Interpelacja nr 12828
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN
Interpelacja nr 12828
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie dramatycznej sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 11-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracamy się do Pana w sprawie niezwykle trudnej sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (CAMK PAN) – jednej z najbardziej zasłużonych i rozpoznawalnych polskich instytucji naukowych, która zatrudnia ponad 60 naukowców i realizuje ponad 50 projektów badawczych.
Z informacji przekazanych przez dyrektora instytutu prof. Rafała Moderskiego oraz doniesień medialnych wynika, że centrum znalazło się na skraju bankructwa. Przyczyną jest konieczność wypłaty blisko 4 milionów złotych odszkodowania za wieloletnie bezumowne korzystanie z działki, na której znajduje się siedziba ośrodka przy ul. Bartyckiej 18 w Warszawie.
Problem ten nie powstał z winy naukowców ani obecnych władz instytutu. Jego źródła sięgają lat 70. XX wieku i wynikają z dawnych decyzji dotyczących własności gruntów należących wówczas do Skarbu Państwa. Dopiero po wielu latach sądy przyznały prawo własności osobom prywatnym.
W efekcie CAMK PAN został zobowiązany do wypłaty odszkodowań – najpierw w 2015 roku (ponad 2,5 mln zł), a obecnie, po prawomocnym wyroku z początku 2025 roku, kolejnych 2,2 mln zł plus odsetki, co daje niemal 4 mln złotych.
Instytut nie dysponuje takimi środkami. Aby zapłacić pierwszą ratę w wysokości ok. 2 mln zł, zmuszony był przeznaczyć fundusze zarezerwowane na badania naukowe i realizację grantów. Oznacza to, że zagrożone są projekty o łącznej wartości wielu milionów złotych finansowane ze środków krajowych i europejskich.
Jak podaje dyrektor, instytut czterokrotnie zwracał się o pomoc do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Polskiej Akademii Nauk oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów – niestety, do dziś nie otrzymał żadnej konkretnej odpowiedzi.
Sytuacja ta jest nie tylko poważnym problemem finansowym, ale także dowodem na brak skutecznych mechanizmów, które chroniłyby instytuty naukowe przed skutkami dawnych decyzji administracyjnych i błędów własnościowych sprzed kilkudziesięciu lat.
CAMK PAN to ośrodek o ogromnym znaczeniu dla polskiej nauki. Powstał w 1956 roku, a od 1978 roku działa w obecnej lokalizacji. Jego naukowcy współpracują z najlepszymi instytucjami badawczymi na świecie, realizują międzynarodowe projekty i publikują w najbardziej prestiżowych czasopismach. Upadek tej placówki byłby ciosem w wizerunek polskiej nauki i zaprzepaszczeniem dziesięcioleci pracy całych pokoleń badaczy.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest świadome sytuacji finansowej CAMK PAN i jakie działania zostały dotychczas podjęte w tej sprawie?
Dlaczego instytut, mimo wielokrotnych pism kierowanych do ministerstwa, nie otrzymał żadnej konkretnej odpowiedzi przed ujawnieniem sytuacji przez media?
Kiedy resort nauki planuje udzielić instytutowi wsparcia finansowego lub prawnego, które pozwoli uniknąć egzekucji komorniczej i utraty dorobku naukowego?
Czy rząd planuje stworzenie mechanizmu pomocy dla instytucji naukowych znajdujących się w podobnej sytuacji, wynikającej z dawnych błędów własnościowych?
Czy ministerstwo zamierza podjąć współpracę z Polską Akademią Nauk oraz Kancelarią Prezesa Rady Ministrów, by wspólnie wypracować szybkie rozwiązanie w tej konkretnej sprawie?
Jakie działania podejmie Pan Minister, by zapewnić ciągłość funkcjonowania Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN i ochronić jego dorobek przed zniszczeniem?
Panie Ministrze, dyrektor instytutu powiedział w rozmowie z dziennikarzami: „Wygląda na to, jakby państwa w ogóle nie interesowało, co stanie się z tak znaczącą, prestiżową instytucją naukową, która od lat buduje wizerunek polskiej nauki na świecie. Nie rozumiem tego – rozkłada ręce – czuję, jakbym walił głową w mur”. To dramatyczne słowa naukowca, który zamiast zajmować się badaniami nad Wszechświatem, musi walczyć o przetrwanie swojej placówki. Trudno zrozumieć, że w XXI wieku państwo polskie nie potrafi skutecznie pomóc jednej z najważniejszych instytucji badawczych w kraju.
Interpelacja nr 12828
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie dramatycznej sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 11-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracamy się do Pana w sprawie niezwykle trudnej sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (CAMK PAN) – jednej z najbardziej zasłużonych i rozpoznawalnych polskich instytucji naukowych, która zatrudnia ponad 60 naukowców i realizuje ponad 50 projektów badawczych.
Z informacji przekazanych przez dyrektora instytutu prof. Rafała Moderskiego oraz doniesień medialnych wynika, że centrum znalazło się na skraju bankructwa. Przyczyną jest konieczność wypłaty blisko 4 milionów złotych odszkodowania za wieloletnie bezumowne korzystanie z działki, na której znajduje się siedziba ośrodka przy ul. Bartyckiej 18 w Warszawie.
Problem ten nie powstał z winy naukowców ani obecnych władz instytutu. Jego źródła sięgają lat 70. XX wieku i wynikają z dawnych decyzji dotyczących własności gruntów należących wówczas do Skarbu Państwa. Dopiero po wielu latach sądy przyznały prawo własności osobom prywatnym.
W efekcie CAMK PAN został zobowiązany do wypłaty odszkodowań – najpierw w 2015 roku (ponad 2,5 mln zł), a obecnie, po prawomocnym wyroku z początku 2025 roku, kolejnych 2,2 mln zł plus odsetki, co daje niemal 4 mln złotych.
Instytut nie dysponuje takimi środkami. Aby zapłacić pierwszą ratę w wysokości ok. 2 mln zł, zmuszony był przeznaczyć fundusze zarezerwowane na badania naukowe i realizację grantów. Oznacza to, że zagrożone są projekty o łącznej wartości wielu milionów złotych finansowane ze środków krajowych i europejskich.
Jak podaje dyrektor, instytut czterokrotnie zwracał się o pomoc do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Polskiej Akademii Nauk oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów – niestety, do dziś nie otrzymał żadnej konkretnej odpowiedzi.
Sytuacja ta jest nie tylko poważnym problemem finansowym, ale także dowodem na brak skutecznych mechanizmów, które chroniłyby instytuty naukowe przed skutkami dawnych decyzji administracyjnych i błędów własnościowych sprzed kilkudziesięciu lat.
CAMK PAN to ośrodek o ogromnym znaczeniu dla polskiej nauki. Powstał w 1956 roku, a od 1978 roku działa w obecnej lokalizacji. Jego naukowcy współpracują z najlepszymi instytucjami badawczymi na świecie, realizują międzynarodowe projekty i publikują w najbardziej prestiżowych czasopismach. Upadek tej placówki byłby ciosem w wizerunek polskiej nauki i zaprzepaszczeniem dziesięcioleci pracy całych pokoleń badaczy.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest świadome sytuacji finansowej CAMK PAN i jakie działania zostały dotychczas podjęte w tej sprawie?
Dlaczego instytut, mimo wielokrotnych pism kierowanych do ministerstwa, nie otrzymał żadnej konkretnej odpowiedzi przed ujawnieniem sytuacji przez media?
Kiedy resort nauki planuje udzielić instytutowi wsparcia finansowego lub prawnego, które pozwoli uniknąć egzekucji komorniczej i utraty dorobku naukowego?
Czy rząd planuje stworzenie mechanizmu pomocy dla instytucji naukowych znajdujących się w podobnej sytuacji, wynikającej z dawnych błędów własnościowych?
Czy ministerstwo zamierza podjąć współpracę z Polską Akademią Nauk oraz Kancelarią Prezesa Rady Ministrów, by wspólnie wypracować szybkie rozwiązanie w tej konkretnej sprawie?
Jakie działania podejmie Pan Minister, by zapewnić ciągłość funkcjonowania Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN i ochronić jego dorobek przed zniszczeniem?
Panie Ministrze, dyrektor instytutu powiedział w rozmowie z dziennikarzami: „Wygląda na to, jakby państwa w ogóle nie interesowało, co stanie się z tak znaczącą, prestiżową instytucją naukową, która od lat buduje wizerunek polskiej nauki na świecie. Nie rozumiem tego – rozkłada ręce – czuję, jakbym walił głową w mur”. To dramatyczne słowa naukowca, który zamiast zajmować się badaniami nad Wszechświatem, musi walczyć o przetrwanie swojej placówki. Trudno zrozumieć, że w XXI wieku państwo polskie nie potrafi skutecznie pomóc jednej z najważniejszych instytucji badawczych w kraju.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
70%
Konkretność
30%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada kompetencji” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
- Wykryto zwrot wymijający: „Ministerstwo nie posiada” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada kompetencji”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
„Ministerstwo nie posiada”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4989 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WN.055.4.2025.1.AW
Warszawa, 30 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 12828
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Marceliny Zawiszy
w sprawie dramatycznej sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika
PAN.
Szanowna Pani Poseł,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego
im. Mikołaja Kopernika PAN (CAMK PAN), uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
1. Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest świadome sytuacji finansowej
CAMK PAN i jakie działania zostały dotychczas podjęte w tej sprawie?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest świadome sytuacji finansowej CAMK PAN,
wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia
30 stycznia 2025 r. (sygn. VI ACa 1638/22), nakładającego na instytut obowiązek zapłaty
wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sprawa została
przeanalizowana przez właściwe departamenty Ministerstwa pod kątem dostępnych
rozwiązań prawnych i finansowych. W wyniku tej analizy w dniu 8 października 2025 r.
przekazano dyrektorowi CAMK PAN odpowiedź, w której wskazano, że w świetle
obowiązujących przepisów brak jest podstaw prawnych do udzielenia wsparcia finansowego
w przedmiotowym zakresie. Niemniej jednak Ministerstwo jest w stałym kontakcie
z kierownictwem CAMK PAN w celu wypracowania rozwiązania przedmiotowej sytuacji.
2. Dlaczego instytut, mimo wielokrotnych pism kierowanych do ministerstwa,
nie otrzymał żadnej konkretnej odpowiedzi przed ujawnieniem sytuacji przez media?
Do czasu udzielenia odpowiedzi z dnia 8 października 2025 r. Ministerstwo nie przekazywało
wcześniejszych stanowisk w tej sprawie. Wynikało to z konieczności przeprowadzenia
szczegółowej analizy, obejmującej m.in. ocenę charakteru zobowiązania oraz możliwości
zastosowania dostępnych instrumentów finansowych. Odpowiedź została udzielona
po zakończeniu tego procesu.
3. Kiedy resort nauki planuje udzielić instytutowi wsparcia finansowego lub prawnego,
które pozwoli uniknąć egzekucji komorniczej i utraty dorobku naukowego?
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk
(Dz. U. z 2020 r. poz. 1796), instytuty naukowe PAN są samodzielnymi osobami prawnymi,
działającymi we własnym imieniu i na własny rachunek. Zgodnie z art. 84 ust. 6 tej ustawy,
instytuty prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty działalności
z przydzielonych im środków publicznych oraz innych źródeł.
Z kolei art. 368 ust. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), określa przesłanki zwiększenia wysokości subwencji.
Zobowiązania cywilnoprawne, takie jak te wynikające z wyroków sądowych, nie mieszczą się
w katalogu przesłanek umożliwiających zwiększenie subwencji. W związku z tym,
na obecnym etapie brak jest podstaw prawnych do udzielenia wsparcia finansowego
lub prawnego w zakresie wskazanym w interpelacji.
4. Czy rząd planuje stworzenie mechanizmu pomocy dla instytucji naukowych
znajdujących się w podobnej sytuacji, wynikającej z dawnych błędów
własnościowych?
Na dzień udzielenia odpowiedzi nie są prowadzone prace legislacyjne dotyczące utworzenia
odrębnego mechanizmu pomocy dla instytutów naukowych w sytuacjach wynikających
z dawnych błędów własnościowych.
5. Czy Ministerstwo zamierza podjąć współpracę z Polską Akademią Nauk oraz
Kancelarią Prezesa Rady Ministrów, by wspólnie wypracować szybkie rozwiązanie
w tej konkretnej sprawie?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego pozostaje w kontakcie z Polską Akademią Nauk
oraz Kancelarią Prezesa Rady Ministrów. W przypadku pojawienia się propozycji rozwiązań
systemowych, możliwe będzie ich rozważenie w ramach obowiązujących kompetencji
i przepisów prawa.
6. Jakie działania podejmie Pan Minister, by zapewnić ciągłość funkcjonowania Centrum
Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN i ochronić jego dorobek przed
zniszczeniem?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego docenia dorobek naukowy CAMK PAN
i znaczenie tej jednostki dla polskiej nauki. Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie
z art. 72 ust. 5 ustawy o Polskiej Akademii Nauk, to Akademia prowadzi gospodarkę zasobem
swoich nieruchomości w celu zabezpieczenia środków finansowych na realizację zobowiązań
wynikających z prawomocnych wyroków sądowych. Ministerstwo nie posiada kompetencji
do przejęcia odpowiedzialności za zobowiązania cywilnoprawne instytutów PAN.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WN.055.4.2025.1.AW
Warszawa, 30 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 12828
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Marceliny Zawiszy
w sprawie dramatycznej sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika
PAN.
Szanowna Pani Poseł,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie sytuacji finansowej Centrum Astronomicznego
im. Mikołaja Kopernika PAN (CAMK PAN), uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
1. Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest świadome sytuacji finansowej
CAMK PAN i jakie działania zostały dotychczas podjęte w tej sprawie?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest świadome sytuacji finansowej CAMK PAN,
wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia
30 stycznia 2025 r. (sygn. VI ACa 1638/22), nakładającego na instytut obowiązek zapłaty
wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sprawa została
przeanalizowana przez właściwe departamenty Ministerstwa pod kątem dostępnych
rozwiązań prawnych i finansowych. W wyniku tej analizy w dniu 8 października 2025 r.
przekazano dyrektorowi CAMK PAN odpowiedź, w której wskazano, że w świetle
obowiązujących przepisów brak jest podstaw prawnych do udzielenia wsparcia finansowego
w przedmiotowym zakresie. Niemniej jednak Ministerstwo jest w stałym kontakcie
z kierownictwem CAMK PAN w celu wypracowania rozwiązania przedmiotowej sytuacji.
2. Dlaczego instytut, mimo wielokrotnych pism kierowanych do ministerstwa,
nie otrzymał żadnej konkretnej odpowiedzi przed ujawnieniem sytuacji przez media?
Do czasu udzielenia odpowiedzi z dnia 8 października 2025 r. Ministerstwo nie przekazywało
wcześniejszych stanowisk w tej sprawie. Wynikało to z konieczności przeprowadzenia
szczegółowej analizy, obejmującej m.in. ocenę charakteru zobowiązania oraz możliwości
zastosowania dostępnych instrumentów finansowych. Odpowiedź została udzielona
po zakończeniu tego procesu.
3. Kiedy resort nauki planuje udzielić instytutowi wsparcia finansowego lub prawnego,
które pozwoli uniknąć egzekucji komorniczej i utraty dorobku naukowego?
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk
(Dz. U. z 2020 r. poz. 1796), instytuty naukowe PAN są samodzielnymi osobami prawnymi,
działającymi we własnym imieniu i na własny rachunek. Zgodnie z art. 84 ust. 6 tej ustawy,
instytuty prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty działalności
z przydzielonych im środków publicznych oraz innych źródeł.
Z kolei art. 368 ust. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), określa przesłanki zwiększenia wysokości subwencji.
Zobowiązania cywilnoprawne, takie jak te wynikające z wyroków sądowych, nie mieszczą się
w katalogu przesłanek umożliwiających zwiększenie subwencji. W związku z tym,
na obecnym etapie brak jest podstaw prawnych do udzielenia wsparcia finansowego
lub prawnego w zakresie wskazanym w interpelacji.
4. Czy rząd planuje stworzenie mechanizmu pomocy dla instytucji naukowych
znajdujących się w podobnej sytuacji, wynikającej z dawnych błędów
własnościowych?
Na dzień udzielenia odpowiedzi nie są prowadzone prace legislacyjne dotyczące utworzenia
odrębnego mechanizmu pomocy dla instytutów naukowych w sytuacjach wynikających
z dawnych błędów własnościowych.
5. Czy Ministerstwo zamierza podjąć współpracę z Polską Akademią Nauk oraz
Kancelarią Prezesa Rady Ministrów, by wspólnie wypracować szybkie rozwiązanie
w tej konkretnej sprawie?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego pozostaje w kontakcie z Polską Akademią Nauk
oraz Kancelarią Prezesa Rady Ministrów. W przypadku pojawienia się propozycji rozwiązań
systemowych, możliwe będzie ich rozważenie w ramach obowiązujących kompetencji
i przepisów prawa.
6. Jakie działania podejmie Pan Minister, by zapewnić ciągłość funkcjonowania Centrum
Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN i ochronić jego dorobek przed
zniszczeniem?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego docenia dorobek naukowy CAMK PAN
i znaczenie tej jednostki dla polskiej nauki. Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie
z art. 72 ust. 5 ustawy o Polskiej Akademii Nauk, to Akademia prowadzi gospodarkę zasobem
swoich nieruchomości w celu zabezpieczenia środków finansowych na realizację zobowiązań
wynikających z prawomocnych wyroków sądowych. Ministerstwo nie posiada kompetencji
do przejęcia odpowiedzialności za zobowiązania cywilnoprawne instytutów PAN.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --