Interpelacja nr 12873
Interpelacja w sprawie prawdopodobnych nadużyć w realizacji konkursów w Narodowym Instytucie Wolności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie prawdopodobnych nadużyć w realizacji konkursów w Narodowym Instytucie Wolności
Interpelacja nr 12873
do ministra - członka Rady Ministrów, szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
w sprawie prawdopodobnych nadużyć w realizacji konkursów w Narodowym Instytucie Wolności
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 13-10-2025
Warszawa, 13.10.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
w regulaminach konkursów rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego realizowanych przez Narodowy Instytut Wolności, w szczególności: Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich, Edycja 2025, Rządowego Programu Rozwoju Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO, Edycja 2025, wprowadzony został zapis, że umowa z wybranym w drodze otwartego konkursu podmiotem może nie zostać zawarta, jeśli „treść przeznaczonego do dofinansowania wniosku (lub oferty) okaże się być plagiatem innego wniosku (lub oferty) złożonego w ramach konkursu“. Narodowy Instytut Wolności zapowiada, że w konkursach programów rządowych w edycji na 2026 rok wspomniany wyżej zapis będzie kontynuowany.
Plagiat polega na przejęciu całości lub fragmentu cudzego utworu i opatrzeniu go własnym nazwiskiem. Może mieć także charakter przejęcia fragmentów czyjegoś utworu i wplecenia go do własnych wywodów, czyli dokonanie zapożyczeń, bez wskazania autora utworu. Plagiat stanowi naruszenie autorskich praw osobistych przynależnych w sposób niezbywalny autorowi, czyli osobie fizycznej, a nie musi stanowić naruszenia praw majątkowych, które mogą być przedmiotem obrotu i w wyniku umowy trafić do podmiotu innego niż autor utworu.
Wniosek o dofinansowanie lub oferta na realizację zadania publicznego w rządowych programach wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego jest składany przez organizację pozarządową. Nie jest z natury dziełem autorskim, choć może zawierać elementy objęte ochroną prawnoautorską, jeśli są przejawem twórczości o indywidualnym charakterze. Ustawa o prawie autorskim wyłącza z zakresu ochrony np. urzędowe dokumenty, co sprawia, że sam formalny wniosek o dofinansowanie lub oferta nie może być uznany za utwór. Ponadto należy zwrócić uwagę, że wniosek o dofinansowanie lub oferta po otrzymaniu dofinansowania staje się informacją publiczną podlegającą udostępnieniu.
Regulaminy konkursów w ramach rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego zawierają katalog przesłanek uzależniających podpisane umowy na realizację dotacji od spełnienia określonych wymogów. Jednak w dotychczasowej praktyce przesłanki te były określone w sposób jednoznaczny i zmierzały do ochrony interesu publicznego np. przez niepodpisanie umowy z organizacją, która nie rozliczyła wcześniej uzyskanych dotacji albo nie spełniła określonych prawem wymogów sprawozdawczych. Zapis w regulaminie uzależniający podpisanie umowy od pozytywnej weryfikacji antyplagiatowej jest niejednoznaczny i budzi poważne wątpliwości co do jego zgodności z prawem. W gruncie rzeczy jest po prostu absurdem prawnym.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2024 poz. 907) oraz z uwagi na nadzór przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego nad Narodowym Instytutem Wolności uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaka jest podstawa prawna odmowy podpisania umowy o dofinansowanie z podmiotem wybranym w drodze otwartego konkursu w ramach programu wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego z tego powodu, że „treść przeznaczonego do dofinansowania wniosku (lub oferty) okaże się być plagiatem innego wniosku (lub oferty) złożonego w ramach konkursu“, skoro autorem wniosku jest organizacja pozarządowa, a plagiat może dotyczyć wyłącznie autorskich praw osobistych?
Jakie jest uzasadnienie faktyczne badania wniosków o dofinansowanie pod względem tzw. „plagiatu“, skoro zgodnie z prawem i przyjętym orzecznictwem wniosek o dofinansowanie lub oferta po otrzymaniu dofinansowania należy do domeny publicznej i każdy może z niej skorzystać zgodnie z własną wolą i uznaniem?
Kto i w jaki sposób w Narodowym Instytucie Wolności podejmuje decyzję odmowy podpisania umowy na podstawie występowania tzw. „plagiatu“? W szczególności, jakie środki techniczne są do takiego badania wykorzystywane oraz dlaczego nie określono w dokumencie rangi regulaminu w jakiej wielkości zbieżność tekstów jest określona tzw. „plagiatem“?
Jakie koszty poniósł do chwili obecnej Narodowy Instytut Wolności na działania związane z badaniem tzw. „plagiatów“ wniosków (lub ofert) składanych w konkursach w ramach rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego? W szczególności proszę o wymienienie wszystkich kosztów na zakupy środków technicznych (w tym oprogramowania) służących do badania tzw. „plagiatów“ oraz innych kosztów z tym związanych, np. na szkolenia albo działania informacyjne?
W ilu przypadkach do chwili obecnej Narodowy Instytut Wolności odmówił podpisania umowy na podstawie występowania tzw. „plagiatu“? Proszę o podanie wykazu organizacji, którym odmówiono podpisania umowy na podstawie powyższej przesłanki, oraz szczegółowego uzasadnienia każdej odmowy.
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 12873
do ministra - członka Rady Ministrów, szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
w sprawie prawdopodobnych nadużyć w realizacji konkursów w Narodowym Instytucie Wolności
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 13-10-2025
Warszawa, 13.10.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
w regulaminach konkursów rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego realizowanych przez Narodowy Instytut Wolności, w szczególności: Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich, Edycja 2025, Rządowego Programu Rozwoju Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO, Edycja 2025, wprowadzony został zapis, że umowa z wybranym w drodze otwartego konkursu podmiotem może nie zostać zawarta, jeśli „treść przeznaczonego do dofinansowania wniosku (lub oferty) okaże się być plagiatem innego wniosku (lub oferty) złożonego w ramach konkursu“. Narodowy Instytut Wolności zapowiada, że w konkursach programów rządowych w edycji na 2026 rok wspomniany wyżej zapis będzie kontynuowany.
Plagiat polega na przejęciu całości lub fragmentu cudzego utworu i opatrzeniu go własnym nazwiskiem. Może mieć także charakter przejęcia fragmentów czyjegoś utworu i wplecenia go do własnych wywodów, czyli dokonanie zapożyczeń, bez wskazania autora utworu. Plagiat stanowi naruszenie autorskich praw osobistych przynależnych w sposób niezbywalny autorowi, czyli osobie fizycznej, a nie musi stanowić naruszenia praw majątkowych, które mogą być przedmiotem obrotu i w wyniku umowy trafić do podmiotu innego niż autor utworu.
Wniosek o dofinansowanie lub oferta na realizację zadania publicznego w rządowych programach wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego jest składany przez organizację pozarządową. Nie jest z natury dziełem autorskim, choć może zawierać elementy objęte ochroną prawnoautorską, jeśli są przejawem twórczości o indywidualnym charakterze. Ustawa o prawie autorskim wyłącza z zakresu ochrony np. urzędowe dokumenty, co sprawia, że sam formalny wniosek o dofinansowanie lub oferta nie może być uznany za utwór. Ponadto należy zwrócić uwagę, że wniosek o dofinansowanie lub oferta po otrzymaniu dofinansowania staje się informacją publiczną podlegającą udostępnieniu.
Regulaminy konkursów w ramach rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego zawierają katalog przesłanek uzależniających podpisane umowy na realizację dotacji od spełnienia określonych wymogów. Jednak w dotychczasowej praktyce przesłanki te były określone w sposób jednoznaczny i zmierzały do ochrony interesu publicznego np. przez niepodpisanie umowy z organizacją, która nie rozliczyła wcześniej uzyskanych dotacji albo nie spełniła określonych prawem wymogów sprawozdawczych. Zapis w regulaminie uzależniający podpisanie umowy od pozytywnej weryfikacji antyplagiatowej jest niejednoznaczny i budzi poważne wątpliwości co do jego zgodności z prawem. W gruncie rzeczy jest po prostu absurdem prawnym.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2024 poz. 907) oraz z uwagi na nadzór przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego nad Narodowym Instytutem Wolności uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaka jest podstawa prawna odmowy podpisania umowy o dofinansowanie z podmiotem wybranym w drodze otwartego konkursu w ramach programu wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego z tego powodu, że „treść przeznaczonego do dofinansowania wniosku (lub oferty) okaże się być plagiatem innego wniosku (lub oferty) złożonego w ramach konkursu“, skoro autorem wniosku jest organizacja pozarządowa, a plagiat może dotyczyć wyłącznie autorskich praw osobistych?
Jakie jest uzasadnienie faktyczne badania wniosków o dofinansowanie pod względem tzw. „plagiatu“, skoro zgodnie z prawem i przyjętym orzecznictwem wniosek o dofinansowanie lub oferta po otrzymaniu dofinansowania należy do domeny publicznej i każdy może z niej skorzystać zgodnie z własną wolą i uznaniem?
Kto i w jaki sposób w Narodowym Instytucie Wolności podejmuje decyzję odmowy podpisania umowy na podstawie występowania tzw. „plagiatu“? W szczególności, jakie środki techniczne są do takiego badania wykorzystywane oraz dlaczego nie określono w dokumencie rangi regulaminu w jakiej wielkości zbieżność tekstów jest określona tzw. „plagiatem“?
Jakie koszty poniósł do chwili obecnej Narodowy Instytut Wolności na działania związane z badaniem tzw. „plagiatów“ wniosków (lub ofert) składanych w konkursach w ramach rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego? W szczególności proszę o wymienienie wszystkich kosztów na zakupy środków technicznych (w tym oprogramowania) służących do badania tzw. „plagiatów“ oraz innych kosztów z tym związanych, np. na szkolenia albo działania informacyjne?
W ilu przypadkach do chwili obecnej Narodowy Instytut Wolności odmówił podpisania umowy na podstawie występowania tzw. „plagiatu“? Proszę o podanie wykazu organizacji, którym odmówiono podpisania umowy na podstawie powyższej przesłanki, oraz szczegółowego uzasadnienia każdej odmowy.
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Adriana Porowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
23%
Konkretność
77%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12482 znaków
`
Telefon 22 694 75 29 Al. Ujazdowskie 1/3
adres email sekretariat_DOB@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www gov.pl/web/pozytek
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Jan Grabiec
DOB.WPKS.4510.3.2025
Warszawa, 06 listopada 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12873 Pana Posła Piotra Glińskiego w sprawie
prawdopodobnych nadużyć w realizacji konkursów w Narodowym Instytucie Wolności proszę
o przyjęcie poniższych informacji.
Problem składania wniosków, które są tożsame jest złożony i wymaga szerokiej analizy.
Złożenie wniosków o tej samej treści nie tylko podważa działanie systemu oceny wniosków
jako projektów odpowiadających na indywidualne potrzeby lokalnej społeczności
i organizacji pozarządowych, ale też zagraża wielokrotnym finansowaniem tych samych
działań.
Na potrzebę podejmowania działań związanych z zapobieganiem składania wniosków
o tożsamej treści w konkursach realizowanych w Narodowym Instytucie Wolności –
Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NIW-CRSO) zwróciła uwagę Najwyższa
Izba Kontroli w ramach kontroli nr P/25/063 – Rządowy Program Fundusz Młodzieżowy
na lata 2022-2033, w której stwierdzono, że „W NIW nie zapewniono skutecznego
mechanizmu weryfikacji jakości dokonywanych ocen merytorycznych wniosków,
przez ekspertów zewnętrznych. W toku niniejszej kontroli zidentyfikowano co najmniej
cztery przypadki w których eksperci nie stosowali wytycznych do oceny wniosków,
przekazanych im przez NIW. Przyznawana punktacja nie miała odzwierciedlenia
w uzasadnieniu oraz w treści ocenianych wniosków. Skutkowało to nierównym
potraktowaniem wnioskodawców i przyznaniem dofinansowania z naruszeniem wytycznych
przyjętych do oceny wniosków. W trakcie postępowań konkursowych Edycji 2022 i Edycji
2024 zaniechano bądź nierzetelnie weryfikowano czy oferent jest adresatem Programu,
wskutek czego udzielono 1 200 694 zł dotacji trzem organizacjom, które nie miały
w statutach celów związanych z działalnością na rzecz młodzieży, ani wymaganego
doświadczenia. Nie wprowadzono również działań pozwalających na wykrycie identycznych
lub zbliżonych treścią wniosków konkursowych, a także czy ubiegające się o dotacje
podmioty nie są ze sobą powiązane osobowo. Wynikiem tego było przyznanie
1 319 512,64 zł dotacji na podobne zadania w tym samym priorytecie, przez powiązane
ze sobą podmioty, co mogło stwarzać ryzyko podwójnego finansowania projektów, a także
przeczyło założeniom Programu.”
-- 1 of 5 --
W tych okolicznościach formułowanie wobec NIW-CRSO tezy o „nadużyciach w realizacji
konkursów” wysnutej z faktu podejmowania działań których celem jest ukrócenie praktyki
składania ofert o tożsamej treści jest bezzasadne.
Odnosząc się do zadanych w interpelacji pytań, uprzejmie informuję.
Pyt. 1. Jaka jest podstawa prawna odmowy podpisania umowy o dofinansowanie z podmiotem
wybranym w drodze otwartego konkursu w ramach programu wspierania rozwoju społeczeństwa
obywatelskiego z tego powodu, że „treść przeznaczonego do dofinansowania wniosku (lub oferty)
okaże się być plagiatem innego wniosku (lub oferty) złożonego w ramach konkursu” skoro autorem
wniosku jest organizacja pozarządowa, a plagiat może dotyczyć wyłącznie autorskich praw
osobistych?
Fakt, że wnioski/oferty w konkursach w ramach programów wspierania rozwoju
społeczeństwa obywatelskiego prowadzonych przez Narodowy Instytut Wolności –
Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego składane są przez organizacje
pozarządowe, czyli osoby prawne lub jednostki organizacyjne, którym przysługuje zdolność
do czynności prawnych, nie oznacza, z jednej strony, że tym wnioskom/ofertom nie
przysługuje żadna ochrona przed ich powielaniem przez inne organizacje, zaś z drugiej
strony, że NIW-CRSO zwolniony jest od obowiązku weryfikowania składanych ofert celem
eliminacji sytuacji wielokrotnego finansowania tożsamych zadań.
Niewątpliwie, autorskie prawa osobiste związane są z osobami fizycznymi.
Jednym z autorskich praw osobistych jest związane nierozerwalne z osobą fizyczną prawo
do oznaczenia utworu – wyniku twórczego działania takiej osoby – jej imieniem i nazwiskiem.
Jest to prawo, które nie może być zbyte. Wykorzystanie tekstu stworzonego przez osobę
fizyczną na rzecz osoby prawnej/jednostki organizacyjnej zawsze jest regulowane
stosunkiem prawnym nawiązanym pomiędzy osobą twórcy a takim podmiotem, który
od osoby fizycznej może nabyć autorskie prawa majątkowe i dalej dysponować tak nabytym
utworem. Powyższy sposób dysponowania prawami autorskimi nie oznacza, że nie może
dojść do plagiatu (inaczej nieuprawnionego powielenia) utworu wykorzystywanego przez
osobę prawną/jednostkę organizacyjną, skoro autorskie prawa osobiste przysługują
wyłącznie osobie twórcy, czyli osobie fizycznej.
Termin „plagiat” nie został zdefiniowany w żadnym akcie prawnym i w żadnym akcie
prawnym nie znajduje oparcia twierdzenie, że plagiat może dotyczyć wyłącznie autorskich
praw osobistych. Przedstawione przez Pana Posła rozumienie tego sformułowania jest
rozumieniem potocznym, a nie ściśle prawnym. W tych okolicznościach, dla potrzeb
wyeliminowania w konkursach w ramach programów wspierania rozwoju społeczeństwa
obywatelskiego tożsamych co do koncepcji, pomysłu, treści ofert/wniosków, jak najbardziej
można uznać, że plagiatem jest po prostu powielenie innej oferty złożonej w ramach
konkursu, czyli plagiatem jest wykorzystanie twórczości (pomysłu) innej organizacji
(w istocie osób działających na rzecz tej organizacji) jako własnej. W tym właśnie znaczeniu
używane było w edycjach 2025 sformułowanie „plagiat”.
Wprowadzając do regulaminów konkursów w ramach programów wspierania rozwoju
społeczeństwa obywatelskiego, w edycjach na 2025 r. postanowienia w brzmieniu:
1) Oferta złożona w konkursie nie może być plagiatem innej oferty złożonej w ramach
konkursu. Autorem Oferty musi być Oferent.
2) Organizacja może złożyć tylko jedną ofertę w ramach jednego priorytetu.
NIW-CRSO miał na celu zwiększenie zapewnienia realizacji celów tych programów oraz
zwiększenia przejrzystości składanych ofert pod względem ich podobieństwa w zakresie
zakresu rzeczowego, sposobu realizacji czy powiązań osobowych, czy zapewnienia ich
-- 2 of 5 --
różnorodności, jak i wyeliminowania sytuacji, w których tożsame pod względem treści
wnioski są różnie oceniane przez różnych ekspertów. W NIW-CRSO dochodziło bowiem
w okresie przed marcem 2024 r. do sytuacji, w których większą liczbę punktów otrzymywały
organizacje, które wykorzystały cudzy wniosek, niż organizacje, które dany wniosek
stworzyły. Do NIW-CRSO składane były skargi organizacji, które czuły się poszkodowane
wykorzystaniem ich wniosków przez inne organizacje, szczególnie w sytuacjach,
gdy organizacje korzystające z cudzej pracy uzyskiwały przewagę punktową w ocenie
merytorycznej ofert.
Problem ten był w pewnym stopniu zauważalny w NIW-CRSO już wcześniej. Znana jest
bowiem sytuacja z 2023 r. odstąpienia od podpisania umowy na podstawie wykrytego
plagiatu, jak i sytuacja ze stycznia 2024 r., kiedy to ten sam zespół projektowy podjął próbę
pięciokrotnego finansowania w istocie tego samego zadania. Nie istniały jednak wówczas
narzędzia pozwalające na sprawne wykrywanie tego typu sytuacji i ich eliminowanie.
Konieczności ochrony treści ofert przed ich nieuprawnionym powielaniem w ramach
prowadzonych w NIW-CRSO konkursów w żaden sposób nie przeczy fakt, że wnioski/oferty,
które uzyskały dofinansowanie są publicznie dostępne i stanowią informację publiczną.
To, że szereg różnych utworów/dzieł, jest dostępnych publicznie, wcale nie oznacza, że mogą
być one wykorzystywane przez inne osoby zgodnie z ich własną wolą i uznaniem, ale przede
wszystkim nie oznacza, że w ramach konkursów nie można wprowadzić zasad, zgodnie
z którymi każdy oferent ma być autorem składanej przez siebie oferty, a jego aktywność
w konkursie nie może być bierna i sprowadzać się do skopiowania cudzej oferty.
W konkursach realizowanych w NIW-CRSO promuje się bowiem organizacje czynnie
i kreatywnie działające na rzecz społeczeństwa obywatelskiego. W konkursach
realizowanych w NIW-CRSO podejmuje się w ten sposób działania zmniejszające ryzyko
podwójnego finansowania tych samych/zbieżnych projektów.
Działania związane z zapobieganiem plagiatom wniosków, wielokrotnemu finansowaniu
tych samych działań spotkały się z bardzo dobrym odzewem III Sektora.
Pyt. 2. Jakie jest uzasadnienie faktyczne badania wniosków o dofinansowanie pod względem tzw.
„plagiatu”, skoro zgodnie z prawem i przyjętym orzecznictwem wniosek o dofinansowanie lub oferta
po otrzymaniu dofinansowania należy do domeny publicznej i każdy może z niej skorzystać zgodnie
z własną wolą i uznaniem?
Złożenie wniosku o tej samej treści nie było nigdy warunkiem ostatecznym decyzji
o odstąpieniu od podpisania umowy. Za każdym razem organizacja pozarządowa mogła
odnieść się i wyjaśnić tożsame treści. Zaznaczenia wymaga, że takiej kontroli poddawane
były projekty, które miały 80% i więcej identycznej treści. Odstąpienie od podpisania umowy
mogło być wynikiem m.in. zawarcia nieprawdziwych informacji we wniosku lub wystąpienia
ryzyka wielokrotnego finansowania tych samych działań.
W konkursach edycji 2026 analiza tożsamości wniosku stanie się elementem oceny
formalnej, od której przysługuje odwołanie do Przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku
Publicznego.
Pyt. 3 i 4.
Kto i w jaki sposób w Narodowym Instytucie Wolności podejmuje decyzję odmowy podpisania
umowy na podstawie występowania tzw. „plagiatu”? W szczególności jakie środki techniczne
są do takiego badania wykorzystywane oraz dlaczego nie określono w dokumencie rangi
regulaminu w jakiej wielkości zbieżność tekstów jest określona tzw. „plagiatem”?
-- 3 of 5 --
Jakie koszty poniósł do chwili obecnej Narodowy Instytut Wolności na działania związane
z badaniem tzw. „plagiatów” wniosków (lub ofert) składanych w konkursach w ramach rządowych
programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego? W szczególności proszę
o wymienienie wszystkich kosztów na zakupy środków technicznych (w tym oprogramowania)
służących do badania tzw. „plagiatów” oraz innych kosztów z tym związanych, np. na szkolenia albo
działania informacyjne?
W związku z zawartymi w regulaminach konkursów postanowieniami jak wyżej, każda
oferta/wniosek poddawana jest ocenie w stosowanym w NIW-CRSO systemie
antyplagiatowym: PW SOD – oprogramowanie autorskie, produkcji Mycroft Solutions
Sp. Z o. o. Wyniki weryfikacji tego systemu są podstawą do przesłania prośby o złożenie
wyjaśnień do organizacji, które złożyły wnioski niemalże identyczne do wcześniej
dofinansowanych. Korespondencja z wnioskodawcami jest przyczynkiem do podjęcia
ewentualnej decyzji Dyrektora NIW-CRSO o odstąpieniu od zawarcia umowy w oparciu
o postanowienia regulaminu konkursu.
Koszty poniesione przez NIW-CRSO na informatyczne narzędzie weryfikujące tożsamość
składanych ofert wyniosły 157 932,00 zł. Innych kosztów w tym zakresie NIW-CRSO nie
poniósł.
Pyt. 5. W ilu przypadkach do chwili obecnej Narodowy Instytut Wolności odmówił podpisania
umowy na podstawie występowania tzw. „plagiatu”? Proszę o podanie wykazu organizacji, którym
odmówiono podpisania umowy na podstawie powyższej przesłanki oraz szczegółowego
uzasadnienia każdej odmowy?
W NIW-CRSO od czasu wdrożenia ww. systemu antyplagiatowego, tj. od stycznia 2025 r.
z powodu niezgodnego działania z regulaminami konkursów w postaci powielenia treści
ofert odmówiono podpisania umów z ośmioma organizacjami. W załączeniu przedstawiam
tabelę zawierającą wykaz tych organizacji oraz szczegółowe uzasadnienie (Załącznik nr 1).
Dodatkowo, w trakcie trwającego konkursu Rządowego Programu Wsparcia Organizacji
Pozarządowych „Moc Małych Społeczności” Edycja 2025, stwierdzono, że 46 organizacji
(wykaz w Załączniku nr 2) złożyło tożsame co do treści oferty, jako będące, według ich
oświadczenia wynikiem współautorstwa tychże wszystkich organizacji. Ostatecznie jednak,
te 46 tożsamych ofert, zostało odrzuconych z powodów formalnych, jako złożonych
z naruszeniem zasad składania ofert wspólnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia
Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Wiceprzewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 5 --
Załączniki:
1) Załącznik nr 1_odp INT12873_Plagiaty 2025 FIO PROO
2) Załącznik nr 2_odp INT12873_Lista plagiaty MMS 2025
-- 5 of 5 --
Telefon 22 694 75 29 Al. Ujazdowskie 1/3
adres email sekretariat_DOB@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www gov.pl/web/pozytek
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Jan Grabiec
DOB.WPKS.4510.3.2025
Warszawa, 06 listopada 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12873 Pana Posła Piotra Glińskiego w sprawie
prawdopodobnych nadużyć w realizacji konkursów w Narodowym Instytucie Wolności proszę
o przyjęcie poniższych informacji.
Problem składania wniosków, które są tożsame jest złożony i wymaga szerokiej analizy.
Złożenie wniosków o tej samej treści nie tylko podważa działanie systemu oceny wniosków
jako projektów odpowiadających na indywidualne potrzeby lokalnej społeczności
i organizacji pozarządowych, ale też zagraża wielokrotnym finansowaniem tych samych
działań.
Na potrzebę podejmowania działań związanych z zapobieganiem składania wniosków
o tożsamej treści w konkursach realizowanych w Narodowym Instytucie Wolności –
Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NIW-CRSO) zwróciła uwagę Najwyższa
Izba Kontroli w ramach kontroli nr P/25/063 – Rządowy Program Fundusz Młodzieżowy
na lata 2022-2033, w której stwierdzono, że „W NIW nie zapewniono skutecznego
mechanizmu weryfikacji jakości dokonywanych ocen merytorycznych wniosków,
przez ekspertów zewnętrznych. W toku niniejszej kontroli zidentyfikowano co najmniej
cztery przypadki w których eksperci nie stosowali wytycznych do oceny wniosków,
przekazanych im przez NIW. Przyznawana punktacja nie miała odzwierciedlenia
w uzasadnieniu oraz w treści ocenianych wniosków. Skutkowało to nierównym
potraktowaniem wnioskodawców i przyznaniem dofinansowania z naruszeniem wytycznych
przyjętych do oceny wniosków. W trakcie postępowań konkursowych Edycji 2022 i Edycji
2024 zaniechano bądź nierzetelnie weryfikowano czy oferent jest adresatem Programu,
wskutek czego udzielono 1 200 694 zł dotacji trzem organizacjom, które nie miały
w statutach celów związanych z działalnością na rzecz młodzieży, ani wymaganego
doświadczenia. Nie wprowadzono również działań pozwalających na wykrycie identycznych
lub zbliżonych treścią wniosków konkursowych, a także czy ubiegające się o dotacje
podmioty nie są ze sobą powiązane osobowo. Wynikiem tego było przyznanie
1 319 512,64 zł dotacji na podobne zadania w tym samym priorytecie, przez powiązane
ze sobą podmioty, co mogło stwarzać ryzyko podwójnego finansowania projektów, a także
przeczyło założeniom Programu.”
-- 1 of 5 --
W tych okolicznościach formułowanie wobec NIW-CRSO tezy o „nadużyciach w realizacji
konkursów” wysnutej z faktu podejmowania działań których celem jest ukrócenie praktyki
składania ofert o tożsamej treści jest bezzasadne.
Odnosząc się do zadanych w interpelacji pytań, uprzejmie informuję.
Pyt. 1. Jaka jest podstawa prawna odmowy podpisania umowy o dofinansowanie z podmiotem
wybranym w drodze otwartego konkursu w ramach programu wspierania rozwoju społeczeństwa
obywatelskiego z tego powodu, że „treść przeznaczonego do dofinansowania wniosku (lub oferty)
okaże się być plagiatem innego wniosku (lub oferty) złożonego w ramach konkursu” skoro autorem
wniosku jest organizacja pozarządowa, a plagiat może dotyczyć wyłącznie autorskich praw
osobistych?
Fakt, że wnioski/oferty w konkursach w ramach programów wspierania rozwoju
społeczeństwa obywatelskiego prowadzonych przez Narodowy Instytut Wolności –
Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego składane są przez organizacje
pozarządowe, czyli osoby prawne lub jednostki organizacyjne, którym przysługuje zdolność
do czynności prawnych, nie oznacza, z jednej strony, że tym wnioskom/ofertom nie
przysługuje żadna ochrona przed ich powielaniem przez inne organizacje, zaś z drugiej
strony, że NIW-CRSO zwolniony jest od obowiązku weryfikowania składanych ofert celem
eliminacji sytuacji wielokrotnego finansowania tożsamych zadań.
Niewątpliwie, autorskie prawa osobiste związane są z osobami fizycznymi.
Jednym z autorskich praw osobistych jest związane nierozerwalne z osobą fizyczną prawo
do oznaczenia utworu – wyniku twórczego działania takiej osoby – jej imieniem i nazwiskiem.
Jest to prawo, które nie może być zbyte. Wykorzystanie tekstu stworzonego przez osobę
fizyczną na rzecz osoby prawnej/jednostki organizacyjnej zawsze jest regulowane
stosunkiem prawnym nawiązanym pomiędzy osobą twórcy a takim podmiotem, który
od osoby fizycznej może nabyć autorskie prawa majątkowe i dalej dysponować tak nabytym
utworem. Powyższy sposób dysponowania prawami autorskimi nie oznacza, że nie może
dojść do plagiatu (inaczej nieuprawnionego powielenia) utworu wykorzystywanego przez
osobę prawną/jednostkę organizacyjną, skoro autorskie prawa osobiste przysługują
wyłącznie osobie twórcy, czyli osobie fizycznej.
Termin „plagiat” nie został zdefiniowany w żadnym akcie prawnym i w żadnym akcie
prawnym nie znajduje oparcia twierdzenie, że plagiat może dotyczyć wyłącznie autorskich
praw osobistych. Przedstawione przez Pana Posła rozumienie tego sformułowania jest
rozumieniem potocznym, a nie ściśle prawnym. W tych okolicznościach, dla potrzeb
wyeliminowania w konkursach w ramach programów wspierania rozwoju społeczeństwa
obywatelskiego tożsamych co do koncepcji, pomysłu, treści ofert/wniosków, jak najbardziej
można uznać, że plagiatem jest po prostu powielenie innej oferty złożonej w ramach
konkursu, czyli plagiatem jest wykorzystanie twórczości (pomysłu) innej organizacji
(w istocie osób działających na rzecz tej organizacji) jako własnej. W tym właśnie znaczeniu
używane było w edycjach 2025 sformułowanie „plagiat”.
Wprowadzając do regulaminów konkursów w ramach programów wspierania rozwoju
społeczeństwa obywatelskiego, w edycjach na 2025 r. postanowienia w brzmieniu:
1) Oferta złożona w konkursie nie może być plagiatem innej oferty złożonej w ramach
konkursu. Autorem Oferty musi być Oferent.
2) Organizacja może złożyć tylko jedną ofertę w ramach jednego priorytetu.
NIW-CRSO miał na celu zwiększenie zapewnienia realizacji celów tych programów oraz
zwiększenia przejrzystości składanych ofert pod względem ich podobieństwa w zakresie
zakresu rzeczowego, sposobu realizacji czy powiązań osobowych, czy zapewnienia ich
-- 2 of 5 --
różnorodności, jak i wyeliminowania sytuacji, w których tożsame pod względem treści
wnioski są różnie oceniane przez różnych ekspertów. W NIW-CRSO dochodziło bowiem
w okresie przed marcem 2024 r. do sytuacji, w których większą liczbę punktów otrzymywały
organizacje, które wykorzystały cudzy wniosek, niż organizacje, które dany wniosek
stworzyły. Do NIW-CRSO składane były skargi organizacji, które czuły się poszkodowane
wykorzystaniem ich wniosków przez inne organizacje, szczególnie w sytuacjach,
gdy organizacje korzystające z cudzej pracy uzyskiwały przewagę punktową w ocenie
merytorycznej ofert.
Problem ten był w pewnym stopniu zauważalny w NIW-CRSO już wcześniej. Znana jest
bowiem sytuacja z 2023 r. odstąpienia od podpisania umowy na podstawie wykrytego
plagiatu, jak i sytuacja ze stycznia 2024 r., kiedy to ten sam zespół projektowy podjął próbę
pięciokrotnego finansowania w istocie tego samego zadania. Nie istniały jednak wówczas
narzędzia pozwalające na sprawne wykrywanie tego typu sytuacji i ich eliminowanie.
Konieczności ochrony treści ofert przed ich nieuprawnionym powielaniem w ramach
prowadzonych w NIW-CRSO konkursów w żaden sposób nie przeczy fakt, że wnioski/oferty,
które uzyskały dofinansowanie są publicznie dostępne i stanowią informację publiczną.
To, że szereg różnych utworów/dzieł, jest dostępnych publicznie, wcale nie oznacza, że mogą
być one wykorzystywane przez inne osoby zgodnie z ich własną wolą i uznaniem, ale przede
wszystkim nie oznacza, że w ramach konkursów nie można wprowadzić zasad, zgodnie
z którymi każdy oferent ma być autorem składanej przez siebie oferty, a jego aktywność
w konkursie nie może być bierna i sprowadzać się do skopiowania cudzej oferty.
W konkursach realizowanych w NIW-CRSO promuje się bowiem organizacje czynnie
i kreatywnie działające na rzecz społeczeństwa obywatelskiego. W konkursach
realizowanych w NIW-CRSO podejmuje się w ten sposób działania zmniejszające ryzyko
podwójnego finansowania tych samych/zbieżnych projektów.
Działania związane z zapobieganiem plagiatom wniosków, wielokrotnemu finansowaniu
tych samych działań spotkały się z bardzo dobrym odzewem III Sektora.
Pyt. 2. Jakie jest uzasadnienie faktyczne badania wniosków o dofinansowanie pod względem tzw.
„plagiatu”, skoro zgodnie z prawem i przyjętym orzecznictwem wniosek o dofinansowanie lub oferta
po otrzymaniu dofinansowania należy do domeny publicznej i każdy może z niej skorzystać zgodnie
z własną wolą i uznaniem?
Złożenie wniosku o tej samej treści nie było nigdy warunkiem ostatecznym decyzji
o odstąpieniu od podpisania umowy. Za każdym razem organizacja pozarządowa mogła
odnieść się i wyjaśnić tożsame treści. Zaznaczenia wymaga, że takiej kontroli poddawane
były projekty, które miały 80% i więcej identycznej treści. Odstąpienie od podpisania umowy
mogło być wynikiem m.in. zawarcia nieprawdziwych informacji we wniosku lub wystąpienia
ryzyka wielokrotnego finansowania tych samych działań.
W konkursach edycji 2026 analiza tożsamości wniosku stanie się elementem oceny
formalnej, od której przysługuje odwołanie do Przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku
Publicznego.
Pyt. 3 i 4.
Kto i w jaki sposób w Narodowym Instytucie Wolności podejmuje decyzję odmowy podpisania
umowy na podstawie występowania tzw. „plagiatu”? W szczególności jakie środki techniczne
są do takiego badania wykorzystywane oraz dlaczego nie określono w dokumencie rangi
regulaminu w jakiej wielkości zbieżność tekstów jest określona tzw. „plagiatem”?
-- 3 of 5 --
Jakie koszty poniósł do chwili obecnej Narodowy Instytut Wolności na działania związane
z badaniem tzw. „plagiatów” wniosków (lub ofert) składanych w konkursach w ramach rządowych
programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego? W szczególności proszę
o wymienienie wszystkich kosztów na zakupy środków technicznych (w tym oprogramowania)
służących do badania tzw. „plagiatów” oraz innych kosztów z tym związanych, np. na szkolenia albo
działania informacyjne?
W związku z zawartymi w regulaminach konkursów postanowieniami jak wyżej, każda
oferta/wniosek poddawana jest ocenie w stosowanym w NIW-CRSO systemie
antyplagiatowym: PW SOD – oprogramowanie autorskie, produkcji Mycroft Solutions
Sp. Z o. o. Wyniki weryfikacji tego systemu są podstawą do przesłania prośby o złożenie
wyjaśnień do organizacji, które złożyły wnioski niemalże identyczne do wcześniej
dofinansowanych. Korespondencja z wnioskodawcami jest przyczynkiem do podjęcia
ewentualnej decyzji Dyrektora NIW-CRSO o odstąpieniu od zawarcia umowy w oparciu
o postanowienia regulaminu konkursu.
Koszty poniesione przez NIW-CRSO na informatyczne narzędzie weryfikujące tożsamość
składanych ofert wyniosły 157 932,00 zł. Innych kosztów w tym zakresie NIW-CRSO nie
poniósł.
Pyt. 5. W ilu przypadkach do chwili obecnej Narodowy Instytut Wolności odmówił podpisania
umowy na podstawie występowania tzw. „plagiatu”? Proszę o podanie wykazu organizacji, którym
odmówiono podpisania umowy na podstawie powyższej przesłanki oraz szczegółowego
uzasadnienia każdej odmowy?
W NIW-CRSO od czasu wdrożenia ww. systemu antyplagiatowego, tj. od stycznia 2025 r.
z powodu niezgodnego działania z regulaminami konkursów w postaci powielenia treści
ofert odmówiono podpisania umów z ośmioma organizacjami. W załączeniu przedstawiam
tabelę zawierającą wykaz tych organizacji oraz szczegółowe uzasadnienie (Załącznik nr 1).
Dodatkowo, w trakcie trwającego konkursu Rządowego Programu Wsparcia Organizacji
Pozarządowych „Moc Małych Społeczności” Edycja 2025, stwierdzono, że 46 organizacji
(wykaz w Załączniku nr 2) złożyło tożsame co do treści oferty, jako będące, według ich
oświadczenia wynikiem współautorstwa tychże wszystkich organizacji. Ostatecznie jednak,
te 46 tożsamych ofert, zostało odrzuconych z powodów formalnych, jako złożonych
z naruszeniem zasad składania ofert wspólnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia
Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Wiceprzewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 5 --
Załączniki:
1) Załącznik nr 1_odp INT12873_Plagiaty 2025 FIO PROO
2) Załącznik nr 2_odp INT12873_Lista plagiaty MMS 2025
-- 5 of 5 --