Interpelacja nr 13078
Interpelacja w sprawie polskich priorytetów podczas Rady Ministerialnej ESA (CM25) i udziału w programach EO-ERS oraz LEO-PNT
Zgłaszający:
•
Adresat:
Cyfryzacja i Technologie (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Klimat, Energia i Środowisko (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie polskich priorytetów podczas Rady Ministerialnej ESA (CM25) i udziału w programach EO-ERS oraz LEO-PNT
Interpelacja nr 13078
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie polskich priorytetów podczas Rady Ministerialnej ESA (CM25) i udziału w programach EO-ERS oraz LEO-PNT
Zgłaszający: Rafał Komarewicz
Data wpływu: 23-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w nadchodzących latach Komisja Europejska planuje rozwój dwóch programów kosmicznych – Copernicus i EOGS. Programy te mają stanowić największe zamówienia systemów kosmicznych obserwacji Ziemi w nadchodzącej dekadzie. Szacowana wartość tych zamówień to ponad 100 miliardów złotych. Zgodnie z informacjami, jakie powziąłem, Komisja Europejska i jej odpowiednie organa planują zwiększenie budżetu programu Copernicus do 12 miliardów euro. Istotne jest, aby polskie firmy miały jak największy udział w realizowaniu zamówień związanych z tymi programami. Aby zwiększyć szansę polskich przedsiębiorców, należy zapewnić im grunt do rozwoju przez wspieranie ich udziału w realizacji zamówień programu ESA ERS, które negocjowane są w ramach ESA Council at Ministerial Level (CM25). Niestety, obecna konstrukcja programu ESA ERS może powodować ograniczanie roli polskich technologii do dostawcy segmentu naziemnego.
Kombinacja wymagań i terminów wdrożonych w związku z negocjacjami ze strony Niemiec, Francji i Włoch skutecznie ogranicza grono podmiotów, które je spełniają. Co za tym idzie wzmacnia duże, zagraniczne przedsiębiorstwa. Bez działań państwa polskie firmy zostaną zepchnięte do poziomu podwykonawców. Taka sytuacja tworzy zamknięty obieg, w którym najwięksi producenci nadal będą się rozwijać i zwiększać swoją przewagę nad mniej rozwiniętymi podmiotami z naszej części Europy, w tym Polski.
Polska wydaje się dziś być kluczowym płatnikiem w zakresie programu ESA ERS, na który planuje się wydatki rzędu 350 mln euro. Mając to na uwadze, znajdujemy się w dobrej pozycji negocjacyjnej do określenia warunków wydatkowania naszego wkładu.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie są priorytety rządu RP na nadchodzącą radę ministerialną ESA (CM25)? Czy te priorytety uwzględniają istotne z punktu widzenia wsparcie rozwoju nawigacji satelitarnej, w szczególności uczestnictwo Polski w programie LEO-PNT dotyczącym budowy dodatkowej warstwy satelitów nawigacyjnych na niskich orbitach okołoziemskich?
Czy Polska zamierza uczestniczyć w programie ESA ERS w komponencie obserwacyjnym (EO-ERS)? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie polskich priorytetów w tym programie.
Czy w ramach programu EO-ERS rząd RP zamierza zabezpieczyć tzw. georeturn, który skoncentrowany będzie na optymalnej dla Polski budowie satelitów obserwacyjnych o możliwym wykorzystaniu dual-use? Warto zwrócić uwagę, że Hiszpania, która również będzie uczestniczyć w programie EO-ERS, ogromną część swojej składki w tym programie przeznacza na rozbudowę swojej narodowej konstelacji Atlantic Constellation. Czy rząd RP zamierza wykorzystać doświadczenie zdobyte przez polskie podmioty w ramach programu Camila realizowanego pod auspicjami ESA i w ramach EO-ERS, podobnie jak rząd hiszpański, rozbudować swoją konstelację Camila?
W ramach programu EO-ERS planowane jest stworzenie konsorcjów międzynarodowych. Z którymi krajami Polska zamierza takie konsorcja stworzyć? Proszę o informację: dlaczego te konkretnie kraje zostały wybrane?
Czy wśród technologii, która będzie w Polsce rozwijana w wyniku decyzji podjętych na CM25, znajdzie się satelitarna komunikacja kwantowa? Aspekt komunikacji kwantowej jest szczególnie istotny w perspektywie decyzji o zakupie przez Polskę satelitów telekomunikacyjnych w ramach programu IRIS2. Komunikacja kwantowa mogłaby się stać w przyszłości polską specjalizacją i zarazem polskim technologicznym wkładem w system IRIS2. Jednocześnie komunikacja kwantowa wpisuje się w założenia polskiej strategii kwantowej opublikowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji.
Z góry uprzejmie dziękuję za odpowiedzi.
Z wyrazami szacunku
Rafał Komarewicz
Interpelacja nr 13078
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie polskich priorytetów podczas Rady Ministerialnej ESA (CM25) i udziału w programach EO-ERS oraz LEO-PNT
Zgłaszający: Rafał Komarewicz
Data wpływu: 23-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w nadchodzących latach Komisja Europejska planuje rozwój dwóch programów kosmicznych – Copernicus i EOGS. Programy te mają stanowić największe zamówienia systemów kosmicznych obserwacji Ziemi w nadchodzącej dekadzie. Szacowana wartość tych zamówień to ponad 100 miliardów złotych. Zgodnie z informacjami, jakie powziąłem, Komisja Europejska i jej odpowiednie organa planują zwiększenie budżetu programu Copernicus do 12 miliardów euro. Istotne jest, aby polskie firmy miały jak największy udział w realizowaniu zamówień związanych z tymi programami. Aby zwiększyć szansę polskich przedsiębiorców, należy zapewnić im grunt do rozwoju przez wspieranie ich udziału w realizacji zamówień programu ESA ERS, które negocjowane są w ramach ESA Council at Ministerial Level (CM25). Niestety, obecna konstrukcja programu ESA ERS może powodować ograniczanie roli polskich technologii do dostawcy segmentu naziemnego.
Kombinacja wymagań i terminów wdrożonych w związku z negocjacjami ze strony Niemiec, Francji i Włoch skutecznie ogranicza grono podmiotów, które je spełniają. Co za tym idzie wzmacnia duże, zagraniczne przedsiębiorstwa. Bez działań państwa polskie firmy zostaną zepchnięte do poziomu podwykonawców. Taka sytuacja tworzy zamknięty obieg, w którym najwięksi producenci nadal będą się rozwijać i zwiększać swoją przewagę nad mniej rozwiniętymi podmiotami z naszej części Europy, w tym Polski.
Polska wydaje się dziś być kluczowym płatnikiem w zakresie programu ESA ERS, na który planuje się wydatki rzędu 350 mln euro. Mając to na uwadze, znajdujemy się w dobrej pozycji negocjacyjnej do określenia warunków wydatkowania naszego wkładu.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie są priorytety rządu RP na nadchodzącą radę ministerialną ESA (CM25)? Czy te priorytety uwzględniają istotne z punktu widzenia wsparcie rozwoju nawigacji satelitarnej, w szczególności uczestnictwo Polski w programie LEO-PNT dotyczącym budowy dodatkowej warstwy satelitów nawigacyjnych na niskich orbitach okołoziemskich?
Czy Polska zamierza uczestniczyć w programie ESA ERS w komponencie obserwacyjnym (EO-ERS)? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie polskich priorytetów w tym programie.
Czy w ramach programu EO-ERS rząd RP zamierza zabezpieczyć tzw. georeturn, który skoncentrowany będzie na optymalnej dla Polski budowie satelitów obserwacyjnych o możliwym wykorzystaniu dual-use? Warto zwrócić uwagę, że Hiszpania, która również będzie uczestniczyć w programie EO-ERS, ogromną część swojej składki w tym programie przeznacza na rozbudowę swojej narodowej konstelacji Atlantic Constellation. Czy rząd RP zamierza wykorzystać doświadczenie zdobyte przez polskie podmioty w ramach programu Camila realizowanego pod auspicjami ESA i w ramach EO-ERS, podobnie jak rząd hiszpański, rozbudować swoją konstelację Camila?
W ramach programu EO-ERS planowane jest stworzenie konsorcjów międzynarodowych. Z którymi krajami Polska zamierza takie konsorcja stworzyć? Proszę o informację: dlaczego te konkretnie kraje zostały wybrane?
Czy wśród technologii, która będzie w Polsce rozwijana w wyniku decyzji podjętych na CM25, znajdzie się satelitarna komunikacja kwantowa? Aspekt komunikacji kwantowej jest szczególnie istotny w perspektywie decyzji o zakupie przez Polskę satelitów telekomunikacyjnych w ramach programu IRIS2. Komunikacja kwantowa mogłaby się stać w przyszłości polską specjalizacją i zarazem polskim technologicznym wkładem w system IRIS2. Jednocześnie komunikacja kwantowa wpisuje się w założenia polskiej strategii kwantowej opublikowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji.
Z góry uprzejmie dziękuję za odpowiedzi.
Z wyrazami szacunku
Rafał Komarewicz
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Michał Jaros
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10822 znaków
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPO-III.054.6.2025
Warszawa, 17 listopada 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 13078 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Pana Rafała
Komarewicza w sprawie polskich priorytetów podczas Rady Ministerialnej ESA (CM25) i
udziału w programach EO-ERS oraz LEO-PNT
Szanowny Panie Marszałku,
na podstawie art. 193 ust. 1 i 2 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej1
przedstawiam odpowiedzi na pytania Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Pana Rafała
Komarewicza zawarte w interpelacji nr 13078 z 28 października 2025 r., w sprawie
polskich priorytetów podczas Rady Ministerialnej ESA (CM25) i udziału w programach EO-
ERS oraz LEO-PNT.
1. Jakie są priorytety rządu RP na nadchodzącą radę ministerialną ESA (CM25)? Czy
priorytety te uwzględniają istotne z punktu widzenia wsparcie rozwoju nawigacji
satelitarnej, w szczególności uczestnictwo Polski w programie LEO-PNT dotyczącym
budowy dodatkowej warstwy satelitów nawigacyjnych na niskich orbitach
okołoziemskich?
Rozwój polskiego sektora kosmicznego powinien służyć w pierwszej kolejności
zabezpieczeniu interesów państwa, w tym budowie zdolności operacyjnych w obszarach
o krytycznym znaczeniu dla bezpieczeństwa, niezależności technologicznej oraz rozwoju
gospodarczego. Jednocześnie inwestycje w sektor kosmiczny powinny wspierać wzrost
konkurencyjności krajowych firm oraz rozwój nowoczesnych technologii o potencjale
komercyjnym.
Priorytety rządu RP na nadchodzącą radę ministerialną ESA są ukierunkowane na aktywne
uczestnictwo polskiego sektora kosmicznego w programach ESA, które przynoszą realną
wartość dodaną dla rozwoju gospodarki, nauki oraz wzmacniają bezpieczeństwo Polski.
W tym kontekście należy podkreślić rozwój zdolności sektora w zakresie Obserwacji Ziemi
wspierający bezpieczeństwo cywilne, monitorowanie środowiska oraz budowę przyszłej,
Suwerennej Rządowej Usługi obserwacji Ziemi (EOGS - Earth Observation Govermental
Service). To element kluczowy dla zarządzania kryzysowego, rolnictwa precyzyjnego
i polityki klimatycznej państwa.
1 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
(M. P. z 2022 r. poz. 990 z poźn.zm. ).
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Szczególnego znaczenia nabierają dziś obszary związane z bezpieczeństwem
i zastosowaniami dual-use. Obecna sytuacja geopolityczna potwierdza zasadność przyjęcia
za priorytetowe, inwestycji w rozwój bezpiecznych systemów łączności i nawigacji, w tym
w zakresie LEO-PNT, odporności na zagrożenia kosmiczne pochodzące z przestrzeni
kosmicznej oraz autonomicznego dostępu do danych satelitarnych.
