Odpowiedź na interpelację w sprawie działań polskiej dyplomacji wobec państw ASEAN i regionu Azji Południowo-Wschodniej Odpowiedź na interpelację nr 12935 w sprawie działań polskiej dyplomacji wobec państw ASEAN i regionu Azji Południowo-Wschodniej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 25-11-2025 Szanowny Panie Marszałku, W nawiązaniu do interpelacji nr. 12935 Pana Posła K. Piątkowskiego w sprawie działań polskiej dyplomacji wobec państw ASEAN i regionu Azji Południowo-Wschodniej przedstawiam poniżej odpowiedzi z zakresu kompetencji MSZ. 1. Jakie działania Ministerstwo Spraw Zagranicznych planuje podjąć w najbliższym czasie w zakresie współpracy z państwami Azji Południowo- Wschodniej? Jakie są strategiczne cele polskiej polityki wobec tego regionu? Pogłębienie współpracy politycznej i gospodarczej z państwami Azji Południowo-Wschodniej w obliczu wyzwań, przed jakimi staje dziś społeczność międzynarodowa w Europie i Indo-Pacyfiku stanowi realizację strategii mającej na celu poszerzenie grona partnerów wśród państw regionu, z którymi Polska utrzymuje aktywne kontakty. Azja Południowo-Wschodnia jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się regionów świata, liczącym łącznie 685 mln konsumentów oraz posiadającym PKB w wysokości 3,6 bln USD (dane na koniec 2022 r.). Wraz z wzrostem pozycji gospodarczej, wzrasta również waga polityczna tego regionu. Wzrost znaczenia państw Azji Południowo-Wschodniej przełożył się również na wzmocnienie skupiającej je organizacji regionalnej ASEAN. Jako istotny głos Globalnego Południa region odgrywa coraz większą rolę w rywalizacji USA – Chiny, przyciąga także uwagę wielkich mocarstw. Nie bez znaczenia pozostaje rola państw Azji Południowo-Wschodniej w zapewnieniu stabilności w regionie Azji i Pacyfiku, co odgrywa istotne znaczenie z perspektywy rosnących zależności Azji i Europy w obszarze bezpieczeństwa, które nasiliły się po agresji Rosji na Ukrainę. Dostrzegając rosnący potencjał i znaczenie Azji Południowo-Wschodniej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmuje aktywne działania na rzecz rozwoju relacji z państwami Azji Południowo-Wschodniej. Obejmują one intensyfikację kontaktów politycznych, wzmocnienie współpracy gospodarczej, zwiększenie wymiany handlowej i inwestycyjnej oraz synergii projektów infrastrukturalnych i konektywności. Intensywny wzrost gospodarczy, potrzeby rozwojowe oraz szybko rosnąca klasa średnia stwarzają szereg możliwości dla polskiego biznesu. Podejmujemy się promocji polskich doświadczeń, ekspertyzy i oferty technicznej, np. związanych z digitalizacją. Ważnym obszarem działalności są kwestie bezpieczeństwa, zarówno w wymiarze regionalnym jak i globalnym. Wynika to ze ścisłego powiązania sytuacji Europy z Azją, które wzajemnie na siebie oddziałują. Polska zamierza aktywnie przyczyniać się do utrzymania pokoju i stabilności w Azji Południowo-Wschodniej, m.in. poprzez promowanie doświadczeń i rozwiązań w zakresie zarządzania bezpieczeństwem, odporności i zwalczania zagrożeń hybrydowych oraz przeciwdziałaniu nielegalnej migracji i przemytowi ludzi. Nasze cele obejmują także zwiększanie rozpoznawalności Polski w regionie poprzez kampanie i inicjatywy wzmacniające soft power, walkę z dezinformacją oraz prezentowanie polskiej „narracji”, zacieśnianie współpracy naukowo-badawczej, kulturalnej i turystycznej. W najbliższym czasie zaplanowane są kontakty różnego szczebla, których celem jest dalszy rozwój dialogu politycznego ze szczególnym uwzględnieniem współpracy sektorowej. W uzupełnieniu do stosunków bilateralnych z państwami Azji PołudniowoWschodniej, aktywnie angażujemy się poprzez formaty multilateralne, zacieśniając stosunki z ASEAN. Wyrazem tego jest wyrażenie przez Polskę w sierpniu 2024 r. intencji przystąpienia do Traktatu o Przyjaźni i Współpracy w Azji PołudniowoWschodniej (TAC). Wniosek Polski został zaakceptowany przez państwa ASEAN. Formalne przystąpienie przez Polskę do traktatu nastąpi najprawdopodobniej w 2026 r. Wzmocni to pozycję Polski jako aktywnego uczestnika dialogu politycznego w tym regionie i otworzy nowe możliwości współpracy. Ważnym elementem jest również działanie w ramach Unii Europejskiej i poprzez wykorzystanie jej instrumentów - udział w inicjatywie Global Gateway, w projekcie GPS – Global Port Safety czy wykorzystanie TAIEX i twinningów. 5. Czy ministerstwo prowadzi działania mające na celu zwiększenie aktywności polskich firm oraz organizacji pozarządowych – fundacji, instytucji pomocowych, humanitarnych i środowiskowych - w regionie Azji Południowo-Wschodniej? Jakie programy są obecnie realizowane w tym zakresie przez resort i jakie środki finansowe zostały na nie przeznaczone? Ministerstwo Spraw Zagranicznych wspiera realizację zadań z zakresu dyplomacji ekonomicznej na całym świecie, w tym w regionie Azji Południowo-Wschodniej, w sposób komplementarny w stosunku do działań innych resortów i podmiotów (m.in. MRiT, MKiŚ, MRiRW, PAIH, KOWR, POT). Wsparcie dla zdobywania nowych, odległych geograficznie rynków cechujących się odmiennymi niż europejskie uwarunkowaniami, MSZ postrzega jako stałe zadanie dyplomacji w krajach pozaeuropejskich – we współdziałaniu z ministrem właściwym ds. gospodarki i podległymi mu instytucjami oraz samorządem gospodarczym. Głównym forum naszego zaangażowania jest dialog polityczny – dwustronny i wielostronny, na poziomie centralnym, ale także władz prowincji, stanu czy metropolii, w zależności od lokalnych uwarunkowań. Obserwujemy rosnące zainteresowanie polskich firm nowymi kierunkami ekspansji, w tym w regionach geograficznych o podwyższonym ryzyku zarówno handlowym, jak i politycznym. Obszary te charakteryzują się często niestabilnymi warunkami podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, jak również niedostatkiem aktualnej informacji wz. sfery handlowo-inwestycyjnej. Ponadto, rola administracji rządowej/lokalnej w sferze nawiązywania kontaktów gospodarczych pozostaje w ww. państwach często bardzo istotnym czynnikiem decyzyjnym. Działania MSZ i placówek dyplomatyczno-konsularnych przyczyniają się do zwiększania aktywności polskich firm oraz innych polskich podmiotów w regionie Azji Południowo-Wschodniej, obejmując w szczególności następujące elementy: • Realizacja projektów z zakresu dyplomacji ekonomicznej finansowanych z budżetu MSZ. W bieżącym roku polskie placówki w krajach regionu zaplanowały przedsięwzięcia o łącznej wartości ok. 51 tys. PLN. Projekty dotyczą m.in. promocji polskich rozwiązań technologicznych sektora kolejowego, rozwiązań z sektora fintech czy współpracy w zakresie ochrony infrastruktury krytycznej. Wszystkie te inicjatywy są realizowane z udziałem polskich przedsiębiorstw. • Realizacja działań promujących polskie firmy finansowane ze środków MRiT oraz KOWR w ramach dwustronnych porozumień zawartych przez MSZ z ww. instytucjami. Projekty te obejmują m.in. promocję naszych technologii medycznych czy promocję polskiej żywności. • Prowadzenie działań mających na celu uzyskanie ułatwienia w dostępie do rynków poszczególnych państw, zbierając jednocześnie informacje nt. istniejących wciąż barier. • Współpraca z lokalnymi Biurami Handlowymi PAIH, m.in. podczas realizacji zagranicznych misji gospodarczych oraz udziału polskich firm w targach branżowych. • Podejmowanie interwencji w przypadku dyskryminacji polskich firm. • Bieżące informowanie MSZ o lokalnych uwarunkowaniach politycznych i prawnych dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej dla polskich firm w kraju urzędowania. • Placówki zagraniczne opracowują i udostępniają na stronach internetowych informatory ekonomiczne prezentujące kluczowe dane i informacje makroekonomiczne odnośnie kraju urzędowania Choć państwa Azji Południowo-Wschodniej nie należą do krajów priorytetowych Polskiej pomocy, to wsparcie rozwojowe dla tego regionu może być realizowane za pomocą niektórych instrumentów, takich jak np. projekty polskich placówek dyplomatycznych, pomoc stypendialną, wsparcie rzeczowe oraz dobrowolne wpłaty do organizacji międzynarodowych w odpowiedzi na apele o pomoc humanitarną w przypadku nagłych kryzysów. Projekty polskich placówek dyplomatycznych W ramach Planu współpracy rozwojowej w 2025 roku projekty rozwojowe w tym regionie świata realizują: Ambasada RP w Bangkoku – na rzecz Mjanmy, Tajlandii, Kambodży i Laosu, Ambasada RP w Dżakarcie na rzecz Timoru Wschodniego oraz Ambasada RP w Manili na rzecz Filipin. W 2025 roku na projekty realizowane za pośrednictwem polskich placówek zagranicznych w regionie Azji Południowo-Wschodniej przeznaczono 772 202 PLN. Pomoc stypendialna Dla kilku państw regionu, m.in. Filipin, Indonezji i Wietnamu, kierowany jest Program Stypendialny im. S. Banacha realizowany przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej przy dofinansowaniu MNiSW i MSZ. Celem Programu jest wspieranie rozwoju społeczno-gospodarczego państw rozwijających się poprzez podnoszenie poziomu wiedzy i wykształcenia ich obywateli. Umożliwia on otrzymanie stypendium na kształcenie na studiach II stopnia, w trybie stacjonarnym, w języku polskim lub angielskim, prowadzonych na uczelniach nadzorowanych przez MNiSW. Daje to możliwość bezpłatnego kształcenia na uczelniach publicznych. Kierowany jest do najlepszych studentów z państw partnerskich. W 2024 r. w Polsce studiowało łącznie 1271 obywateli 11 państw regionu Azji Południowo-Wschodniej. Łączna wartość Polskiej pomocy dla studentów w Polski z państw rozwijających się w tym regionie w 2024 r. wyniosła 14,3 PLN zł, w tym większość - blisko 12,9 mln PLN – stanowiły szacunkowe koszty kształcenia zaraportowane przez MNiSW. Pomoc humanitarna kanałem wielostronnym W latach 2024 i 2025 r. Polska dokonała wpłat wielostronnych na rzecz ludności Mjanmy. W roku 2024 kontrybuowano kwotę 500 000 PLN na działania Biura Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy Humanitarnej (UN OCHA) w Mjanmie. Przekazane środki stanowiły odpowiedź na apel Sekretarza Generalnego ONZ o dofinansowanie obecności UN OCHA w Mjanmie w związku z dramatyczną sytuacją humanitarną. W roku 2025 wpłata w wysokości 2 mln PLN wsparła działania Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca (MFCK) w odpowiedzi na trzęsienie ziemi w Mjanmie. Polska aktywność rozwojowa w wybranych krajach regionu: Mjanma W okresie lat 2000-2023 wolumen polskiej oficjalnej pomocy rozwojowej (Official Development Assistance – ODA) na rzecz Mjanmy wyniósł ponad 5 mln PLN, z czego większość stanowiły koszty stypendiów naukowych i pozostałe koszty kształcenia. W ostatnich kilku latach Ambasada RP w Bangkoku realizowała projekty rozwojowe na rzecz lokalnej społeczności, w zakresie wsparcia edukacji i pomocy humanitarnej. W 2025 roku placówka realizuje projekt w obszarze szkolenia z zakresu zarządzania biurem prasowym dla dziennikarzy z Mjanmy. Indonezja Łączna wartość Polskiej pomocy na rzecz Indonezji w latach 2000-2023 wyniosła ponad 16 mln PLN. Większą część tej kwoty stanowiło wsparcie stypendialne oraz inne koszty kształcenia. Placówka w Dżakarcie realizowała w poprzednich latach projekty rozwojowe wspierające sektor zdrowia, bezpieczeństwo żywnościowe i edukację. Kambodża Ambasada RP w Bangkoku zaangażowana jest w realizację projektów, których głównym celem pozostawał rozwój systemu edukacji. Polska zaangażowana była również w udzielanie pomocy humanitarnej dla Kambodży w postaci transportów szczepionek oraz we wsparcie stypendialne. Łączna wartość Polskiej pomocy na rzecz Kambodży w latach 2000-2023 wyniosła ponad 13,5 mln PLN, z czego największą część stanowiło wsparcie szczepionkowe w związku z pandemią COVID-19. Laos Łączna wartość Polskiej pomocy na rzecz Laosu w latach 2000-2023 wyniosła ponad 12,5 mln PLN, z czego największą część stanowiło wsparcie szczepionkowe w związku z pandemią COVID-19. Obecnie Ambasada RP w Bangkoku realizuje projekt w obszarze wsparcia edukacji. Tajlandia Do Tajlandii polska pomoc rozwojowa trafia m.in. za pośrednictwem projektów realizowanych przez Ambasadę RP w Bangkoku. Projekty placówki z ostatnich kilku lat dotyczyły wsparcia edukacji i przedsiębiorczości rolnej. Łączna wartość ODA na rzecz Tajlandii w latach 2020-2023 wyniosła ponad 11,5 mln PLN, z czego większość stanowiło wsparcie stypendialne i inne koszty kształcenia. Filipiny Projekty zrealizowane na rzecz Filipin przez placówkę w Manili w ostatnich latach dotyczyły wsparcia edukacji i kształcenia zawodowego. Łączna wartość ODA w latach 2020-2023 wyniosła ponad 13,5 mln PLN. Na kwotę tę składały się koszty kształcenia, programów stypendialnych, wpłata dobrowolna na program Regionalny OECD dla Azji Południowo – Wschodniej oraz darowizna szczepionek przeciwko COVID-19 zrealizowana w 2021 roku. Obecnie Ambasada RP w Manili realizuje projekty rozwojowe w obszarze wzmacniania kompetencji zawodowych kobiet i ochrony bioróżnorodności. Wietnam Projekty zrealizowane na rzecz Wietnamu przez Ambasadę RP w Hanoi dotyczyły wsparcia ochrony zdrowia oraz edukacji. Łączna wartość ODA w latach 2020-2023 wyniosła ponad 62 mln PLN. Większość tej kwoty stanowiła pomoc humanitarna w postaci pomocy rzeczowej, związana z epidemią COVID-19. Timor Wschodni Wsparcie na rzecz Timoru Wschodniego jest obecnie ograniczone do projektów rozwojowych realizowanych przez Ambasadę RP w Dżakarcie. Wdrażane są inicjatywy w obszarze edukacji oraz wsparcia dla ofiar przemocy domowej. 6. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych realizuje działania służące promocji Polski oraz polskiej kultury w regionie Azji Południowo-Wschodniej, a jeśli tak jakie są ich formy i efekty? Działania z zakresu dyplomacji publicznej i kulturalnej w regionie Azji Południowo-Wschodniej prowadzone są przez wszystkie polskie placówki zagraniczne w regionie, tj. ambasady RP w Filipinach, Indonezji, Malezji, Singapurze, Tajlandii oraz Wietnamie. W roku 2024 MSZ przeznaczyło na projekty z obszaru kultury oraz promocji Polski w tych krajach ok. 840 tys. zł. Prowadzenie działalności promującej Polskę w wymiarze kulturalnym, społecznym czy historycznym w Azji Południowo-Wschodniej jest złożone ze względu na niekompatybilność ustrojów politycznych, nieraz odmienną interpretację historii najnowszej, a także istniejącą w niektórych krajach cenzurę. Dodatkowo jest to obszar niejednolity kulturowo, a część państw europejskich posiada bardziej rozbudowaną sieć przedstawicielstw dyplomatycznych i cieszy się większą rozpoznawalnością z uwagi na konotacje historyczne. Pomimo niejednorodnych oraz czasami niełatwych warunków polskie placówki są aktywne i prowadzą zróżnicowane, dostosowane do lokalnej sytuacji działania. W obszarze kultury istotnym elementem oddziaływania i promocji Polski w tym regionie są wydarzenia promujące polską muzykę, zarówno tą klasyczną (przede wszystkim utwory Fryderyka Chopina), jak i współczesną (np. obserwujemy wysoką rozpoznawalność i uznanie dla polskiego jazzu). Pomocna jest współpraca z aktywnymi w wielu państwach klastrami EUNIC (grupami Narodowych Instytutów Kultury Unii Europejskiej), z delegaturami UE, a także innymi ambasadami państw europejskich. W ostatnich latach polskie placówki w krajach ASEAN realizowały łącznie od 65 do 112 projektów z zakresu dyplomacji publicznej i kulturalnej rocznie. Jako przykłady podejmowanych działań w obszarze promocji Polski w regionie ASEAN można wymienić m.in. organizację przez Ambasadę RP w Dżakarcie Międzynarodowego Seminarium “Building Resilience against Disinformation and Fake News”, które zgromadziło liczne grono ekspertów ds. komunikacji strategicznej, przedstawicieli miejscowych władz, mediów, stowarzyszeń dziennikarskich i fact-checkerskich, NGOs, środowisk akademickich oraz członków korpusu dyplomatycznego. (26.02.2025 r.) organizację przez Ambasadę RP w Hanoi wizyty studyjnej dla przedstawicieli wietnamskich muzeów, której celem była promocja dorobku polskiego muzealnictwa oraz nawiązanie współpracy między polskimi a wietnamskimi muzeami w celu promowania dziedzictwa kulturowego obu krajów (1-7.06.2025 r.) organizację przez Ambasadę RP w Kuala Lumpur festiwalu kulinarnego "Spirit of Poland" podczas którego oferowano gościom tradycyjne polskie dania w nowoczesnym wydaniu przygotowane przez wybitnych szefów kuchni. (1-4.05.2025 r.) organizację przez Ambasadę RP w Bangkoku Dni Polskich pod hasłem "Magnificent Poland", w ramach których polscy przedsiębiorcy mieli okazję prezentować swoje produkty, organizując liczne degustacje, gry i zabawy. W ramach wydarzenia odbył się również koncert muzyki Chopina oraz koncerty muzyki pop. (27-29.06.2025 r.) Współpraca z państwami ASEAN obejmuje również wymianę akademicką. Warto tu wymienić: Zawacka NAWA - program wymiany studentów i naukowców w ramach współpracy bilateralnej – oferta wyjazdowa i przyjazdowa (Tajlandia i Wietnam) Program stypendialny im. Stefana Banacha dla ob. krajów rozwijających się na studia II stopnia na kierunkach ścisłych, inżynieryjno-technicznych, rolniczych i przyrodniczych (Filipiny, Indonezja, Wietnam) Program im. Stanisława Ulama i inne programy ukierunkowane na umiędzynarodowienie. Program pozwala na przyjazdy do Polski zarówno uznanych, jak i obiecujących naukowców, posiadających co najmniej stopień naukowy doktora, którzy wzmocnią potencjał naukowy polskich jednostek i włączą się w prowadzone w nich aktywności naukowe, przede wszystkim projekty badawcze i dydaktykę (wszystkie kraje). W roku akademickim 2024/2025 studiowało w Polsce ok. 1300 obywateli z państw Azji Południowo-Wschodniej. Liczba ta jest mniej więcej stała od 2018 r. Wykorzystanie w sposób świadomy i skoordynowany w dyplomacji publicznej i kulturalnej takich mechanizmów soft power, jak promocja polskiej kultury, nauki, edukacji, sportu, turystyki, gospodarki i innowacyjnych osiągnięć, pozwala budować pozytywny wizerunek kraju za granicą i dobre stosunki z państwami ASEAN. Przeprowadzane przez MSZ dwukrotnie w ciągu roku badania medialnego wizerunku Polski w tych krajach pokazuje, że większość informacji o Polsce ma charakter pozytywny lub neutralny. Dodatkowo w ogólnym rankingu Global Soft Power Index 2025 Polska zajmuje stosunkowo wysokie miejsce w kategorii Reputacja w krajach ASEAN (pierwsza trzydziestka wśród 193 badanych państw). Pozostałe zagadnienia zawarte w interpelacji leżą w gestii Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu