Interpelacja w sprawie wykorzystania środków z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej w poszczególnych województwach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 1290
do ministra infrastruktury
w sprawie wykorzystania środków z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej w poszczególnych województwach
Zgłaszający: Joanna Mucha, Żaneta Cwalina-Śliwowska, Adam Gomoła, Michał Kobosko, Adam Luboński, Maja Ewa Nowak, Barbara Okuła, Bartosz Romowicz, Ewa Schädler, Piotr Paweł Strach, Wioleta Tomczak, Kamil Wnuk, Paweł Zalewski, Tomasz Zimoch
Data wpływu: 01-02-2024
Szanowny Panie Ministrze, wykluczenie komunikacyjne jest jednym z najczęściej zgłaszanych przez mieszkańców Lubelszczyzny do biur poselskich problemów. Rozwój transportu publicznego przyczynia się do rozwoju wsi i miasteczek i umożliwia mieszkańcom mniejszych miejscowości swobodnie przemieszczanie się pomiędzy miastami, a tym samym pozwala na dotarcie do szkół, lekarzy lub pracy. Ustawa z 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej miała na celu zwiększenie liczby połączeń komunikacyjnych. W pierwszych latach funkcjonowania okazało się, że samorządy w niektórych województwach wykorzystują całą przydzieloną wojewodom na ten cel kwotę, a inne radzą sobie z tymi środkami znacznie gorzej. Przykładem województwa, które nie wykorzystywało środków z tego Funduszu jest m.in. województwo lubelskie. Z przyznanej województwu lubelskiemu kwoty około 65 mln zł rocznie udawało się spożytkować jedynie kilkanaście mln zł. W związku z powyższym, w 2023 roku dokonano nowelizacji ustawy, aby móc dokonać przesunięć środków z województw, które nie wykorzystywały przyznanej im puli środków do województw, gdzie zapotrzebowanie było większe niż przyznane środki.
Wydatkowanie środków z funduszu zależy od aktywności samorządów. Niestety niektórzy samorządowcy zdają się nie zauważać wykluczenia komunikacyjnego. Przedstawiciel Zarządu Województwa Lubelskiego Zdzisław Szwed w odpowiedzi na moje pismo wskazał:
„Mając na uwadze powyższe, pragnę zapewnić Panią Poseł, iż w naszej ocenie istniejąca sieć połączeń autobusowych realizowana przez przewoźników wykonujących przewozów na podstawie zezwoleń uzupełniona przez linie użyteczności publicznej zabezpiecza potrzeby przewozowe mieszkańców naszego regionu." We wcześniejszym fragmencie pisma UMWL przyznaje jednak, że:
„(...) samorządy wszystkich szczebli borykają się z problemem właściwego przeciwdziałania wykluczenia komunikacyjnego." Członek Zarządu UMWL w jednym piśmie przyznaje, że wykluczenie komunikacyjne to powszechny problem, a jednocześnie mówi, że problem nie dotyczy województwa lubelskiego.
Z danych uzyskanych w odpowiedzi ministerstwa w 2022 roku wynikało, że Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego uzyskał dofinansowanie transportu autobusowego kwotami:
- w roku 2019 na kwotę 25 792 zł,
- w roku 2020 na kwotę 122 830,69 zł,
- w roku 2022 na kwotę 812 700 zł (dane UMWL).
Mimo że widać progres, to zauważyć należy, że inne urzędy marszałkowskie uzyskiwały wówczas kwoty nawet 10-ciokrotnie wyższe. Niezrozumienie problemu i brak woli zmienienia zaistniałej sytuacji powoduje, że środki przekazywane wojewodzie lubelskiemu są finalnie przekazywane do innych województw, w których samorządowcy wykazują się inicjatywą i chęcią wyeliminowania wykluczenia komunikacyjnego. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania: 1) Proszę wskazać, jakie kwoty wydatkowane były z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych w poszczególnych województwach w latach 2019-2023?
2) Jakie środki z Funduszu przydzielono województwu lubelskiemu w latach 2019-2023 wraz z informacją jaką kwotę wykorzystano?
3) Jakie działania podejmie ministerstwo, aby realnie wyeliminować wykluczenie komunikacyjne i zachęcić samorządy do korzystania z dostępnych funduszy?
Z poważaniem Joanna Mucha
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Paweł Gancarz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8695 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-6.054.2.2024
Warszawa, 19 lutego 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 1290 Pani Poseł na Sejm RP Joanny Muchy wraz z grupą
posłów, w sprawie wykorzystania środków z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej w poszczególnych województwach, poniżej
przedstawiam następujące informacje.
Ad. 1
Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej został
powołany do życia na mocy ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej1, zw. dalej: „ustawą o Funduszu”.
Jej przepisy weszły w życie z dniem 18 lipca 2019 r.
Ustawa o Funduszu przewiduje wsparcie ze środków budżetowych dla organizatorów
publicznego transportu zbiorowego w uruchamianiu nowych linii komunikacyjnych
oraz odtworzeniu połączeń, które zostały zlikwidowane (z wyłączeniem przewozów
realizowanych w ramach komunikacji miejskiej).
Wsparcie jest przekazywane za pośrednictwem wojewodów jako dofinansowanie przez
rząd zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie autobusowej
komunikacji publicznej. W ramach Funduszu organizatorzy otrzymują dopłatę do kwoty
deficytu pojedynczej linii komunikacyjnej w przewozach autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej.
Dysponent Funduszu, którym jest minister właściwy do spraw transportu, co roku
dokonuje podziału, na poszczególne województwa, środków przewidzianych na dany rok
budżetowy w planie finansowym Funduszu uzgodnionym przez ministra właściwego
do spraw finansów publicznym.
W latach 2020 – 2023 kwota planowanych przychodów Funduszu wynosiła corocznie
800 mln zł. W roku 2019, w którym Funduszu rozpoczął funkcjonowanie była to kwota
300 mln zł. Natomiast na rok 2024 została przewidziana i podzielona na wszystkie
województwa kwota 1 000 044 000,00 zł, która wynika z planu finansowego Funduszu
na 2024.
Odpowiadając na pytanie zawarte w ww. interpelacji poselskiej, poniżej, w tabeli
nr 1 przedstawiam informację w zakresie kwoty dopłaty wydatkowanej przez
poszczególnych wojewodów w latach 2019 – 2022, na dofinansowanie realizacji zadań
własnych organizatorów publicznego transportu zbiorowego w zakresie przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Dane te zostały opracowane
1 Dz.U. z 2022 r. poz. 2464 oraz z 2023 r. poz. 1720
-- 1 of 4 --
2
na podstawie Sprawozdania z realizacji zadań Funduszu rozwoju przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej za lata, tj. 2019 – 2022, które
dysponent zobowiązany jest złożyć, zgodnie z art. 20 ustawy o Funduszu, Radzie
Ministrów do dnia 30 kwietnia każdego roku.
Tabela nr 1
kwota dopłaty wydatkowana przez Wojewodę (w zł)
województwo 2019 r. 2020 r. 2021 r. 2022 r.
dolnośląskie 858 598,46 9 997 921,53 27 479 616,60 36 698 738,09
kujawsko-
pomorskie 122 930,49 9 298 431,44 27 265 638,49 36 529 884,91
Lubelskie 525 888,57 4 852 172,33 10 438 116,43 14 288 364,73
Lubuskie 91 270,00 1 169 754,00 2 975 129,00 7 561 353,00
Łódzkie 1 432 191,72 13 444 363,46 27 165 471,33 37 720 207,00
Małopolskie 271 483,83 4 709 003,45 15 029 440,48 27 493 479,25
Mazowieckie 1 623 025,45 21 805 336,58 53 976 306,07 79 013 996,53
Opolskie 784 588,49 6 957 826,34 13 112 411,21 16 535 284,96
Podkarpackie 1 536 761,03 16 239 619,70 37 581 083,01 53 059 209,81
Podlaskie 147 797,64 6 309 270,69 18 012 861,39 17 975 416,09
Pomorskie 980 985,03 15 078 057,56 37 030 396,98 44 854 428,78
Śląskie 738 728,99 14 716 295,82 38 476 913,75 57 727 901,16
świętokrzyskie 197 409,98 3 608 232,79 12 352 381,84 25 975 616,57
warmińsko-
mazurskie 112 190,62 2 733 850,81 12 581 560,45 30 875 840,34
wielkopolskie 373 238,81 5 888 787,43 14 059 512,12 24 271 167,31
zachodniopomorski
e 235 669,75 2 246 228,66 10 667 264,32 17 599 964,65
Łącznie 10 032 758,8
6
139 055 152,5
9
358 204 103,4
7
528 180 853,1
8
Tabela nr 2 przedstawia informacje dotyczące wnioskowanej przez Wojewodę kwoty
dopłaty z Funduszu w 2023 r. na podstawie przekazanych przez wojewodów danych
po każdym przeprowadzonym naborze wniosków o objęcie w danym roku budżetowym
dopłatą ze środków Funduszu. Należy wskazać, że przedstawiona w poniższej tabeli
informacja nie jest ostateczna. Dane końcowe za rok 2023 r. będą znane po przekazaniu
przez wojewodów sprawozdania rocznego za 2023 r. z realizacji zadań Wojewody
w ramach Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
-- 2 of 4 --
3
publicznej, tj. w terminie do dnia 31 marca danego roku, zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy
o Funduszu.
Tabela nr 2
województwo kwota dopłaty wnioskowana przez Wojewodę w 2023 r.
(w zł)
dolnośląskie 45 752 614,47
kujawsko-pomorskie 50 125 360,83
lubelskie 23 346 041,41
lubuskie 17 060 339,00
łódzkie 49 413 902,22
małopolskie 54 134 923,44
mazowieckie 108 645 827,83
opolskie 29 299 241,40
podkarpackie 75 508 298,57
podlaskie 21 192 584,78
pomorskie 68 611 207,90
śląskie 73 259 289,00
świętokrzyskie 46 078 226,46
warmińsko-
mazurskie 54 842 754,96
wielkopolskie 39 340 564,20
zachodniopomorskie 25 790 158,81
łącznie 782 401 335,28
Ad. 2
Poniżej, w tabeli nr 1, przedstawiam informację dotyczącą kwoty środków Funduszu jaka
została przyznana w latach 2019 – 2023 r. dla województwa lubelskiego
na dofinansowanie realizacji zadań własnych organizatorów, z obszaru tego
województwa, w zakresie przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej.
Tabela nr 1
kwota środków Funduszu przyznana dla województwa lubelskiego w latach
2019 – 2023 (w zł)
2019 r. 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r.
24 246 395,01 66 360 613,11 66 870 491,00 34 066 551,31 24 829 969,05
Tabela nr 2 prezentuje dane dotyczące kwoty dopłaty z Funduszu wydatkowanej przez
Wojewodę Lubelskiego w latach 2019 – 2022 na dofinansowanie realizacji zadań własnych
organizatorów w zakresie przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej (na podstawie sprawozdania z realizacji zadań Funduszu rozwoju przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej za poszczególne lata).
Tabela nr 2
-- 3 of 4 --
4
kwota dopłaty z Funduszu wydatkowana przez Wojewodę Lubelskiego w latach
2019 – 2022 (w zł)
2019 r. 2020 r. 2021 r. 2022 r.
525 888,57 4 852 172,33 10 438 116,43 14 288 364,73
Obecnie nie jest możliwe podanie kwoty dopłaty z Funduszu wykorzystanej w 2023 r.
przez Wojewodę Lubelskiego. Jak wskazano powyżej, będzie ona znana po przekazaniu
przez Wojewodę sprawozdania rocznego z realizacji zadań Wojewody w ramach Funduszu
rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Zgodnie
z danymi, które Wojewodowie są zobowiązani przekazać po każdym przeprowadzonym
naborze wniosków na dany rok, łączna wnioskowana kwota dopłaty z Funduszu
na rok 2023 w województwie lubelskim wynosi 23 346 041,41 zł.
Ad 3.
Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej jest
jedynym obecnie programem skierowanym do organizatorów publicznego transportu
zbiorowego, który przeznaczony jest na dofinansowanie realizacji zadań własnych
organizatorów w zakresie przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej. Fundusz jest swego rodzaju zachętą dla samorządów, aby przy wsparciu
ze środków budżetu państwa uruchamiać linie komunikacyjne. Należy zauważyć,
że korzystanie z dofinansowania ze środków Funduszu jest dobrowolne. To organizatorzy
publicznego transportu zbiorowego podejmują decyzję o uruchomieniu linii
komunikacyjnych na swoim obszarze przy wsparciu ze środków z Funduszu.
Ustawa o Funduszu była kilkukrotnie nowelizowana, aby wyjść naprzeciw oczekiwaniom
zarówno organizatorów publicznego transportu zbiorowego jak również operatorom
publicznego transportu zbiorowego.
Należy zauważyć, że likwidacja wykluczenia komunikacyjnego jest procesem
długoterminowym i niełatwym, a Fundusz jest instrumentem służącym sukcesywnej
odbudowie połączeń autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Warto
wskazać, że to organizatorzy publicznego transportu zbiorowego znający potrzeby
przewozowe swoich mieszkańców decydują, które linie należy uruchomić lub odtworzyć
przy wsparciu ze środków Funduszu.
Resort infrastruktury na bieżąco monitoruje korzystanie przez samorządy z Funduszu
rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, który stanowi
przykład konkretnych działań mających praktyczny wpływ na eliminowanie wykluczenia
komunikacyjnego.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Paweł Gancarz
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --