Interpelacja nr 12872
Interpelacja w sprawie przyczyn obniżenia budżetu na wsparcie inicjatyw obywatelskich
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przyczyn obniżenia budżetu na wsparcie inicjatyw obywatelskich
Interpelacja nr 12872
do ministra - członka Rady Ministrów, szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
w sprawie przyczyn obniżenia budżetu na wsparcie inicjatyw obywatelskich
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 13-10-2025
Warszawa, 13.10.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
w przyjętym przez rząd projekcie ustawy budżetowej na 2026 r. dochody budżetowe Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego zostały określone w wysokości 187,6 mln zł, tj. o 97,3 mln zł (35%) mniej niż przewiduje aktualny plan finansowy Narodowego Instytutu Wolności w roku 2025 r. (po zmianach dokonanych w trakcie roku). Planowane przez rząd w 2026 r. dochody budżetowe Narodowego Instytutu Wolności są także mniejsze o 9,5 mln zł (5%) od wykonania budżetu instytutu za 2024 r. oraz 21,4 mln zł (10%) od wykonania budżetu instytutu za 2023 r.
W okresie rządów Zjednoczonej Prawicy w latach 2018-2023 dochody budżetowe Narodowego Instytutu Wolności rosły systematycznie od 82,2 mln zł w 2018 r. do 209,0 mln zł w 2023 r. To oznacza, że średnioroczny wzrost dochodów budżetowych instytutu wynosił 25%. Środki te były przeznaczane na realizację 10 rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w horyzoncie wieloletnim, jednego nowego zadania w ramach jednego z programów, o których mowa wyżej, oraz jednego programu rocznego w trakcie pandemii Covid-19 w 2020 r. W latach 2018-2023 rząd Zjednoczonej Prawicy uruchomił łącznie 12 inicjatyw wsparcia organizacji społeczeństwa obywatelskiego realizowanych przez Narodowy Instytut Wolności. Dynamika wzrostu wsparcia była zauważalna, ponieważ średnio w każdym roku uruchamiane były dwie nowe inicjatywy programowe na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Od 13 grudnia 2023 r., tj. w ciągu prawie dwóch kadencji, rząd, który Pan reprezentuje, nie uruchomił ani jednego nowego wieloletniego programu wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Więcej niż skromny dorobek tego rządu to zaledwie dwie jednoroczne inicjatywy dla trzeciego sektora oraz jeden instrument finansowy wsparcia przygotowań Światowego Jamboree Harcerskiego w 2027 r., którego wyłącznym beneficjentem jest Komitet Organizacyjny XXVI Jamboree.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907) oraz z uwagi na nadzór przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego nad Narodowym Instytutem Wolności, uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Z czego wynika kurczenie się realizowanej przez „rząd 13 grudnia“ polityki państwa na rzecz wsparcia rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w wymiarze finansowym oraz stagnacja tej polityki w wymiarze programowym?
Jakie nowe propozycje programowego i finansowego wsparcia sektora obywatelskiego w Polsce „rząd 13 grudnia“ ma zamiar zaproponować w latach 2026 i 2027?
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 12872
do ministra - członka Rady Ministrów, szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
w sprawie przyczyn obniżenia budżetu na wsparcie inicjatyw obywatelskich
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 13-10-2025
Warszawa, 13.10.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
w przyjętym przez rząd projekcie ustawy budżetowej na 2026 r. dochody budżetowe Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego zostały określone w wysokości 187,6 mln zł, tj. o 97,3 mln zł (35%) mniej niż przewiduje aktualny plan finansowy Narodowego Instytutu Wolności w roku 2025 r. (po zmianach dokonanych w trakcie roku). Planowane przez rząd w 2026 r. dochody budżetowe Narodowego Instytutu Wolności są także mniejsze o 9,5 mln zł (5%) od wykonania budżetu instytutu za 2024 r. oraz 21,4 mln zł (10%) od wykonania budżetu instytutu za 2023 r.
W okresie rządów Zjednoczonej Prawicy w latach 2018-2023 dochody budżetowe Narodowego Instytutu Wolności rosły systematycznie od 82,2 mln zł w 2018 r. do 209,0 mln zł w 2023 r. To oznacza, że średnioroczny wzrost dochodów budżetowych instytutu wynosił 25%. Środki te były przeznaczane na realizację 10 rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w horyzoncie wieloletnim, jednego nowego zadania w ramach jednego z programów, o których mowa wyżej, oraz jednego programu rocznego w trakcie pandemii Covid-19 w 2020 r. W latach 2018-2023 rząd Zjednoczonej Prawicy uruchomił łącznie 12 inicjatyw wsparcia organizacji społeczeństwa obywatelskiego realizowanych przez Narodowy Instytut Wolności. Dynamika wzrostu wsparcia była zauważalna, ponieważ średnio w każdym roku uruchamiane były dwie nowe inicjatywy programowe na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Od 13 grudnia 2023 r., tj. w ciągu prawie dwóch kadencji, rząd, który Pan reprezentuje, nie uruchomił ani jednego nowego wieloletniego programu wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Więcej niż skromny dorobek tego rządu to zaledwie dwie jednoroczne inicjatywy dla trzeciego sektora oraz jeden instrument finansowy wsparcia przygotowań Światowego Jamboree Harcerskiego w 2027 r., którego wyłącznym beneficjentem jest Komitet Organizacyjny XXVI Jamboree.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907) oraz z uwagi na nadzór przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego nad Narodowym Instytutem Wolności, uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Z czego wynika kurczenie się realizowanej przez „rząd 13 grudnia“ polityki państwa na rzecz wsparcia rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w wymiarze finansowym oraz stagnacja tej polityki w wymiarze programowym?
Jakie nowe propozycje programowego i finansowego wsparcia sektora obywatelskiego w Polsce „rząd 13 grudnia“ ma zamiar zaproponować w latach 2026 i 2027?
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Adriana Porowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5974 znaków
Telefon 22 694 75 29 Al. Ujazdowskie 1/3
adres email sekretariat_DOB@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www gov.pl/web/pozytek
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Jan Grabiec
DOB.WPDOP.4510.1.2025
Warszawa, 28 listopada 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12872 Pana Posła Piotra Glińskiego w sprawie przyczyn
obniżenia budżetu na wsparcie inicjatyw obywatelskich uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji.
Programy wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego są wdrażane zgodnie
z podjętymi przez Radę Ministrów uchwałami w sprawie ich przyjęcia.
Aktualnie realizowanych jest 10 programów wspierania rozwoju społeczeństwa
obywatelskiego, dla których Instytucją Zarządzającą jest Narodowy Instytut Wolności –
Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego:
1) Korpus Solidarności – Rządowy Program Wspierania i Rozwoju Wolontariatu
Systematycznego na lata 2018–2030,
następujące programy horyzontalne:
2) Rządowy Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030 PROO,
3) Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2021–2030,
4) Rządowy Program Wsparcia Organizacji Pozarządowych Moc Małych Społeczności,
a także programy tematyczne:
5) Rządowy Program Fundusz Młodzieżowy na lata 2022–2033,
6) Rządowy Program Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata 2022–2033,
7) Rządowy Program Wspierania Rozwoju Uniwersytetów Ludowych na lata 2018–2030,
8) Rządowy Program Wspierania Rozwoju Międzynarodowych Domów Spotkań na lata
2021–2030,
9) Rządowy Program Wsparcia Rozwoju Organizacji Harcerskich i Skautowych na lata
2018–2030,
10) Rządowy Program „Polski Inkubator Rzemiosła" na lata 2021–2030.
Należy zauważyć, że w ramach wskazanych programów Narodowy Instytut Wolności –
Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego systematycznie ogłasza otwarte
konkursy ofert na realizację zadań publicznych dofinansowanych ze środków danego
programu. Konkursy te są przeprowadzane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia
-- 1 of 3 --
2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338),
ustawy z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju
Społeczeństwa Obywatelskiego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1618, z późn. zm.), jak również
uchwałami Rady Ministrów w sprawie przyjęcia danego programu.
Warto podkreślić, że wskazane programy w przeważającej mierze (poza Program Wsparcia
Organizacji Pozarządowych Moc Małych Społeczności) są programami wieloletnimi,
co oznacza, że ich realizacja jest przewidziana w dłuższym horyzoncie czasowym. Źródła
i wysokość finansowania danego programu są określone w uchwale Rady Ministrów
ustanawiającej program. Trudno zatem zgodzić się z tezą, że działania polityki państwa
na rzecz wsparcia rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, czy to w wymiarze finansowym,
czy też w wymiarze programowym, ulegają ograniczeniom. Przeciwnie – kontynuacja
wskazanych programów oraz tworzenie nowych programów świadczy o aktywnej roli
państwa w tym obszarze.
W tym kontekście istotne jest również to, że realizacja programów wspierania rozwoju
społeczeństwa obywatelskiego jest na bieżąco monitorowana. Programy te podlegają także
stosownej ewaluacji, za zasadach określonych w uchwałach ustanawiających dany program.
Na tej podstawie są opracowywane propozycje ewentualnych zmian w istniejących
programach lub projekty nowych programów. W oparciu o konsultacje z organizacjami
pozarządowymi oraz innymi podmiotami będącymi beneficjentami określonych programów,
jak również na podstawie analiz dokonywanych przez Instytucję Zarządzającą programem,
programy są odpowiednio dostosowywane do zmieniających się uwarunkowań i potrzeb.
Wprowadzane w programach zmiany umożliwiają efektywniejsze wykorzystanie środków
przeznaczonych na realizację Programów. Aktualnie procedowane są zmiany dotyczące
uchwał Rady Ministrów w sprawie przyjęcia Rządowego Programu Fundusz Młodzieżowy
na lata 2022–2033 oraz Rządowego Programu Wspierania Rozwoju Organizacji
Poradniczych na lata 2022–2033.
Odnosząc się natomiast do pytania o nowe propozycje programowego i finansowego
wsparcia sektora obywatelskiego w Polsce, uprzejmie wyjaśniam, że w 2025 r. podjęta
została wspomniana już wcześniej uchwała Rady Ministrów w sprawie przyjęcia Rządowego
Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych Moc Małych Społeczności, który spotkał
z pozytywnym odzewem strony społecznej. Celem tego programu jest zwiększenie
potencjału małych i średnich lokalnych organizacji pozarządowych działających na terenach
wiejskich lub w małych miejscowościach do prowadzenia działań na rzecz rozwoju
aktywności i integracji społecznej oraz zwiększenia odporności społeczności lokalnych
na kryzysy. W ramach tego programu w bieżącym roku udzielonych zostało ok. 900 dotacji
w wysokości do 50 tys. zł oraz ok. 1 500 dotacji w wysokości do 10 tys. zł, w trybie
regrantingu. Wsparcie zostało przeznaczone także na rozwój sieci organizacji. Program
umożliwił dotarcie do organizacji, które wcześniej nie otrzymywały dotacji w ramach
programów rządowych.
W związku z istniejącymi potrzebami oraz dużym zainteresowaniem organizacji
pozarządowych obecnie trwają prace nad przygotowaniem kontynuacji Programu Moc
Małych Społeczności. Przygotowany przez Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku
Publicznego projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia programu wspierania
rozwoju społeczeństwa obywatelskiego pod nazwą „Rządowy Program wsparcia organizacji
-- 2 of 3 --
pozarządowych Moc Małych Społeczności na lata 2026–2035” jest obecnie na etapie wpisu
do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia
Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Wiceprzewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email sekretariat_DOB@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www gov.pl/web/pozytek
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Jan Grabiec
DOB.WPDOP.4510.1.2025
Warszawa, 28 listopada 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12872 Pana Posła Piotra Glińskiego w sprawie przyczyn
obniżenia budżetu na wsparcie inicjatyw obywatelskich uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji.
Programy wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego są wdrażane zgodnie
z podjętymi przez Radę Ministrów uchwałami w sprawie ich przyjęcia.
Aktualnie realizowanych jest 10 programów wspierania rozwoju społeczeństwa
obywatelskiego, dla których Instytucją Zarządzającą jest Narodowy Instytut Wolności –
Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego:
1) Korpus Solidarności – Rządowy Program Wspierania i Rozwoju Wolontariatu
Systematycznego na lata 2018–2030,
następujące programy horyzontalne:
2) Rządowy Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030 PROO,
3) Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2021–2030,
4) Rządowy Program Wsparcia Organizacji Pozarządowych Moc Małych Społeczności,
a także programy tematyczne:
5) Rządowy Program Fundusz Młodzieżowy na lata 2022–2033,
6) Rządowy Program Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata 2022–2033,
7) Rządowy Program Wspierania Rozwoju Uniwersytetów Ludowych na lata 2018–2030,
8) Rządowy Program Wspierania Rozwoju Międzynarodowych Domów Spotkań na lata
2021–2030,
9) Rządowy Program Wsparcia Rozwoju Organizacji Harcerskich i Skautowych na lata
2018–2030,
10) Rządowy Program „Polski Inkubator Rzemiosła" na lata 2021–2030.
Należy zauważyć, że w ramach wskazanych programów Narodowy Instytut Wolności –
Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego systematycznie ogłasza otwarte
konkursy ofert na realizację zadań publicznych dofinansowanych ze środków danego
programu. Konkursy te są przeprowadzane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia
-- 1 of 3 --
2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338),
ustawy z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju
Społeczeństwa Obywatelskiego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1618, z późn. zm.), jak również
uchwałami Rady Ministrów w sprawie przyjęcia danego programu.
Warto podkreślić, że wskazane programy w przeważającej mierze (poza Program Wsparcia
Organizacji Pozarządowych Moc Małych Społeczności) są programami wieloletnimi,
co oznacza, że ich realizacja jest przewidziana w dłuższym horyzoncie czasowym. Źródła
i wysokość finansowania danego programu są określone w uchwale Rady Ministrów
ustanawiającej program. Trudno zatem zgodzić się z tezą, że działania polityki państwa
na rzecz wsparcia rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, czy to w wymiarze finansowym,
czy też w wymiarze programowym, ulegają ograniczeniom. Przeciwnie – kontynuacja
wskazanych programów oraz tworzenie nowych programów świadczy o aktywnej roli
państwa w tym obszarze.
W tym kontekście istotne jest również to, że realizacja programów wspierania rozwoju
społeczeństwa obywatelskiego jest na bieżąco monitorowana. Programy te podlegają także
stosownej ewaluacji, za zasadach określonych w uchwałach ustanawiających dany program.
Na tej podstawie są opracowywane propozycje ewentualnych zmian w istniejących
programach lub projekty nowych programów. W oparciu o konsultacje z organizacjami
pozarządowymi oraz innymi podmiotami będącymi beneficjentami określonych programów,
jak również na podstawie analiz dokonywanych przez Instytucję Zarządzającą programem,
programy są odpowiednio dostosowywane do zmieniających się uwarunkowań i potrzeb.
Wprowadzane w programach zmiany umożliwiają efektywniejsze wykorzystanie środków
przeznaczonych na realizację Programów. Aktualnie procedowane są zmiany dotyczące
uchwał Rady Ministrów w sprawie przyjęcia Rządowego Programu Fundusz Młodzieżowy
na lata 2022–2033 oraz Rządowego Programu Wspierania Rozwoju Organizacji
Poradniczych na lata 2022–2033.
Odnosząc się natomiast do pytania o nowe propozycje programowego i finansowego
wsparcia sektora obywatelskiego w Polsce, uprzejmie wyjaśniam, że w 2025 r. podjęta
została wspomniana już wcześniej uchwała Rady Ministrów w sprawie przyjęcia Rządowego
Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych Moc Małych Społeczności, który spotkał
z pozytywnym odzewem strony społecznej. Celem tego programu jest zwiększenie
potencjału małych i średnich lokalnych organizacji pozarządowych działających na terenach
wiejskich lub w małych miejscowościach do prowadzenia działań na rzecz rozwoju
aktywności i integracji społecznej oraz zwiększenia odporności społeczności lokalnych
na kryzysy. W ramach tego programu w bieżącym roku udzielonych zostało ok. 900 dotacji
w wysokości do 50 tys. zł oraz ok. 1 500 dotacji w wysokości do 10 tys. zł, w trybie
regrantingu. Wsparcie zostało przeznaczone także na rozwój sieci organizacji. Program
umożliwił dotarcie do organizacji, które wcześniej nie otrzymywały dotacji w ramach
programów rządowych.
W związku z istniejącymi potrzebami oraz dużym zainteresowaniem organizacji
pozarządowych obecnie trwają prace nad przygotowaniem kontynuacji Programu Moc
Małych Społeczności. Przygotowany przez Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku
Publicznego projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia programu wspierania
rozwoju społeczeństwa obywatelskiego pod nazwą „Rządowy Program wsparcia organizacji
-- 2 of 3 --
pozarządowych Moc Małych Społeczności na lata 2026–2035” jest obecnie na etapie wpisu
do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia
Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Wiceprzewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --