Interpelacja w sprawie wsparcia zdrowia psychicznego mężczyzn i przeciwdziałania kryzysowi samobójstw poprzez tworzenie programów systemowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13027
do ministra zdrowia
w sprawie wsparcia zdrowia psychicznego mężczyzn i przeciwdziałania kryzysowi samobójstw poprzez tworzenie programów systemowych
Zgłaszający: Rafał Siemaszko, Henryka Krzywonos-Strycharska, Jacek Niedźwiedzki, Bartosz Zawieja
Data wpływu: 20-10-2025
Szanowna Pani Minister,
Polska od lat mierzy się z dramatycznym problemem samobójstw wśród mężczyzn. Dane Komendy Głównej Policji oraz WHO pokazują, że ponad 80% wszystkich ofiar samobójstw w Polsce to mężczyźni. Statystyki te są jednymi z najtragiczniejszych w Europie i powinny być sygnałem alarmowym dla państwa.
Historyczne doświadczenia Polski - wojny, powstania, zabory - ukształtowały wizerunek mężczyzny jako osoby „twardej”, pozbawionej prawa do słabości czy okazywania emocji. Wzorce kulturowe oparte na martyrologii i hasłach typu „chłopaki nie płaczą” sprawiły, że przez pokolenia emocjonalność mężczyzn była spychana, a wychowanie męskich pokoleń opierało się w dużej mierze na kobietach - matkach, babciach, często samotnie prowadzących domy w czasie, gdy mężczyźni walczyli lub ginęli.
Dziś, w czasach pokoju, rozwoju technologicznego i automatyzacji rolnictwa czy przemysłu, pojawia się przestrzeń, w której mężczyźni konfrontują się z emocjami, których wcześniej nie uczyli się rozpoznawać ani wyrażać. Brak narzędzi i wzorców prowadzi często do kryzysów psychicznych i tragicznych decyzji o odebraniu sobie życia.
Przykładem działań systemowych, które państwo potrafi skutecznie wdrożyć, był program „Orliki” rządu premiera Donalda Tuska, który wzmocnił fundament zdrowia fizycznego Polaków. Warto dziś pójść krok dalej i zbudować fundament zdrowia psychicznego mężczyzn - poprzez tworzenie „męskich kręgów”, warsztatów i grup wsparcia, które będą uczyć mężczyzn komunikacji, samoświadomości i radzenia sobie z emocjami.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie ogólnopolskiego programu profilaktyki i wsparcia zdrowia psychicznego mężczyzn, analogicznego do programów systemowych takich jak „Orliki” czy „Siłownie plenerowe”?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi prace nad programem dedykowanym mężczyznom, którzy najczęściej popełniają samobójstwa, z naciskiem na działania prewencyjne i edukacyjne?
Czy rozważa się finansowanie i wspieranie inicjatyw takich jak „męskie kręgi” – grupy samopomocowe i terapeutyczne, które uczą mężczyzn wyrażania emocji i budowania relacji?
Jakie działania podejmuje państwo, aby przełamywać szkodliwe stereotypy kulturowe („chłopaki nie płaczą”), które przyczyniają się do kryzysu psychicznego mężczyzn?
Czy planuje się szeroko zakrojoną kampanię społeczną na rzecz zdrowia psychicznego mężczyzn, analogicznie do kampanii dotyczących raka prostaty, depresji czy przemocy wobec kobiet?
Z poważaniem Rafał Siemaszko
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7259 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.101.2025.DJZ
Warszawa, 12 listopada 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13027, złożoną przez Pana Rafała Siemaszko i grupę
posłów, w sprawie wsparcia zdrowia psychicznego mężczyzn i przeciwdziałania kryzysowi
samobójstw poprzez tworzenie programów systemowych, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych informacji.
W odniesieniu do przedmiotu wskazanego w interpelacji, istotne wydaje się przytoczenie
danych w zakresie liczby samobójstw. Faktem jest, iż mężczyźni prawie 5 razy częściej
popełniają samobójstwo, niż kobiety.
W Polsce najbardziej zauważalny spadek liczby samobójstw nastąpił pomiędzy rokiem
2023 a 2024 (7,4%) – 388 samobójstw mniej, co jak podkreślają eksperci jest największym
spadkiem od 10 lat. Spadek aż o 21,4% odnotowano w okresie 2014-2024 r. liczba ta
w 2014 r. wynosiła 6165 samobójstw a w roku 2024 już 4845. W grupie dzieci i młodzieży
do 18 r. ż. porównując rok 2023 do roku 2024 zauważalny jest spadek liczby samobójstw
na poziomie 12,4%.
W odniesieniu do pytań w kwestii wdrożenia ogólnopolskiego programu profilaktyki
i wsparcia zdrowia psychicznego mężczyzn (pytanie nr 1) oraz programu dedykowanego
mężczyznom, którzy najczęściej popełniają samobójstwa (pytanie nr 2), podkreślenia
wymaga, iż działania w obszarze zdrowia psychicznego są podejmowane w ramach Celu
operacyjnego 3 Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025 (NPZ), w ramach
części I pn. Promocja zdrowia psychicznego, oraz części II pn. Zapobieganie zachowaniom
samobójczym.
Jak wskazano w części II pn. Zapobieganie zachowaniom samobójczym w wyniku prac
Ministerstwa Zdrowia z funkcjonującym Zespołem roboczym ds. prewencji samobójstw
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
i depresji przy Radzie do spraw Zdrowia Publicznego ujęto łącznie do realizacji 10-zadań
mających na celu zapobieganie zachowaniom samobójczym. Dla spójności realizacji
ww. zadań, wyodrębniony został Koordynator tj. Instytut Psychiatrii i Neurologii oraz
powstało Biuro ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym.
Zaznaczenia wymaga, iż media mają ogromny wpływ na świadomość społeczną, dlatego
tak ważne jest odpowiedzialne informowanie o zachowaniach samobójczych. Biuro ds.
Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym, podjęło 1717 interwencji medialnych oraz
31 spotkań edukacyjnych w redakcjach.
Istotny aspekt stanowi także rozwój kompetencji oraz umiejętność postępowania
w przypadku ryzyka zachowań samobójczych, w ramach NPZ opracowano 7 Standardów
postępowania dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie
samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej (wersja skrócona i rozszerzona) oraz
prowadzono szkolenia odrębnie dla każdej z poniższych grup tj.: pracowników socjalnych;
nauczycieli specjalistów; nauczycieli; osób duchownych; służb mundurowych; pracowników
okręgowych ośrodków wychowawczych, zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich
oraz dla kuratorów sądowych wykonujących orzeczenia w sprawach karnych.
Zwiększanie kompetencji pozwala na nabycie umiejętności pozwalających na szybsze
rozpoznanie sygnałów ostrzegawczych i udzielenie skutecznej pomocy. Standardy w tym
materiały na temat zapobiegania samobójstwom, oraz ramka pomocowa dostępne są pod
linkiem: https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/. Działania te mają na celu
zwiększenie wiedzy na temat dostępnych form pomocy.
Prowadzone są również badania nad czynnikami ryzyka i czynnikami chroniącymi. Dzięki
wielosektorowym działaniom - od badań, przez edukację, szkolenia – po analizę danych,
stopniowo formujemy system wsparcia i opieki, w którym zapobieganie samobójstwom
staje się wspólnym celem. Wszystkie te inicjatywy przyczyniają się do kształtowania
bardziej świadomego społeczeństwa, które lepiej rozumie i reaguje na problemy zdrowia
psychicznego.
W odniesieniu do pytania 3 i 4 w zakresie stereotypów dotyczących mężczyzn oraz
wspierania ich, należy zauważyć, iż większość programów skierowanych jest do ogółu
społeczeństwa. Szczegółowe informacje są ogólnodostępne na stronach:
https://pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne oraz
https://www.gov.pl/web/zdrowie/programy-i-projekty
Analizy pokazują, że mężczyźni rzadziej korzystają z pomocy psychologicznej niż kobiety,
co może wynikać ze stygmatyzacji związanej z poszukiwaniem wsparcia i społecznych
oczekiwań dotyczących "męskości". W obliczu kryzysu wielu z nich nie szuka pomocy,
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
obawiając się oceny lub negatywnych reakcji otoczenia. Mężczyźni są także bardziej
narażeni na trudności finansowe, stres zawodowy i presję związaną z rolą „głowy rodziny”,
co może zwiększać ryzyko kryzysów psychicznych. Dlatego tak istotne jest zapewnienie
dostępu do doraźnego wsparcia, w postaci m.in. anonimowych telefonów zaufania.
Na przykład Centrum wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym realizowane
przez fundację ITAKA, udziela całodobowej, bezpłatnej i specjalistycznej pomocy i wsparcia
psychologicznego, pod nr 800 70 2222, za pośrednictwem czatu, e-maila lub strony
internetowej https://centrumwsparcia.pl/centrum-wsparcia/
W ramach dyżurów dostępni są: lekarz psychiatra, seksuolog, asystent zdrowienia,
terapeuta uzależnień, prawnik i pracownik socjalny.
W ramach ww. Centrum dostępna jest codziennie w godzinach 16:00–24:00 Linia Wsparcia
dla Funkcjonariuszy i Pracowników Służb Mundurowych, Ratownictwa Medycznego i ich
Rodzin pod nr 800 70 2430, gdzie dyżurują psychologowie posiadający doświadczenie
w pracy z osobami ze służb mundurowych.
Wsparcie psychologiczne można uzyskać także w centrach zdrowia psychicznego, poprzez
zgłoszenie się do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego, bez zapisu. W miejscach tych
dyżurują specjaliści w godzinach 8:00–18:00, którzy opracowują indywidualny plan
leczenia. Informacje o centrach zdrowia psychicznego, są dostępne na stronie internetowej:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/centra-zdrowia-psychicznego
W odniesieniu do pytania nr 5 o „uruchomienie kampanii społecznej na rzecz zdrowia
psychicznego mężczyzn” należy wspomnieć, o zrealizowanej kampanii edukacyjno-
informacyjnej pn. „Zobacz człowieka. Zatrzymaj stygmatyzację!” realizowanej od 2 maja
2022 r. do 31 grudnia 2024 r. ze środków NPZ, która miała na celu upowszechnienie wiedzy
o zjawisku stygmatyzacji i autostygmatyzacji, oraz budowanie świadomości społecznej oraz
wspieranie osób zmagających się z problemami psychicznymi. W założeniu przekaz
kampanii dotyczący elementu zmiany postawy wobec szukania pomocy w sytuacji
wystąpienia objawów mogących wskazywać na zaburzenia psychiczne (autostygmatyzacja),
skierowany był m.in. do mężczyzn w wieku 30 - 45 r.ż. Informacje o kampanii oraz pomocne
materiały o tematyce zdrowia psychicznego i przeciwdziałaniu kryzysom psychicznym,
są ogólnodostępne na stronie internetowej: https://zobaczczlowieka.pl/
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --