Interpelacja nr 12978
Interpelacja w sprawie ambliopii
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Zdrowie i Lecznictwo (76%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ambliopii
Interpelacja nr 12978
do ministra zdrowia
w sprawie ambliopii
Zgłaszający: Piotr Kandyba
Data wpływu: 16-10-2025
Szanowna Pani Minister!
Ambliopia, czyli „leniwe oko”, to jedno z najczęstszych zaburzeń wzroku u dzieci. Mózg – np. z powodu nierównej wady wzroku w obu oczach – zaczyna wyłączać sygnały z jednego oka. Ambliopia nie boli i często pozostaje niezauważona. W Europie dotyczy nawet 3,7% dzieci. W Polsce oznacza to dziesiątki tysięcy dzieci, które mogą na całe życie stracić pełną ostrość widzenia w jednym oku, bo leczenie jest skuteczne tylko we wczesnym dzieciństwie.
Dziecko nie zgłasza problemu, a rodzice i nauczyciele nie są w stanie go zauważyć. Skutki są dramatyczne: trudności w nauce, ograniczenia zawodowe (brak widzenia obuocznego uniemożliwia wykonywanie zawodu pilota, kierowcy zawodowego czy wykonywanie prac na wysokościach), większe ryzyko wypadków i obniżona jakość życia. Temu wszystkiemu da się zapobiec, wcześnie diagnozując problem. W wielu krajach prowadzi się przesiewowe badania wzroku u dzieci. W Polsce takiego programu nie ma, a tysiące dzieci pozostają niezdiagnozowane.
W związku z powyższym zapytuję:
Czy w ministerstwie prowadzone są prace nad ogólnopolskim programem badań przesiewowych wzroku oraz kampaniami edukacyjnymi dla rodziców, nauczycieli i lekarzy? Jedno wczesne badanie może zdecydować, czy dziecko będzie w pełni widziało świat.
Interpelacja nr 12978
do ministra zdrowia
w sprawie ambliopii
Zgłaszający: Piotr Kandyba
Data wpływu: 16-10-2025
Szanowna Pani Minister!
Ambliopia, czyli „leniwe oko”, to jedno z najczęstszych zaburzeń wzroku u dzieci. Mózg – np. z powodu nierównej wady wzroku w obu oczach – zaczyna wyłączać sygnały z jednego oka. Ambliopia nie boli i często pozostaje niezauważona. W Europie dotyczy nawet 3,7% dzieci. W Polsce oznacza to dziesiątki tysięcy dzieci, które mogą na całe życie stracić pełną ostrość widzenia w jednym oku, bo leczenie jest skuteczne tylko we wczesnym dzieciństwie.
Dziecko nie zgłasza problemu, a rodzice i nauczyciele nie są w stanie go zauważyć. Skutki są dramatyczne: trudności w nauce, ograniczenia zawodowe (brak widzenia obuocznego uniemożliwia wykonywanie zawodu pilota, kierowcy zawodowego czy wykonywanie prac na wysokościach), większe ryzyko wypadków i obniżona jakość życia. Temu wszystkiemu da się zapobiec, wcześnie diagnozując problem. W wielu krajach prowadzi się przesiewowe badania wzroku u dzieci. W Polsce takiego programu nie ma, a tysiące dzieci pozostają niezdiagnozowane.
W związku z powyższym zapytuję:
Czy w ministerstwie prowadzone są prace nad ogólnopolskim programem badań przesiewowych wzroku oraz kampaniami edukacyjnymi dla rodziców, nauczycieli i lekarzy? Jedno wczesne badanie może zdecydować, czy dziecko będzie w pełni widziało świat.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7354 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.173.2025.EM
Warszawa, 09 grudnia 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12978 z dnia 23 października 2025 r. Pana Piotra Kandyby
Posła na Sejm RP w sprawie w sprawie ambliopii, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższej
informacji w odpowiedzi na pytanie:
(…) czy w Ministerstwie prowadzone są prace nad
ogólnopolskim programem badań przesiewowych wzroku oraz kampaniami edukacyjnymi
dla rodziców, nauczycieli i lekarzy? (…)
Aktualnie Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi prac nad opracowaniem ogólnopolskiego
programu badań przesiewowych wzroku w kierunku ambliopii w populacji dziecięcej.
Jednocześnie nadmieniamy, że świadczenia gwarantowane w ramach podstawowej opieki
Zdrowotnej (POZ) stanowią istotne narzędzie w zakresie wczesnej identyfikacji problemów
ze wzrokiem u dzieci.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, dzieci objęte są
szeregiem świadczeń profilaktycznych, w tym: porady patronażowe i bilanse zdrowia, które
obejmują ocenę rozwoju dziecka, w tym funkcji wzrokowych. Badania przesiewowe
realizowane przez pielęgniarki POZ oraz pielęgniarki lub higienistki szkolne udzielane w
środowisku nauczania i wychowania, mają na celu monitorowanie rozwoju dziecka i
wykrywanie odchyleń od normy rozwojowej, w tym wykrywanie zaburzeń ostrości wzroku
u dziecka. Konsultacje lekarskie w ramach POZ, podczas których możliwe jest skierowanie
dziecka do okulisty w przypadku podejrzenia zaburzeń widzenia.
W ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), dzieci mają dostęp do świadczeń
okulistycznych, które obejmują: konsultacje specjalistyczne: poradę specjalistyczną –
okulistyka dla dzieci, realizowane na podstawie skierowania lekarza POZ, umożliwiające
diagnozę i leczenie ambliopii. Diagnostyka w tym kierunku obejmuje w szczególności ocenę
ostrości wzroku, badanie refrakcji, badanie dna oka. Świadczenia te są finansowane ze
środków publicznych i realizowane zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, na podstawie
Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Niezależnie od powyższego, informuję, że w związku z interpelacją Pana Posła
zasięgnęliśmy opinii Konsultanta krajowego w dziedzinie okulistyki w przedmiocie
zasadności wprowadzenia ogólnopolskiego programu badań przesiewowych wzroku
u dzieci w kierunku ambliopii z uwzględnieniem aktualnie dostępnych świadczeń
gwarantowanych pozwalających na wczesną diagnostykę tego schorzenia.
Według informacji Konsultanta krajowego niedowidzenie z powodów wad refrakcji jest
dużym problemem w Polsce niosącym nieodwracalne skutki dla młodych ludzi ujawniające
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
się w momencie wdrażania na rynek pracy. Odsetek niedowidzenia w Polsce jest około 8-10
razy większy niż średnio w UE.
Jak wskazuje Konsultant krajowy w dziedzinie okulistyki (dalej jako: Konsultant krajowy),
wykrywaniem tego typu problemu w populacji w innych krajach zajmują się często rodzice
w placówkach oświatowych poprzez zorganizowane programy przesiewowe
kontraktowane z płatnikiem bezpośrednio z rodzicami w sposób ciągły i do tego typu
rozwiązań systemowych jako Konsultant zachęca. Jest natomiast przeciwny działaniom
projektowym o charakterze czasowym. Konsultant krajowy wspomina także o
rozwiązaniach stosowanym w innych krajach EU tj. wprowadzenie u dzieci przyjmowanych
do przedszkoli obowiązku posiadania zaświadczenia od okulisty lub optometrysty pod
rygorem braku przyjęcia do przedszkola i później do szkoły.
W opinii Konsultanta Krajowego, w pierwszej kolejności należy jednak zwiększyć
dostępność do ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych z zakresu okulistyki (AOS) i
wdrożyć do systemu optometrystów, by wszelkie działania profilaktyczne nie zwiększały
tylko kolejki oczekujących w AOS, a tym samym zasilały rynek prywatnych usług
okulistycznych.
W tym miejscu należy nadmienić, że, w dniu 17 września 2025 r. weszła w życie ustawa z
dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1211).
Zmiana jest związana mi.in. z planowanym wprowadzeniem nowego świadczenia
gwarantowanego w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, w postaci porady
optometrysty, bez wymogu posiadania skierowania. W Ministerstwie Zdrowia zostały
podjęte prace w kierunku zakwalifikowania świadczenia „porada optometrysty” jako
świadczenia gwarantowanego z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W tej
sprawie Minister Zdrowia uzyskał pozytywną rekomendację Prezesa Agencji Oceny
Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Aktualnie trwa szczegółowa analiza
przekazanego przez AOTMiT materiału, który będzie stanowił podstawę do podjęcia przez
Ministra Zdrowia decyzji o rozpoczęciu procesu legislacyjnego mającego na celu zmianę
rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Oczekuje się, że wdrożenie do systemu opieki zdrowotnej porady optometrysty będzie
oznaczało łatwiejszy i bezpłatny dostęp, w tym także dzieci, do podstawowych badań
wzroku.
Jednocześnie informuję, że obecnie prowadzone są prace nad zwiększeniem dostępności
w AOS w które zaangażowany jest m.in. Konsultant Krajowy w dziedzinie okulistyki
w ramach projektu odwrócenia piramidy świadczeń (OPŚ).
Zakłada się, że po wprowadzeniu wspomnianych elementów do systemu opieki zdrowotnej,
będzie znacznie większa dostępność do porady okulistycznej i optometrycznej, która jest
wystarczająca by wykryć niedowidzenie u dzieci.
Zarówno Ministerstwo Zdrowia jak Narodowy Fundusz Zdrowia systematycznie badają
dostępność do poszczególnych świadczeń gwarantowanych finansowanych ze środków
publicznych i w razie konieczności na bieżąco podejmowane są działania mające na celu
poprawę dostępności do świadczeń. Przykładem takiego rozwiązania jest wprowadzenie
rozwiązania systemowego mającego na celu poprawę dostępności do świadczeń
ambulatoryjnych dla pacjentów pierwszorazowych poprzez motywowanie
świadczeniodawców do podwyższania udziału świadczeń specjalistycznych
pierwszorazowych w łącznej liczbie udzielonych świadczeń ambulatoryjnych.
Ministerstwo Zdrowia dostrzega znaczenie wczesnej diagnostyki ambliopii u dzieci jako
kluczowego elementu profilaktyki wad wzroku. Choć aktualnie urząd nie realizuje
bezpośrednio kampanii edukacyjnych w kierunku podnoszenia świadomości rodziców,
nauczycieli oraz personelu medycznego na temat ambliopii u dzieci, gdyż sygnały o takiej
potrzebie nie wpływały w ostatnim czasie do Ministerstwa, to wspiera działania edukacyjne
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
poprzez patronaty, współpracę z ekspertami oraz promocję treści profilaktycznych w
kanałach informacyjnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.173.2025.EM
Warszawa, 09 grudnia 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12978 z dnia 23 października 2025 r. Pana Piotra Kandyby
Posła na Sejm RP w sprawie w sprawie ambliopii, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższej
informacji w odpowiedzi na pytanie:
(…) czy w Ministerstwie prowadzone są prace nad
ogólnopolskim programem badań przesiewowych wzroku oraz kampaniami edukacyjnymi
dla rodziców, nauczycieli i lekarzy? (…)
Aktualnie Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi prac nad opracowaniem ogólnopolskiego
programu badań przesiewowych wzroku w kierunku ambliopii w populacji dziecięcej.
Jednocześnie nadmieniamy, że świadczenia gwarantowane w ramach podstawowej opieki
Zdrowotnej (POZ) stanowią istotne narzędzie w zakresie wczesnej identyfikacji problemów
ze wzrokiem u dzieci.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, dzieci objęte są
szeregiem świadczeń profilaktycznych, w tym: porady patronażowe i bilanse zdrowia, które
obejmują ocenę rozwoju dziecka, w tym funkcji wzrokowych. Badania przesiewowe
realizowane przez pielęgniarki POZ oraz pielęgniarki lub higienistki szkolne udzielane w
środowisku nauczania i wychowania, mają na celu monitorowanie rozwoju dziecka i
wykrywanie odchyleń od normy rozwojowej, w tym wykrywanie zaburzeń ostrości wzroku
u dziecka. Konsultacje lekarskie w ramach POZ, podczas których możliwe jest skierowanie
dziecka do okulisty w przypadku podejrzenia zaburzeń widzenia.
W ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), dzieci mają dostęp do świadczeń
okulistycznych, które obejmują: konsultacje specjalistyczne: poradę specjalistyczną –
okulistyka dla dzieci, realizowane na podstawie skierowania lekarza POZ, umożliwiające
diagnozę i leczenie ambliopii. Diagnostyka w tym kierunku obejmuje w szczególności ocenę
ostrości wzroku, badanie refrakcji, badanie dna oka. Świadczenia te są finansowane ze
środków publicznych i realizowane zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, na podstawie
Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Niezależnie od powyższego, informuję, że w związku z interpelacją Pana Posła
zasięgnęliśmy opinii Konsultanta krajowego w dziedzinie okulistyki w przedmiocie
zasadności wprowadzenia ogólnopolskiego programu badań przesiewowych wzroku
u dzieci w kierunku ambliopii z uwzględnieniem aktualnie dostępnych świadczeń
gwarantowanych pozwalających na wczesną diagnostykę tego schorzenia.
Według informacji Konsultanta krajowego niedowidzenie z powodów wad refrakcji jest
dużym problemem w Polsce niosącym nieodwracalne skutki dla młodych ludzi ujawniające
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
się w momencie wdrażania na rynek pracy. Odsetek niedowidzenia w Polsce jest około 8-10
razy większy niż średnio w UE.
Jak wskazuje Konsultant krajowy w dziedzinie okulistyki (dalej jako: Konsultant krajowy),
wykrywaniem tego typu problemu w populacji w innych krajach zajmują się często rodzice
w placówkach oświatowych poprzez zorganizowane programy przesiewowe
kontraktowane z płatnikiem bezpośrednio z rodzicami w sposób ciągły i do tego typu
rozwiązań systemowych jako Konsultant zachęca. Jest natomiast przeciwny działaniom
projektowym o charakterze czasowym. Konsultant krajowy wspomina także o
rozwiązaniach stosowanym w innych krajach EU tj. wprowadzenie u dzieci przyjmowanych
do przedszkoli obowiązku posiadania zaświadczenia od okulisty lub optometrysty pod
rygorem braku przyjęcia do przedszkola i później do szkoły.
W opinii Konsultanta Krajowego, w pierwszej kolejności należy jednak zwiększyć
dostępność do ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych z zakresu okulistyki (AOS) i
wdrożyć do systemu optometrystów, by wszelkie działania profilaktyczne nie zwiększały
tylko kolejki oczekujących w AOS, a tym samym zasilały rynek prywatnych usług
okulistycznych.
W tym miejscu należy nadmienić, że, w dniu 17 września 2025 r. weszła w życie ustawa z
dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1211).
Zmiana jest związana mi.in. z planowanym wprowadzeniem nowego świadczenia
gwarantowanego w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, w postaci porady
optometrysty, bez wymogu posiadania skierowania. W Ministerstwie Zdrowia zostały
podjęte prace w kierunku zakwalifikowania świadczenia „porada optometrysty” jako
świadczenia gwarantowanego z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W tej
sprawie Minister Zdrowia uzyskał pozytywną rekomendację Prezesa Agencji Oceny
Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Aktualnie trwa szczegółowa analiza
przekazanego przez AOTMiT materiału, który będzie stanowił podstawę do podjęcia przez
Ministra Zdrowia decyzji o rozpoczęciu procesu legislacyjnego mającego na celu zmianę
rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Oczekuje się, że wdrożenie do systemu opieki zdrowotnej porady optometrysty będzie
oznaczało łatwiejszy i bezpłatny dostęp, w tym także dzieci, do podstawowych badań
wzroku.
Jednocześnie informuję, że obecnie prowadzone są prace nad zwiększeniem dostępności
w AOS w które zaangażowany jest m.in. Konsultant Krajowy w dziedzinie okulistyki
w ramach projektu odwrócenia piramidy świadczeń (OPŚ).
Zakłada się, że po wprowadzeniu wspomnianych elementów do systemu opieki zdrowotnej,
będzie znacznie większa dostępność do porady okulistycznej i optometrycznej, która jest
wystarczająca by wykryć niedowidzenie u dzieci.
Zarówno Ministerstwo Zdrowia jak Narodowy Fundusz Zdrowia systematycznie badają
dostępność do poszczególnych świadczeń gwarantowanych finansowanych ze środków
publicznych i w razie konieczności na bieżąco podejmowane są działania mające na celu
poprawę dostępności do świadczeń. Przykładem takiego rozwiązania jest wprowadzenie
rozwiązania systemowego mającego na celu poprawę dostępności do świadczeń
ambulatoryjnych dla pacjentów pierwszorazowych poprzez motywowanie
świadczeniodawców do podwyższania udziału świadczeń specjalistycznych
pierwszorazowych w łącznej liczbie udzielonych świadczeń ambulatoryjnych.
Ministerstwo Zdrowia dostrzega znaczenie wczesnej diagnostyki ambliopii u dzieci jako
kluczowego elementu profilaktyki wad wzroku. Choć aktualnie urząd nie realizuje
bezpośrednio kampanii edukacyjnych w kierunku podnoszenia świadomości rodziców,
nauczycieli oraz personelu medycznego na temat ambliopii u dzieci, gdyż sygnały o takiej
potrzebie nie wpływały w ostatnim czasie do Ministerstwa, to wspiera działania edukacyjne
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
poprzez patronaty, współpracę z ekspertami oraz promocję treści profilaktycznych w
kanałach informacyjnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --