Interpelacja nr 13026
Interpelacja w sprawie przejmowania rynku muzycznego przez podmioty obchodzące ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych i ustawę o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi, która wskazuje jako jedyne uprawnione przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego do poboru tantiem OZZ-y w odniesieniu do wprowadzenia kontrowersyjnej "ustawy reprograficznej", tzw. czyste nośniki
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (33%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przejmowania rynku muzycznego przez podmioty obchodzące ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych i ustawę o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi, która wskazuje jako jedyne uprawnione przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego do poboru tantiem OZZ-y w odniesieniu do wprowadzenia kontrowersyjnej "ustawy reprograficznej", tzw. czyste nośniki
Interpelacja nr 13026
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie przejmowania rynku muzycznego przez podmioty obchodzące ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych i ustawę o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi, która wskazuje jako jedyne uprawnione przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego do poboru tantiem OZZ-y w odniesieniu do wprowadzenia kontrowersyjnej "ustawy reprograficznej", tzw. czyste nośniki
Zgłaszający: Przemysław Drabek, Radosław Fogiel, Michał Moskal, Dariusz Stefaniuk, Jacek Świat
Data wpływu: 20-10-2025
Szanowna Pani Minister,
na polskim rynku muzycznym mamy do czynienia z sytuacją, która w sposób systemowy podważa sens obowiązującego prawa autorskiego i zbiorowego zarządzania. Dziesiątki prywatnych firm, nieposiadających statusu organizacji zbiorowego zarządzania (OZZ), przejęły już ponad 45% rynku publicznego odtwarzania muzyki, omijając przepisy prawa autorskiego i praktycznie eliminując OZZ z roli, do której zostały powołane ustawą.
Podmioty te reklamują się jako dostawcy „muzyki wolnej od opłat” i wprost instruują przedsiębiorców, jak wypowiedzieć umowy z ZAiKS, STOART, ZPAV czy SAWP. W efekcie artyści - twórcy, wykonawcy i producenci - tracą setki milionów złotych rocznie z należnych tantiem. Są to straty realne, policzalne, dotykające szerokich grup środowiska artystycznego.
W tym samym czasie rząd planuje wprowadzenie nowego obciążenia w postaci tzw. ustawy reprograficznej, która ma przynieść dodatkowe wpływy kosztem obywateli naszego kraju, ponieważ to oni poniosą ciężar nowej daniny. Należy jednak jasno podkreślić: straty wynikające z działalności nieuprawnionych firm obchodzących prawo autorskie są znacznie większe niż potencjalne korzyści z tytułu wprowadzenia nowego obciążenia.
W związku z powyższym, zwracamy się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ZAiKS, STOART, ZPAV, SAWP i inne OZZ informowały Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skali zjawiska przejmowania rynku publicznego odtwarzania muzyki przez podmioty oferujące „muzykę wolną od opłat”? Jeżeli tak, kiedy i w jakiej formie?
2. Czy ZAiKS (oraz pozostałe OZZ) przedstawiły ministerstwu szczegółowe dane dotyczące liczby podmiotów rezygnujących z ochrony OZZ oraz wysokości utraconych wpływów z tantiem? Proszę o podanie danych liczbowych i kwotowych z rozbiciem na lata od 2015 do 2025 oraz z rozbiciem na poszczególne OZZ.
3. Od kiedy ministerstwo posiada wiedzę o działalności podmiotów oferujących „muzykę wolną od opłat” i jakie działania nadzorcze lub interwencyjne ministerstwo podjęło w związku z tym zjawiskiem?
4. Czy ministerstwo monitoruje lub kontroluje działalność firm reklamujących się jako dostawcy muzyki bez tantiem (np. Music Days, EJFA Musicdays.pl, Royalty Free, Public Music, IMS, Expert Music Polska, Muzyka bez Tantiem, Soniqa i inne)? Jeśli tak, w jakim zakresie i jakie wyniki przyniosły te nadzory/kontrole?
5. Jaka jest szacunkowa łączna kwota utraconych wpływów dla twórców z OZZ w wyniku działalności ww. podmiotów od 2015 do 2025? Proszę o podanie danych rocznych i łącznych oraz porównanie tych kwot z prognozowanymi wpływami z tytułu ewentualnej opłaty reprograficznej.
6. Kto i w jaki sposób odpowiada za kontrolę publicznego odtwarzania muzyki w obiektach handlowych, gastronomicznych i usługowych? Jak wygląda praktyka egzekwowania obowiązku licencyjnego w tych miejscach?
7. Czy OZZ (w szczególności ZAiKS) podejmowały działania handlowe lub negocjacyjne (np. obniżki stawek, zniżki, elastyczne modele rozliczeń), aby zatrzymać dotychczasowych klientów i przeciwdziałać masowym rezygnacjom? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie zakresu i efektów tych działań.
8. Jakie działania prawne i negocjacyjne podjęły OZZ (w tym ZAiKS) w latach 2015-2025, aby zatrzymać proceder przejmowania rynku przez podmioty oferujące muzykę bez tantiem? Czy zostały skierowane powództwa, zawiadomienia do prokuratury czy do organów nadzoru, skargi do UOKiK lub inne kroki prawne?
9. Czy ministerstwo posiada wiedzę, że istnieją luki prawne lub praktyczne, które umożliwiają firmom „wolnej muzyki” omijanie obowiązków wobec twórców? Jeśli tak, jakie konkretne zmiany legislacyjne lub regulacyjne ministerstwo planuje wprowadzić, aby uszczelnić system?
10. Czy ministerstwo posiada informacje, kto stoi za organizacją i finansowaniem ww. podmiotów i czy zachodzi podejrzenie koordynacji i współpracy działań na szeroką skalę legalnie działających na terenie RP OZZ-tów z ww. firmami?
11. W jakim stopniu ministerstwo zamierza skorelować prace nad ustawą reprograficzną z jednoczesnym wzmocnieniem nadzoru nad rynkiem zbiorowego zarządzania, aby opłata reprograficzna nie stała się substytutem działań naprawczych?
12. Czy ministerstwo rekomenduje pilne działania prewencyjne (np. ułatwienie egzekucji praw, kampanie informacyjne dla przedsiębiorców, centralna baza licencji), które mogłyby odwrócić trend odpływu punktów odtwarzania muzyki z systemu OZZ?
13. Proszę o wskazanie wszystkich korespondencji i spotkań między ministerstwem a ZAiKS, STOART, ZPAV i SAWP dotyczących problematyki „muzyki bez opłat” oraz planowanej ustawy reprograficznej w latach 2015–2025.
Nim sięgniecie Państwo po kolejne obciążenia fiskalne w postaci kontrowersyjnej ustawy reprograficznej – de facto nowego podatku – warto zwrócić uwagę na skalę możliwych wpływów. Z szacunków wynika, że wspomniana ustawa mogłaby wygenerować dla twórców około 150–200 mln zł rocznie, podczas gdy skuteczne uszczelnienie systemu poboru opłat z tytułu praw autorskich i pokrewnych oraz wyeliminowanie nieuczciwych graczy z rynku mogłoby przynieść, nawet w najgorszym wariancie, ponad pół miliarda złotych rocznie.
Zarówno w przypadku wprowadzenia ustawy reprograficznej, w jakimkolwiek brzmieniu i konstrukcji, jak i w przypadku uszczelnienia poboru tantiem, konieczne będą zmiany legislacyjne - w szczególności nowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jak również ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi.
Dlatego pierwszym krokiem powinno być uszczelnienie obecnego systemu, a kwestie ustawy reprograficznej należy wnikliwie skonsultować z twórcami - de facto beneficjentami środków - aby nie byli pomijani w debacie publicznej i nie przedstawiani w negatywnym świetle wobec obywateli kraju.
Aby skutecznie przeprowadzić ten proces, konieczne jest doprowadzenie do synergii działań wielu instytucji - resortu kultury, organów kontroli, wymiaru sprawiedliwości oraz organizacji zbiorowego zarządzania. Tylko w takiej konstrukcji możliwe będzie trwałe uszczelnienie systemu i zapewnienie artystom realnych, należnych im dochodów, jednocześnie wzmacniając ich podmiotowość jako grupy mającej istotny wpływ na tworzenie i utrwalanie poprzez kulturę fundamentu narodowego.
Interpelacja nr 13026
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie przejmowania rynku muzycznego przez podmioty obchodzące ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych i ustawę o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi, która wskazuje jako jedyne uprawnione przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego do poboru tantiem OZZ-y w odniesieniu do wprowadzenia kontrowersyjnej "ustawy reprograficznej", tzw. czyste nośniki
Zgłaszający: Przemysław Drabek, Radosław Fogiel, Michał Moskal, Dariusz Stefaniuk, Jacek Świat
Data wpływu: 20-10-2025
Szanowna Pani Minister,
na polskim rynku muzycznym mamy do czynienia z sytuacją, która w sposób systemowy podważa sens obowiązującego prawa autorskiego i zbiorowego zarządzania. Dziesiątki prywatnych firm, nieposiadających statusu organizacji zbiorowego zarządzania (OZZ), przejęły już ponad 45% rynku publicznego odtwarzania muzyki, omijając przepisy prawa autorskiego i praktycznie eliminując OZZ z roli, do której zostały powołane ustawą.
Podmioty te reklamują się jako dostawcy „muzyki wolnej od opłat” i wprost instruują przedsiębiorców, jak wypowiedzieć umowy z ZAiKS, STOART, ZPAV czy SAWP. W efekcie artyści - twórcy, wykonawcy i producenci - tracą setki milionów złotych rocznie z należnych tantiem. Są to straty realne, policzalne, dotykające szerokich grup środowiska artystycznego.
W tym samym czasie rząd planuje wprowadzenie nowego obciążenia w postaci tzw. ustawy reprograficznej, która ma przynieść dodatkowe wpływy kosztem obywateli naszego kraju, ponieważ to oni poniosą ciężar nowej daniny. Należy jednak jasno podkreślić: straty wynikające z działalności nieuprawnionych firm obchodzących prawo autorskie są znacznie większe niż potencjalne korzyści z tytułu wprowadzenia nowego obciążenia.
W związku z powyższym, zwracamy się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ZAiKS, STOART, ZPAV, SAWP i inne OZZ informowały Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skali zjawiska przejmowania rynku publicznego odtwarzania muzyki przez podmioty oferujące „muzykę wolną od opłat”? Jeżeli tak, kiedy i w jakiej formie?
2. Czy ZAiKS (oraz pozostałe OZZ) przedstawiły ministerstwu szczegółowe dane dotyczące liczby podmiotów rezygnujących z ochrony OZZ oraz wysokości utraconych wpływów z tantiem? Proszę o podanie danych liczbowych i kwotowych z rozbiciem na lata od 2015 do 2025 oraz z rozbiciem na poszczególne OZZ.
3. Od kiedy ministerstwo posiada wiedzę o działalności podmiotów oferujących „muzykę wolną od opłat” i jakie działania nadzorcze lub interwencyjne ministerstwo podjęło w związku z tym zjawiskiem?
4. Czy ministerstwo monitoruje lub kontroluje działalność firm reklamujących się jako dostawcy muzyki bez tantiem (np. Music Days, EJFA Musicdays.pl, Royalty Free, Public Music, IMS, Expert Music Polska, Muzyka bez Tantiem, Soniqa i inne)? Jeśli tak, w jakim zakresie i jakie wyniki przyniosły te nadzory/kontrole?
5. Jaka jest szacunkowa łączna kwota utraconych wpływów dla twórców z OZZ w wyniku działalności ww. podmiotów od 2015 do 2025? Proszę o podanie danych rocznych i łącznych oraz porównanie tych kwot z prognozowanymi wpływami z tytułu ewentualnej opłaty reprograficznej.
6. Kto i w jaki sposób odpowiada za kontrolę publicznego odtwarzania muzyki w obiektach handlowych, gastronomicznych i usługowych? Jak wygląda praktyka egzekwowania obowiązku licencyjnego w tych miejscach?
7. Czy OZZ (w szczególności ZAiKS) podejmowały działania handlowe lub negocjacyjne (np. obniżki stawek, zniżki, elastyczne modele rozliczeń), aby zatrzymać dotychczasowych klientów i przeciwdziałać masowym rezygnacjom? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie zakresu i efektów tych działań.
8. Jakie działania prawne i negocjacyjne podjęły OZZ (w tym ZAiKS) w latach 2015-2025, aby zatrzymać proceder przejmowania rynku przez podmioty oferujące muzykę bez tantiem? Czy zostały skierowane powództwa, zawiadomienia do prokuratury czy do organów nadzoru, skargi do UOKiK lub inne kroki prawne?
9. Czy ministerstwo posiada wiedzę, że istnieją luki prawne lub praktyczne, które umożliwiają firmom „wolnej muzyki” omijanie obowiązków wobec twórców? Jeśli tak, jakie konkretne zmiany legislacyjne lub regulacyjne ministerstwo planuje wprowadzić, aby uszczelnić system?
10. Czy ministerstwo posiada informacje, kto stoi za organizacją i finansowaniem ww. podmiotów i czy zachodzi podejrzenie koordynacji i współpracy działań na szeroką skalę legalnie działających na terenie RP OZZ-tów z ww. firmami?
11. W jakim stopniu ministerstwo zamierza skorelować prace nad ustawą reprograficzną z jednoczesnym wzmocnieniem nadzoru nad rynkiem zbiorowego zarządzania, aby opłata reprograficzna nie stała się substytutem działań naprawczych?
12. Czy ministerstwo rekomenduje pilne działania prewencyjne (np. ułatwienie egzekucji praw, kampanie informacyjne dla przedsiębiorców, centralna baza licencji), które mogłyby odwrócić trend odpływu punktów odtwarzania muzyki z systemu OZZ?
13. Proszę o wskazanie wszystkich korespondencji i spotkań między ministerstwem a ZAiKS, STOART, ZPAV i SAWP dotyczących problematyki „muzyki bez opłat” oraz planowanej ustawy reprograficznej w latach 2015–2025.
Nim sięgniecie Państwo po kolejne obciążenia fiskalne w postaci kontrowersyjnej ustawy reprograficznej – de facto nowego podatku – warto zwrócić uwagę na skalę możliwych wpływów. Z szacunków wynika, że wspomniana ustawa mogłaby wygenerować dla twórców około 150–200 mln zł rocznie, podczas gdy skuteczne uszczelnienie systemu poboru opłat z tytułu praw autorskich i pokrewnych oraz wyeliminowanie nieuczciwych graczy z rynku mogłoby przynieść, nawet w najgorszym wariancie, ponad pół miliarda złotych rocznie.
Zarówno w przypadku wprowadzenia ustawy reprograficznej, w jakimkolwiek brzmieniu i konstrukcji, jak i w przypadku uszczelnienia poboru tantiem, konieczne będą zmiany legislacyjne - w szczególności nowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jak również ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi.
Dlatego pierwszym krokiem powinno być uszczelnienie obecnego systemu, a kwestie ustawy reprograficznej należy wnikliwie skonsultować z twórcami - de facto beneficjentami środków - aby nie byli pomijani w debacie publicznej i nie przedstawiani w negatywnym świetle wobec obywateli kraju.
Aby skutecznie przeprowadzić ten proces, konieczne jest doprowadzenie do synergii działań wielu instytucji - resortu kultury, organów kontroli, wymiaru sprawiedliwości oraz organizacji zbiorowego zarządzania. Tylko w takiej konstrukcji możliwe będzie trwałe uszczelnienie systemu i zapewnienie artystom realnych, należnych im dochodów, jednocześnie wzmacniając ich podmiotowość jako grupy mającej istotny wpływ na tworzenie i utrwalanie poprzez kulturę fundamentu narodowego.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7478 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13026 posłów Przemysława Drabka, Radosława Fogla,
Michała Moskala, Dariusza Stefaniuka i Jacka Świata z 23 października 2025 roku w sprawie
przejmowania rynku muzycznego przez podmioty obchodzące ustawę o prawie autorskim i
prawach pokrewnych i ustawę o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi, która
wskazuje jako jedyne uprawnione przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego do
poboru tantiem OZZ-y w odniesieniu do wprowadzenia kontrowersyjnej „ustawy
reprograficznej”, tzw. czyste nośniki, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Przede wszystkim wymaga wyjaśnienia, że opłaty kompensacyjne, które są przedmiotem
przygotowanego w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego projektu nowelizacji
obecnie obowiązujących w tym zakresie przepisów, nie są projektem zmiany ustawy,
a projektem zmiany rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie
określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od
tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów (Dz. U. poz.
991, z 2008 r. poz. 1599 oraz z 2011 r. poz. 616). Uzasadnienie dla tego projektu jest
publicznie dostępne m. in. w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji
(https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12400254). Jego lektura pokaże jasno, że materia
projektowanego rozporządzenia pozostaje bez związku z problematyką poruszoną
w interpelacji. Opłaty kompensacyjne służą wyrównaniu strat, jakie twórcy i pozostali
uprawnieni ponoszą wskutek obowiązywania w polskim prawie autorskim dozwolonego
użytku osobistego, zgodnie z którym bez zgody uprawnionego można korzystać z jego już
rozpowszechnionego utworu „w zakresie własnego użytku osobistego”, który obejmuje
korzystanie z „pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających
w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku
towarzyskiego”. W istocie chodzi tu o kopiowanie utworów w celu korzystania z nich przez
tak określony krąg osób innych niż aktualny posiadacz oryginalnego egzemplarza.
Publiczne odtwarzanie utworów i przedmiotów praw pokrewnych w lokalach usługowych
jak sklepy, restauracje, salony fryzjerskie, kluby fitness itp. jest innym, odrębnym polem
eksploatacji, za które uprawnionemu należne jest odrębne wynagrodzenie. W obydwu
przypadkach mamy zatem do czynienia z dwoma odrębnymi tytułami prawnymi do
określonych świadczeń na rzecz uprawnionych.
O ile pobór opłat kompensacyjnych jest objęty tzw. obowiązkowym pośrednictwem
organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, to
w przypadku publicznego odtwarzania utworów i przedmiotów praw pokrewnych tak nie
jest. Firmy oferujące określony repertuar na cele publicznego odtwarzania to podmioty
działające legalnie, które albo nabywają prawa autorskie i pokrewne od indywidualnych
uprawnionych lub ich następców prawnych, albo uzyskują od tych osób stosowne licencje na
publiczne odtwarzanie. Prawa autorskie i prawa pokrewne to prawa co do zasady zbywalne
i twórca czy inny uprawniony nie ma obowiązku powierzać ich w zarząd organizacjom
zbiorowego zarządzania. Może je sprzedać dowolnemu podmiotowi lub udzielić mu licencji
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
bez pośrednictwa tych organizacji. Nabywca tych praw lub licencjobiorca może
w konsekwencji dokonywać dalszych dyspozycji w zakresie nabytych praw.
Przedsiębiorcy, którzy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonują
publicznego odtwarzania utworów i przedmiotów praw pokrewnych, sami dobierają
odtwarzany repertuar. Jeżeli nie korzystają z repertuaru objętego zbiorowym zarządzaniem
którejś z istniejących organizacji, mogą uzyskać potrzebne licencje od innych podmiotów,
które danymi prawami dysponują. Jak się okazuje, dość powszechną praktyką jest nabywanie
praw od innych podmiotów niż organizacje zbiorowego zarządzania. Zapewne ma to miejsce
w przypadkach, gdy odtwarzany repertuar nie ma kluczowego znaczenia w prowadzonej
działalności, a jest oferowany na warunkach finansowych korzystniejszych niż repertuar
organizacji zbiorowego zarządzania.
Licencjonowanie publicznego odtwarzania przez podmioty inne niż organizacje zbiorowego
zarządzania nie jest objęte kompetencjami nadzorczymi MKiDN. Odbywa się na zasadach
rynkowych, gdzie obie strony dochodzą do porozumienia odpowiadającego na ich potrzeby
i zawierają stosowną umowę prawa cywilnego. Nie wydaje się zasadne, aby eliminować
stronom możliwość samodzielnego zawierania takich umów i wprowadzić bezwzględny
przymus kontraktowania wyłącznie z organizacjami zbiorowego zarządzania. Sama
dopuszczalność wprowadzenia w tym zakresie takiego przymusowego pośrednictwa budzi
bardzo poważne wątpliwości z uwagi na konstytucyjne zasady prowadzenia działalności
gospodarczej oraz dysponowania własnymi prawami majątkowymi.
Według wiedzy MKiDN organizacje zbiorowego zarządzania dostrzegają problem
polegający na tym, że znaczna część rynku publicznego odtwarzania jest objęta umowami
licencyjnymi zawartymi bez ich pośrednictwa. W bieżącym roku jedna z organizacji wystąpiła
do pozostałych z inicjatywą rozmów, jak przeciwdziałać temu zjawisku. Ewentualne
rozmowy odbywają się jednak bez udziału MKiDN. Ministerstwo nie zamierza nakłaniać tych
organizacji do rewizji stosowanych stawek wynagrodzeń licencyjnych i ich ew. obniżenia, bo
są to decyzje dotykające interesów majątkowych indywidualnych twórców, wykonawców
i pozostałych uprawnionych, powinny być więc podjęte przez same organizacje, rozważnie
i z należytym uwzględnieniem tych interesów.
Ministerstwo nie dysponuje danymi dotyczącymi rynku publicznego odtwarzania
regulowanego umowami licencyjnymi zawieranymi bez pośrednictwa organizacji
zbiorowego zarządzania ani też informacjami o firmach prowadzących taką działalność, gdyż
nie sprawuje w tym zakresie nadzoru. Monitorowaniem rynku publicznego odtwarzania
zajmują się natomiast same organizacje zbiorowego zarządzania. Gdy zidentyfikują
odtwarzanie reprezentowanego przez siebie repertuaru bez potrzebnej licencji, podejmują
stosowne kroki prawne. Dotyczy to też przypadków, gdy umowa licencyjna zawarta bez
pośrednictwa organizacji zbiorowego zarządzania nie obejmuje całego odtwarzanego
repertuaru.
Przeprowadzona w 2023 r. przez resort kultury kontrola Stowarzyszenia Autorów ZAiKS za
lata 2020-2022 nie tylko nie wykazała spadku liczby zawieranych umów na polu publicznego
odtwarzania, ale wykazała istotny ponad 18% wzrost liczby takich umów na koniec 2022 r.
względem roku 2021. W latach 2020-2022 sukcesywnie malała też liczba wypowiadanych
umów – z 1517 w roku 2020 do 1209 w 2022. Wystąpienie pokontrolne jest dostępne
w Biuletynie Informacji Publicznej MKiDN sygn. BAK-WKR.0802.5.2023.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13026 posłów Przemysława Drabka, Radosława Fogla,
Michała Moskala, Dariusza Stefaniuka i Jacka Świata z 23 października 2025 roku w sprawie
przejmowania rynku muzycznego przez podmioty obchodzące ustawę o prawie autorskim i
prawach pokrewnych i ustawę o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi, która
wskazuje jako jedyne uprawnione przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego do
poboru tantiem OZZ-y w odniesieniu do wprowadzenia kontrowersyjnej „ustawy
reprograficznej”, tzw. czyste nośniki, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Przede wszystkim wymaga wyjaśnienia, że opłaty kompensacyjne, które są przedmiotem
przygotowanego w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego projektu nowelizacji
obecnie obowiązujących w tym zakresie przepisów, nie są projektem zmiany ustawy,
a projektem zmiany rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie
określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od
tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów (Dz. U. poz.
991, z 2008 r. poz. 1599 oraz z 2011 r. poz. 616). Uzasadnienie dla tego projektu jest
publicznie dostępne m. in. w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji
(https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12400254). Jego lektura pokaże jasno, że materia
projektowanego rozporządzenia pozostaje bez związku z problematyką poruszoną
w interpelacji. Opłaty kompensacyjne służą wyrównaniu strat, jakie twórcy i pozostali
uprawnieni ponoszą wskutek obowiązywania w polskim prawie autorskim dozwolonego
użytku osobistego, zgodnie z którym bez zgody uprawnionego można korzystać z jego już
rozpowszechnionego utworu „w zakresie własnego użytku osobistego”, który obejmuje
korzystanie z „pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających
w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku
towarzyskiego”. W istocie chodzi tu o kopiowanie utworów w celu korzystania z nich przez
tak określony krąg osób innych niż aktualny posiadacz oryginalnego egzemplarza.
Publiczne odtwarzanie utworów i przedmiotów praw pokrewnych w lokalach usługowych
jak sklepy, restauracje, salony fryzjerskie, kluby fitness itp. jest innym, odrębnym polem
eksploatacji, za które uprawnionemu należne jest odrębne wynagrodzenie. W obydwu
przypadkach mamy zatem do czynienia z dwoma odrębnymi tytułami prawnymi do
określonych świadczeń na rzecz uprawnionych.
O ile pobór opłat kompensacyjnych jest objęty tzw. obowiązkowym pośrednictwem
organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, to
w przypadku publicznego odtwarzania utworów i przedmiotów praw pokrewnych tak nie
jest. Firmy oferujące określony repertuar na cele publicznego odtwarzania to podmioty
działające legalnie, które albo nabywają prawa autorskie i pokrewne od indywidualnych
uprawnionych lub ich następców prawnych, albo uzyskują od tych osób stosowne licencje na
publiczne odtwarzanie. Prawa autorskie i prawa pokrewne to prawa co do zasady zbywalne
i twórca czy inny uprawniony nie ma obowiązku powierzać ich w zarząd organizacjom
zbiorowego zarządzania. Może je sprzedać dowolnemu podmiotowi lub udzielić mu licencji
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
bez pośrednictwa tych organizacji. Nabywca tych praw lub licencjobiorca może
w konsekwencji dokonywać dalszych dyspozycji w zakresie nabytych praw.
Przedsiębiorcy, którzy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonują
publicznego odtwarzania utworów i przedmiotów praw pokrewnych, sami dobierają
odtwarzany repertuar. Jeżeli nie korzystają z repertuaru objętego zbiorowym zarządzaniem
którejś z istniejących organizacji, mogą uzyskać potrzebne licencje od innych podmiotów,
które danymi prawami dysponują. Jak się okazuje, dość powszechną praktyką jest nabywanie
praw od innych podmiotów niż organizacje zbiorowego zarządzania. Zapewne ma to miejsce
w przypadkach, gdy odtwarzany repertuar nie ma kluczowego znaczenia w prowadzonej
działalności, a jest oferowany na warunkach finansowych korzystniejszych niż repertuar
organizacji zbiorowego zarządzania.
Licencjonowanie publicznego odtwarzania przez podmioty inne niż organizacje zbiorowego
zarządzania nie jest objęte kompetencjami nadzorczymi MKiDN. Odbywa się na zasadach
rynkowych, gdzie obie strony dochodzą do porozumienia odpowiadającego na ich potrzeby
i zawierają stosowną umowę prawa cywilnego. Nie wydaje się zasadne, aby eliminować
stronom możliwość samodzielnego zawierania takich umów i wprowadzić bezwzględny
przymus kontraktowania wyłącznie z organizacjami zbiorowego zarządzania. Sama
dopuszczalność wprowadzenia w tym zakresie takiego przymusowego pośrednictwa budzi
bardzo poważne wątpliwości z uwagi na konstytucyjne zasady prowadzenia działalności
gospodarczej oraz dysponowania własnymi prawami majątkowymi.
Według wiedzy MKiDN organizacje zbiorowego zarządzania dostrzegają problem
polegający na tym, że znaczna część rynku publicznego odtwarzania jest objęta umowami
licencyjnymi zawartymi bez ich pośrednictwa. W bieżącym roku jedna z organizacji wystąpiła
do pozostałych z inicjatywą rozmów, jak przeciwdziałać temu zjawisku. Ewentualne
rozmowy odbywają się jednak bez udziału MKiDN. Ministerstwo nie zamierza nakłaniać tych
organizacji do rewizji stosowanych stawek wynagrodzeń licencyjnych i ich ew. obniżenia, bo
są to decyzje dotykające interesów majątkowych indywidualnych twórców, wykonawców
i pozostałych uprawnionych, powinny być więc podjęte przez same organizacje, rozważnie
i z należytym uwzględnieniem tych interesów.
Ministerstwo nie dysponuje danymi dotyczącymi rynku publicznego odtwarzania
regulowanego umowami licencyjnymi zawieranymi bez pośrednictwa organizacji
zbiorowego zarządzania ani też informacjami o firmach prowadzących taką działalność, gdyż
nie sprawuje w tym zakresie nadzoru. Monitorowaniem rynku publicznego odtwarzania
zajmują się natomiast same organizacje zbiorowego zarządzania. Gdy zidentyfikują
odtwarzanie reprezentowanego przez siebie repertuaru bez potrzebnej licencji, podejmują
stosowne kroki prawne. Dotyczy to też przypadków, gdy umowa licencyjna zawarta bez
pośrednictwa organizacji zbiorowego zarządzania nie obejmuje całego odtwarzanego
repertuaru.
Przeprowadzona w 2023 r. przez resort kultury kontrola Stowarzyszenia Autorów ZAiKS za
lata 2020-2022 nie tylko nie wykazała spadku liczby zawieranych umów na polu publicznego
odtwarzania, ale wykazała istotny ponad 18% wzrost liczby takich umów na koniec 2022 r.
względem roku 2021. W latach 2020-2022 sukcesywnie malała też liczba wypowiadanych
umów – z 1517 w roku 2020 do 1209 w 2022. Wystąpienie pokontrolne jest dostępne
w Biuletynie Informacji Publicznej MKiDN sygn. BAK-WKR.0802.5.2023.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 2 of 2 --