Polska będzie kontynuować również udział w programie GSTP (General Support
Technology Program), umożliwiającym rozwój i testowanie przełomowych technologii
kosmicznych przez polskie firmy i instytucje. To program, który pozwala przekuwać
pomysły w realne produkty i zwiększa konkurencyjność krajowego sektora.
Rząd wspiera również rozszerzenie programów inkubacyjnych ESA w Polsce w ramach
Centrum Inkubacji Biznesowej w tworzącym się programie Access, które są fundamentem
dla rozwoju startupów kosmicznych i skutecznej komercjalizacji technologii. Rozbudowa
tego ekosystemu to inwestycja w przyszłych liderów rynku kosmicznego i nowe miejsca
pracy w sektorze wysokich technologii.
Polska będzie kontynuować udział w programie PRODEX, który umożliwia krajowym
instytutom i uczelniom realizację zaawansowanych projektów badawczo-technologicznych
na najwyższym poziomie europejskim.
Polska planuje aktywny udział w programach Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA)
dotyczących nawigacji satelitarnej, w szczególności w programach NAVISP oraz
FutureNAV, które będą kontynuowane i rozwijane podczas najbliższej Rady Ministerialnej
ESA (CM25).
Program NAVISP stanowi bardzo dobre narzędzie do budowy kompetencji krajowych od
początkowych etapów prac nad technologiami. Program jest wysoko oceniany przez
przemysł z uwagi na dużą elastyczność programową oraz wsparcie merytoryczne ze strony
ESA.
Główne planowane obszary inwestycji to rozwój zaawansowanych odbiorników GNSS,
chipów oraz technologii zwiększających odporność na zakłócenia i spoofing.
Polski przemysł posiada już znaczące doświadczenia w zakresie tworzenia precyzyjnych
odbiorników, co stanowi solidną podstawę do dalszego rozwoju.
W ramach programu FutureNAV planowana jest kontynuacja udziału Polski
w komponencie LEO-PNT, kluczowej inicjatywy ESA mającej na celu rozwój konstelacji
satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej, wspierającej systemy GNSS.
Prowadzone są również prace nad przystąpieniem Polski do nowej inicjatywy w ramach
FutureNAV projektu Opstar, który ma być kluczowym demonstratorem technologii
optycznych dla nowych generacji systemów nawigacyjnych PNT.
Przedstawione priorytety wynikają z Polskiej Strategii Kosmicznej (PSK) – dokumentu
rządowego przyjętego przez Rade Ministrów 26 stycznia 2017 r. (M.P. poz. 203) oraz
z przeprowadzonych konsultacji z interesariuszami: zainteresowanymi Ministerstwami
oraz organizacjami o zasięgu ogólnopolskim działającymi w sektorze kosmicznym.
2. Czy Polska zamierza uczestniczyć w programie ESA ERS w komponencie
obserwacyjnym (EO-ERS)? Jeśli tak to proszę o przedstawienie polskich priorytetów
w tym programie.
Polskie priorytety w programie ERS koncentrują się na rozwoju krajowych kompetencji
w zakresie systemów obserwacji Ziemi i ich wykorzystania dla celów cywilnych oraz
bezpieczeństwa. Planowany jest udział w opracowaniu segmentu naziemnego dla misji
EOGS, co umożliwi Polsce wzmocnienie pozycji w europejskim systemie przetwarzania
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
danych satelitarnych. Kluczowym obszarem będzie również rozwój technologii poprzez
misje demonstracyjne obejmujące obserwację nocną, wysoką zwrotność satelitów,
dynamiczne planowanie zadań i szybkie przekazywanie informacji. Istotne znaczenie ma
także rozwój usług o niskiej latencji opartych na sztucznej inteligencji, wspierających
bezpieczeństwo i zarządzanie kryzysowe. Dodatkowym priorytetem jest utworzenie
europejskiego huba w zakresie odporności systemów kosmicznych, opartego na
doświadczeniach Polski w integracji systemów bezpieczeństwa cywilnego z usługami
satelitarnymi.
3. Czy w ramach programu EO-ERS Rząd RP zamierza zabezpieczyć tzw. „georeturn”,
który skoncentrowany będzie na optymalnej dla Polski budowie satelitów
obserwacyjnych o możliwym wykorzystaniu dual-use? Warto zwrócić uwagę, że
Hiszpania, która również będzie uczestniczyć w programie EO-ERS ogromną część
swojej składki w tym programie przeznacza na rozbudowę swojej narodowej
konstelacji Atlantic Constellation. Czy Rząd RP zamierza wykorzystać doświadczenie
zdobyte przez polskie podmioty w ramach programu Camila realizowanego pod
auspicjami ESA i w ramach EO-ERS, podobnie jak rząd hiszpański, rozbudować swoją
konstelację Camila?
Tak, w ramach programu European Resilience from Space ESA (ERS) zwrot geograficzny
(tzw. georeturn) został zabezpieczony w dokumentacji programowej ESA, co zapewnia, że
składka krajowa zostanie przeznaczona na realizację projektów z udziałem polskiego
przemysłu i instytucji badawczych. Rząd RP planuje wykorzystać ten mechanizm
w sposób optymalny, koncentrując się na rozwoju krajowych kompetencji w budowie
i eksploatacji satelitów obserwacyjnych, w tym o potencjalnym zastosowaniu dual-use.
Jednocześnie zakłada się pełne wykorzystanie doświadczeń zdobytych przez polskie
podmioty w ramach programu Camila, prowadzonego pod auspicjami ESA, w
szczególności w zakresie integracji systemów satelitarnych i segmentu naziemnego. Polska
zamierza w ten sposób wzmocnić swoją pozycję w europejskim systemie obserwacji Ziemi
oraz stopniowo rozwijać własne zdolności satelitarne w ramach programu EO-ERS.
4. W ramach programu EO-ERS planowane jest stworzenie konsorcjów
międzynarodowych. Z którymi krajami Polska zamierza takie konsorcja stworzyć?
Proszę o informację dlaczego te konkretnie kraje zostały wybrane.
Na chwilę obecną nie ma potwierdzonych planów stworzenia konsorcjów
międzynarodowych z udziałem Polski.
5. Czy wśród technologii, która będzie w Polsce rozwijana w wyniku decyzji podjętych
na CM25, znajdzie się satelitarna komunikacja kwantowa? Aspekt komunikacji
kwantowej jest szczególnie istotny w perspektywie decyzji o zakupie przez Polskę
satelitów telekomunikacyjnych w ramach programu IRIS2. Komunikacja kwantowa
mogłaby się stać w przyszłości polską specjalizacją i zarazem polskim
technologicznym wkładem w system IRIS2. Jednocześnie komunikacja kwantowa
wpisuje się w założenia polskiej strategii kwantowej opublikowanej przez
Ministerstwo Cyfryzacji.
Rozwój łączności optycznej i kwantowej jest jednym z kluczowych kierunków działań
Europejskiej Agencji Kosmicznej, a Polska zamierza aktywnie uczestniczyć w tym obszarze
w ramach programu ARTES 4.0 – ScyLight Strategic Programme Line (SPL). Należy
zauważyć, że polskie podmioty z sukcesami uczestniczą w realizacji projektów związanych
z rozwojem technologii kwantowych od co najmniej 2022 r. Jest to obszar,
w którym szczególnie dostrzegamy duże możliwości dalszego rozwoju, w tym w ramach
prowadzonych przez ESA dużych misji jak SAGA czy Hydron. Polska prowadzi również
rozmowy dotyczące przystąpienia do kolejnych projektów partnerskich, w szczególności
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
dotyczących dystrybucji klucza kwantowego. Technologie kwantowe oraz optyczne są
strategicznym obszarem dla ESA, wyrazem czego jest utworzenie dedykowanej linii
w ramach programu ARTES 4.0 pn. Scylight, którego celem jest budowa i testowanie
nowych generacji satelitarnych systemów komunikacyjnych, które zapewniają wysoki
poziom bezpieczeństwa transmisji danych oraz dużą przepustowość łączy dzięki
wykorzystaniu technologii optycznych i kwantowych.
Ponadto technologie opracowywane w ScyLight są ściśle powiązane z rozwojem programu
IRIS² / Secure Connectivity, w którym komunikacja kwantowa i łącza optyczne stanowią
podstawowy komponent bezpiecznej architektury europejskiego systemu satelitarnego.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
Podstawa prawna
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990 ze zm.).
-- 4 of 4 --
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPO-III.054.6.2025
Warszawa, 17 listopada 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 13078 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Pana Rafała
Komarewicza w sprawie polskich priorytetów podczas Rady Ministerialnej ESA (CM25) i
udziału w programach EO-ERS oraz LEO-PNT
Szanowny Panie Marszałku,
na podstawie art. 193 ust. 1 i 2 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej1
przedstawiam odpowiedzi na pytania Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Pana Rafała
Komarewicza zawarte w interpelacji nr 13078 z 28 października 2025 r., w sprawie
polskich priorytetów podczas Rady Ministerialnej ESA (CM25) i udziału w programach EO-
ERS oraz LEO-PNT.
1. Jakie są priorytety rządu RP na nadchodzącą radę ministerialną ESA (CM25)? Czy
priorytety te uwzględniają istotne z punktu widzenia wsparcie rozwoju nawigacji
satelitarnej, w szczególności uczestnictwo Polski w programie LEO-PNT dotyczącym
budowy dodatkowej warstwy satelitów nawigacyjnych na niskich orbitach
okołoziemskich?
Rozwój polskiego sektora kosmicznego powinien służyć w pierwszej kolejności
zabezpieczeniu interesów państwa, w tym budowie zdolności operacyjnych w obszarach
o krytycznym znaczeniu dla bezpieczeństwa, niezależności technologicznej oraz rozwoju
gospodarczego. Jednocześnie inwestycje w sektor kosmiczny powinny wspierać wzrost
konkurencyjności krajowych firm oraz rozwój nowoczesnych technologii o potencjale
komercyjnym.
Priorytety rządu RP na nadchodzącą radę ministerialną ESA są ukierunkowane na aktywne
uczestnictwo polskiego sektora kosmicznego w programach ESA, które przynoszą realną
wartość dodaną dla rozwoju gospodarki, nauki oraz wzmacniają bezpieczeństwo Polski.
W tym kontekście należy podkreślić rozwój zdolności sektora w zakresie Obserwacji Ziemi
wspierający bezpieczeństwo cywilne, monitorowanie środowiska oraz budowę przyszłej,
Suwerennej Rządowej Usługi obserwacji Ziemi (EOGS - Earth Observation Govermental
Service). To element kluczowy dla zarządzania kryzysowego, rolnictwa precyzyjnego
i polityki klimatycznej państwa.
1 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
(M. P. z 2022 r. poz. 990 z poźn.zm. ).
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Szczególnego znaczenia nabierają dziś obszary związane z bezpieczeństwem
i zastosowaniami dual-use. Obecna sytuacja geopolityczna potwierdza zasadność przyjęcia
za priorytetowe, inwestycji w rozwój bezpiecznych systemów łączności i nawigacji, w tym
w zakresie LEO-PNT, odporności na zagrożenia kosmiczne pochodzące z przestrzeni
kosmicznej oraz autonomicznego dostępu do danych satelitarnych.
Polska będzie kontynuować również udział w programie GSTP (General Support
Technology Program), umożliwiającym rozwój i testowanie przełomowych technologii
kosmicznych przez polskie firmy i instytucje. To program, który pozwala przekuwać
pomysły w realne produkty i zwiększa konkurencyjność krajowego sektora.
Rząd wspiera również rozszerzenie programów inkubacyjnych ESA w Polsce w ramach
Centrum Inkubacji Biznesowej w tworzącym się programie Access, które są fundamentem
dla rozwoju startupów kosmicznych i skutecznej komercjalizacji technologii. Rozbudowa
tego ekosystemu to inwestycja w przyszłych liderów rynku kosmicznego i nowe miejsca
pracy w sektorze wysokich technologii.
Polska będzie kontynuować udział w programie PRODEX, który umożliwia krajowym
instytutom i uczelniom realizację zaawansowanych projektów badawczo-technologicznych
na najwyższym poziomie europejskim.
Polska planuje aktywny udział w programach Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA)
dotyczących nawigacji satelitarnej, w szczególności w programach NAVISP oraz
FutureNAV, które będą kontynuowane i rozwijane podczas najbliższej Rady Ministerialnej
ESA (CM25).
Program NAVISP stanowi bardzo dobre narzędzie do budowy kompetencji krajowych od
początkowych etapów prac nad technologiami. Program jest wysoko oceniany przez
przemysł z uwagi na dużą elastyczność programową oraz wsparcie merytoryczne ze strony
ESA.
Główne planowane obszary inwestycji to rozwój zaawansowanych odbiorników GNSS,
chipów oraz technologii zwiększających odporność na zakłócenia i spoofing.
Polski przemysł posiada już znaczące doświadczenia w zakresie tworzenia precyzyjnych
odbiorników, co stanowi solidną podstawę do dalszego rozwoju.
W ramach programu FutureNAV planowana jest kontynuacja udziału Polski
w komponencie LEO-PNT, kluczowej inicjatywy ESA mającej na celu rozwój konstelacji
satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej, wspierającej systemy GNSS.
Prowadzone są również prace nad przystąpieniem Polski do nowej inicjatywy w ramach
FutureNAV projektu Opstar, który ma być kluczowym demonstratorem technologii
optycznych dla nowych generacji systemów nawigacyjnych PNT.
Przedstawione priorytety wynikają z Polskiej Strategii Kosmicznej (PSK) – dokumentu
rządowego przyjętego przez Rade Ministrów 26 stycznia 2017 r. (M.P. poz. 203) oraz
z przeprowadzonych konsultacji z interesariuszami: zainteresowanymi Ministerstwami
oraz organizacjami o zasięgu ogólnopolskim działającymi w sektorze kosmicznym.
2. Czy Polska zamierza uczestniczyć w programie ESA ERS w komponencie
obserwacyjnym (EO-ERS)? Jeśli tak to proszę o przedstawienie polskich priorytetów
w tym programie.
Polskie priorytety w programie ERS koncentrują się na rozwoju krajowych kompetencji
w zakresie systemów obserwacji Ziemi i ich wykorzystania dla celów cywilnych oraz
bezpieczeństwa. Planowany jest udział w opracowaniu segmentu naziemnego dla misji
EOGS, co umożliwi Polsce wzmocnienie pozycji w europejskim systemie przetwarzania
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
danych satelitarnych. Kluczowym obszarem będzie również rozwój technologii poprzez
misje demonstracyjne obejmujące obserwację nocną, wysoką zwrotność satelitów,
dynamiczne planowanie zadań i szybkie przekazywanie informacji. Istotne znaczenie ma
także rozwój usług o niskiej latencji opartych na sztucznej inteligencji, wspierających
bezpieczeństwo i zarządzanie kryzysowe. Dodatkowym priorytetem jest utworzenie
europejskiego huba w zakresie odporności systemów kosmicznych, opartego na
doświadczeniach Polski w integracji systemów bezpieczeństwa cywilnego z usługami
satelitarnymi.
3. Czy w ramach programu EO-ERS Rząd RP zamierza zabezpieczyć tzw. „georeturn”,
który skoncentrowany będzie na optymalnej dla Polski budowie satelitów
obserwacyjnych o możliwym wykorzystaniu dual-use? Warto zwrócić uwagę, że
Hiszpania, która również będzie uczestniczyć w programie EO-ERS ogromną część
swojej składki w tym programie przeznacza na rozbudowę swojej narodowej
konstelacji Atlantic Constellation. Czy Rząd RP zamierza wykorzystać doświadczenie
zdobyte przez polskie podmioty w ramach programu Camila realizowanego pod
auspicjami ESA i w ramach EO-ERS, podobnie jak rząd hiszpański, rozbudować swoją
konstelację Camila?
Tak, w ramach programu European Resilience from Space ESA (ERS) zwrot geograficzny
(tzw. georeturn) został zabezpieczony w dokumentacji programowej ESA, co zapewnia, że
składka krajowa zostanie przeznaczona na realizację projektów z udziałem polskiego
przemysłu i instytucji badawczych. Rząd RP planuje wykorzystać ten mechanizm
w sposób optymalny, koncentrując się na rozwoju krajowych kompetencji w budowie
i eksploatacji satelitów obserwacyjnych, w tym o potencjalnym zastosowaniu dual-use.
Jednocześnie zakłada się pełne wykorzystanie doświadczeń zdobytych przez polskie
podmioty w ramach programu Camila, prowadzonego pod auspicjami ESA, w
szczególności w zakresie integracji systemów satelitarnych i segmentu naziemnego. Polska
zamierza w ten sposób wzmocnić swoją pozycję w europejskim systemie obserwacji Ziemi
oraz stopniowo rozwijać własne zdolności satelitarne w ramach programu EO-ERS.
4. W ramach programu EO-ERS planowane jest stworzenie konsorcjów
międzynarodowych. Z którymi krajami Polska zamierza takie konsorcja stworzyć?
Proszę o informację dlaczego te konkretnie kraje zostały wybrane.
Na chwilę obecną nie ma potwierdzonych planów stworzenia konsorcjów
międzynarodowych z udziałem Polski.
5. Czy wśród technologii, która będzie w Polsce rozwijana w wyniku decyzji podjętych
na CM25, znajdzie się satelitarna komunikacja kwantowa? Aspekt komunikacji
kwantowej jest szczególnie istotny w perspektywie decyzji o zakupie przez Polskę
satelitów telekomunikacyjnych w ramach programu IRIS2. Komunikacja kwantowa
mogłaby się stać w przyszłości polską specjalizacją i zarazem polskim
technologicznym wkładem w system IRIS2. Jednocześnie komunikacja kwantowa
wpisuje się w założenia polskiej strategii kwantowej opublikowanej przez
Ministerstwo Cyfryzacji.
Rozwój łączności optycznej i kwantowej jest jednym z kluczowych kierunków działań
Europejskiej Agencji Kosmicznej, a Polska zamierza aktywnie uczestniczyć w tym obszarze
w ramach programu ARTES 4.0 – ScyLight Strategic Programme Line (SPL). Należy
zauważyć, że polskie podmioty z sukcesami uczestniczą w realizacji projektów związanych
z rozwojem technologii kwantowych od co najmniej 2022 r. Jest to obszar,
w którym szczególnie dostrzegamy duże możliwości dalszego rozwoju, w tym w ramach
prowadzonych przez ESA dużych misji jak SAGA czy Hydron. Polska prowadzi również
rozmowy dotyczące przystąpienia do kolejnych projektów partnerskich, w szczególności
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
dotyczących dystrybucji klucza kwantowego. Technologie kwantowe oraz optyczne są
strategicznym obszarem dla ESA, wyrazem czego jest utworzenie dedykowanej linii
w ramach programu ARTES 4.0 pn. Scylight, którego celem jest budowa i testowanie
nowych generacji satelitarnych systemów komunikacyjnych, które zapewniają wysoki
poziom bezpieczeństwa transmisji danych oraz dużą przepustowość łączy dzięki
wykorzystaniu technologii optycznych i kwantowych.
Ponadto technologie opracowywane w ScyLight są ściśle powiązane z rozwojem programu
IRIS² / Secure Connectivity, w którym komunikacja kwantowa i łącza optyczne stanowią
podstawowy komponent bezpiecznej architektury europejskiego systemu satelitarnego.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
Podstawa prawna
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990 ze zm.).
-- 4 of 4 --