Interpelacja nr 13
Interpelacja w sprawie deficytu osocza w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (54%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie deficytu osocza w Polsce
Interpelacja nr 13
do ministra zdrowia
w sprawie deficytu osocza w Polsce
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 20-11-2023
Raport Instytutu Rozwoju Spraw Społecznych w swym opublikowanym niedawno raporcie „Polityka osoczowa w Polsce na tle europejskim” stwierdza, iż Polska potrzebuje naprawy legislacji w zakresie poboru osocza. Osocze krwi jest bowiem produktem ratującym życie i zdrowie pacjentów, z niego pochodzą w wyniku frakcjonowania produkty: immunoglobuliny, albuminy czy czynniki krzepnięcia. Leki z niego pozyskiwane stanowią niejednokrotnie jedyną możliwość leczenia wielu ciężkich i rzadkich zespołów chorobowych, których pojawiło się więcej po pandemii Covid-19. Produkcja leków z osocza jest jednak procesem wyjątkowo skomplikowanym, a proces od pobrania osocza od dawcy do przygotowania na jego bazie gotowego leku może zabrać nawet 12 miesięcy.
Z roku na rok zużycie osocza zwiększa się, i stopniowo staje się ono towarem deficytowym. Jak wynika z przedmiotowego raportu, prawie 40% osocza wykorzystywanego do wytwarzania leków dla europejskich pacjentów pochodzi od prywatnych dawców z USA. Polska powinna czerpać z doświadczeń innych krajów (m.in. Austria i Niemcy), które deklarują samowystarczalność w zakresie osocza. Kraje te mają publicznoprywatny system poboru osocza, w którym prywatne centra dawstwa współistnieją z instytucjami publicznymi, a dawcy mają możliwość otrzymania rekompensaty finansowej o stałej stawce za pokryte wydatki i niedogodności związane z procedurami pobierania osocza. Większość krajów zapewnia również swoistą rekompensatę, m.in. ulgi podatkowe, dni wolne czy też ryczałtowy zasiłek. Powyższe rozwiązania są obecnie przedmiotem debat w UE, toczących się w ramach prac legislacyjnych nad tzw. rozporządzeniem SoHO.
W Polsce zarówno dawcy osocza i krwi pełnej otrzymują posiłek regeneracyjny, mogą skorzystać z ulgi podatkowej a także dwóch dni wolnych od pracy. Jednakże przepisy dotyczące krwi i osocza powinny być w tym zakresie zróżnicowane. Nadto 80% Polaków nie wie, czym jest osocze i do czego jest wykorzystywane, dlatego tak bardzo ważne jest stworzenie bazy wiedzy na temat osocza i zachęcanie do jego oddawania, również poprzez kampanię informującą o rekompensatach dla dawców. Polityka osoczowa stanowi bowiem nieodłączny element bezpieczeństwa państwa, gdyż jak najszybciej należy Polsce zapewnić produkty osoczopochodne, i nie uzależniać nas od innych krajów, tylko skupić się na samowystarczalności. Tym bardziej zasadne i pilne wydaje się opracowanie i wdrożenie kompleksowej polityki osoczowej, która uporządkuje i zorganizuje działania związane zarówno z dawstwem jak i wykorzystaniem osocza oraz tworzeniem niezbędnych rezerw tego cennego surowca.
Z uwagi na przedstawione powyżej uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Na jakim etapie procedowania znajduje się nowa ustawa o krwiodawstwie i krwiolecznictwie?
Proszę wskazać czy w wyżej wspomnianym akcie prawnym zmieniono/ulepszono przepisy dotyczące dawstwa osocza, jakie prawa zyskają dawcy?
Czy Polska jest w stanie stać się samowystarczalną w zakresie osocza i związanej z nim produkcji produktów osoczopochodnych? Jeśli tak, jakie kroki podejmie ministerstwo, by upowszechnić wiedzę o krwiodawstwie i osoczodawstwie?
W związku z katastrofalnym stanem wiedzy Polaków o niezbędności dawstwa osocza, czy ministerstwo rozważy przeprowadzenie kampanii społecznej w mediach, zachęcającej Polaków do oddawania osocza?
Interpelacja nr 13
do ministra zdrowia
w sprawie deficytu osocza w Polsce
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 20-11-2023
Raport Instytutu Rozwoju Spraw Społecznych w swym opublikowanym niedawno raporcie „Polityka osoczowa w Polsce na tle europejskim” stwierdza, iż Polska potrzebuje naprawy legislacji w zakresie poboru osocza. Osocze krwi jest bowiem produktem ratującym życie i zdrowie pacjentów, z niego pochodzą w wyniku frakcjonowania produkty: immunoglobuliny, albuminy czy czynniki krzepnięcia. Leki z niego pozyskiwane stanowią niejednokrotnie jedyną możliwość leczenia wielu ciężkich i rzadkich zespołów chorobowych, których pojawiło się więcej po pandemii Covid-19. Produkcja leków z osocza jest jednak procesem wyjątkowo skomplikowanym, a proces od pobrania osocza od dawcy do przygotowania na jego bazie gotowego leku może zabrać nawet 12 miesięcy.
Z roku na rok zużycie osocza zwiększa się, i stopniowo staje się ono towarem deficytowym. Jak wynika z przedmiotowego raportu, prawie 40% osocza wykorzystywanego do wytwarzania leków dla europejskich pacjentów pochodzi od prywatnych dawców z USA. Polska powinna czerpać z doświadczeń innych krajów (m.in. Austria i Niemcy), które deklarują samowystarczalność w zakresie osocza. Kraje te mają publicznoprywatny system poboru osocza, w którym prywatne centra dawstwa współistnieją z instytucjami publicznymi, a dawcy mają możliwość otrzymania rekompensaty finansowej o stałej stawce za pokryte wydatki i niedogodności związane z procedurami pobierania osocza. Większość krajów zapewnia również swoistą rekompensatę, m.in. ulgi podatkowe, dni wolne czy też ryczałtowy zasiłek. Powyższe rozwiązania są obecnie przedmiotem debat w UE, toczących się w ramach prac legislacyjnych nad tzw. rozporządzeniem SoHO.
W Polsce zarówno dawcy osocza i krwi pełnej otrzymują posiłek regeneracyjny, mogą skorzystać z ulgi podatkowej a także dwóch dni wolnych od pracy. Jednakże przepisy dotyczące krwi i osocza powinny być w tym zakresie zróżnicowane. Nadto 80% Polaków nie wie, czym jest osocze i do czego jest wykorzystywane, dlatego tak bardzo ważne jest stworzenie bazy wiedzy na temat osocza i zachęcanie do jego oddawania, również poprzez kampanię informującą o rekompensatach dla dawców. Polityka osoczowa stanowi bowiem nieodłączny element bezpieczeństwa państwa, gdyż jak najszybciej należy Polsce zapewnić produkty osoczopochodne, i nie uzależniać nas od innych krajów, tylko skupić się na samowystarczalności. Tym bardziej zasadne i pilne wydaje się opracowanie i wdrożenie kompleksowej polityki osoczowej, która uporządkuje i zorganizuje działania związane zarówno z dawstwem jak i wykorzystaniem osocza oraz tworzeniem niezbędnych rezerw tego cennego surowca.
Z uwagi na przedstawione powyżej uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Na jakim etapie procedowania znajduje się nowa ustawa o krwiodawstwie i krwiolecznictwie?
Proszę wskazać czy w wyżej wspomnianym akcie prawnym zmieniono/ulepszono przepisy dotyczące dawstwa osocza, jakie prawa zyskają dawcy?
Czy Polska jest w stanie stać się samowystarczalną w zakresie osocza i związanej z nim produkcji produktów osoczopochodnych? Jeśli tak, jakie kroki podejmie ministerstwo, by upowszechnić wiedzę o krwiodawstwie i osoczodawstwie?
W związku z katastrofalnym stanem wiedzy Polaków o niezbędności dawstwa osocza, czy ministerstwo rozważy przeprowadzenie kampanii społecznej w mediach, zachęcającej Polaków do oddawania osocza?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
11%
Konkretność
89%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8869 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
Departament
Lecznictwa
DLT.050.20.2023.KK
Warszawa, 05 stycznia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13 Pana Posła Jarosław Sachajko, w sprawie deficytu
osocza w Polsce, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
1. Na jakim etapie procedowania znajduje się nowa ustawa o krwiodawstwie
i krwiolecznictwie?
