Interpelacja w sprawie potrzeby zmian w Kodeksie spółek handlowych i Kodeksie cywilnym, dotyczących dziedziczenia udziałów w spółkach jawnych oraz ochrony spadkobierców, w szczególności osób starszych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12985
do ministra sprawiedliwości, ministra rozwoju i technologii
w sprawie potrzeby zmian w Kodeksie spółek handlowych i Kodeksie cywilnym, dotyczących dziedziczenia udziałów w spółkach jawnych oraz ochrony spadkobierców, w szczególności osób starszych
Zgłaszający: Grzegorz Lorek
Data wpływu: 17-10-2025
Warszawa, 16 października 2025 roku
Szanowna Pani Minister,
obecne przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz Kodeksu cywilnego nie zapewniają wystarczającej ochrony spadkobierców zmarłego wspólnika spółki jawnej. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w których spadkobiercy – często osoby starsze, niezaznajomione z prowadzeniem działalności gospodarczej – stają się z mocy prawa współodpowiedzialni całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, na które nie mają ani faktycznego wpływu, ani dostępu do dokumentacji.
W szczególności brak ustawowego terminu na złożenie oświadczenia przez spadkobierców oraz brak obowiązku szybkiego rozliczenia udziału zmarłego wspólnika przez spółkę powodują długotrwałe spory, narastanie zobowiązań oraz dramaty rodzinne.
Ilustruje to przypadek 75-letniej wdowy – jedynej spadkobierczyni wspólnika spółki jawnej – pozostawionej bez realnych możliwości działania, a jednocześnie narażonej na odpowiedzialność za zobowiązania firmy prowadzonej przez innych wspólników. Warto wskazać, że wspólnicy pomimo wielu monitów od ponad 10 miesięcy nie zmienili nazwy firmy i danych w KRS i zmarły dalej tam figuruje. Taki stan rzeczy jest sprzeczny z zasadą bezpieczeństwa obrotu gospodarczego oraz z konstytucyjną zasadą ochrony rodziny i osób starszych. Dlatego postulowane jest wprowadzenie następujących rozwiązań:
1. Obowiązek spółki jawnej przedstawienia spadkobiercy w terminie 1 miesiąca od śmierci wspólnika rozliczenia udziału zmarłego wspólnika (bilans, wycena, dokumenty finansowe).
2. Zawieszenie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania spółki do czasu podjęcia decyzji o wstąpieniu do spółki albo o braku odpowiedzialności przy decyzji o jej rozliczeniu.
3. Kara pieniężna lub sankcja prawna wobec wspólników, którzy nie dopełnią obowiązku informacyjnego wobec spadkobierców.
4. Ustawowy termin (np. 6 miesięcy) po otrzymaniu wszystkich informacji przez spadkobiercę/spadkobierców, na podjęcie przez spadkobierców decyzji o przystąpieniu do spółki bądź rozliczeniu udziału i braku wstąpienia w spółkę.
5. Zmiany powinny dotyczyć nie tylko zdarzeń po wejściu w życie zmian, ale również obecnie toczących się sporów w celu zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.
Wprowadzenie tych zmian przyniosłoby istotny efekt społeczny i gospodarczy:
• ochronę spadkobierców, w tym przede wszystkich seniorów, przed automatyczną i nieograniczoną odpowiedzialnością,
• większą przejrzystość w obrocie gospodarczym,
• zmniejszenie liczby sporów sądowych i przyspieszenie sukcesji w firmach rodzinnych,
• wsparcie przedsiębiorczości rodzinnej, która stanowi ważny segment gospodarki lokalnej.
Problem dziedziczenia udziałów w spółkach jawnych wymaga pilnej interwencji legislacyjnej. Obowiązujące przepisy są archaiczne i niespójne, co prowadzi do dramatów ludzkich i destabilizacji w obrocie gospodarczym. Niezbędne jest stworzenie przejrzystych zasad chroniących spadkobierców – w tym w szczególności osoby starsze – przed nadmiernym ryzykiem i nieświadomym wejściem w zobowiązania gospodarcze.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy w ramach polityki rodzinnej i senioralnej resort dostrzega potrzebę ochrony osób starszych w kontekście niezamierzonego uczestnictwa w spółkach jawnych po śmierci współmałżonka?
