej skutkuje zawieszeniem
świadczenia, ponieważ ustawa tego wyraźnie nie stanowi. Kluczowa w tym przypadku jest
więc wykładnia systemowa i funkcjonalna, która wskazuje, że nauczycielskie świadczenie
kompensacyjne jest formą rekompensaty za rezygnację z pracy w charakterze nauczyciela,
a nie za odejście z rynku pracy w ogóle. Nie można zatem rozszerzać zakazu zatrudnienia na
stanowiska niezwiązane z działalnością pedagogiczną, ponieważ prowadziłoby to do
ograniczania praw uprawnionych w sposób nieuzasadniony celem ustawy.
Odnosząc się natomiast do pytania 3 pragnę wskazać, że ze względu na treść art. 34a ust. 1
ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów5 oraz z uwagi na status Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych (jako państwowej osoby prawnej), Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej nie ma możliwości wydawania zakładowi wiążących wytycznych
i poleceń. Należy też podkreślić, że ZUS dysponuje odpowiednim zapleczem fachowym, aby
dokonywać prawidłowej wykładni art. 9 ust. 2 ustawy o nsk, w związku z czym brak
przesłanek wskazujących na konieczność doprecyzowywania tego przepisu. Taką funkcję
pełni przede wszystkim orzecznictwo sądowe, które ZUS powinien uwzględniać w praktyce
stosowania prawa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
3 Zob. wyrok SN z dnia 10 lutego 2022 r., III USKP 109/21, Legalis; wyrok SA we Wrocławiu – III Wydział Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 września 2019 r., III AUa 497/19, Legalis; wyrok SA w Białymstoku – III
Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2021 r., III AUa 1085/21, Legalis; wyrok SA w
Szczecinie – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 marca 2025 r., III AUa 251/24, Legalis).
4 Zob. wyrok SA we Wrocławiu – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 lipca 2018 r., III AUa
481/18; wyrok SA we Wrocławiu – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 września 2019 r., III
AUa 497/19; wyrok SA w Białymstoku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2021 r., III
AUa 1085/21; wyrok SA w Szczecinie – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 marca 2025 r., III
AUa 251/24; wyrok SO w Sieradzu – IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 maja 2023 r., IV U
142/23).
5 Dz. U. z 2025 r. poz. 780.
-- 2 of 2 --