Interpelacja w sprawie wprowadzenia ulg w transporcie publicznym dla honorowych dawców krwi i skoordynowania działań ministerstw w związku z wdrażaniem e-legitymacji honorowego dawcy krwi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13030
do ministra infrastruktury, ministra zdrowia
w sprawie wprowadzenia ulg w transporcie publicznym dla honorowych dawców krwi i skoordynowania działań ministerstw w związku z wdrażaniem e-legitymacji honorowego dawcy krwi
Zgłaszający: Rafał Siemaszko, Bartosz Zawieja, Jacek Niedźwiedzki, Henryka Krzywonos-Strycharska
Data wpływu: 20-10-2025
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
Polska od wielu lat zmaga się z niedoborem krwi i jej składników. Dane Narodowego Centrum Krwi wskazują na regularne niedobory, a statystyki są alarmujące - szczególnie w okresach wakacyjnych i świątecznych. Każda jednostka krwi może uratować życie kilku osobom, dlatego promocja i wsparcie honorowego krwiodawstwa powinny być jednym z priorytetów polityki zdrowotnej państwa.
Obecnie w Polsce honorowi dawcy krwi posiadający tytuł „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi” nie mają ustawowych ulg w przewozach kolejowych (PKP), a ulgi w komunikacji miejskiej funkcjonują wyłącznie w wybranych miastach na podstawie uchwał samorządowych. Brakuje jednolitego i spójnego systemu wsparcia.
Tymczasem Ministerstwo Zdrowia prowadzi prace nad wdrożeniem e-legitymacji honorowego dawcy krwi w aplikacji mObywatel. Jest to właściwy moment, by skoordynować działania obu resortów i wprowadzić kompleksowy pakiet ulg transportowych dostępnych w całym kraju.
W związku z powyższym proszę Panią Minister i Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje wprowadzenie ustawowych ulg w przewozach kolejowych dla honorowych dawców krwi z tytułem „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi”?
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje na szczeblu krajowym ujednolicenie zasad ulg w komunikacji miejskiej, tak aby obowiązywały one w całej Polsce, a nie tylko w niektórych miastach?
Czy działania prowadzone przez Ministerstwo Zdrowia związane z wdrożeniem e-legitymacji honorowego dawcy krwi w aplikacji mObywatel będą skoordynowane z Ministerstwem Infrastruktury, aby w jednym pakiecie zapewnić dawcom łatwy dostęp do ulg transportowych?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje prace nad dodatkowymi instrumentami (np. kampanie społeczne, benefity pozatransportowe), w tym we współpracy z innymi ministerstwami, jak m.in. Ministerstwo Infrastruktury, aby zwiększyć świadomość społeczną i liczbę osób oddających krew?
Z poważaniem Rafał Siemaszko
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13757 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DBI-3.054.6.2025
Warszawa, 30 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13030 Posła na Sejm RP Pana Rafała Siemaszki oraz grupy
posłów w sprawie wprowadzenia ulg w transporcie publicznym dla honorowych dawców
krwi i skoordynowania działań ministerstw w związku z wdrażaniem e-legitymacji
honorowego dawcy krwi pragnę poinformować, że ocena zasadności rozszerzenia
uprawnień do ustawowych ulg przejazdowych stanowi – co do zasady - element polityki
społecznej i socjalnej państwa. Polityka społeczna, a w tym konkretnym przypadku także
polityka zdrowotna leżą poza kompetencjami resortu infrastruktury. W realizację tych
polityk zaangażowany jest Minister Infrastruktury wyłącznie jako organ regulujący zasady
organizacji i dofinansowania publicznego transportu zbiorowego (z wyłączeniem
komunikacji miejskiej). Dotychczas obowiązujące regulacje prawne w zakresie uprawnień
krwiodawców do ulg w publicznym transporcie zbiorowym w Polsce zostały opracowane
z inicjatywy Ministra Zdrowia i są regulowane w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r.
o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1782).
Odnosząc się do pytania dotyczącego ulg w komunikacji miejskiej należy zwrócić uwagę,
że co do zasady zarządzanie i organizowanie jej działania należy do lokalnych władz
samorządowych. Jednostki samorządu terytorialnego (jako organizatorzy komunikacji
miejskiej) mają prawo do określania we własnym zakresie, w realizowanych przez siebie
przewozach, zarówno grupy pasażerów uprawnionych do ulg, jak i wymiar tych ulg.
Odbywa się to poprzez podejmowanie przez organy stanowiące tych jednostek (Radę
Gminy, Radę Miejską lub Radę Miasta) uchwał kształtujących politykę transportową na
swoim obszarze, w tym m.in. ceny biletów, zakres uprawnień pasażerów do ulg
i wymiar tych ulg. Jednocześnie utracone przez przedsiębiorstwa świadczące usługi
przewozu osób przychody z tytułu honorowania określonych ulg przysługujących
pasażerom w komunikacji miejskiej pokrywane są w całości ze środków budżetowych tych
jednostek. Stąd też w zależności od prowadzonej lokalnej polityki transportowej mogą
występować różnice w organizowanych przez te podmioty przewozach w ramach
komunikacji miejskiej (np. w odniesieniu do honorowych dawców krwi). Administracja
rządowa nie określa zasad ani nie finansuje z budżetu państwa przewozów w ramach
komunikacji miejskiej. Dlatego też zasadniczo ustawodawca nie narzuca władzom
lokalnym w drodze ustawy obowiązku stosowania ulg przejazdowych obowiązujących
w tego rodzaju komunikacji. Dlatego też resort nie planuje ingerowania w prawa
jednostek samorządu terytorialnego do kształtowania komunikacji miejskiej na obszarze
swojej właściwości.
-- 1 of 2 --
2
Niezależnie od powyższego informuję, że w Ministerstwie Infrastruktury prowadzone
są obecnie prace nad uproszczeniem i ujednoliceniem systemu ulg ustawowych
obowiązującego w publicznym transporcie zbiorowym (np. w odniesieniu do kategorii
pociągu czy rodzaju nabywanego biletu). Ze względów wskazanych powyżej zmiany te nie
będą obejmowały nowych grup uprawnionych czy przewozów realizowanych
w komunikacji miejskiej.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 2 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLGT.050.18.2025.AS
Warszawa, 03 listopada 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13030 Pana Posła Rafała Siemaszko i grupy Posłów,
w sprawie wprowadzenia ulg w transporcie publicznym dla honorowych dawców krwi
i skoordynowania działań ministerstw w związku z wdrażaniem e-legitymacji
honorowego dawcy krwi, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
Krwiodawstwo w Polsce, podobnie jak w całej Europie, jest honorowe, dobrowolne i nie
może pociągać za sobą jakiejkolwiek gratyfikacji finansowej. Dlatego też każda decyzja
o ewentualnym rozszerzeniu lub zmianie uprawnień przysługujących Honorowym Dawcom
Krwi podejmowana jest w kontekście obowiązujących przepisów prawa, zarówno
krajowego, jak i europejskiego, które jednoznacznie stanowi, że „
oddawanie krwi, osocza
lub składników krwi jest uważane za dobrowolne i nieodpłatne, jeżeli jest dokonywane
przez osobę z jej własnej woli i nie daje podstaw do jakiejkolwiek zapłaty w formie
pieniężnej lub w jakiejkolwiek równoważnej postaci. Wyłącza to również przyznanie
wynagrodzenia w formie wypoczynku, który wykracza poza czas odpowiednio konieczny do
oddania krwi i dojazdu. Drobne dowody uznania, napoje i zwrot kosztów podróży są zgodne
z pojęciem dobrowolnego|
i nieodpłatnego oddawania krwi”.
Dodatkowo należy mieć również na uwadze stanowisko prezentowane na posiedzeniu
Komitetu Sterującego ds. Transfuzji Krwi, działającego w ramach Rady Europy, podczas
którego dyskutowana była definicja „finansowej korzyści”. W kontekście Konwencji
o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej wobec zastosowania biologii
i medycyny z dnia 19 listopada 1996 r. „finansowa korzyść” została określona jako zapłata
lub korzyść jakiegokolwiek rodzaju oferowana bezpośrednio żywemu dawcy lub rodzinie
zmarłego dawcy. Rekompensata nigdy nie powinna wiązać się z donacją, w tym jej
końcowym celem lub jakością tego, co zostało oddane. Zwrot poniesionych wydatków
i rzeczywistych kosztów może być dokonany, jeżeli dawca może je udowodnić. Ewentualna
kompensacja utraconego zarobku powinna być dokładnie wyliczona, gdyż dawca nie
powinien ani finansowo tracić, ani zyskiwać. Jednocześnie, tylko w wyjątkowych sytuacjach,
można dopuścić wprowadzenie rekompensaty o stałej wysokości. Zezwala się także na
zapłatę dawcom odszkodowania za szkodę związaną
z donacją.
Tym samym w promocji dawstwa należy nadrzędnie stosować środki ukierunkowane na
altruizm. Z uwagi na powyższe krwiodawcy, w systemie ochrony zdrowia, posiadają
określony katalog uprawnień, tj. zwolnienie od pracy, zwrot utraconego zarobku na
zasadach wynikających z przepisów prawa pracy, zwrot kosztów przejazdu do jednostki
organizacyjnej publicznej służby krwi, posiłek regeneracyjny, możliwość odliczenia od
podatku dochodowego darowizny w wysokości iloczynu kwoty rekompensaty, bezpłatne
zaopatrzenie w leki objęte wykazami do wysokości limitu finansowania, uprawnienia do
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym do leczenia
sanatoryjnego oraz usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Uprawnienia te
należy jednak rozpatrywać nie w kontekście głównych przesłanek determinujących
donację, a zwrotu ponoszonych kosztów oraz dowodów uznania i wdzięczności za oddaną
krew i jej składniki. Decyzja o oddaniu krwi powinna wynikać z chęci dzielenia się z innymi,
nie zaś z kalkulacji zysków, gdyż krew nie jest produktem, lecz darem dla drugiego
człowieka.
Jednocześnie doświadczenia wielu krajów wskazują, że pozyskiwana w ramach
honorowego krwiodawstwa krew i jej składniki gwarantują pełne bezpieczeństwo
i ochronę zdrowia zarówno dawców krwi, którzy są filarem krwiolecznictwa, jak i jej
biorców. Należy bowiem pamiętać, że biorcami krwi są osoby chore, dlatego niezwykle
istotne jest, aby pobudki związane z oddawaniem krwi wynikały z potrzeby serca, były
szlachetne oraz świadome. Wprowadzenie proponowanych ulg na przejazdy zdaje się
wykraczać poza ideę honorowego, dobrowolnego i nieodpłatnego dawstwa krwi. Powyższe
znalazło potwierdzenie także w stanowisku Komisji ds. Petycji Senatu RP, która na
posiedzeniu w dniu 7 lutego 2024 r. uznała za niezasadne rozszerzanie katalogu uprawnień
przysługujących krwiodawcom wskazując, że jego rozszerzanie stoi w sprzeczności z ideą
honorowego i altruistycznego dawstwa.
Równocześnie, zgodnie ze stanowiskiem przekazanym przez Ministerstwo Infrastruktury,
podkreślić należy, że rozszerzenie uprawnień do ulgowych przejazdów prowadzi do
zwiększenia wydatków budżetu państwa, co implikuje konieczność poszukiwania
dodatkowych środków w ramach ich nieprzekraczalnego limitu. W konsekwencji
powyższego każde przyjmowane rozwiązanie prawne, które miałoby dodatkowo obciążać
sektor finansów publicznych wymaga szczegółowej analizy pod kątem dostępności
środków i zapewnienia źródeł sfinansowania. Podkreślenia wymaga, że ustawowe
uprawnienia do ulgowych przejazdów w publicznym transporcie zbiorowym stanowią
znaczące obciążenie finansowe i generują coroczne koszty dla budżetu państwa.
Odnosząc się do kwestii legitymacji wskazać należy, że w odpowiedzi na potrzeby dawców,
podmiotów realizujących działalność leczniczą, centrów krwiodawstwa
i krwiolecznictwa, a także instytucji nadzorujących system publicznej służby krwi, wdrażane
są usprawnienia systemowe, które pozwolą na ujednolicenie całego procesu krwiodawstwa
i krwiolecznictwa, w tym również możliwość cyfrowego potwierdzania uprawnień
zasłużonych honorowych dawców krwi za pośrednictwem aplikacji mObywatel.
Jednocześnie należy wskazać, że w latach 2018-2023 realizowany był projekt pn. „
Projekt
e-Krew – Informatyzacja Publicznej Służby Krwi oraz Rozwój Nadzoru nad
Krwiolecznictwem”1. System e-Krew jest nadal rozwijany i wdrażany w jednostkach
organizacyjnych publicznej służby krwi oraz uzupełniany o kolejne funkcjonalności
umożliwiające również migracje danych. Integralną część systemu e-Krew stanowią usługi
elektroniczne dedykowane dawcom i kandydatom na dawców, które udostępniono
dawcom w skali całego kraju za pośrednictwem platformy
Internetowe Konto Pacjenta,
w domenie pacjent.gov.pl.
W ramach dalszego rozwoju systemu e-Krew planowana jest integracja z produktami
platformy mObywatel – w pierwszej kolejności zakłada się możliwość obsługi dawców
legitymujących się aplikacją mDowód, wraz z integracją części danych pochodzących
z systemu mObywatel, podczas rejestracji w Centrach.
Przy rozwijaniu systemu należy jednak mieć na względzie, że szereg informacji
o charakterze historycznym, ale określających uprawnienia krwiodawców, w tym lista
legitymacji i odznak czy ilość oddanej krwi pełnej, nie posiada postaci elektronicznej, gdyż
były one prowadzone w formie papierowych kartotek przez poszczególne
Oddziały
1 Finansowany ze środków Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Rejonowe Polskiego Czerwonego Krzyża2. W związku z powyższym nie jest możliwe ich
udostępnienie bez uprzedniego przetworzenia na formę elektroniczną i migrowania do
odpowiedniego systemu informatycznego. Należy mieć na uwadze, że dodanie legitymacji
krwiodawcy do aplikacji mObywatel wymaga koordynacji projektu e-Krew z innymi
systemami informatycznymi, które pozostają w obszarze kompetencji Centralnego
Ośrodka Informatyki nadzorowanego przez ministra właściwego ds. informatyzacji.
Z uwagi na powyższe podjęte zostały już prace nad umożliwieniem cyfrowego
potwierdzania uprawnień honorowych dawców krwi za pośrednictwem aplikacji
mObywatel. Pod przewodnictwem Ministerstwa Zdrowia, przy udziale przedstawicieli
Ministerstwa Cyfryzacji, Polskiego Czerwonego Krzyża, Narodowego Centrum Krwi oraz
Centrum e-Zdrowia, odbyło się spotkanie, podczas którego rozważano możliwe opcje
digitalizacji dokumentu, przy czym nie wybrano jeszcze ostatecznego rozwiązania ani
platformy, na której legitymacja uprawniająca, również do należnych ulg i świadczeń,
byłaby dostępna. W związku z wczesnym etapem realizacji tego zadania kwestie dotyczące
koniecznych prac legislacyjnych i wytwórczych są na etapie dyskusji i analiz.
Dodatkowo realizowany jest program polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie
samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”,
który także uwzględnia promowanie honorowego krwiodawstwa, obalenie mitów
związanych z oddawaniem krwi oraz kształtowanie pozytywnych postaw prospołecznych
także wśród dzieci i młodzieży. W ramach pakietu informacyjno-edukacyjnego dla uczniów
zostały opracowane materiały promocyjne, m.in.: prezentacje multimedialne do
wykorzystania przez nauczycieli podczas prowadzenia lekcji, komiksy, gry edukacyjne,
książeczki z zagadkami dla najmłodszych, a także plakaty, ulotki, broszury, infografiki
edukacyjne oraz filmy promocyjne. Opracowane materiały dostosowane są do potrzeb
rozwojowych uczniów – uwzględniając potrzebę dotarcia do ww. grupy i zainteresowania
młodych osób honorowym krwiodawstwem, by w przyszłości stanowiły one stabilny
fundament krwiodawstwa i krwiolecznictwa, oraz dostosowanie działań promocyjnych
i edukacyjnych do grupy odbiorców. Dzięki szerokiej edukacji na temat honorowego
krwiodawstwa oraz zwróceniu szczególnej uwagi na coraz młodsze grupy wiekowe możliwe
będzie uświadamianie jak ważne i potrzebne jest honorowe oddawanie krwi.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
2 Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. z 2024 r. poz. 1782)
dawcy krwi po oddaniu odpowiedniej ilości krwi i jej składników przysługuje tytuł i odznaka „Zasłużonego
Honorowego Dawcy Krwi” stopnia III, II i I. Na mocy ust. 6 ww. artykułu odznaki wraz z legitymacją wydaje Polski
Czerwony Krzyż na podstawie danych, przekazanych przez jednostkę organizacyjną publicznej służby krwi,
w której dawca krwi oddał krew lub jej składniki, o objętości uprawniającej do nadania tej odznaki.
-- 3 of 3 --