2. Czy ministerstwo byłoby gotowe współuczestniczyć w opracowaniu rozwiązań systemowych chroniących seniorów przed ryzykiem utraty majątku z powodu niedoskonałości prawa spółek?
3. Czy do ministerstwa wpływają wątpliwości, dotyczące obecnych przepisów w tej kwestii?
4. Czy planuje wystąpić z inicjatywą międzyresortową w celu wzmocnienia ochrony prawnej seniorów w kontekście sukcesji biznesowej i dziedziczenia przedsiębiorstw rodzinnych?
5. Czy prowadzono lub planuje się badania dotyczące liczby przypadków, w których osoby starsze poniosły odpowiedzialność majątkową za zobowiązania spółek jawnych po śmierci współmałżonka?
Z poważaniem
Grzegorz Lorek
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „działania będą kontynuowane” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
25387 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
Warszawa, 20 listopada 2025 roku
Znak sprawy: BK-VII.0520.450.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 12985 Pana Posła Grzegorza Lorka, skierowaną do Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a następnie przekierowaną do Ministra
Sprawiedliwości, Ministra Finansów i Gospodarki oraz do Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów, uprzejmie przekazuję odpowiedź pozostającą w zakresie właściwości Ministra
Sprawiedliwości.
W odniesieniu do postulowanych przez Pana Posła zmian w Kodeksie spółek handlowych
i Kodeksie cywilnym, dotyczących dziedziczenia udziałów w spółkach jawnych
oraz ochrony spadkobierców, w szczególności osób starszych, w pierwszej kolejności
wskazuję, że już w aktualnym stanie prawnym potencjalny spadkobierca nie jest de lege
lata pozbawiony możliwości decyzji o uczestnictwie w spółce.
Odnosząc się do ogólnych zasad spadkobrania przewidzianych w ustawie z dnia
23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny1, wskazać należy, że spadkobierca nabywa spadek
z chwilą otwarcia spadku, co następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 i 925 k.c.).
1 t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 i 1172; dalej jako: „k.c.”.
-- 1 of 6 --
2
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Przez spadkobiercę należy rozumieć zarówno spadkobiercę ustawowego, jak też
testamentowego (art. 926 § 1 k.c.).
Kodeks cywilny przewiduje, że spadkobierca może spadek odrzucić (art. 1012 k.c.),
a wówczas jest wyłączony od dziedziczenia i traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia
spadku (art. 1020 k.c.). W kontekście spółki jawnej oznacza to, że spadkobierca zmarłego
wspólnika nie nabywa ogółu praw i obowiązków zmarłego wspólnika, a zatem nie
wstępuje do spółki na miejsce zmarłego, nawet jeśli umowa spółki przewidywała taką
możliwość. Taki spadkobierca nie uzyskuje statusu wspólnika ani związanych z nim
uprawnień (np. udziału w zysku, prawa prowadzenia spraw spółki), ale też nie odpowiada
za długi wspólnika, a w konsekwencji nie ponosi on odpowiedzialności za zobowiązania
spółki jawnej powstałe w czasie działalności zmarłego. Odrzucenie spadku po zmarłym
wspólniku skutecznie zwalnia z obowiązku spłaty długów spółki po zmarłym wspólniku.
Istotną cechą instytucji odrzucenia spadku jest fakt, że spadkobierca może odrzucić
jedynie cały spadek, a nie poszczególne jego składniki. Spadkobierca nie może też odrzucić
długów, a przyjąć samych aktywów. Takie zastrzeżenie co do zasady naruszałoby istotę
spadkobrania (spadkobranie stanowi sukcesję uniwersalną, której skutkiem jest nabycie
ogółu praw i obowiązków zmarłego) oraz zasadę jedności spadku.
Spadkobierca może natomiast przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza, dzięki
czemu ograniczy odpowiedzialność za długi spadkowe do wysokości stanu czynnego
spadku, wykazanego w inwentarzu. Co istotne, przyjęcie spadku z dobrodziejstwem
inwentarza następuje również w sytuacji, gdy spadkobierca nie złożył w terminie
6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule swego powołania (zwykle będzie to data śmierci
spadkodawcy) oświadczenia co do przyjęcia/odrzucenia spadku. W polskim prawie
spadkowym istnieje zatem domniemanie nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
-- 2 of 6 --
3
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Przechodząc do regulacji prawa spółek, wskazać należy, że z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia
15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych2 wynika, że śmierć wspólnika, co do
zasady, powoduje rozwiązanie spółki jawnej. Dzieje się tak z uwagi na charakter spółki
jawnej jako spółki osobowej, w której istotne znaczenie ma osoba wspólnika. Uniknięcie
skutku rozwiązującego w przypadku śmierci wspólnika może nastąpić na podstawie
umowy spółki, która albo przewiduje, że spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi
wspólnikami (art. 64 § 1 k.s.h.), albo zastrzega, że spadkobiercy (wszyscy bądź niektórzy)
mogą wstąpić do spółki (art. 60 § 1 k.s.h.). W braku tych postanowień umownych
uzgodnienie dalszego trwania pomiędzy pozostałymi wspólnikami jest możliwe także
po śmierci wspólnika (art. 64 § 1 k.s.h.)3. Nawet jednak, gdy umowa spółki dopuszcza
wstąpienie w ogół praw i obowiązków zmarłego wspólnika, warunkiem wejścia do spółki
jest przyjęcie spadku przez danego spadkobiercę.
Podkreślenia wymaga, że w doktrynie istnieją rozbieżne poglądy co do tego, czy dla
skuteczności wstąpienia spadkobiercy do spółki konieczne jest złożenie oświadczenia
w tym przedmiocie (wyraźna zgoda na wstąpienie), czy też wstąpienie do spółki następuje
automatycznie z chwilą otwarcia spadku.
Zwolennicy pierwszego ze wskazanych poglądów podnoszą, że przyjęcie automatycznego
skutku wstąpienia spadkobierców do spółki jawnej jest niemożliwe do zaakceptowania
wobec nieograniczonej odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki jawnej4 i to
niezależnie od tego, czy spadkobierca wyraża chęć wstąpienia do spółki lub też czy posiada
informację, że spadkodawca był wspólnikiem spółki jawnej. Wejście spadkobiercy do
spółki wymaga zatem złożenia przez niego oświadczenia o wstąpieniu, nawet jeżeli przyjął
spadek, a umowa spółki przewiduje jej trwanie wraz ze spadkobiercami5.
2 t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 18 i 96; dalej jako: „k.s.h.”.
3 R. Pabis, [w:] Kodeks spółek handlowych. Tom IB. Spółki osobowe, Komentarz. Art. 37–150,
red. A. Opalski, wyd. 1, Legalis 2024, kom. do art. 60 k.s.h., nb. 2.
4 R. Pabis, [w:] Kodeks…, red. A. Opalski, nb. 6.
5 J. Lic, Spółka jawna. Komentarz, wyd. 1, Legalis 2023, kom. do art. 60 k.s.h., nb. 16.
-- 3 of 6 --
4
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Zdaniem zwolenników przeciwnego poglądu, wstąpienie spadkobierców do spółki jest
„dziedziczeniem członkostwa” w spółce (a ściślej – ogółu praw i obowiązków składających
się na "udział" w spółce), które jest co do zasady niedziedziczne, ale włączalne do spadku.
To zaś przede wszystkim oznacza, że wstąpienie następuje z mocy prawa z chwilą otwarcia
spadku (śmierci wspólnika), chyba że spadkobierca odrzucił spadek6. Za powyższym
poglądem ma przemawiać już samo brzmienie przepisu art. 60 § 1 k.s.h. Ponadto
pozostałe przepisy k.s.h. nie uzależniają "wstąpienia" spadkobiercy do spółki od
jakichkolwiek czynności formalnych, w tym złożenia przez niego oświadczenia
o "przystąpieniu" do spółki lub wyrażenia w inny sposób woli należenia do spółki7. Janusz
Szwaja wskazuje jedynie, że ze względów praktycznych celowe jest powiadomienie spółki
o śmierci wspólnika i o pozostaniu spadkobiercy w spółce8. Zdaniem zwolenników poglądu
o automatycznym skutku wstąpienia spadkobierców, jeżeli spadkobierca nie odrzucił
spadku, ale nie chce pozostać w spółce, może wypowiedzieć umowę zgodnie z art. 61
k.s.h.9. Powyższe jednak, w ocenie przeciwników automatycznego wejścia do spółki, nie
uchylałoby skutku wstąpienia do spółki, a w konsekwencji doprowadziłoby do powstania
odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Sytuacja spadkobierców, którzy mieliby
automatycznie wstąpić do spółki byłaby tym gorsza, gdyby dotyczyło to spółki zawiązanej
na czas oznaczony, gdyż nie mieliby możliwości wypowiedzieć umowy spółki, jeżeli nie
pozwalałaby na to umowa spółki10.
W doktrynie pojawiają się również rozbieżności dotyczące tego, czy następstwo
spadkobierców zmarłego wspólnika podlega regulacjom prawa spadkowego, czy też
dokonuje się na mocy umowy spółki jawnej.
6 por. A. Cybulska-Bienioszek, [w:] Kodeks spółek handlowych. Tom I. Komentarz. Art. 1–300(134),
red. R. Wrzecionek, wyd. 1, Legalis 2025, kom. do art. 60 k.s.h., nb. 10.
7 W. Wyrzykowski, [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. P. Pinior, J.A. Strzępka,
wyd. 1, Legalis 2024, kom. do art. 60, nb. 2.
8 J. Szwaja, [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 1–150 KSH. Tom I, S. Sołtysiński,
A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, A. Herbet, R. Gawałkiewicz, I.B. Mika, M. Tarska, wyd. 3,
Legalis 2012, kom. do art. 60 k.s.h., nb. 10.
9 J. Szwaja, [w:] Kodeks…, S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, A. Herbet,
R. Gawałkiewicz, I.B. Mika, M. Tarska, nb. 22.
10 por. R. Pabis, [w:] Kodeks…, red. A. Opalski, nb. 6.
-- 4 of 6 --
5
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Z jednej strony prezentowane są poglądy, według których spadkobierca zmarłego
wspólnika, który do spółki wstępuje, odpowiada za zobowiązania spółki tak jak wspólnik
jawny, tzn. subsydiarnie za spółkę i solidarnie z pozostałymi wspólnikami bez ograniczenia
całym swym majątkiem i nie może on powołać się na ograniczenie swej
odpowiedzialności, z którego mógłby korzystać na podstawie prawa spadkowego (zob.
art. 1030 i n. k.c.)11, albowiem podstawą nabycia praw służących wspólnikowi w spółce
jawnej jest art. 60 § 1 k.s.h. oraz odpowiednie postanowienia umowy spółki, gdyż w zakres
tych praw wchodzą prawa osobiste (m.in. prawo głosu, reprezentacji), które nie podlegają
dziedziczeniu.
Odmienne stanowisko z kolei, które zajęli m.in. Robert Pabis12 czy Wojciech
Wyrzykowski13 wskazuje, że odpowiedzialność spadkobiercy wspólnika spółki jawnej jest
zgodna z zasadami odpowiedzialności ukształtowanymi na gruncie prawa spadkowego,
których w tym zakresie nie wyłączają przepisy k.s.h. Odpowiedzialność spadkobiercy
zmarłego wspólnika, który wstępuje do spółki jawnej uzależniona jest zatem od tego,
w jaki sposób przyjął spadek. Odpowiedzialność za długi spadkowe spółki jawnej
spadkobiercy przyjmującego spadek z dobrodziejstwem inwentarza, powstałe do chwili
otwarcia spadku będzie zatem ograniczona do wartości ustalonego w wykazie inwentarza
albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 k.c.) (pro viribus patrimonii),
natomiast w przypadku przyjęcia spadku wprost, odpowiedzialność będzie miała
charakter nieograniczony (art. 1031 § 1 k.c.).
Przedstawiciele drugiego w ww. poglądów wskazują na konieczność odróżnienia sytuacji
osoby przystępującej do spółki (czynność dokonywana inter vivos) od spadkobiercy, który
do spółki wstępuje (wejścia do spółki mortis causa).
11 por. J. Szwaja, [w:] Kodeks…, S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, A. Herbet,
R. Gawałkiewicz, I.B. Mika, M. Tarska, nb. 16.
12 por. R. Pabis, [w:] Kodeks…, red. A. Opalski, nb. 6.
13 W. Wyrzykowski, [w:] Kodeks…, red. P. Pinior, J. A. Strzępka, nb. 4.
-- 5 of 6 --
6
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
W doktrynie wyrażono również pogląd, że obecna instytucja wstąpienia do spółki jawnej
przez spadkobiercę wspólnika powinna zostać uchylona w całości i zastąpiona
wynikającym z umowy spółki prawem przystąpienia określonej w niej osoby do spółki
jawnej14.
Łączę wyrazy szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
Sekretarz Stanu Arkadiusz Myrcha
/podpisano elektronicznie/
14 A. Walaszek-Pyzioł, W. Pyzioł, Skutki prawne śmierci wspólnika handlowej spółki osobowej, PUG
2010, Nr 7, s. 2-7.
-- 6 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPG-IX.054.5.2025
Warszawa, 08 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 12985
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12985 z dnia 23 października 2025 r. Pana Posła Grzegorza
Lorka w sprawie „potrzeby zmian w Kodeksie spółek handlowych i Kodeksie cywilnym,
dotyczących dziedziczenia udziałów w spółkach jawnych oraz ochrony spadkobierców,
w szczególności osób starszych”, przekazanej przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Problematyka sukcesji w przedsiębiorstwach pozostaje w stałym zainteresowaniu
Ministerstwa Rozwoju i Technologii. W wyniku sygnałów od przedsiębiorców i organizacji
przedsiębiorców opracowaliśmy dwie ustawy dla:
1) osób fizycznych – ustawę o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej
i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw;
2) spółek – ustawę o fundacji rodzinnej.
Nie wprowadzaliśmy dotychczas zmian w zakresie spółek w przypadku śmierci wspólnika.
Śmierć wspólnika spółki jawnej może mieć różne następstwa:
1) prowadzić do rozwiązania spółki, przeprowadzenia jej likwidacji i zakończenia
jej działalności;
2) skutkować dalszym trwaniem spółki pomiędzy pozostałymi wspólnikami, lecz bez
udziału spadkobierców;
3) skutkować dalszym trwaniem spółki pomiędzy pozostałymi wspólnikami
i spadkobiercami;
4) prowadzić do przekształcenia spółki w spółkę komandytową albo spółkę
komandytowo-akcyjną, z przyznaniem spadkobiercom, odpowiednio do ich żądania,
statusu komandytariuszy albo akcjonariuszy.
Każde z tych następstw wymaga w stosowym zakresie działania wspólników
i spadkobierców. Spadkobierca przed podjęciem decyzji co do wyboru danego rozwiązania
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
musi mieć świadomość jego znaczenia i konsekwencji. Rozliczenie udziału jest jednie jednym
z kilku możliwych scenariuszy.
Śmierć wspólnika w innych spółkach także ma, bądź może mieć wpływ na trwanie spółki,
sytuację pozostałych wspólników i spadkobierców zmarłego wspólnika.
Rozwiązania obowiązujące w przypadku śmierci wspólnika spółki powinny w sposób
równoważny i adekwatny uwzględniać i chronić słuszne interesy spadkobierców, spółki i jej
pozostałych wspólników a także innych interesariuszy, np. pracowników i kontrahentów.
Z całą pewnością powyższa okoliczność nie powinna przyznawać większych praw
pozostałym wspólnikom czy utrudniać egzekwowana praw spadkobiercom, a tym bardziej
przyczyniać się do powstania bądź zwiększenia zadłużenia z tytułu udziału zmarłego
wspólnika bez wiedzy i zgody spadkobiercy. Zasygnalizowany problem nie wyczerpuje
wszystkich kwestii związanych z sukcesją. Dlatego rekomendowane byłoby całościowe
przeanalizowanie stanu prawnego w tym obszarze.
Wstępnie odnosząc się do propozycji zmian przedstawionych w interpelacji i zaznaczając
potrzebę ich uszczegółowienia:
Ad 1. Obowiązek spółki jawnej przedstawienia spadkobiercy w terminie 1 miesiąca od śmierci
wspólnika rozliczenia udziału zmarłego wspólnika (bilans, wycena, dokumenty finansowe).
Kwestia rozliczenia udziału w ciągu miesiąca wymaga pogłębionej analizy. Udział powinien
być rozliczony bez zbędnej zwłoki, niemniej rozliczenie jest zależne od wielu czynników, nie
zawsze wpływ na nie ma wyłącznie spółka i pozostali wspólnicy. Z tego względu należałoby
pracować nad rozwiązaniem kompromisowym pozwalającym na względnie szybkie
ustalenie wartości podlegającej rozliczeniu i źródła finansowania, z jednej strony,
i umożliwieniem bieżącej kontynuacji działalności spółki, z drugiej strony.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii na marginesie wskazuje, że rozwiązania przyznające
w każdym przypadku prawo spadkobiercy do osobistego zasięgania informacji o stanie
majątku i interesów spółki oraz prawo do osobistego przeglądania ksiąg i dokumentów
spółki należy uznać za słuszne. Spadkobierca powinien mieć dostęp do bieżącej informacji
i dokumentów spółki niezależnie od tego, czy wstępuje do spółki czy nie, w zakresie w jakim
prawo to służy prawidłowemu rozliczeniu udziału, określeniu zakresu odpowiedzialności
spadkobiercy oraz realizacji innych jego praw i obowiązków.
Ad 2. Zawieszenie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania spółki do czasu podjęcia
decyzji o wstąpieniu do spółki albo o braku odpowiedzialności przy decyzji o jej rozliczeniu.
Spadkobierca wspólnika, na mocy obecnych przepisów, uczestniczy w zysku i stracie
ze spraw jeszcze niezakończonych, lecz nie ma wpływu na prowadzenie tych spraw.
Propozycja zawieszenia odpowiedzialności stanowiłaby więc istotną zmianę. Ocena
tej propozycji wymagałaby poznania szerszego uzasadnienia i kontekstu.
Ad 3. Kara pieniężna lub sankcja prawna wobec wspólników, którzy nie dopełnią obowiązku
informacyjnego wobec spadkobierców.
Kary pieniężne generalnie stanowią sankcję za naruszenie obowiązku publicznoprawnego,
administracyjnego. W KSH przewidziano odpowiedzialność karną i karę grzywny
za nieudzielenie informacji dotyczących spółek kapitałowych. Rozważać więc można różne
sankcje prawne, uzupełniające bądź zastępujące prawo do naprawienia szkody wyrządzonej
nieudzieleniem informacji. Co do zasady Ministerstwo Rozwoju i Technologii wstępnie nie
sprzeciwia się sankcjom za nieudzielenie informacji, w szczególności gdy uniemożliwia
bądź utrudnia to realizację praw spadkobiercy.
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ad 4. Ustawowy termin (np. 6 miesięcy) po otrzymaniu wszystkich informacji
przez spadkobiercę/spadkobierców, na podjęcie przez spadkobierców decyzji o przystąpieniu
do spółki bądź rozliczeniu udziału i braku wstąpienia w spółkę.
Propozycja wprowadzenia ustawowego terminu warta jest rozważenia, przy uwzględnieniu
możliwości określenia terminu w sposób odmienny niż w umowie. Co do długości terminu
propozycja wymaga dodatkowej analizy pod kątem ochrony interesów spółki, która w tym
czasie powinna mieć możliwość działania i podejmowania bieżących decyzji.
Ad 5. Zmiany powinny dotyczyć nie tylko zdarzeń po wejściu w życie zmian, ale również obecnie
toczących się sporów w celu zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.
Wprowadzenie zmian z mocą wsteczną stanowi wyjątek wymagający szczegółowego
uzasadnienia. Na obecnym etapie analizy problematyki dziedziczenia po zmarłym wspólniku
spółki trudno jednoznacznie wskazać, czy retroaktywne wprowadzenie zmian byłoby
uzasadnione.
Odpowiadając natomiast na pytania zadane w interpelacji:
Ad 1. Czy w ramach polityki rodzinnej i senioralnej resort dostrzega potrzebę ochrony osób
starszych w kontekście niezamierzonego uczestnictwa w spółkach jawnych po śmierci
współmałżonka?
W Ministerstwie Rozwoju i Technologii dostrzega się potrzebę wzmocnienia ochrony osób,
które są spadkobiercami wspólników spółek. Ochrona powinna jednakże przysługiwać nie
tylko osobom starszym, lecz wszystkim. Trudności przedstawione w interpelacji w takim
samym stopniu mogą dotyczyć także małoletnich i pełnoletnich, którzy nie osiągnęli jeszcze
wieku senioralnego. Ponadto, wydaje się uzasadnione przyjęcie rozwiązań dla wszystkich
rodzajów spółek, nie tylko jawnych, ponieważ także w innych spółkach spadkobiercy mogą
mierzyć się z porównywalnymi przeszkodami.
Ad 2. Czy Ministerstwo byłoby gotowe współuczestniczyć w opracowaniu rozwiązań
systemowych chroniących seniorów przed ryzykiem utraty majątku z powodu niedoskonałości
prawa spółek?
Z uwagi na złożoną problematykę prawa spółek i Krajowego Rejestru Sądowego w prace
powinno być zaangażowane przede wszystkim Ministerstwo Sprawiedliwości, jednak
Ministerstwo Rozwoju i Technologii deklaruje otwartość do współuczestniczenia
w opracowywaniu tych rozwiązań.
Ad 3. Czy do Ministerstwa wpływają wątpliwości, dotyczące obecnych przepisów w tej kwestii?
Dotychczas do Ministerstwa Rozwoju i Technologii nie wpływały sygnały o potrzebie zmian
przepisów w zakresie wskazanym w interpelacji.
Ad 4. Czy planuje wystąpić z inicjatywą międzyresortową w celu wzmocnienia ochrony prawnej
seniorów w kontekście sukcesji biznesowej i dziedziczenia przedsiębiorstw rodzinnych?
Aktualnie nie są planowane tego typu inicjatywy.
W najbliższych miesiącach Ministerstwo Rozwoju i Technologii będzie prowadziło
intensywne prace nad opracowaniem raportu z funkcjonowania mającej wspierać sukcesję
firm rodzinnych ustawy o fundacji rodzinnej. Częścią raportu mają być m.in. propozycje
zmian legislacyjnych. Raport Rada Ministrów ma obowiązek przedłożyć Sejmowi i Senatowi
po trzech latach od wejścia w życie ustawy (tj. po 22 maja 2026 r.).
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ad 5. Czy prowadzono lub planuje się badania dotyczące liczby przypadków, w których osoby
starsze poniosły odpowiedzialność majątkową za zobowiązania spółek jawnych po śmierci
współmałżonka?
W Ministerstwie Rozwoju i Technologii nie prowadzono i obecnie nie planuje się prowadzić
badań, o których mowa w zapytaniu. W przypadku zidentyfikowania problemu
na podstawie analizy przepisów w kontekście jednostkowych przypadków,
przeprowadzenie badania być może nie będzie konieczne.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
Do wiadomości
1. Departament Spraw Parlamentarnych KPRM
-- 4 of 4 --
`
telefon: +48 22 694 75 17 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariatMOD@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
adres strony internetowej: www.gov.pl/premier
Sekretarz Stanu
Marzena Okła - Drewnowicz
DS.WMM.4510.25.2025
Warszawa, 23 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 12985 z 23.10.2025 r. Pana Posła Grzegorza Lorka,
przedstawiam co następuje:
Organ właściwy do spraw polityki senioralnej realizuje szereg inicjatyw mających na celu
wzmocnienie bezpieczeństwa osób starszych, w tym bezpieczeństwa prawnego.
Przykładem jest zainicjowanie przez Ministra do spraw Polityki Senioralnej prac Okrągłego
Stołu w sprawie bezpieczeństwa seniorów, którego celem jest wypracowanie rekomendacji
chroniących osoby starsze przed różnymi formami nadużyć, w tym oszustwami prawnymi,
ryzykiem utraty mieszkania czy majątku.
W kontekście pytania o niezamierzone uczestnictwo osób starszych w spółkach jawnych
po śmierci współmałżonka należy podkreślić, że problematyka odpowiedzialności
spadkobierców za zobowiązania spółek jawnych ma charakter systemowy
i dotyczy wszystkich spadkobierców, niezależnie od wieku czy doświadczenia
w prowadzeniu działalności gospodarczej. Choć seniorzy są grupą szczególnie narażoną
na negatywne skutki obecnych regulacji, zagadnienie to wymaga analizy w szerszym
kontekście prawa cywilnego i handlowego.
Ocena, czy osoby starsze powinny podlegać szczególnej ochronie prawnej w tym zakresie,
wymaga pogłębionej analizy ekspertów z zakresu prawa cywilnego i gospodarczego,
w tym przepisów Kodeksu cywilnego1, Kodeksu spółek handlowych2, regulacji dotyczących
zarządu sukcesyjnego3 oraz fundacji rodzinnych4. Kluczowe pozostaje rozstrzygnięcie,
czy interwencja legislacyjna w formie lex specialis jest niezbędna, czy też możliwe
jest zastosowanie alternatywnych rozwiązań pozalegislacyjnych, takich jak edukacja
1 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, z późn. zm.).
2 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96).
3 Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej
i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170).
4 Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 r. poz. 326 i 825).
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 694 75 17 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariatMOD@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
adres strony internetowej: www.gov.pl/premier
prawna, doradztwo sukcesyjne czy mechanizmy ochrony kontraktowej5. Kompetencje
w zakresie przeprowadzania lub zlecania kompleksowych ocen systemowych
w tym obszarze posiada Minister Sprawiedliwości, który odpowiada za zapewnienie
spójności regulacyjnej i koordynację działań w ramach obowiązującego porządku prawnego
prawa cywilnego. Zwrócić też należy uwagę na funkcjonowanie Komisji Kodyfikacyjnej
Prawa Cywilnego, w ramach której działa Zespół problemowy do spraw prawa spadkowego
pod przewodnictwem Pana prof. dr hab. Konrada Osajdy.
Natomiast działania edukacyjne w tym obszarze są już realizowane. Przykładem takich
działań jest pilotażowy program „Warto wiedzieć - poradnik dla seniora: jak zadbać o swoje
bezpieczeństwo”, realizowany w województwie świętokrzyskim. Jego celem było
wzmocnienie ochrony osób starszych przed zagrożeniami prawnymi, finansowymi
i społecznymi, poprzez edukację i praktyczne szkolenia.
Należy podkreślić, że wszelkie działania w tym obszarze wymagają ścisłej współpracy
z właściwym resortem, który jest właściwy do formułowania propozycji rozwiązań
prawnych w zakresie prawa spadkowego i sukcesyjnego.
Bezpieczeństwo seniorów, w tym w aspekcie bezpieczeństwa prawnego, stanowi jeden
z kluczowych obszarów prowadzonej polityki senioralnej. W Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów odbyło się w tym celu posiedzenie Okrągłego Stołu z udziałem przedstawicieli
właściwych resortów, w tym Ministerstwa Sprawiedliwości. Zgodnie z ustaleniami działania
będą kontynuowane i prowadzone w ramach prac zespołów roboczych. W przypadku
stwierdzenia konieczności przeprowadzenia dodatkowych badań lub analiz w zakresie
wskazanym w interpelacji, zostaną podjęte działania w ww. obszarze.
Z wyrazami szacunku
Marzena Okła -Drewnowicz
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
5 Funkcjonujące w obrocie prawnym mechanizmy, których celem jest zabezpieczenie interesów
stron na wypadek określonych ryzyk.
-- 2 of 2 --