Interpelacja w sprawie braku wykorzystania potencjału naukowo-technicznego polskich uczelni i instytutów badawczych na rzecz krajowego przemysłu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12896
do ministra finansów i gospodarki, ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie braku wykorzystania potencjału naukowo-technicznego polskich uczelni i instytutów badawczych na rzecz krajowego przemysłu
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 14-10-2025
Szanowni Panowie Ministrowie,
Polska dysponuje znaczącym potencjałem naukowo-technicznym: działa ponad 250 instytutów badawczych, uczelni technicznych i ośrodków naukowych, które realizują prace z zakresu inżynierii materiałowej, automatyki, robotyki, chemii przemysłowej, informatyki i energetyki. Pomimo tego, udział polskiej nauki w realnych procesach przemysłowych i produkcyjnych pozostaje znikomy.
Według danych resortowych, jedynie ok. 20% projektów badawczych finansowanych ze środków publicznych kończy się wdrożeniem w gospodarce, a jeszcze mniejszy odsetek prowadzi do komercjalizacji wyników badań. Oznacza to, że państwo finansuje znaczną część działalności naukowej bez przełożenia na innowacje, miejsca pracy czy wzrost wartości dodanej w przemyśle.
Nowoczesna gospodarka wymaga synergii pomiędzy uczelniami technicznymi, instytutami badawczymi, a sektorem przemysłowym. Tymczasem działania rządu w tym zakresie są niespójne, rozproszone i pozbawione koordynacji międzyresortowej.
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację prosząc o odpowiedzi na poniższe pytania:
Jak rząd ocenia stopień wykorzystania potencjału naukowo-technicznego polskich uczelni i instytutów badawczych w rozwoju przemysłu?
Czy prowadzone są międzyresortowe analizy dotyczące barier we współpracy nauki i przemysłu, w tym w zakresie wdrażania wyników badań w firmach produkcyjnych?
Czy planowane są programy wspierające bezpośrednie wdrożenia wyników badań w przedsiębiorstwach przemysłowych, finansowane ze środków krajowych lub unijnych?
Czy rząd rozważa wprowadzenie ulg podatkowych, grantów lub bonów technologicznych dla firm współpracujących z uczelniami technicznymi i instytutami badawczymi?
Jakie działania podjęto w celu zwiększenia roli Sieci Badawczej Łukasiewicz, jako zaplecza technologicznego dla krajowego przemysłu?
Czy planowana jest nowelizacja przepisów dotyczących komercjalizacji wyników badań i własności intelektualnej, która ułatwiłaby wdrażanie rozwiązań naukowych w gospodarce?
Jakie konkretne wskaźniki współpracy nauki z przemysłem (liczba wdrożeń, wartość umów B+R, udział sektora prywatnego w finansowaniu badań) przyjęto, jako cele rządowe na lata 2025–2027?
Z poważaniem Olga Semeniuk–Patkowska
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (12)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
55345 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DIR-WNO.055.20.2025.DZ
Warszawa, 18 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 12896
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP, Pani Olgi Ewy Semeniuk-
Patkowskiej w sprawie braku wykorzystania potencjału naukowo-technicznego polskich uczelni
i instytutów badawczych na rzecz krajowego przemysłu.
Szanowna Pani Poseł,
w odpowiedzi na Pani interpelację w sprawie braku wykorzystania potencjału naukowo-
technicznego polskich uczelni i instytutów badawczych na rzecz krajowego przemysłu,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na postawione pytania:
1. Jak rząd ocenia stopień wykorzystania potencjału naukowo-technicznego polskich
uczelni i instytutów badawczych w rozwoju przemysłu?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego prowadzi politykę państwa w obszarze nauki,
wspierając rozwój podmiotów systemu nauki i szkolnictwa wyższego, w tym uczelni
i instytutów badawczych. Dla silnego rozwoju Polski kluczowa jest ścisła współpraca nauki
i biznesu, stąd Ministerstwo stale pracuje nad rozwiązaniami korzystnymi dla naukowców
i przedsiębiorców, aby współpraca na rzecz rozwoju polskiej gospodarki była jak
najefektywniejsza. Ministerstwo ocenia pozytywnie potencjał podmiotów systemu nauki
i szkolnictwa wyższego oraz ich wpływ na rozwój przemysłu, który w szczególności
przejawia się poprzez realizację konkretnych programów i inicjatyw.
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1571, z późn. zm.) przewiduje dwa programy ministerialne o zasięgu ogólnopolskim,
które przyczyniają się do transferu wyników badań naukowych do szeroko rozumianego
sektora przemysłowego.
Program „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza” (IDUB) ma na celu podniesienie
międzynarodowego znaczenia działalności uczelni poprzez podniesienie poziomu jakości
działalności naukowej i poziomu jakości kształcenia. W 2019 r. Ministerstwo Nauki
i Szkolnictwa Wyższego przeprowadziło pierwszy konkurs w ramach programu IDUB.
W jego wyniku 10 uczelni spośród 20 uprawnionych do udziału w konkursie,
ma zagwarantowane w latach 2020–2026 coroczne zwiększenie finansowania w wysokości
10% subwencji z 2019 r. na realizację planów rozwojowych zawartych we wnioskach
-- 1 of 9 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
konkursowych. Jednym z wymogów było określenie w dokumentacji konkursowej obszarów
badawczych o dużym potencjale rozwoju, w których uczelnia planuje zintensyfikować
działalność naukową (tzw. priorytetowe obszary badawcze). Uczelnie (w szczególności
o profilu technicznym) będące laureatami I. edycji konkursu IDUB niejednokrotnie określały
priorytetowe obszary badawcze w taki sposób, aby docelowo były one ukierunkowane
na kooperację z sektorem przemysłowym.
(https://www.gov.p/web/nauka/program-inicjatywa-doskonalosci--uczelnia-badawcza)
Celem drugiego ministerialnego programu pn. „Regionalna inicjatywa doskonałości” (RID)
jest umocnienie znaczenia działalności uczelni w dyscyplinach lub grupach dyscyplin
naukowych lub artystycznych, dla których w danym regionie ogłaszany jest konkurs
w ramach programu. W wyniku konkursu Minister przyznał w ramach I edycji programu RID
na lata 2024-2027 środki finansowe (2% zwiększenia subwencji) na wdrożenie 30 planów
obejmujących cele w zakresie podniesienia poziomu jakości działalności naukowej i poziomu
jakości kształcenia w grupie dyscyplin naukowych bądź artystycznych o szczególnym
znaczeniu dla regionu. Część z nagrodzonych projektów zakłada zastosowanie
prowadzonych w ramach programu badań w gospodarce/przemyśle.
(https://www.gov.pl/web/nauka/regionalna-inicjatywa-doskonalosci-2024-2027)
Potencjał instytutów badawczych jest znaczący i odgrywa istotną rolę w rozwoju przemysłu.
Warto jednak zwrócić uwagę, że instytuty badawcze to podmioty pozostające w nadzorze
właściwych ministrów, a MNISW ocenia jedynie działalność badawczą tych podmiotów
finansując badania i aktywność w tym zakresie.
Ministerstwo wspiera instytuty badawcze poprzez:
subwencje na utrzymanie i rozwój potencjału badawczego (infrastruktura, kadra,
aparatura, realizacja zadań statutowych),
programy międzynarodowe (Projekty Międzynarodowe Współfinansowane, Granty
na granty),
programy tematyczne (Innowacje dla Gospodarki, Science4Business, Społeczna
Odpowiedzialność Nauki),
inwestycje w infrastrukturę badawczą w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Polskiej
Mapy Infrastruktury Badawczej (obszary: nanotechnologie, technologie jądrowe,
biomedycyna, energetyka).
2. Czy prowadzone są międzyresortowe analizy dotyczące barier we współpracy nauki
i przemysłu, w tym w zakresie wdrażania wyników badań w firmach produkcyjnych?
Jedną z inicjatyw Ministerstwa, która ma na celu poprawę jakości współpracy środowisk
nauki i biznesu, jest powołanie 25 kwietnia 2025 r. Zespołu ds. Wzmocnienia transferu
wyników badań naukowych (dalej: „Zespół”). Członkami Zespołu są zarówno przedstawicie
biznesu, eksperci pośredniczący w transferze technologii, jak i naukowcy z doświadczeniem
na stanowiskach zarządczych. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (dalej: „NCBR”) wspiera
analizami prace ww. zespołu. Dodatkowo, NCBR w celu tworzenia warunków
i instrumentów ułatwiających i inicjujących współpracę biznesu z nauką, ogłasza konkursy
dla konsorcjów naukowo-przemysłowych. NCBR rozwija także instrumenty, których celem
jest zwiększenie efektywności transferu wiedzy i technologii pomiędzy uczelniami
a przedsiębiorstwami. Do działań w tym obszarze należy organizowanie
i współorganizowanie konferencji, warsztatów webinariów i szkoleń, które łączą ludzi
ze świata nauki i biznesu (np. networking „Spotkania liderów nauki i wdrożeń”, projekt NCBR
„Uczelnie przyszłości”, projekt „Science4Business”, projekt „CoDEPlugin” i inne).
-- 2 of 9 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
3. Czy planowane są programy wspierające bezpośrednie wdrożenia wyników badań
w przedsiębiorstwach przemysłowych, finansowane ze środków krajowych lub
unijnych?
W celu zwiększenia innowacyjności polskiej gospodarki Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa
Wyższego realizuje projekt Science4Business – Nauka dla biznesu. Jest on realizowany
w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) na podstawie
porozumienia zawartego 17 kwietnia 2025 r. między Ministrem Funduszy i Polityki
Regionalnej a Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wartość projektu wynosi
296 700 000 zł.
Projekt ma charakter partnerski, jest realizowany wspólnie przez Partnera wiodącego
(MNiSW), organizacje badawcze należące do systemu szkolnictwa wyższego i nauki,
prowadzące działania związane z komercjalizacją realizowanych przez siebie prac B+R
(Partnerzy projektu), jak również przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Ośrodek
Przetwarzania Informacji – PIB (Partnerzy projektu).
Celem projektu jest zwiększenie efektywności działań Centrów Transferu Technologii (CTT)
i Spółek Celowych (S.C.) należących do organizacji badawczych w zakresie współpracy
z biznesem, w tym poprzez komercjalizację wyników badań naukowych i prac rozwojowych
(B+R).
Cel ten zostanie osiągnięty poprzez rozwijanie i wzmacnianie zdolności badawczych
i innowacyjnych w organizacjach badawczych oraz wykorzystywanie opracowanych przez
nie zaawansowanych rozwiązań technologicznych w gospodarce. Jest to możliwe dzięki
wspieraniu całego procesu transferu technologii z uczelni do gospodarki, począwszy
od identyfikacji technologii, oceny jej potencjału, dostosowania do aktualnych potrzeb,
aż po skuteczne wprowadzenie jej do obiegu gospodarczego. W ramach projektu
przewidziane jest wsparcie organizacji badawczych prowadzących aktywną działalność
w zakresie komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych, w inicjowaniu
i wzmacnianiu współpracy środowiska naukowego z otoczeniem gospodarczym
oraz w realizowaniu zadań, które doprowadzą do zastosowania wyników tych badań i prac
na gruncie konkretnych rozwiązań rynkowych. Projekt zakłada współpracę CTT-ów i S.C.
m.in. z przedsiębiorcami, Sektorowymi Radami ds. Kompetencji, ośrodkami innowacji,
grupami roboczymi KIS (Krajowej Inteligentnej Specjalizacji). Współpraca jest zacieśniana
w ramach organizacji wspólnych konferencji oraz uczestnictwa przedstawicieli
ww. podmiotów w posiedzeniach Komitetów Inwestycyjnych powołanych przez Partnerów
projektu.
Realizacja projektu przyczynia się do zwiększenia potencjału organizacji badawczych
w zakresie prowadzonych badań o charakterze innowacyjnym, wykorzystywania
zaawansowanych technologii, długofalowego rozwijania usług CTT-ów i S.C oraz
podnoszenia świadomości osób zarządzających organizacjami badawczymi w zakresie
znaczenia komercjalizacji, jak również promocji i rozpowszechniania osiągnięć i wyników
badań naukowych i prac rozwojowych wśród przedsiębiorców. Planuje się, że w wyniku
realizacji projektu nastąpi wsparcie procesu komercjalizacji wytworzonych w organizacjach
badawczych technologii, również poprzez zakładanie i rozwijanie firm odpryskowych typu
spin-off i spin-out.
Dodatkowym elementem projektu jest rozwój i doskonalenie kompetencji zawodowych
pracowników zajmujących się transferem technologii oraz kadr zarządzających
organizacjami badawczymi, a także podnoszenie ich świadomości w zakresie znaczenia
komercjalizacji wyników prac B+R.
-- 3 of 9 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
W ramach projektu realizowane są trzy zadania:
I. ZADANIE NR 1 – „Inkubator Rozwoju” - Inicjowanie współpracy pomiędzy środowiskiem
naukowym a otoczeniem gospodarczym. Zadanie jest realizowane przez Partnerów projektu
wybranych w procedurze konkursowej i rozliczane za pośrednictwem Partnera wiodącego
(MNiSW). Polega przede wszystkim na prowadzeniu przez organizacje badawcze badań
przemysłowych i prac rozwojowych dla rozwijanych technologii o zidentyfikowanym
potencjale komercjalizacyjnym oraz nawiązywaniu współpracy środowiska naukowego
z otoczeniem gospodarczym poprzez transfer know-how i technologii oraz komercjalizację
wyników prac B+R (https://inkubatorrozwoju.com.pl/o-projekcie/ ).
II. ZADANIE NR 2 – „Kadry transferu technologii” - Zadanie jest realizowane przez
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Polega na przeprowadzeniu i oferowaniu cyklu
specjalistycznych szkoleń i warsztatów dla pracowników organizacji badawczych
zaangażowanych w procesy komercjalizacji wyników zrealizowanych prac B+R.
III. ZADANIE NR 3 – „Portal innowacji” - Baza technologii, usług i infrastruktury – oferta
organizacji badawczych zamieszczona na jednym portalu internetowym. Zadanie jest
realizowane przez Partnera - Ośrodek Przetwarzania Informacji – PIB. W jego ramach jest
opracowywany i zostanie uruchomiony portal zawierający szeroką ofertę jednostek
naukowych w zakresie oferowanych technologii, usług i infrastruktury. Portal będzie
stanowić kompleksowe źródło informacji o możliwościach i zasobach dostępnych
w środowisku badawczym oraz umożliwi przedsiębiorcom nawiązanie relacji z brokerami
innowacji działającymi po stronie jednostek naukowych oraz ułatwi wzajemne kontakty
pomiędzy brokerami innowacji z różnych organizacji badawczych. Na portalu prezentowana
będzie również oferta szkoleniowa dostępna w ramach zadania nr 2.
Współpraca nauki z gospodarką ma kluczowe znaczenie dla rozwoju kraju i budowy
gospodarki opartej na wiedzy. Włączenie wyników badań naukowych do praktyki
gospodarczej umożliwia zwiększenie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw, rozwój
nowych technologii oraz wzrost innowacyjności całego sektora przemysłowego.
Bliska współpraca środowisk naukowych i biznesowych przyczynia się również
do skuteczniejszego transferu technologii, wzmocnienia potencjału badawczo-
rozwojowego przedsiębiorstw oraz tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy.
Dostrzegając strategiczne znaczenie komercjalizacji badań naukowych, Narodowe Centrum
Nauki (NCN) nawiązało współpracę z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (NCBR).
Efektem tej współpracy był wspólny program TANGO, który miał na celu wsparcie
naukowców w procesie przekształcania wyników badań podstawowych w rozwiązania
możliwe do zastosowania w praktyce gospodarczej. Program ten umożliwiał
m.in. przygotowanie koncepcji komercjalizacji, opracowanie analiz rynkowych,
przeprowadzenie badań aplikacyjnych oraz budowanie partnerstw z przedsiębiorstwami.
Program TANGO został już zakończony i podlegał ewaluacji w NCBR. Analiza jego
rezultatów wykazała, że przedsięwzięcie to odegrało istotną rolę w zbliżaniu środowisk
naukowych i gospodarczych oraz w podnoszeniu świadomości naukowców na temat
znaczenia komercjalizacji wyników badań. Doświadczenia z realizacji programu stanowią
ważny punkt odniesienia dla dalszych działań instytucji publicznych wspierających transfer
wiedzy i technologii.
Wychodząc naprzeciw potrzebom środowiska naukowego i gospodarczego, NCN wspólnie
z NCBR pracuje obecnie nad nowym przedsięwzięciem o podobnym charakterze, którego
celem będzie dalsze wzmacnianie współpracy nauki i biznesu oraz tworzenie trwałych
mechanizmów wsparcia procesu wdrażania wyników badań podstawowych. Ponadto NCBR
realizował w latach 2023-2025 i będzie kontynuował w 2026 roku nabory w programie
-- 4 of 9 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
finansowanym z funduszy strukturalnych – FENG (Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej
Gospodarki) Ścieżka SMART, w którym Wnioskodawcy mogą starać się o dofinansowanie
wdrożenia w ramach modułu „Wdrożenie innowacji” – w którym możliwe jest uzyskanie
dofinansowania na wdrożenie w działalności przedsiębiorstwa wyników prac B+R w formie
innowacyjnych produktów lub procesów biznesowych dotyczących funkcji działalności
przedsiębiorstwa w zakresie produkcji wyrobów lub usług.
Możliwe jest również dofinansowanie tzw. prac przedwdrożeniowych, tj. prac będących
działaniami przygotowawczymi do wdrożenia wyników badań przemysłowych
i eksperymentalnych prac rozwojowych w działalności gospodarczej, umożliwiających
doprowadzenie rozwiązania będącego przedmiotem projektu do etapu, kiedy będzie można
je skomercjalizować - w ramach konkursów realizowanych w programach finansowanych
ze środków krajowych, w tym w szczególności strategicznych programach badań naukowych
i prac rozwojowych. W szczególności może to być opracowanie dokumentacji wdrożeniowej,
usługi rzecznika patentowego, testy, certyfikacja, badania rynku itp.
4. Czy rząd rozważa wprowadzenie ulg podatkowych, grantów lub bonów
technologicznych dla firm współpracujących z uczelniami technicznymi i instytutami
badawczymi?
Odpowiedź w zakresie właściwości Ministra Finansów i Gospodarki.
5. Jakie działania podjęto w celu zwiększenia roli Sieci Badawczej Łukasiewicz jako
zaplecza technologicznego dla krajowego przemysłu?
W grudniu 2024 r. Rada Centrum Łukasiewicz zatwierdziła Strategię 4-letnią (2025-2028)
i 10-letnią (2025-2034) Sieci Badawczej Łukasiewicz oraz przyjęła następujące kierunki
działalności Sieci:
obronność i bezpieczeństwo państwa,
chemia dla przemysłu,
transformacja energetyczna,
gospodarka o obiegu zamkniętym.
Strategiczne kierunki działalności odpowiadają na zidentyfikowane wyzwania stojące przed
polską gospodarką. Najważniejszym celem Strategii jest w tym zakresie zaangażowanie
aktywów Sieci, a także prac polskich badaczy i inżynierów w realizację ważnych zadań
państwowych. Określono także kierunki horyzontalne: cyfryzację, zaawansowane
materiały, rozwiązania i technologie o podwójnym zastosowaniu cywilnym i wojskowym
(dual use) oraz umiędzynarodowienie procesu badawczego i komercjalizacyjnego.
W rezultacie przyjętej Strategii oraz podjętych działań zwiększono zdolność instytutów Sieci
do prowadzenia prac badawczo-rozwojowych, ukierunkowanych na potrzeby krajowych
przedsiębiorstw, w szczególności w obszarach istotnych z perspektywy modernizacji
polskiej gospodarki ze szczególnym uwzględnieniem branży zbrojeniowej, chemicznej oraz
energetycznej. Działania te wprost przełożą się na wzrost liczby technologii gotowych
do wdrożenia w przemyśle. Tym samym Sieć Badawcza Łukasiewicz w coraz większym
stopniu pełni rolę strategicznego zaplecza technologicznego dla polskiej gospodarki,
wspierając jej innowacyjność i konkurencyjność.
Dokument zawiera kilkadziesiąt głównych inicjatyw, których realizacja pozwoli
urzeczywistnić wizję strategiczną tj. uzyskanie przez Sieć statusu lidera komercjalizacji
w Polsce. Kluczowe działanie obejmą m.in.:
-- 5 of 9 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
a) Wprowadzenie transparentnych zasad komercjalizacji
Konsekwentne zdefiniowanie komercjalizacji w oparciu o ustawę Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce pozwoliło urealnić faktyczne przychody z komercjalizacji oraz
skoncentrować zasoby na zwiększenie jej poziomu (cel strategiczny Sieci). Koreluje
to z celami ustawowymi Sieci Badawczej Łukasiewicz (prowadzenie badań aplikacyjnych
i prac rozwojowych, transfer technologii oraz zwiększenie poziomu rynkowości, tj. realizacja
działań wspierających na rzecz gospodarki). Ważnym etapem procesu jest zbudowanie
zdolności komercjalizacyjnych oraz akceleracja tych zdolności poprzez współpracę
z przedsiębiorcami i odpowiadanie na ich faktyczne potrzeby rynkowe. W tym celu są
zawierane partnerstwa strategiczne i zacieśniana współpraca z przedsiębiorcami
reprezentującymi poszczególne sektory przemysłu określone w Strategii Sieci.
b) Partnerstwa strategiczne z przedsiębiorcami
Głównym celem strategicznym Sieci Badawczej Łukasiewicz jest dostarczanie
innowacyjnych rozwiązań dla podmiotów gospodarczych. Jednocześnie misją Sieci jest
wzrost konkurencyjności polskich przedsiębiorstw poprzez budowanie ich przewag
konkurencyjnych na globalnym rynku. Odbywa się to na drodze współpracy Sieci
z przedsiębiorcami i wspólnego wypracowywania nowoczesnych rozwiązań
technologicznych w oparciu o najwyższe standardy komercjalizacji wyników badań
naukowych i prac rozwojowych stosowane na świecie. Współpraca ze środowiskiem
społeczno-gospodarczym, w szczególności z przedsiębiorcami w zakresie badań naukowych
i prac rozwojowych oraz komercjalizacji ich wyników stanowi priorytet Sieci Badawczej
Łukasiewicz, czego bezpośrednim wyrazem jest realizacja inicjatywy strategicznej
„Partnerstwa strategiczne z biznesem”. Wskazana inicjatywa umożliwia nawiązanie dialogu
technicznego z przedsiębiorcami oraz sektorem publicznym. Zawierane są z myślą
o tworzeniu szerokich konsorcjów oraz odpowiadaniu na istotne wyzwania gospodarki
w obszarze rozwoju technologii i wzrostu innowacyjności. Rozszerzenie sieci partnerstw
strategicznych umożliwi generowanie większej liczby transakcji biznesowych,
wykorzystanie podejścia „nisko wiszących owoców” oraz zacieśnienie dialogu z przemysłem,
co przełoży się na wzmocnienie rynkowego wymiaru działalności Sieci. Instytuty Sieci
uczestniczą w pracach komitetów sterujących i grup roboczych prowadzących dialog
techniczny. Celem tego działania jest utworzenie zespołów złożonych, zarówno z ekspertów
Sieci Badawczej Łukasiewicz, jak i głównych partnerów Sieci. Pozwoli to inicjować działania
priorytetyzujące rozwiązania technologiczne w ramach agendy badawczej, która opiera się
na przyjętych kierunkach strategicznych: obronność i bezpieczeństwo państwa, chemia
dla przemysłu, transformacja energetyczna, gospodarka o obiegu zamkniętym. Dotychczas
zainicjowano działania dot. współpracy z przedsiębiorcami, szczególnie w obszarze
obronności i bezpieczeństwa. Nawiązano partnerstwa strategiczne z Grupą Azoty, PGZ oraz
WB Electronics. Zawarto też szereg listów intencyjnych i porozumień o współpracy
w zakresie realizacji projektów badawczych i operacyjnych istotnych dla bezpieczeństwa
państwa. Przykładami są porozumienia z MESKO S.A., WCBKT S.A., Fabryką Broni Łucznik
Radom, ZM Radom oraz PHR S.A. i Grupą ZREMB. Planowana jest dalsza akceleracja
współpracy z przedsiębiorcami.
c) Realizacja celu ustawowego: wspieranie polityki gospodarczej państwa
Aby realizować ww. cel, określony w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o Sieci Badawczej Łukasiewicz,
powołano głównego ekonomistę wraz z zespołem. Ponadto wsparcie polityk publicznych
w obszarze innowacyjności znalazło wyraz w publikacji szerokich analiz strategicznych
w zakresie: innowacyjności polskiej gospodarki, komercjalizacji badań naukowych w Polsce,
B+R w zamówieniach publicznych, autonomii robotów pola walki i robotów specjalnego
przeznaczenia oraz nakładów na obronę w kontekście innowacyjności polskiej gospodarki.
-- 6 of 9 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Sieć Badawcza Łukasiewicz wspiera w tym zakresie realizację ważnych zadań państwowych,
dostarczając interesariuszom rekomendacji opartych na danych empirycznych.
d) Nowe podejście do finansowania projektów
Wypracowano i wdrożono nowe podejście do finansowania projektów poprzez
przekazywanie środków dla instytutów w formie podziału subwencji ukierunkowanego
na wspieranie tych instytutów, których projekty badawcze mają wysoki potencjał
komercjalizacyjny. Wprowadzono także finansowanie projektów w formule zadań zleconych
Prezesa Centrum Łukasiewicz jako instrument wspierający realizację przez instytuty Sieci
Badawczej Łukasiewicz ważnych zadań państwowych w korelacji z założeniami Strategii
Sieci oraz zapotrzebowaniu partnerów biznesowych na technologie. Jednocześnie
urynkowiono zasady programu dotacji celowych.
Należy podkreślić, iż komercjalizacja wyników prac badawczo-rozwojowych jest jednym
z kluczowych celów, jakie postawiono przed Siecią Badawczą Łukasiewicz. Jedną z głównych
przesłanek utworzenia Sieci był słaby efekt komercjalizacyjny osiągany przez instytuty
przed 2019 r. Zakładano, że kumulacja potencjału badawczego instytutów wchodzących
w skład Sieci, wsparta efektami skali oraz zacieśnioną współpracą, pozwoli na wypracowanie
efektywnych mechanizmów wdrażania wyników badań do praktyki gospodarczej. Jednym
z instrumentów wspierających ten cel stały się konkursy na projekty dofinansowywane
w ramach dotacji celowej, ogłaszane corocznie od 2019 r. przez Centrum Łukasiewicz.
Instrument ten adresowany jest do instytutów Sieci, które realizują projekty badawcze
lub inwestycyjne służące zwiększeniu potencjału badawczo-komercjalizacyjnego. W latach
2019–2023 Centrum Łukasiewicz przeprowadziło pięć naborów, w których złożono łącznie
642 wnioski o dofinansowanie. Z tej puli dofinansowanie uzyskało 100 projektów (w tym
74 projekty badawcze oraz 26 projektów inwestycyjnych), a ich łączna wartość przekraczała
250 mln zł. W efekcie ich realizacji powstały publikacje naukowe oraz opracowano wnioski
patentowe i zgłoszenia IP. Niemniej, przychody z komercjalizacji rezultatów zakończonych
projektów były na bardzo niskim poziomie. Przeprowadzona w 2024 r. II ewaluacja
potencjału komercjalizacyjnego wykazała, że spośród 50 przeanalizowanych projektów
jedynie 3 osiągnęły etap rzeczywistej komercjalizacji, generując łącznie przychód rzędu
403 tys. zł, co stanowi zaledwie 0,61% wartości udzielonego finansowania. Niska
efektywność finansowa wynika przede wszystkim z faktu, że większość projektów
zakończyła się na poziomie gotowości technologicznej TRL poniżej 6, a więc przed etapem
umożliwiającym wdrożenie rynkowe. Od 2024 r. projekty mogą być realizowane wyłącznie
w zakresie TRL 5–8, a obligatoryjnym elementem wniosku stał się biznesplan oraz dokument
potwierdzający zainteresowanie rynkowe rezultatami projektów. W ramach szóstej edycji
naboru w 2024 r. złożono dziewięć wniosków o dofinansowanie na łączną kwotę
przekraczającą 35 mln zł. Do oceny merytorycznej zakwalifikowano cztery z nich. Proces
oceny przeprowadzono dwuetapowo – w pierwszym etapie eksperci dokonali indywidualnej
oceny naukowej i biznesowej, w drugim odbyły się panele eksperckie. Ostatecznie dwa
projekty uzyskały pozytywną rekomendację i decyzją Prezesa Centrum Łukasiewicz zostały
skierowane do dofinansowania. Eksperci zewnętrzni wielokrotnie podkreślali wysoką jakość
organizacyjną i przejrzystość procesu oceny wniosków. W lipcu 2025 r. zakończono siódmą
edycję naboru, która przyniosła jakościowy przełom. Złożono aż 33 wnioski – niemal
czterokrotnie więcej niż w roku poprzednim. Po kompleksowej ocenie formalnej
i merytorycznej 17 projektów uzyskało pozytywną rekomendację ekspertów. Ostatecznie,
z uwagi na limit dostępnych środków, dofinansowano realizację 15 projektów na łączną
kwotę blisko 50 mln zł. Eksperci bardzo wysoko ocenili jakość złożonych wniosków, wartość
merytoryczną projektów oraz trafność analiz rynkowych. Kluczową rolę odegrała obecność
na panelach eksperckich partnerów przemysłowych zainteresowanych wdrażaniem
rezultatów projektu, co wskazuje na rosnącą zdolność instytutów do budowania relacji
i realnych współprac z otoczeniem gospodarczym. Dotacja celowa staje się więc istotnym
-- 7 of 9 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
narzędziem wsparcia projektów badawczych o wysokim potencjale wdrożeniowym,
jednocześnie obniżającym ryzyko inwestycyjne na etapie przed komercjalizacją. Jej dalsze
stosowanie i rozwój – zwłaszcza w formule połączonego wsparcia finansowego,
infrastrukturalnego i doradczego – może istotnie wzmocnić efektywność transferu wiedzy
i technologii w Polsce.
W zakresie finansowania projektów w formule zadań zleconych Prezesa Centrum
Łukasiewicz łączny budżet projektów realizowanych w roku 2025 wynosi 39 mln zł. Środki
te pochodzą z wygenerowanych w ramach procesu restrukturyzacji działalności Centrum
oszczędności. W 2025 roku Centrum Łukasiewicz zawarło następujące umowy w formule
zadań zleconych:
zlecenie Łukasiewicz – IChP i Łukasiewicz – IPO opracowania krajowej technologii
otrzymywania nitrocelulozy do produkcji materiałów wybuchowych oraz
opracowania technologii syntezy nitroguanidyny na potrzeby produkcyjne
materiałów miotających; oba projekty realizowane są we współpracy z Grupą Azoty;
zlecenie Łukasiewicz – AI (dawniej Łukasiewicz – EMAG) realizacji w ramach
społecznej odpowiedzialności nauki zadania „Dostępna książka”
dot. multimedialnych nagrań książek z tłumaczeniem na Polski Język Migowy,
a także uczenia maszynowego; projekt jest realizowany wspólnie z Fundacją
Integracja;
zlecenie Łukasiewicz – WIT oraz Łukasiewicz – IMPiB realizacji projektu
badawczego pn. „Zintegrowany system budowlany dla hal logistycznych
z tekstylnym ociepleniem, płytami ognioodpornymi i magazynami energii zasilanymi
z OZE – etap koncepcyjny i projektowy”; projekt realizowany jest we współpracy
z IN-POST;
zlecenie konsorcjum Łukasiewicz – ILOT, Łukasiewicz – PIAP i Łukasiewicz – IMN
projektu SPARK, którego efektem będzie wyniesienie na orbitę satelity
badawczego, umożliwiającego prowadzenie badań i testów technologii
w warunkach kosmicznych.
e) Wyniki finansowe na 2025 r.: wzrost dochodów z B+R i komercjalizacji
Zgodnie z planem finansowym przychody instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz osiągną
w 2025 r. ok. 2,01 mld zł. W stosunku do 2024 r. w przychodach wzrosnąć ma udział
najważniejszych z perspektywy ustawowych zadań Sieci przychodów z komercjalizacji i B+R
(do 23,2%). Będą to najwyższe wartości w historii organizacji, co wskazuje na zasadność
podejmowanych działań zarządczych.
6. Czy planowana jest nowelizacja przepisów dotyczących komercjalizacji wyników
badań i własności intelektualnej, która ułatwiłaby wdrażanie rozwiązań naukowych
w gospodarce?
MNiSW planuje podjęcie prac legislacyjnych po zakończeniu działań związanych ze zleconą
przez MNiSW ewaluacją systemu wsparcia powiązań nauki z biznesem (ocena
funkcjonowania i opracowanie rekomendacji dotyczących Centrów Transferów
Technologii). Prace nad ewaluacją zostaną zakończone 31 grudnia 2025 r.
Jak zostało wskazane wyżej w MNiSW został powołany również Zespół ds. wzmocnienia
transferu wyników badań naukowych, którego jednym z głównych zadań jest wypracowanie
rekomendacji będących podstawą dot. zmian legislacyjnych.
7. Jakie konkretne wskaźniki współpracy nauki z przemysłem (liczba wdrożeń, wartość
umów B+R, udział sektora prywatnego w finansowaniu badań) przyjęto jako cele
rządowe na lata 2025–2027?
-- 8 of 9 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Wśród 58 priorytetów wymienionych w ramach czterech kluczowych obszarów polityki
Rady Ministrów na lata 2025-2027 zostały przedstawione 3 poniższe cele, będące
w zakresie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego:
1) Cyfryzacja podmiotów szkolnictwa wyższego i nauki,
2) Nowy model ewaluacji,
3) Wzmocnienie dostępności do infrastruktury badawczej.
Powyższe cele nie zakładają wskaźników współpracy nauki z przemysłem.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 9 of 9 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DIP-I.054.5.2025
Warszawa, 07 stycznia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 12896 w sprawie braku wykorzystania potencjału naukowo-
technicznego polskich uczelni i instytutów badawczych na rzecz krajowego przemysłu
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją z dnia 17 października 2025 r. przekazuję odpowiedzi Ministerstwa
Rozwoju i Technologii (dalej: MRiT) na pytania zadane przez Panią Poseł Olgę Semeniuk-
Patkowską.
Pytanie 1:
Jak rząd ocenia stopień wykorzystania potencjału naukowo-technicznego polskich uczelni
i instytutów badawczych w rozwoju przemysłu?
W ostatnich latach polska nauka zyskała znaczny kapitał badawczy, przede wszystkim
w postaci nowoczesnej infrastruktury, co było kołem zamachowym dla kolejnego
zwiększania nakładów na działalność B+R rok do roku. Środki publiczne, w tym europejskie,
umożliwiły wyposażenie uczelni i instytutów badawczych w aparaturę badawczo-
rozwojową porównywalną z infrastrukturą w wielu krajach UE.
Mimo osiągnięć – takich jak rozwój infrastruktury, wzrost kompetencji kadry naukowej,
wzrost wydajności czy powstanie grupy innowacyjnych firm i przyciągnięcie centrów R&D
globalnych korporacji – rząd dostrzega utrzymujące się bariery systemowe.
Kolejną poważną przeszkodą są skomplikowane i czasochłonne procedury administracyjne
na uczelniach. Dla przedsiębiorcy, szczególnie z sektora MŚP, procesy nawiązania
współpracy czy negocjacji umów bywają na tyle zniechęcające, że rezygnuje on z kooperacji
na rzecz gotowych rozwiązań lub zagranicznych partnerów. W efekcie współpraca z
sektorem nauki pozostaje często domeną dużych firm, które mają zasoby, by pokonać te
bariery, podczas gdy potencjał MŚP, stanowiących trzon polskiej gospodarki, pozostaje w
dużej mierze niewykorzystany. Wychodząc naprzeciw tej sytuacji rząd wprowadził działania
deregulacyjne, w wyniku których Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego skierowało
do Sejmu projekt nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W projekcie
zakłada się m.in. deregulację administracyjną i techniczne ułatwienia w funkcjonowaniu
uczelni. Dzięki tej nowelizacji uczelnie zyskują większą autonomię w zarządzaniu
inwestycjami badawczymi i projektami wdrożeniowymi.
Ponadto rząd RP dąży do wspierania działań i inicjatyw mających na celu usprawnienie
procesu komercjalizacji wyników B+R w przemyśle m.in. poprzez realizację programów
takich jak „Ścieżka SMART” w ramach Funduszy Europejskich na rzecz Nowoczesnej
-- 1 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Gospodarki 2021-2027 oraz wzmocnienie instytucji pośredniczących, takich jak Sieć
Badawcza Łukasiewicz, które mają pełnić rolę efektywnego zaplecza technologicznego dla
przemysłu. Sieć Badawcza Łukasiewicz dysponuje fizycznym potencjałem w postaci ponad
440 laboratoriów badawczo-rozwojowych. Aby lepiej wykorzystać potencjał SBŁ jako
zaplecza technologicznego dla przemysłu, konieczne jest podejście strategiczne, które
przekształci tę skalę w konkretną wartość gospodarczą.
Pytanie 2:
Czy prowadzone są międzyresortowe analizy dotyczące barier we współpracy nauki i
przemysłu, w tym w zakresie wdrażania wyników badań w firmach produkcyjnych?
Ministerstwo Rozwoju i Technologii jest aktywnie zaangażowane w analizę barier
w obszarze współpracy nauki i przemysłu. Podejście MRiT ma charakter międzyresortowy
oraz systemowy, co wynika z jego misji stymulowania innowacyjności i konkurencyjności
polskiej gospodarki.
W tym kontekście, MRiT na bieżąco prowadzi oraz zleca analizy i raporty dotyczące
ekosystemu innowacji, w tym identyfikujące bariery we współpracy nauki i przemysłu w
rozwoju technologii. Jedną z ważniejszych analiz przeprowadzonych w ostatnim czasie jest
analiza pn. „Ocena stanu i prognozowanie rozwoju społeczno-gospodarczego w oparciu o
technologie w kontekście KIS”1. Celem badania było wskazanie obszarów badawczo-
rozwojowych i innowacyjnych technologii, w których Polska posiada przewagi
konkurencyjne lub duży potencjał rozwojowy do osiągnięcia tych przewag w przyszłości,
jak również czynników i uwarunkowań, w tym barier, wpływających na rozwój tych
obszarów. Raport wskazuje m.in., iż ograniczona współpraca jednostek naukowych z
przedsiębiorcami może prowadzić do braku pełnego wykorzystania zaplecza badawczego
czy odpływu kadry badawczej na rzecz przedsiębiorstw i tworzonych przez nie we własnym
zakresie centrów badawczo-rozwojowych. Rekomendacje wskazują głównie na
konieczność rozwijania instrumentów wspierających współpracę i wymianę wiedzy nauka-
biznes, w tym nie tylko finansowych m.in. wskazano na możliwość tworzenia zajęć na
uczelniach prowadzonych przez praktyków pracujących w przemyśle.
Równie ważnym raportem przygotowanym na zlecenie MRiT jest raport pn. „Rynek
start-upów w Polsce. Trendy technologiczne”. Raport analizuje ekosystem start-upowy, w
kontekście m.in. szans, jak i wyzwań, związanych z adaptacją do szybko zmieniających się
trendów technologicznych oraz możliwością wejścia na rynek. Dokument wskazuje, iż start-
upy borykają się m.in. z brakiem dostępu do specjalistycznej wiedzy technologicznej, co
ogranicza ich zdolność do innowacji i rozwoju produktów (13%), jak również brakiem
dostępu do pierwszego klienta przemysłowego, aby startup mógł zyskać wiarygodność i
skalować się na rynku zarówno krajowym, jak i międzynarodowym.
Ponadto, przedstawiciele rządu aktywnie uczestniczą w wydarzeniach i forach
poświęconych, w dużej mierze, współpracy nauki z przemysłem, transferowi technologii,
innowacjom oraz usuwaniu barier administracyjnych i rynkowych dla wdrażania badań w
gospodarce. Tego typu wydarzenia stanowią platformę do dialogu między środowiskiem
akademickim, przedsiębiorcami, administracją publiczną i ekspertami z sektora prywatnego.
Można tutaj wspomnieć o takich wydarzeniach jak Europejski Kongres Gospodarczy czy
Forum Ekonomiczne w Karpaczu, które koncentrują się na szerszych problemach
gospodarczych i geopolitycznych i stanowią przestrzeń do rozmów o nauce i gospodarce
1 https://smart.gov.pl/publikacje/ocena-stanu-i-prognozowanie-rozwoju-spoleczno-
gospodarczego-w-oparciu-o-technologie-w-kontekscie-kis/
-- 2 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
opartej na wiedzy. Równie ważnym wydarzeniem jest Narodowy Kongres „Nauka dla
Biznesu” organizowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Sieć Badawczą
Łukasiewicz pod patronatem Prezesa Rady Ministrów, adresujący tematykę współpracy
nauki, biznesu i administracji.
Ponadto, w trakcie ostatniej Konferencji EU Innovation Journey ’25. Closing the innovation
gap, zorganizowanej przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju we współpracy z Komisją
Europejską, w której również wzięli udział przedstawiciele Ministerstwa Rozwoju i
Technologii, analizowano wyzwania strukturalne stojące przed UE. Stwierdzono wówczas,
że prowadzone i planowane analizy powinny obejmować wspólne działania resortów
odpowiedzialnych za naukę, rozwój gospodarczy, przemysł i fundusze europejskie, a także
instytucji wdrożeniowych oraz przedstawicieli przedsiębiorstw i uczelni. Celem takich analiz
ma być identyfikacja tzw. wąskich gardeł, które utrudniają transfer technologii z jednostek
badawczych do firm produkcyjnych, zwłaszcza w sektorze MŚP. Dzięki takiej
skoordynowanej diagnozie będzie można skutecznie zwiększyć skalę komercjalizacji
wyników badań i ich rzeczywiste wykorzystanie w procesach produkcyjnych. Jednocześnie
w dokumencie zaznacza się, że międzyresortowe analizy powinny prowadzić nie tylko do
opisania problemów, lecz także do wypracowania konkretnych rekomendacji legislacyjnych
i programowych. W szczególności chodzi o lepsze dopasowanie instrumentów wsparcia do
etapów wdrażania technologii w przemyśle, uproszczenie procedur współpracy nauki z
biznesem oraz wzmocnienie roli pośredników innowacji, takich jak centra transferu
technologii. W tym sensie raport traktuje analizy międzyresortowe jako kluczowy warunek
budowy spójnego systemu, który realnie ułatwi firmom produkcyjnym wdrażanie wyników
badań i ograniczy lukę innowacyjną w UE.
Pytanie 3:
Czy planowane są programy wspierające bezpośrednie wdrożenia wyników badań w
przedsiębiorstwach przemysłowych, finansowane ze środków krajowych lub unijnych?
W Polsce funkcjonuje szeroki zestaw programów krajowych i unijnych, których wspólnym
celem jest wspieranie bezpośrednich wdrożeń wyników badań w przedsiębiorstwach
przemysłowych.
Programy krajowe skupiają się głownie na wyższych poziomach gotowości technologicznej
(TRL 7-9), czyli bezpośrednio na wdrożeniu.
Szybka Ścieżka w ramach FENG 2021-2027:
o Szybkie finansowanie projektów B+R o wysokim potencjale
wdrożeniowym i komercyjnym. Projekty są wnioskowane przez
przedsiębiorstwa (lub z ich znaczącym udziałem). Skupione na potrzebie
rynkowej i konkretnym produkcie/usłudze. Często kończą się na etapie
demonstracji/wdrożenia pilotażowego.
Bon na Innowacje:
o Uproszczone dofinansowanie dla MŚP na zakup usług badawczych lub
prototypowych od jednostek naukowych. Szybki mechanizm na
rozwiązanie konkretnego, mniejszego problemu technologicznego.
Prowadzi często do opracowania prototypu gotowego do testów w firmie.
Program Go to Brand:
o Wspiera finalne etapy wprowadzenia na rynek produktów lub usług
powstałych w wyniku prac B+R, czyli działania marketingowe, certyfikacje,
które są kluczowe po samym wdrożeniu technicznym.
Fundusze typu Venture Capital / Private Equity zarządzane przez PFR Ventures:
(np. PFR Green Hub, Fundusz Zalążkowy FIZAN)
-- 3 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Inwestycje kapitałowe w spółki (w tym spin-offy naukowe) na etapie
skalowania i wdrożenia rynkowego. To bezpośrednie finansowanie
wdrożenia przez inwestora, a nie dotację. Idealne dla zaawansowanych
technologii gotowych do komercjalizacji.
Rozwój instrumentów zwrotnych:
Planowane jest wzmocnienie oferty finansowania dłużno-kapitałowego
(mieszanego) dla innowacji, co jest kluczowe dla etapów wdrożeniowych o
wyższym ryzyku.
Deep Tech / Scale-up Initiative: W dyskusjach strategicznych pojawia się potrzeba
stworzenia specjalnego, intensywnego programu wsparcia dla firm "deep tech"
(opartych na przełomowej nauce) na etapie skalowania i wejścia na rynki globalne.
Polskie przedsiębiorstwa mogą również korzystać z programów europejskich — Horyzont
Europa 2021-2027 — umożliwiającego tworzenie konsorcjów międzynarodowych i
rozwijanie technologii o globalnym potencjale rynkowym. Program Horyzont Europa ma
wyraźnie zakorzeniony cel komercjalizacji i wpływu na gospodarkę. W odróżnieniu od wielu
programów krajowych, nie finansuje on bezpośrednio wdrożeń w jednym przedsiębiorstwie,
ale tworzy ścieżkę od badań podstawowych do rynku poprzez zestaw wyspecjalizowanych
instrumentów. Instrumenty Współpracy i Partnerstw (Collaborative Projects) to rdzeń i
największa część budżetu Horyzontu Europa. Nie są to pojedyncze granty, ale szeroka
kategoria projektów, w których konsorcjum składające się z co najmniej trzech niezależnych
podmiotów z trzech różnych krajów UE lub stowarzyszonych pracuje nad wspólnym,
ambitnym celem badawczym lub innowacyjnym. Ich sedno polega na łączeniu wiedzy,
zasobów i ryzyka w celu rozwiązania złożonych wyzwań, których żaden podmiot nie byłby
w stanie pokonać samodzielnie. Projekty są formułowane wokół konkretnych problemów
naukowych, technologicznych lub społeczno-gospodarczych opisanych w programach
pracy KE.
Wszystkie te instrumenty razem tworzą złożony, wielowarstwowy system wsparcia,
którego wspólnym mianownikiem jest zwiększenie liczby wdrożeń przemysłowych, rozwój
polskich technologii oraz wzmocnienie współpracy między biznesem a sektorem
naukowym. Dzięki temu przedsiębiorstwa przemysłowe mogą nie tylko finansować prace
badawczo-rozwojowe, ale również zyskać realne wsparcie w momencie, gdy technologia
jest gotowa do wejścia na rynek lub do zastosowania w produkcji.
Pytanie 4:
Czy rząd rozważa wprowadzenie ulg podatkowych, grantów lub bonów technologicznych
dla firm współpracujących z uczelniami technicznymi i instytutami badawczymi?
Na ten moment rząd nie pracuje nad wprowadzeniem dodatkowych rozwiązań w postaci
ulg podatkowych, grantów lub bonów technologicznych dla firm współpracujących z
uczelniami technicznymi i instytutami badawczymi. W Polsce na ten moment istnieje wiele
możliwości skorzystania z ulg dla przedsiębiorców prowadzących działalność innowacyjną i
komercjalizujących rezultaty badań naukowych zarówno w zakresie swojej własnej
działalności jak i współpracy z innymi podmiotami (działania CBR).
1. Ulga B+R na działalność badawczo-rozwojową
jest rozwiązaniem wspierającym przedsiębiorców na etapie ponoszenia kosztów
związanych z prowadzeniem działalności badawczo-rozwojowej. Mechanizm ulgi polega
na możliwości dodatkowego odliczenia od podstawy opodatkowania podatkiem
dochodowym określonych kategorii kosztów uzyskania przychodów poniesionych przez
-- 4 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
przedsiębiorcę na działalność B+R, tzw. kosztów kwalifikowanych. Od 2022 roku kwota
przysługującego odliczenia kosztów kwalifikowanych zwiększyła się do 200% dla:
podatników mających status centrum badawczo-rozwojowego, będących
mikroprzedsiębiorcami, małymi lub średnimi przedsiębiorcami,
podatników mających status centrum badawczo-rozwojowego, będących dużymi
przedsiębiorcami (z wyjątkiem kosztów związanych z patentami – w tej kategorii
100%),
wszystkich podatników w przypadku kosztów kwalifikowanych związanych z
wynagrodzeniami pracowników realizujących działalność badawczo-rozwojową.
W pozostałych kategoriach kosztów, limit odliczenia kosztów kwalifikowanych wynosi
100% (do kategorii tych należą m.in. koszty materiałów i surowców wykorzystywanych
w działalności B+R oraz koszty amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych
i prawnych wykorzystywanych w działalności B+R).
2. Ulga na innowacyjnych pracowników
Ulga ta umożliwia zmniejszenie zaliczki na podatek dochodowy pobieranej przez
podatnika, będącego płatnikiem podatku od dochodów osób fizycznych m.in. od
dochodów ze stosunku pracy uzyskiwanych przez innowacyjnych pracowników (czyli
przeznaczających min. 50% swojego czasu pracy w miesiącu na realizację zadań z zakresu
B+R). Odliczenie to jest rozszerzeniem ulgi B+R i przysługuje, jeżeli podatnik
(pracodawca) poniósł w roku podatkowych stratę, lub nie uzyskał dochodu
pozwalającego na odliczenie części lub całości przysługującej mu kwoty odliczenia w
ramach ulgi B+R.
3. Preferencja IP Box
Jest to korzystne rozwiązanie podatkowe dla przedsiębiorców, którzy uzyskują dochody
z komercjalizacji wytworzonych przez nich praw własności intelektualnej, tzw.
preferencja IP Box. Preferencja ta polega na opodatkowaniu obniżoną 5% stawką
podatkową kwalifikowanego dochodu uzyskiwanego z kwalifikowanych praw własności
intelektualnej (ustawy PIT i CIT zawierają katalog 8 takich praw, należą do nich patent;
prawo ochronne na wzór użytkowy; prawo z rejestracji wzoru przemysłowego; prawo z
rejestracji topografii układu scalonego; dodatkowe prawo ochronne dla patentu na
produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin; prawo z rejestracji produktu leczniczego i
produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu; wyłączne prawo, o
którym mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin;
autorskie prawo do programu komputerowego), chronionych na podstawie
obowiązującego prawa krajowego lub międzynarodowego, pod warunkiem spełnienia
wymogu prowadzenia przez podatnika działalności badawczo-rozwojowej,
bezpośrednio związanej z wytworzeniem, komercjalizacją, rozwojem lub ulepszeniem
kwalifikowanego prawa własności intelektualnej.
4. Ulga na prototyp
Ulga ta pozwala podatnikowi na odliczenie od podstawy opodatkowania kosztów
związanych z produkcją próbną nowego produktu oraz wprowadzeniem nowego
produktu na rynek – wartość odliczenia nie może przekroczyć 30% sumy
kwalifikowanych kosztów, nie więcej jednak niż 10% dochodu. Zarówno proces
produkcji próbnej jak i wprowadzenia na rynek nowego produktu dotyczy produktu,
który powstał w wyniku prowadzenia przez podatnika działalności badawczo-
rozwojowej.
-- 5 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę na funkcjonowanie w Polsce szeregu
mechanizmów niepodatkowych mających na celu wspieranie przedsiębiorstw. Bank
Gospodarstwa Krajowego (BGK) udziela, w ramach Krajowego Funduszu Gwarancyjnego
(KFG), gwarancji de minimis służących wsparciu firm, głównie z sektora
mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Gwarancje spłaty
kredytów są udzielane w ramach portfelowej linii gwarancyjnej de minimis, we współpracy
z bankami udzielającymi kredytów obejmowanych gwarancją BGK.
Pytanie 5:
Jakie działania podjęto w celu zwiększenia roli Sieci Badawczej Łukasiewicz jako zaplecza
technologicznego dla krajowego przemysłu?
Sieć Badawcza Łukasiewicz (dalej: SBŁ) od początku swojego istnienia stawiała sobie za cel
bycie pomostem między nauką a przemysłem — tak, żeby badania naukowe szybciej
przekładały się na realne wdrożenia. SBŁ prowadzi szereg działań w zakresie rozwoju
innowacji i wzmocnienia znaczenia gospodarczego Polski. Łącząc kompetencje dwudziestu
dwóch instytutów naukowo‑technicznych i zatrudniając tysiące naukowców i inżynierów
bierze udział w realizacji dużych, interdyscyplinarnych projektów B+R, które mają realny
wpływ na polski przemysł i gospodarkę.
Jednym z kluczowych kroków dla zwiększenia roli SBŁ było przyjęcie pod koniec 2024 roku
przez Radę Centrum Łukasiewicz nowej, wieloletniej strategii rozwoju, która jasno definiuje
obszary priorytetowe, jakimi są: obronność i bezpieczeństwo, chemia dla przemysłu,
transformacja energetyczna oraz gospodarka o obiegu zamkniętym. Dzięki temu SBŁ
koncentruje swoje zasoby i kompetencje tam, gdzie mogą one przynieść największą wartość
dla polskiej gospodarki i przemysłu.
W obszarze obronności i suwerenności technologicznej SBŁ podjęła się realizacji
konkretnych projektów strategicznych takich jak m.in. opracowanie technologii produkcji
kluczowych składników wysokoenergetycznych wykorzystywanych w amunicji. Badania
tego typu mają nie tylko charakter naukowy, ale realnie zwiększają niezależność Polski
w zakresie technologii obronnych, redukując zależność od zagranicznych dostawców.
Dla przykładu Instytut Chemii Przemysłowej - SBŁ rozwija swoje zaplecze infrastrukturalne,
m.in. poprzez inwestycje w nowoczesne laboratoria w ramach projektu „Kampus Mościcki”,
który jest dofinansowany z Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Dzięki temu zwiększa swoje
możliwości badawczo-technologiczne i lepiej odpowiada na potrzeby przemysłu
chemicznego i zbrojeniowego. Rola technologiczna SBŁ jest również wzmacniana przez
kolejny instytut - EMAG (sztucznej inteligencji i cyberbezpieczeństwa), który oferuje
kompleksowe wsparcie technologiczne dla przedsiębiorstw. EMAG prowadzi projekty B+R,
tworzy prototypy, doradza firmom, organizuje szkolenia i pomaga we wdrażaniu systemów
technologicznych, co ułatwia przedsiębiorstwom adaptację nowoczesnych rozwiązań.
Kolejnym ważnym krokiem wzmacniania roli SBŁ jest integracja Sieci z europejskim
ekosystemem badawczo-innowacyjnym. Sieć podpisała porozumienie ze Wspólnym
Centrum Badawczym Komisji Europejskiej (JRC), co umożliwia współpracę na poziomie
europejskim i wzmocnienie potencjału SBŁ do prowadzenia projektów o dużej skali i wielkim
znaczeniu strategicznym.
W raporcie Sieci („Nauka dla przyszłości”) wskazano, że Łukasiewicz dysponuje bardzo dużą
infrastrukturą badawczą - ponad 440 laboratoriów B+R i unikalną aparaturą badawczą, co
stanowi realne zaplecze technologiczne dla firm, które chcą wdrażać innowacje.
Pytanie 6:
Czy planowana jest nowelizacja przepisów dotyczących komercjalizacji wyników badań i
własności intelektualnej, która ułatwiłaby wdrażanie rozwiązań naukowych w
gospodarce?
-- 6 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W kwestii komercjalizacji wyników badań w proponowanej przez Ministerstwo Nauki i
Szkolnictwa Wyższego nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (PSW) nie
zakłada się zmian w ww. zakresie. Projekt nowelizacji jest ukierunkowany m.in. na
deregulację administracyjną i techniczne ułatwienia w funkcjonowaniu uczelni, nie jest
jednak kompleksową reformą systemową dotyczącą komercjalizacji badań naukowych czy
transferu technologii. Planowane jest utrzymanie dotychczasowych zasad udziału uczelni i
naukowców w korzyściach płynących z wdrażania wyników badań, przy jednoczesnym
uproszczeniu procedur i zmniejszeniu obciążeń administracyjnych związanych z transferem
technologii. Nowelizacja przewiduje zachowanie istniejących mechanizmów pozwalających
badaczom na uzyskiwanie praw do wyników własnej pracy oraz udział w środkach
uzyskanych z ich komercjalizacji, a uczelnie zyskują większą autonomię w zarządzaniu
inwestycjami badawczymi i projektami wdrożeniowymi. Wdrożenie zmian deregulujących
ma na celu usprawnienie współpracy uczelni z przedsiębiorstwami, zwiększenie
efektywności transferu wiedzy do gospodarki oraz wzmocnienie motywacji naukowców do
uczestnictwa w procesach komercjalizacji wyników badań, przy zachowaniu
transparentności i sprawiedliwości podziału korzyści.
Ponadto, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej w ramach Zespołu ds. opracowania
średniookresowej strategii rozwoju kraju pracuje nad Strategią Rozwoju Polski do 2035
roku. Projekt jest po etapie konsultacji publicznych i aktualnie trafił do ustaleń
międzyresortowych. W przedmiotowej Strategii podkreślono, że obecny system premiuje
publikacje naukowe zamiast komercjalizacji, a planowana korekta mechanizmów oceny
naukowców i jednostek badawczych musiałaby obejmować również przepisy regulujące
zarządzanie własnością intelektualną oraz proces komercjalizacji. Wskazano również na
potrzebę stworzenia funduszy transferu technologii, uproszczenia procedur współpracy
uczelni ze spin-offami, ujednolicenia zasad obejmowania udziałów w takich spółkach oraz
wzmocnienia ochrony patentowej i znaków towarowych. Te działania wymagają również
dostosowania ram prawnych dotyczących komercjalizacji i transferu technologii.
Dodatkowo, w dokumencie zaplanowano wprowadzenie mechanizmów prawnych
mających chronić kluczowe technologie przed wrogimi przejęciami, czyli zmiany w
przepisach określających zasady ochrony własności intelektualnej oraz nadzoru nad
inwestycjami zagranicznymi. Strategia zakłada także uproszczenie procedur zakupowych
dla instytucji badawczych, co oznacza konieczność modyfikacji regulacji, którym obecnie
podlegają.
Pytanie 7:
Jakie konkretne wskaźniki współpracy nauki z przemysłem (liczba wdrożeń, wartość
umów B+R, udział sektora prywatnego w finansowaniu badań) przyjęto jako cele rządowe
na lata 2025–2027?
W przygotowywanej przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej Strategii Rozwoju
Polski do 2035 roku zakłada się utworzenie specjalnych funduszy transferu technologii,
które będą finansować komercjalizację wyników badań pochodzących z uczelni i instytutów
badawczych. Fundusze te mają działać w modelu łączącym kapitał publiczny i prywatny, a
dla inwestorów venture capital, którzy zdecydują się angażować w projekty akademickie,
przewidziano dodatkowe premie. Równolegle mają powstać programy wspierające
inkubację i akcelerację innowacji, co ma zwiększyć liczbę startupów wywodzących się z
jednostek naukowych i podnieść ich zdolność inwestycyjną.
Kolejnym obszarem aktywności Państwa przewidzianym w Strategii jest zwiększenie
znaczenia badań aplikacyjnych oraz komercjalizacji opracowanych rozwiązań w całym
systemie nauki. Dokument podkreśla potrzebę modyfikacji obecnych regulacji, które dziś
premiują głównie publikacje naukowe. Plan zakłada wzmocnienie bodźców zachęcających
-- 7 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
do wykorzystywania wyników badań w gospodarce, a także wprowadzenie mechanizmów,
które zwiększą opłacalność prowadzenia doktoratów wdrożeniowych dla uczelni.
Istotnym elementem wspomnianych działań Państwa jest powołanie multidyscyplinarnych
platform współpracy inspirowanych międzynarodowymi wzorcami. Mają to być
ponadregionalne huby innowacji łączące startupy, uczelnie i korporacje, współfinansowane
przez sektor publiczny i prywatny. Huby te będą oferować wspólne laboratoria, programy
akceleracyjne, matchmaking technologiczny oraz granty na projekty B+R realizowane
wspólnie przez naukowców, przedsiębiorców i duże firmy. Aby uprościć formalności,
wprowadzona zostanie standaryzacja umów między sektorem nauki i biznesu.
Dodatkowo, w oparciu o istniejącą infrastrukturę – parki technologiczne, uczelnie, Fabryki
AI czy specjalne strefy ekonomiczne – mają powstać lokalne huby innowacyjności.
Zapewnią one fizyczną przestrzeń współpracy nauki, biznesu i administracji publicznej.
Lokalne ekosystemy będą rozwijane poprzez programy mentoringowe, które umożliwią
startupom dostęp do ekspertów technologicznych, oraz poprzez sieciowanie badaczy,
przedsiębiorców i urzędników w ramach regularnych wydarzeń branżowych i programów
wymiany wiedzy. Finansowanie tych ośrodków ma opierać się na modelu hybrydowym,
łącząc środki centralne, samorządowe oraz przychody z usług doradczych i transferu
technologii.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 8 of 8 --