Interpelacja nr 13032
Interpelacja w sprawie zmiany przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wydawania decyzji administracyjnych przez ZUS przy odmowie rozłożenia należności na raty, umorzenia lub odroczenia płatności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmiany przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wydawania decyzji administracyjnych przez ZUS przy odmowie rozłożenia należności na raty, umorzenia lub odroczenia płatności
Interpelacja nr 13032
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zmiany przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wydawania decyzji administracyjnych przez ZUS przy odmowie rozłożenia należności na raty, umorzenia lub odroczenia płatności
Zgłaszający: Elżbieta Gelert
Data wpływu: 20-10-2025
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), kieruję interpelację dotyczącą konieczności ujednolicenia zasad wydawania decyzji administracyjnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w sprawach dotyczących rozłożenia na raty, umorzenia lub odroczenia płatności składek.
W dniu 10 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę (III UZP 3/24), zgodnie z którą odmowa uwzględnienia wniosku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 479) o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty następuje w formie decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy).
Uchwała ta ma charakter wiążący i doprecyzowuje obowiązujące przepisy, jednakże w praktyce nadal występują rozbieżności w ich stosowaniu – nie wszystkie jednostki ZUS wydają decyzje administracyjne w sytuacji odmowy, często ograniczając się jedynie do zawiadomień o negatywnym załatwieniu sprawy.
Jest to bardzo poważny problem dla wielu płatników składek – zwłaszcza przedsiębiorców – którzy w sytuacji odmowy nie otrzymują decyzji administracyjnej, co uniemożliwia im skuteczne odwołanie się do sądu i ochronę swoich praw.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy rząd planuje podjęcie inicjatywy legislacyjnej mającej na celu zmianę ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wprowadzenia obowiązku wydawania przez ZUS decyzji administracyjnej również w przypadku odmowy rozłożenia należności na raty, umorzenia lub odroczenia płatności składek?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych podejmują działania mające na celu ujednolicenie praktyki wydawania decyzji administracyjnych w tego typu sprawach?
Czy przewiduje się działania informacyjne lub szkoleniowe dla pracowników ZUS, które zwiększyłyby świadomość konieczności stosowania się do uchwały SN i ujednoliciły praktykę?
Z poważaniem Elżbieta Gelert
Interpelacja nr 13032
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zmiany przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wydawania decyzji administracyjnych przez ZUS przy odmowie rozłożenia należności na raty, umorzenia lub odroczenia płatności
Zgłaszający: Elżbieta Gelert
Data wpływu: 20-10-2025
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), kieruję interpelację dotyczącą konieczności ujednolicenia zasad wydawania decyzji administracyjnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w sprawach dotyczących rozłożenia na raty, umorzenia lub odroczenia płatności składek.
W dniu 10 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę (III UZP 3/24), zgodnie z którą odmowa uwzględnienia wniosku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 479) o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty następuje w formie decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy).
Uchwała ta ma charakter wiążący i doprecyzowuje obowiązujące przepisy, jednakże w praktyce nadal występują rozbieżności w ich stosowaniu – nie wszystkie jednostki ZUS wydają decyzje administracyjne w sytuacji odmowy, często ograniczając się jedynie do zawiadomień o negatywnym załatwieniu sprawy.
Jest to bardzo poważny problem dla wielu płatników składek – zwłaszcza przedsiębiorców – którzy w sytuacji odmowy nie otrzymują decyzji administracyjnej, co uniemożliwia im skuteczne odwołanie się do sądu i ochronę swoich praw.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy rząd planuje podjęcie inicjatywy legislacyjnej mającej na celu zmianę ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wprowadzenia obowiązku wydawania przez ZUS decyzji administracyjnej również w przypadku odmowy rozłożenia należności na raty, umorzenia lub odroczenia płatności składek?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych podejmują działania mające na celu ujednolicenie praktyki wydawania decyzji administracyjnych w tego typu sprawach?
Czy przewiduje się działania informacyjne lub szkoleniowe dla pracowników ZUS, które zwiększyłyby świadomość konieczności stosowania się do uchwały SN i ujednoliciły praktykę?
Z poważaniem Elżbieta Gelert
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5638 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.547.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13032 Pani Posłanki Elżbiety Gelert, w sprawie zmiany
przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wydawania decyzji
administracyjnych przez ZUS przy odmowie rozłożenia należności na raty, umorzenia
lub odroczenia płatności, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Stosowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych praktyka, od początku obowiązywania
przepisu art. 29 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych1, polega na pisemnym
informowaniu strony o decyzji – zarówno pozytywnej, jak i odmownej – w przedmiocie
odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia jej na raty. Wynika
to z faktu, że w przywołanym przepisie jako formę właściwą dla uznania wniosku o ulgę
wskazano umowę, a stronom pozostawiono swobodę kształtowania jej treści (a także
decyzję, czy do umowy w ogóle przystąpią).
Należy podkreślić, że w obecnym stanie prawnym przepisy nie zastrzegają żadnej formy
prawnej dla odmowy rozłożenia należności na raty czy odroczenia terminu płatności
składek. Art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera przy tym odesłanie
do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego2. Fakt ten przyczynił się
do powstania wątpliwości dotyczących prawidłowej interpretacji art. 29 ust. 1a ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie formy, w jakiej ZUS powinien informować
wnioskodawcę o odmowie udzielenia ulgi. Znalazło to wyraz w orzecznictwie niektórych
sądów administracyjnych, a w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia
2024 r., podjętej w składzie trzyosobowym3. Sąd Najwyższy uznał, że „odmowa
uwzględnienia wniosku z art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
o rozłożenie należności z tytułu składek na raty następuje w formie decyzji administracyjnej,
od której przysługuje odwołanie do sądu w terminie i według zasad określonych
w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy)”.
Stanowisko SN jest oczywiste, biorąc pod uwagę odesłanie do stosowania wprost przepisów
Kodeksu postępowania administracyjnego z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz wynikające z art. 1 pkt 1-2 oraz art. 104 Kodeksu postępowania
administracyjnego domniemanie załatwienia sprawy administracyjnej w drodze decyzji. Z
tego powodu Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podziela pogląd SN, stojąc
przy tym na stanowisku, że nie zachodzi potrzeba wprowadzania wspomnianych w
interpelacji zmian legislacyjnych. W opinii ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
1 Zgodnie z art. 29 ust. 1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 350, z późn. zm.) odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty
następuje w formie umowy. Przepis wprowadzony ustawą o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
oraz niektórych innych ustaw z 11 stycznia 2001 r. (Dz.U. Nr 8, poz. 64);
2 Zgodnie z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się
przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej;
3 Uchwała Sądu Najwyższego w składzie 3 sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 10 grudnia 2024 r. (sygn.
akt. III UZP 3/24);
-- 1 of 2 --
2
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
społecznego jako organu nadzoru, ZUS powinien stosować przepisy zgodnie z poglądem
wyrażonym w przywołanej uchwale.
Jednocześnie pragnę wskazać, że nadzór ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
społecznego nad zgodnością działań ZUS z obowiązującymi przepisami, przewidziany
w art. 66 ust. 2 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie uprawnia go do
wydawania ZUS wiążących poleceń i wytycznych. Przepisy art. 34a ust. 1 ustawy z dnia
8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2025 r. poz. 780) również wskazują,
że polecenia i wytyczne mogą być kierowane przez ministrów tylko do państwowych
jednostek organizacyjnych, które nie mają osobowości prawnej, a zatem nie do ZUS,
który osobowość prawną posiada.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zwróci ZUS uwagę na potrzebę
uwzględnienia w praktyce stosowania prawa poglądu wyrażonego przez SN w przywołanej
w interpelacji uchwale. Organ nadzoru nie może jednak wydać w tym zakresie ZUS
wiążącego polecenia ani wytycznej.
Jeżeli chodzi o kwestie związane z umorzeniami należności, wnioski o umorzenie
rozstrzygane są w formie decyzji administracyjnej4. ZUS wydaje decyzję orzekając
o umorzeniu, ale też w razie odmowy umorzenia. Stronie niezadowolonej ze sposobu
rozpoznania żądania przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne
rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez
ministra.
Do wniosku stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie
postępowania administracyjnego. W końcowym etapie zaskarżania strona ma możliwość
sądowej kontroli rozstrzygnięcia poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego
(Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
4 art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.547.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13032 Pani Posłanki Elżbiety Gelert, w sprawie zmiany
przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie wydawania decyzji
administracyjnych przez ZUS przy odmowie rozłożenia należności na raty, umorzenia
lub odroczenia płatności, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Stosowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych praktyka, od początku obowiązywania
przepisu art. 29 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych1, polega na pisemnym
informowaniu strony o decyzji – zarówno pozytywnej, jak i odmownej – w przedmiocie
odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia jej na raty. Wynika
to z faktu, że w przywołanym przepisie jako formę właściwą dla uznania wniosku o ulgę
wskazano umowę, a stronom pozostawiono swobodę kształtowania jej treści (a także
decyzję, czy do umowy w ogóle przystąpią).
Należy podkreślić, że w obecnym stanie prawnym przepisy nie zastrzegają żadnej formy
prawnej dla odmowy rozłożenia należności na raty czy odroczenia terminu płatności
składek. Art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera przy tym odesłanie
do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego2. Fakt ten przyczynił się
do powstania wątpliwości dotyczących prawidłowej interpretacji art. 29 ust. 1a ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie formy, w jakiej ZUS powinien informować
wnioskodawcę o odmowie udzielenia ulgi. Znalazło to wyraz w orzecznictwie niektórych
sądów administracyjnych, a w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia
2024 r., podjętej w składzie trzyosobowym3. Sąd Najwyższy uznał, że „odmowa
uwzględnienia wniosku z art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
o rozłożenie należności z tytułu składek na raty następuje w formie decyzji administracyjnej,
od której przysługuje odwołanie do sądu w terminie i według zasad określonych
w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy)”.
Stanowisko SN jest oczywiste, biorąc pod uwagę odesłanie do stosowania wprost przepisów
Kodeksu postępowania administracyjnego z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz wynikające z art. 1 pkt 1-2 oraz art. 104 Kodeksu postępowania
administracyjnego domniemanie załatwienia sprawy administracyjnej w drodze decyzji. Z
tego powodu Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podziela pogląd SN, stojąc
przy tym na stanowisku, że nie zachodzi potrzeba wprowadzania wspomnianych w
interpelacji zmian legislacyjnych. W opinii ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
1 Zgodnie z art. 29 ust. 1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 350, z późn. zm.) odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty
następuje w formie umowy. Przepis wprowadzony ustawą o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
oraz niektórych innych ustaw z 11 stycznia 2001 r. (Dz.U. Nr 8, poz. 64);
2 Zgodnie z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się
przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej;
3 Uchwała Sądu Najwyższego w składzie 3 sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 10 grudnia 2024 r. (sygn.
akt. III UZP 3/24);
-- 1 of 2 --
2
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
społecznego jako organu nadzoru, ZUS powinien stosować przepisy zgodnie z poglądem
wyrażonym w przywołanej uchwale.
Jednocześnie pragnę wskazać, że nadzór ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
społecznego nad zgodnością działań ZUS z obowiązującymi przepisami, przewidziany
w art. 66 ust. 2 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie uprawnia go do
wydawania ZUS wiążących poleceń i wytycznych. Przepisy art. 34a ust. 1 ustawy z dnia
8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2025 r. poz. 780) również wskazują,
że polecenia i wytyczne mogą być kierowane przez ministrów tylko do państwowych
jednostek organizacyjnych, które nie mają osobowości prawnej, a zatem nie do ZUS,
który osobowość prawną posiada.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zwróci ZUS uwagę na potrzebę
uwzględnienia w praktyce stosowania prawa poglądu wyrażonego przez SN w przywołanej
w interpelacji uchwale. Organ nadzoru nie może jednak wydać w tym zakresie ZUS
wiążącego polecenia ani wytycznej.
Jeżeli chodzi o kwestie związane z umorzeniami należności, wnioski o umorzenie
rozstrzygane są w formie decyzji administracyjnej4. ZUS wydaje decyzję orzekając
o umorzeniu, ale też w razie odmowy umorzenia. Stronie niezadowolonej ze sposobu
rozpoznania żądania przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne
rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez
ministra.
Do wniosku stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie
postępowania administracyjnego. W końcowym etapie zaskarżania strona ma możliwość
sądowej kontroli rozstrzygnięcia poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego
(Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
4 art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
-- 2 of 2 --