Projekt ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie w ramach prowadzonych prac
legislacyjnych projekt ustawy był procedowany do etapu uzgodnień, opiniowania
i konsultacji publicznych. W związku z uwagami zgłoszonymi w ramach ww. etapu prac
legislacyjnych założenia przyjęte w projekcie ustawy wymagały pogłębionej analizy
i weryfikacji przez Pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw rozwoju sektora
biotechnologii i niezależności Polski w zakresie produktów krwiopochodnych. Prace w tym
zakresie nie zostały zakończone.
2. Proszę wskazać czy w wyżej wspomnianym akcie prawnym zmieniono/ulepszono
przepisy dotyczące dawstwa osocza, jakie prawa zyskają dawcy?
W projekcie ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie pozostawiono uprawnienia dla
dawców krwi na obowiązującym poziomie. Publiczna służba krwi nie różnicuje dawców,
gdyż każda osoba niosąca pomoc i ratunek osobom wymagającym leczenia krwią lub jej
składnikami zasługuje na szacunek i uznanie. Jakikolwiek podział w uprawnieniach dawców
krwi i jej składników mógłby doprowadzić do załamania systemu poprzez zmniejszenie
liczby dawców oddających krew pełną lub inne niż osocze składniki krwi, np. płytki krwi.
W tym miejscu wskazać należy, że przetoczenia zarówno koncentratu krwinek czerwonych,
jak i innych składników krwi są działaniami wykorzystywanymi w wielu procedurach
leczniczych ratujących zdrowie i życie pacjentów.
Zgodnie z założeniami przyjętymi w projekcie ustawy po pierwszym oddaniu krwi lub jej
składnika Honorowy Dawca Krwi otrzymuje legitymację „Honorowego Dawcy Krwi”.
Kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 5 litrów krwi lub odpowiadającą tej
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
objętości ilość jej składników i mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 6
litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników przysługuje tytuł
„Zasłużony Honorowy Dawca Krwi III stopnia” i odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy
Dawca Krwi III stopnia”. Tytuł „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi II stopnia” i odznaka
honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi II stopnia” przysługuje kobiecie, która oddała
w dowolnym okresie co najmniej 10 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej
składników oraz mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 12 litrów krwi
lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników. Tytuł „Zasłużony Honorowy Dawca
Krwi I stopnia” i złota odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi I stopnia”
przysługuje kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 15 litrów krwi lub
odpowiadającą tej objętości ilość jej składników oraz mężczyźnie, który oddał w dowolnym
okresie co najmniej 18 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników.
Zasłużonemu Honorowemu Dawcy Krwi, który oddał co najmniej 20 litrów krwi lub
odpowiadającą tej objętości ilość jej składników nadaje się odznakę drugiego stopnia
„Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu”. Odznakę pierwszego stopnia
„Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu I stopnia” przyznaje się kobiecie,
która oddała co najmniej 35 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników
oraz mężczyźnie, który oddał co najmniej 50 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości
ilość jej składników.
W konsekwencji Zasłużonemu Honorowemu Dawcy Krwi i Honorowemu Dawcy Krwi
przysługiwać zwolnienie od pracy, zwolnienie od zajęć służbowych lub od obowiązkowych
zajęć edukacyjnych w dniu, w którym oddał krew oraz w dniu następnym, a w przypadku
dawców krwi pracujących lub odbywających służbę w systemie pracy zmianowej –
zwolnienie obejmujące zmianę roboczą, która zaczęła się w dniu, w którym oddano krew lub
jej składniki, a także na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi. Dawcom krwi
przysługuje również zwrot kosztów przejazdu do i z jednostki organizacyjnej publicznej
służby krwi, dokonywany przez tę jednostkę, w której dawca oddał krew oraz prawo do
wynagrodzenia lub uposażenia, a także rekompensata energetyczna. Ponadto, dawcom
krwi rzadkich grup i dawcom krwi, którzy przed pobraniem krwi zostali poddani zabiegowi
uodpornienia lub innym zabiegom w celu uzyskania osocza lub surowic diagnostycznych,
przysługuje, oprócz ww. uprawnień, rekompensata pieniężna za niedogodności związane
z koniecznością stawienia się, na każde żądanie jednostki organizacyjnej publicznej służby
krwi, w celu oddania krwi lub poddania się zabiegowi uodpornienia lub innym zabiegom
wykonywanym w celu uzyskania osocza lub surowic diagnostycznych.
Podkreślania wymaga przede wszystkim fakt, że krwiodawstwo to misja
i odpowiedzialność. Świadomość uratowania komuś życia jest jedną z najistotniejszych
wartości honorowego krwiodawstwa, a krew jest najcenniejszym darem, jaki może
podarować człowiek. Dzięki tak szlachetnym, wrażliwym osobom, jak krwiodawcy, możliwe
jest wykonywanie skomplikowanych operacji, ratowanie zdrowia, a także życia ciężko
chorych oraz pomoc ofiarom wypadków.
3. Czy Polska jest w stanie stać się samowystarczalną w zakresie osocza i związanej
z nim produkcji produktów osoczopochodnych? Jeśli tak, jakie kroki podejmie
Ministerstwo, by upowszechnić wiedzę o krwiodawstwie i osoczodawstwie?
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W Polsce do celów klinicznych (głównie do przetoczeń pacjentom) zużywane jest około
16% osocza pozyskiwanego w Regionalnych Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa
(RCKiK). Taki poziom zużycia wynika ze wskazań medycznych i jest skorelowany z trendami
światowymi. Po zabezpieczeniu potrzeb klinicznych pozostała ilość osocza, tj. ok. 84%
stanowi nadwyżkę, która może zostać przeznaczona do frakcjonowania, celem uzyskania
produktów leczniczych osoczopochodnych (koncentratów czynników krzepnięcia, albumin,
immunoglobulin), ratujących zdrowie i życie chorych. Produkty te wykorzystywane
są w leczeniu m.in. chorych na hemofilię, po przeszczepieniach, z niedoborami odporności
oraz innych poważnych schorzeń. Zważywszy na niedobory tego surowca na rynku
europejskim, nieetycznym byłoby niewykorzystanie tego surowca, stąd osocze jest
wydawane za opłatą do wytwórni farmaceutycznych do czasu wypracowania innych
rozwiązań systemowych. Dlatego też po zabezpieczeniu potrzeb lecznictwa, od 2019 roku,
za zgodą Ministra Zdrowia Zakład Zamówień Publicznych przy Ministrze Zdrowia prowadzi
otwarte konkursy na wyłonienie odbiorców nadwyżek polskiego ludzkiego osocza
pobranego w Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (bez osocza ozdrowieńców).
Zapewnienie ciągłości odbioru nadwyżek osocza zapobiega sytuacji konieczności
ograniczania pobierania krwi i jej składników od dawców wielokrotnych, co pozytywnie
wpływa na utrzymanie dawców i zachęcanie do oddawania krwi w przyszłości. Ponadto, nie
ma ryzyka ponoszenia kosztów magazynowania nadwyżek osocza, bez gwarancji
efektywnego wykorzystania pobranego osocza. Utrzymanie regularnych dostaw osocza
jako surowca do produkcji leków krwiopochodnych (koncentratów czynników krzepnięcia,
albumin, immunoglobulin), ratujących zdrowie i życie chorych, gwarantuje stabilność
w dostępie do leków dla polskich pacjentów przynajmniej na dotychczasowym poziomie.
W Polsce na chwilę obecną nie jest prowadzona produkcja leków krwiopochodnych.
4. W związku z katastrofalnym stanem wiedzy Polaków o niezbędności dawstwa
osocza, czy Ministerstwo rozważy przeprowadzenie kampanii społecznej
w mediach, zachęcającej Polaków do oddawania osocza?
W chwili obecnej realizowany jest program polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie
samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”,
finansowany przez Ministra Zdrowia, którego celem głównym jest zapewnienie
samowystarczalności (rozumianej jako dostępność) RP w krew i jej składniki, a jednym
z celów szczegółowych jest zwiększenie świadomości społecznej w zakresie honorowego
krwiodawstwa. Działania dotyczące ewentualnego przeprowadzenia kampanii społecznej
dokonywane są na podstawie bieżącej analizy sytuacji, badań, raportów, oczekiwanych
potrzeb w danym zakresie, etc. Należy podkreślić, że tematyka pozyskiwania osocza do
potrzeb lecznictwa jest bardzo ważna i na bieżąco analizowana i monitorowana.
Z wyrazami szacunku
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
Departament
Lecznictwa
DLT.050.20.2023.KK
Warszawa, 05 stycznia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13 Pana Posła Jarosław Sachajko, w sprawie deficytu
osocza w Polsce, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
1. Na jakim etapie procedowania znajduje się nowa ustawa o krwiodawstwie
i krwiolecznictwie?
Projekt ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie w ramach prowadzonych prac
legislacyjnych projekt ustawy był procedowany do etapu uzgodnień, opiniowania
i konsultacji publicznych. W związku z uwagami zgłoszonymi w ramach ww. etapu prac
legislacyjnych założenia przyjęte w projekcie ustawy wymagały pogłębionej analizy
i weryfikacji przez Pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw rozwoju sektora
biotechnologii i niezależności Polski w zakresie produktów krwiopochodnych. Prace w tym
zakresie nie zostały zakończone.
2. Proszę wskazać czy w wyżej wspomnianym akcie prawnym zmieniono/ulepszono
przepisy dotyczące dawstwa osocza, jakie prawa zyskają dawcy?
W projekcie ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie pozostawiono uprawnienia dla
dawców krwi na obowiązującym poziomie. Publiczna służba krwi nie różnicuje dawców,
gdyż każda osoba niosąca pomoc i ratunek osobom wymagającym leczenia krwią lub jej
składnikami zasługuje na szacunek i uznanie. Jakikolwiek podział w uprawnieniach dawców
krwi i jej składników mógłby doprowadzić do załamania systemu poprzez zmniejszenie
liczby dawców oddających krew pełną lub inne niż osocze składniki krwi, np. płytki krwi.
W tym miejscu wskazać należy, że przetoczenia zarówno koncentratu krwinek czerwonych,
jak i innych składników krwi są działaniami wykorzystywanymi w wielu procedurach
leczniczych ratujących zdrowie i życie pacjentów.
Zgodnie z założeniami przyjętymi w projekcie ustawy po pierwszym oddaniu krwi lub jej
składnika Honorowy Dawca Krwi otrzymuje legitymację „Honorowego Dawcy Krwi”.
Kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 5 litrów krwi lub odpowiadającą tej
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
objętości ilość jej składników i mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 6
litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników przysługuje tytuł
„Zasłużony Honorowy Dawca Krwi III stopnia” i odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy
Dawca Krwi III stopnia”. Tytuł „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi II stopnia” i odznaka
honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi II stopnia” przysługuje kobiecie, która oddała
w dowolnym okresie co najmniej 10 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej
składników oraz mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 12 litrów krwi
lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników. Tytuł „Zasłużony Honorowy Dawca
Krwi I stopnia” i złota odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi I stopnia”
przysługuje kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 15 litrów krwi lub
odpowiadającą tej objętości ilość jej składników oraz mężczyźnie, który oddał w dowolnym
okresie co najmniej 18 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników.
Zasłużonemu Honorowemu Dawcy Krwi, który oddał co najmniej 20 litrów krwi lub
odpowiadającą tej objętości ilość jej składników nadaje się odznakę drugiego stopnia
„Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu”. Odznakę pierwszego stopnia
„Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu I stopnia” przyznaje się kobiecie,
która oddała co najmniej 35 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników
oraz mężczyźnie, który oddał co najmniej 50 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości
ilość jej składników.
W konsekwencji Zasłużonemu Honorowemu Dawcy Krwi i Honorowemu Dawcy Krwi
przysługiwać zwolnienie od pracy, zwolnienie od zajęć służbowych lub od obowiązkowych
zajęć edukacyjnych w dniu, w którym oddał krew oraz w dniu następnym, a w przypadku
dawców krwi pracujących lub odbywających służbę w systemie pracy zmianowej –
zwolnienie obejmujące zmianę roboczą, która zaczęła się w dniu, w którym oddano krew lub
jej składniki, a także na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi. Dawcom krwi
przysługuje również zwrot kosztów przejazdu do i z jednostki organizacyjnej publicznej
służby krwi, dokonywany przez tę jednostkę, w której dawca oddał krew oraz prawo do
wynagrodzenia lub uposażenia, a także rekompensata energetyczna. Ponadto, dawcom
krwi rzadkich grup i dawcom krwi, którzy przed pobraniem krwi zostali poddani zabiegowi
uodpornienia lub innym zabiegom w celu uzyskania osocza lub surowic diagnostycznych,
przysługuje, oprócz ww. uprawnień, rekompensata pieniężna za niedogodności związane
z koniecznością stawienia się, na każde żądanie jednostki organizacyjnej publicznej służby
krwi, w celu oddania krwi lub poddania się zabiegowi uodpornienia lub innym zabiegom
wykonywanym w celu uzyskania osocza lub surowic diagnostycznych.
Podkreślania wymaga przede wszystkim fakt, że krwiodawstwo to misja
i odpowiedzialność. Świadomość uratowania komuś życia jest jedną z najistotniejszych
wartości honorowego krwiodawstwa, a krew jest najcenniejszym darem, jaki może
podarować człowiek. Dzięki tak szlachetnym, wrażliwym osobom, jak krwiodawcy, możliwe
jest wykonywanie skomplikowanych operacji, ratowanie zdrowia, a także życia ciężko
chorych oraz pomoc ofiarom wypadków.
3. Czy Polska jest w stanie stać się samowystarczalną w zakresie osocza i związanej
z nim produkcji produktów osoczopochodnych? Jeśli tak, jakie kroki podejmie
Ministerstwo, by upowszechnić wiedzę o krwiodawstwie i osoczodawstwie?
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W Polsce do celów klinicznych (głównie do przetoczeń pacjentom) zużywane jest około
16% osocza pozyskiwanego w Regionalnych Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa
(RCKiK). Taki poziom zużycia wynika ze wskazań medycznych i jest skorelowany z trendami
światowymi. Po zabezpieczeniu potrzeb klinicznych pozostała ilość osocza, tj. ok. 84%
stanowi nadwyżkę, która może zostać przeznaczona do frakcjonowania, celem uzyskania
produktów leczniczych osoczopochodnych (koncentratów czynników krzepnięcia, albumin,
immunoglobulin), ratujących zdrowie i życie chorych. Produkty te wykorzystywane
są w leczeniu m.in. chorych na hemofilię, po przeszczepieniach, z niedoborami odporności
oraz innych poważnych schorzeń. Zważywszy na niedobory tego surowca na rynku
europejskim, nieetycznym byłoby niewykorzystanie tego surowca, stąd osocze jest
wydawane za opłatą do wytwórni farmaceutycznych do czasu wypracowania innych
rozwiązań systemowych. Dlatego też po zabezpieczeniu potrzeb lecznictwa, od 2019 roku,
za zgodą Ministra Zdrowia Zakład Zamówień Publicznych przy Ministrze Zdrowia prowadzi
otwarte konkursy na wyłonienie odbiorców nadwyżek polskiego ludzkiego osocza
pobranego w Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (bez osocza ozdrowieńców).
Zapewnienie ciągłości odbioru nadwyżek osocza zapobiega sytuacji konieczności
ograniczania pobierania krwi i jej składników od dawców wielokrotnych, co pozytywnie
wpływa na utrzymanie dawców i zachęcanie do oddawania krwi w przyszłości. Ponadto, nie
ma ryzyka ponoszenia kosztów magazynowania nadwyżek osocza, bez gwarancji
efektywnego wykorzystania pobranego osocza. Utrzymanie regularnych dostaw osocza
jako surowca do produkcji leków krwiopochodnych (koncentratów czynników krzepnięcia,
albumin, immunoglobulin), ratujących zdrowie i życie chorych, gwarantuje stabilność
w dostępie do leków dla polskich pacjentów przynajmniej na dotychczasowym poziomie.
W Polsce na chwilę obecną nie jest prowadzona produkcja leków krwiopochodnych.
4. W związku z katastrofalnym stanem wiedzy Polaków o niezbędności dawstwa
osocza, czy Ministerstwo rozważy przeprowadzenie kampanii społecznej
w mediach, zachęcającej Polaków do oddawania osocza?
W chwili obecnej realizowany jest program polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie
samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”,
finansowany przez Ministra Zdrowia, którego celem głównym jest zapewnienie
samowystarczalności (rozumianej jako dostępność) RP w krew i jej składniki, a jednym
z celów szczegółowych jest zwiększenie świadomości społecznej w zakresie honorowego
krwiodawstwa. Działania dotyczące ewentualnego przeprowadzenia kampanii społecznej
dokonywane są na podstawie bieżącej analizy sytuacji, badań, raportów, oczekiwanych
potrzeb w danym zakresie, etc. Należy podkreślić, że tematyka pozyskiwania osocza do
potrzeb lecznictwa jest bardzo ważna i na bieżąco analizowana i monitorowana.
Z wyrazami szacunku
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --