Interpelacja nr 12843
Interpelacja w sprawie rent rolniczych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Podatki i Finanse (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rent rolniczych
Interpelacja nr 12843
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie rent rolniczych
Zgłaszający: Jolanta Niezgodzka, Alicja Łepkowska-Gołaś
Data wpływu: 13-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obecnym stanem prawnym, aby rencista rolny mógł pobierać część uzupełniającą renty, musi zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Oznacza to konieczność przeniesienia własności lub posiadania gospodarstwa rolnego na inną osobę – najczęściej poprzez umowę darowizny, dożywocia lub sprzedaży. Alternatywnie dopuszczalne jest wydzierżawienie gospodarstwa pod warunkiem spełnienia szczegółowych wymogów ustawowych.
Warto zauważyć, że w odniesieniu do emerytur rolniczych warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej został zniesiony, co oznacza, że świadczeniobiorca może nadal być właścicielem gospodarstwa i pobierać emeryturę w pełnej wysokości. Tego typu rozwiązania nie przewidziano jednak w przypadku rent rolniczych, co skutkuje nierównym traktowaniem obu grup beneficjentów.
Dodatkowo obecne przepisy przewidują, że w sytuacji gdy rencista prowadzi działalność rolniczą wspólnie z małżonkiem podlegającym ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy, część uzupełniająca renty nie ulega zawieszeniu. Odmienna sytuacja występuje natomiast, gdy jeden z małżonków pobiera emeryturę, a drugi rentę. W takim przypadku – po przejściu małżonka na emeryturę i zaprzestaniu opłacania składek – część uzupełniająca renty zostaje zawieszona.
Rzecznik praw obywatelskich już w lutym 2023 r. zwracał uwagę na potrzebę ujednolicenia i uproszczenia przepisów w tym zakresie, wskazując na brak konsekwencji legislacyjnej oraz potencjalną niekonstytucyjność niektórych regulacji. W odpowiedzi Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informowało, że prowadzi analizy dotyczące możliwych zmian. Jak wynika z dostępnych informacji prace legislacyjne w tej sprawie do tej pory nie zostały jednak podjęte.
Obowiązujący wymóg zaprzestania działalności rolniczej przez rencistów stoi w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Rolnicy emeryci mogą prowadzić gospodarstwo i pobierać pełne świadczenia, podczas gdy renciści są tego pozbawieni, mimo że obie grupy korzystają z tego samego systemu ubezpieczenia społecznego rolników (KRUS).
Rolnicy pobierający renty często są osobami w sile wieku, które – pomimo choroby lub częściowej niezdolności do pracy – nadal mogą wykonywać część obowiązków w gospodarstwie. Wymuszanie przeniesienia gospodarstwa w praktyce oznacza często rezygnację z dorobku życia, a także może prowadzić do konfliktów rodzinnych. W sytuacji gdy brak jest następców, przepisy zmuszają rencistów do przekazywania gospodarstwa osobom obcym, co osłabia spójność społeczności wiejskich.
Możliwość dalszego prowadzenia gospodarstwa, choćby w ograniczonym zakresie, sprzyja utrzymaniu produkcji rolnej i bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Wymóg zbywania lub dzierżawy gospodarstwa naraża rencistów na dodatkowe koszty prawne i ryzyko niekorzystnych umów.
Polskie rolnictwo zmaga się z problemem starzenia się właścicieli gospodarstw. Wymuszanie przedwczesnego przekazywania gospodarstw może prowadzić do przejmowania ich przez osoby przypadkowe lub podmioty komercyjne zamiast przez następców rodzinnych. Pogłębia to problemy strukturalne i osłabia tradycyjne gospodarstwa rodzinne.
Ujednolicenie przepisów uprości system i zwiększy jego przejrzystość.
W związku z powyższym uprzejmie prosimy Pana Ministra o udzielenie informacji:
1. Czy ministerstwo planuje podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do zmiany zasad przyznawania rent rolniczych, w szczególności w zakresie zniesienia obowiązku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej jako warunku wypłaty części uzupełniającej?
2. Czy analizowane są rozwiązania mające na celu ujednolicenie przepisów w odniesieniu do sytuacji małżonków rolników, z których jedno pobiera rentę, a drugie emeryturę?
Z poważaniem
Interpelacja nr 12843
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie rent rolniczych
Zgłaszający: Jolanta Niezgodzka, Alicja Łepkowska-Gołaś
Data wpływu: 13-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obecnym stanem prawnym, aby rencista rolny mógł pobierać część uzupełniającą renty, musi zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Oznacza to konieczność przeniesienia własności lub posiadania gospodarstwa rolnego na inną osobę – najczęściej poprzez umowę darowizny, dożywocia lub sprzedaży. Alternatywnie dopuszczalne jest wydzierżawienie gospodarstwa pod warunkiem spełnienia szczegółowych wymogów ustawowych.
Warto zauważyć, że w odniesieniu do emerytur rolniczych warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej został zniesiony, co oznacza, że świadczeniobiorca może nadal być właścicielem gospodarstwa i pobierać emeryturę w pełnej wysokości. Tego typu rozwiązania nie przewidziano jednak w przypadku rent rolniczych, co skutkuje nierównym traktowaniem obu grup beneficjentów.
Dodatkowo obecne przepisy przewidują, że w sytuacji gdy rencista prowadzi działalność rolniczą wspólnie z małżonkiem podlegającym ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy, część uzupełniająca renty nie ulega zawieszeniu. Odmienna sytuacja występuje natomiast, gdy jeden z małżonków pobiera emeryturę, a drugi rentę. W takim przypadku – po przejściu małżonka na emeryturę i zaprzestaniu opłacania składek – część uzupełniająca renty zostaje zawieszona.
Rzecznik praw obywatelskich już w lutym 2023 r. zwracał uwagę na potrzebę ujednolicenia i uproszczenia przepisów w tym zakresie, wskazując na brak konsekwencji legislacyjnej oraz potencjalną niekonstytucyjność niektórych regulacji. W odpowiedzi Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informowało, że prowadzi analizy dotyczące możliwych zmian. Jak wynika z dostępnych informacji prace legislacyjne w tej sprawie do tej pory nie zostały jednak podjęte.
Obowiązujący wymóg zaprzestania działalności rolniczej przez rencistów stoi w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Rolnicy emeryci mogą prowadzić gospodarstwo i pobierać pełne świadczenia, podczas gdy renciści są tego pozbawieni, mimo że obie grupy korzystają z tego samego systemu ubezpieczenia społecznego rolników (KRUS).
Rolnicy pobierający renty często są osobami w sile wieku, które – pomimo choroby lub częściowej niezdolności do pracy – nadal mogą wykonywać część obowiązków w gospodarstwie. Wymuszanie przeniesienia gospodarstwa w praktyce oznacza często rezygnację z dorobku życia, a także może prowadzić do konfliktów rodzinnych. W sytuacji gdy brak jest następców, przepisy zmuszają rencistów do przekazywania gospodarstwa osobom obcym, co osłabia spójność społeczności wiejskich.
Możliwość dalszego prowadzenia gospodarstwa, choćby w ograniczonym zakresie, sprzyja utrzymaniu produkcji rolnej i bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Wymóg zbywania lub dzierżawy gospodarstwa naraża rencistów na dodatkowe koszty prawne i ryzyko niekorzystnych umów.
Polskie rolnictwo zmaga się z problemem starzenia się właścicieli gospodarstw. Wymuszanie przedwczesnego przekazywania gospodarstw może prowadzić do przejmowania ich przez osoby przypadkowe lub podmioty komercyjne zamiast przez następców rodzinnych. Pogłębia to problemy strukturalne i osłabia tradycyjne gospodarstwa rodzinne.
Ujednolicenie przepisów uprości system i zwiększy jego przejrzystość.
W związku z powyższym uprzejmie prosimy Pana Ministra o udzielenie informacji:
1. Czy ministerstwo planuje podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do zmiany zasad przyznawania rent rolniczych, w szczególności w zakresie zniesienia obowiązku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej jako warunku wypłaty części uzupełniającej?
2. Czy analizowane są rozwiązania mające na celu ujednolicenie przepisów w odniesieniu do sytuacji małżonków rolników, z których jedno pobiera rentę, a drugie emeryturę?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Adam Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4314 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 22 października 2025 r.
Znak sprawy: DOS.zs.058.34.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 12843 Posłanek Pani Jolanty Niezgodzkiej i Pani Alicji
Łepkowskiej-Gołaś w sprawie rent rolniczych tj. zawieszenia części uzupełniającej rent
rolniczych
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację informuje, że renta rolnicza składa się z dwóch części:
składkowej oraz uzupełniającej (1). Część składkowa wypłacana jest zawsze, natomiast
część uzupełniająca może zostać zawieszona w całości lub w części, jeśli
świadczeniobiorca nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Jeżeli rencista prowadzi gospodarstwo wspólnie z małżonkiem, który z mocy ustawy
podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, wówczas do momentu przejścia tego
małżonka na emeryturę rolniczą rencista otrzymuje świadczenie w pełnej wysokości (2).
Z chwilą jednak, gdy małżonek uzyska emeryturę i oboje nadal prowadzą działalność
rolniczą, część uzupełniająca renty zostaje zawieszona. Rozwiązanie to ma na celu
umożliwienie małżonkowi rencisty osiągnięcie wymaganego stażu ubezpieczeniowego,
niezbędnego do nabycia prawa do emerytury rolniczej. W przeciwnym razie mogłyby
wystąpić trudności z uzyskaniem tego prawa po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników (3), aby rencista mógł
pobierać świadczenie w pełnej wysokości (obejmujące zarówno część składkową, jak i
uzupełniającą), powinien zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Może to
nastąpić poprzez przeniesienie własności gospodarstwa na inną osobę w dowolnej
formie przewidzianej prawem, np. przez wydzierżawienie, darowiznę, umowę o
-- 1 of 3 --
dożywocie czy sprzedaż. Rencista, który wykaże, że faktycznie nie prowadzi działalności
w posiadanym gospodarstwie, również zachowuje prawo do pełnej renty. W przypadku
dzierżawy gospodarstwa wymagana jest pisemna umowa zawarta na co najmniej 10 lat
(dla renty stałej) lub na okres wskazany w decyzji Prezesa Kasy (dla renty okresowej).
Umowę tę potwierdza wójt właściwy dla miejsca położenia gospodarstwa. Przepisy
ustawy przewidują zatem różne formy zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej,
co pozwala dostosować rozwiązania do indywidualnych potrzeb osób korzystających z
systemu emerytalno-rentowego.
Warto podkreślić, że rencista pobierający świadczenie w pełnej wysokości może nadal
użytkować grunty rolne, o ile nie stanowią one gospodarstwa rolnego w rozumieniu
ustawy o podatku rolnym, czyli ich łączna powierzchnia nie przekracza 1 ha lub 1 ha
przeliczeniowego.
Należy zaznaczyć, że podstawą zawieszenia wypłaty części uzupełniającej renty –
zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników (4) – jest faktyczne
prowadzenie działalności rolniczej, a nie samo posiadanie czy dysponowanie
gospodarstwem. W związku z tym istnieje możliwość udowodnienia, iż rencista
zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w posiadanym gospodarstwie rolnym.
Powyżej opisane zostały obowiązujące przepisy prawa. Niemniej jednak informuję, że w
Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi analizujemy wszystkie napływające postulaty
dotyczące rolniczych świadczeń emerytalnych i rentowych, w tym te dotyczące rent, tak
aby w możliwie najwyższym stopniu służyły obywatelom i korzystnie wpływały na
poprawę ich sytuacji społeczno-gospodarczej. Obecnie nie jest planowane podjęcie prac
legislacyjnych zmierzających do zmiany zasad przyznawania rent rolniczych tj. zasad
wypłaty części uzupełniającej. Wynika to z tego, że rencista rolny jest całkowicie
niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym i trudno byłoby racjonalnie wytłumaczyć
fakt, iż ustawodawca godzi się jednocześnie na to, że będzie on prowadził działalność
rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Adam Nowak
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 3 --
Podstawa prawna:
(1) Art. 24. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz. U. z 2025 r. poz. 197).
(2) Art. 28 ust. 11, tamże.
(3) Art. 28 ust. 4, tamże.
(4) Art. 28 ust. 1, tamże.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 22 października 2025 r.
Znak sprawy: DOS.zs.058.34.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 12843 Posłanek Pani Jolanty Niezgodzkiej i Pani Alicji
Łepkowskiej-Gołaś w sprawie rent rolniczych tj. zawieszenia części uzupełniającej rent
rolniczych
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację informuje, że renta rolnicza składa się z dwóch części:
składkowej oraz uzupełniającej (1). Część składkowa wypłacana jest zawsze, natomiast
część uzupełniająca może zostać zawieszona w całości lub w części, jeśli
świadczeniobiorca nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Jeżeli rencista prowadzi gospodarstwo wspólnie z małżonkiem, który z mocy ustawy
podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, wówczas do momentu przejścia tego
małżonka na emeryturę rolniczą rencista otrzymuje świadczenie w pełnej wysokości (2).
Z chwilą jednak, gdy małżonek uzyska emeryturę i oboje nadal prowadzą działalność
rolniczą, część uzupełniająca renty zostaje zawieszona. Rozwiązanie to ma na celu
umożliwienie małżonkowi rencisty osiągnięcie wymaganego stażu ubezpieczeniowego,
niezbędnego do nabycia prawa do emerytury rolniczej. W przeciwnym razie mogłyby
wystąpić trudności z uzyskaniem tego prawa po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników (3), aby rencista mógł
pobierać świadczenie w pełnej wysokości (obejmujące zarówno część składkową, jak i
uzupełniającą), powinien zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Może to
nastąpić poprzez przeniesienie własności gospodarstwa na inną osobę w dowolnej
formie przewidzianej prawem, np. przez wydzierżawienie, darowiznę, umowę o
-- 1 of 3 --
dożywocie czy sprzedaż. Rencista, który wykaże, że faktycznie nie prowadzi działalności
w posiadanym gospodarstwie, również zachowuje prawo do pełnej renty. W przypadku
dzierżawy gospodarstwa wymagana jest pisemna umowa zawarta na co najmniej 10 lat
(dla renty stałej) lub na okres wskazany w decyzji Prezesa Kasy (dla renty okresowej).
Umowę tę potwierdza wójt właściwy dla miejsca położenia gospodarstwa. Przepisy
ustawy przewidują zatem różne formy zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej,
co pozwala dostosować rozwiązania do indywidualnych potrzeb osób korzystających z
systemu emerytalno-rentowego.
Warto podkreślić, że rencista pobierający świadczenie w pełnej wysokości może nadal
użytkować grunty rolne, o ile nie stanowią one gospodarstwa rolnego w rozumieniu
ustawy o podatku rolnym, czyli ich łączna powierzchnia nie przekracza 1 ha lub 1 ha
przeliczeniowego.
Należy zaznaczyć, że podstawą zawieszenia wypłaty części uzupełniającej renty –
zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników (4) – jest faktyczne
prowadzenie działalności rolniczej, a nie samo posiadanie czy dysponowanie
gospodarstwem. W związku z tym istnieje możliwość udowodnienia, iż rencista
zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w posiadanym gospodarstwie rolnym.
Powyżej opisane zostały obowiązujące przepisy prawa. Niemniej jednak informuję, że w
Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi analizujemy wszystkie napływające postulaty
dotyczące rolniczych świadczeń emerytalnych i rentowych, w tym te dotyczące rent, tak
aby w możliwie najwyższym stopniu służyły obywatelom i korzystnie wpływały na
poprawę ich sytuacji społeczno-gospodarczej. Obecnie nie jest planowane podjęcie prac
legislacyjnych zmierzających do zmiany zasad przyznawania rent rolniczych tj. zasad
wypłaty części uzupełniającej. Wynika to z tego, że rencista rolny jest całkowicie
niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym i trudno byłoby racjonalnie wytłumaczyć
fakt, iż ustawodawca godzi się jednocześnie na to, że będzie on prowadził działalność
rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Adam Nowak
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 3 --
Podstawa prawna:
(1) Art. 24. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz. U. z 2025 r. poz. 197).
(2) Art. 28 ust. 11, tamże.
(3) Art. 28 ust. 4, tamże.
(4) Art. 28 ust. 1, tamże.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --