Interpelacja w sprawie wsparcia warsztatów terapii zajęciowej oraz sytuacji pracowników tych placówek
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12819
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia warsztatów terapii zajęciowej oraz sytuacji pracowników tych placówek
Zgłaszający: Barbara Dolniak
Data wpływu: 09-10-2025
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pani Minister z interpelacją poselską w sprawie wsparcia warsztatów terapii zajęciowej oraz sytuacji pracowników tych placówek.
Warsztaty terapii zajęciowej (WTZ) od wielu lat pełnią niezwykle istotną rolę w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Dzięki prowadzonym w nich zajęciom osoby te mają możliwość uczestniczenia w procesie rehabilitacji społecznej i zawodowej, rozwijania samodzielności, integracji ze środowiskiem lokalnym, a w wielu przypadkach również przygotowania do podjęcia zatrudnienia.
Funkcjonowanie wielu placówek WTZ jest zagrożone z powodu rosnących kosztów utrzymania – w szczególności energii elektrycznej, ogrzewania, transportu oraz usług realizowanych przez firmy zewnętrzne.
Zwracam również uwagę na sytuację pracowników WTZ, którzy na co dzień wykonują pracę wymagającą szczególnych kompetencji, empatii i zaangażowania. Nierzadko mają oni do czynienia z trudnymi sytuacjami, które wymagają dodatkowego wysiłku psychicznego i fizycznego.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie działania planuje podjąć Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w celu zabezpieczenia stabilnego funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej w obliczu rosnących kosztów utrzymania?
Czy ministerstwo prowadzi analizy lub prace w kierunku podwyższenia wynagrodzeń pracowników warsztatów terapii zajęciowej?
Czy jest rozważane wprowadzenie szczególnych regulacji dotyczących np. zwiększonego wymiaru urlopu wypoczynkowego dla pracowników WTZ z uwagi na wymagające i specyficzne warunki ich pracy?
Sekretarz stanu Maja Nowak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10292 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.521.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12819 Pani Posłanki Barbary Dolniak, w sprawie wsparcia
warsztatów terapii zajęciowej oraz sytuacji pracowników tych placówek, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Dofinansowanie rocznego pobytu jednego uczestnika w warsztacie terapii zajęciowej
zwiększono w ostatnich latach z 14 796 zł w 2015 r. do 33 696 zł w 2024 r., a następnie -
rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2024 r. zmieniającym rozporządzenie
w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. poz. 1984) - do
35 196 zł w 2025 r. i w latach kolejnych.
Jednocześnie, w związku z napływającymi ze środowiska WTZ sygnałami, że
dofinansowanie w dotychczasowej wysokości nie pokrywa wszystkich kosztów działalności
jednostek, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęto prace nad
nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie algorytmu
przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1605, z późn. zm.) w
zakresie kolejnego podwyższenia dofinansowania ze środków PFRON dla WTZ. Projekt
nowelizacji wpisano do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady pod numerem
RD246.
Projektowane rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie
algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym dostępne jest na stronie
Biuletynu Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, a także na stronie Biuletynu
Informacji Publicznej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej1.
Projekt zakłada m.in zwiększenie dofinansowania kosztów rocznego pobytu jednego
uczestnika w warsztacie terapii zajęciowej do 38 496 zł w 2026 r. i w latach następnych
(wzrost o 3 300 zł). Zaproponowana wysokość dofinansowania pozwoli zminimalizować
rotację pracowników w ww. placówkach pobytu dziennego, która spowodowana jest
najczęściej zbyt niskim poziomem wynagrodzeń. Projektowana kwota uwzględnia przy tym
możliwości finansowe PFRON oraz konieczność realizacji innych zadań wynikających
z ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.) i programów Rady
Nadzorczej PFRON.
W obecnym stanie prawnym koszty utworzenia, działalności i te wynikające ze zwiększenia
liczby uczestników warsztatu terapii zajęciowej współfinansowane są ze środków
1 Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania
środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim
i powiatowym, https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12404207
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i ze środków samorządu
powiatowego lub z innych źródeł. Zasada współfinansowania określona w art. 10b ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oznacza
solidarne ponoszenie kosztów tworzenia i działania warsztatów przez samorząd powiatowy
i PFRON.
Zgodnie z art. 68c ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy maksymalne dofinansowanie działalności
warsztatów terapii zajęciowej ze środków PFRON – w tym związanych ze zwiększoną liczbą
uczestników warsztatu - określono jako 90% kosztów. Natomiast art. 10b ust. 2a ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wskazuje,
że koszty działalności warsztatu są finansowane ze środków samorządu powiatowego
w wysokości co najmniej 10%. Powiat zobowiązany jest zatem do pokrycia co najmniej 10%
kosztów funkcjonowania WTZ (i może zwiększyć swój udział w finansowaniu warsztatu
ponad te 10% kosztów jego działalności).
Z kolei - zgodnie z § 5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie algorytmu przekazywania środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom
wojewódzkim i powiatowym - maksymalna kwota zobowiązań samorządu powiatowego do
wypłaty w 2018 r. i w latach następnych z tytułu dofinansowania warsztatów terapii
zajęciowej wyliczana jest jako iloczyn liczby uczestników warsztatów (wynikającej z umów
podpisanych przez powiat do 31 grudnia roku poprzedzającego rok, na który jest obliczany
algorytm) i z kwoty dofinansowania rocznego pobytu jednego uczestnika w warsztacie
terapii zajęciowej (wynoszącej w 2025 r. i w latach następnych 35 196 zł). Środki te mają
charakter zobowiązań, a więc mogą być przeznaczone tylko na funkcjonowanie warsztatu
terapii zajęciowej. W przypadku ich niewykorzystania, nie mogą być one przekazane na
inne zadania i podlegają zwrotowi do PFRON.
Przepis § 5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie algorytmu przekazywania środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom
wojewódzkim i powiatowym nie ogranicza samorządów w decyzjach dotyczących
zwiększenia środków na dofinansowanie działalności warsztatów terapii zajęciowej z
ogólnej puli środków przekazanych im przez PFRON na podstawie omawianego
rozporządzenia. Określa on jedynie maksymalną kwotę środków PFRON, jaką powiat ma
obowiązek przekazać na działanie warsztatów terapii zajęciowej. Zgodnie z art. 35a ust. 3
ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
to rada powiatu w formie uchwały określa zadania, na które przeznacza środki przekazane
przez Prezesa Zarządu PFRON na rehabilitację społeczną i zawodową osób
niepełnosprawnych.
Katalog kosztów działalności warsztatu, które mogą być dofinansowywane ze środków
PFRON określono w § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki
Społecznej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz. U. z 2021
r. poz. 2284). W przepisie tym ujęte zostały koszty m.in. wynagrodzenia pracowników
warsztatu, należnych od pracodawcy składek na ubezpieczenia społeczne pracowników,
składek na: Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz
Solidarnościowy oraz odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (w przypadku
ich ponoszenia), a także koszty wpłat podstawowych oraz wpłat dodatkowych do
pracowniczych planów kapitałowych w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r.
o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 427, z późn. zm.),
finansowanych przez warsztat.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zgodnie § 13 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warsztatów terapii zajęciowej kierownika
i pracowników warsztatu terapii zajęciowej zatrudnia jednostka prowadząca warsztat.
W świetle przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r.
poz. 277, z późn. zm.), zwanej dalej „Kodeksem pracy”, to pracodawca zobowiązany jest
do wypłaty wynagrodzeń i to on decyduje o składnikach oraz wysokości wynagrodzenia
(art. 183c § 2 Kodeksu pracy stanowi, że wynagrodzenie obejmuje wszystkie składniki
wynagrodzenia bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane
z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna).
Informuję, że ujęta w „Standardach funkcjonowania WTZ”2 propozycja zagwarantowania
dodatkowego urlopu pracownikom WTZ pracującym bezpośrednio z uczestnikami była
przedmiotem rozmów z przedstawicielami Ogólnopolskiego Forum WTZ, spotkań
z przedstawicielami warsztatów terapii zajęciowej (część spotkań odbyła się w ramach
Grupy roboczej ds. WTZ, która powstała w grudniu 2024 r. w ramach doraźnego Zespołu
problemowego do spraw aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami,
powołanego uchwałą Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych
z dnia 26 czerwca 2024 r.) oraz prekonsultacji wybranych rozwiązań ze Standardów
funkcjonowania WTZ, które odbyły się w kwietniu i maju 2025 r.
Rozwiązanie to było również przedmiotem oceny skutków wprowadzenia go w WTZ
w odniesieniu do innych jednostek prowadzących działania na rzecz osób
z niepełnosprawnościami. W trakcie konsultacji wybranych rozwiązań ze standardów
funkcjonowania WTZ wskazywano, że prawo do korzystania z dodatkowego wymiaru
urlopu wypoczynkowego powinni mieć pracownicy nie tylko WTZ, ale też innych instytucji
udzielających wsparcia osobom z niepełnosprawnościami, np. w środowiskowych domów
samopomocy, zakładów aktywności zawodowej czy domów pomocy społecznej. Pojawiły
się też głosy, że dodatkowy wymiar urlopu dla pracowników WTZ może zaburzyć logistykę
pracy w tych placówkach i powodować obciążenie dla pozostałej kadry, co może
negatywnie wpłynąć na jakość zajęć prowadzonych z uczestnikami WTZ. Organizacja pracy
w jednostce, w której niemal wszyscy pracownicy byliby uprawnieni do dodatkowego
urlopu, poza trudnościami natury koordynacyjnej, będzie generowała także dodatkowe
koszty, gdyż wiązać się będzie z koniecznością zatrudniania w placówkach dodatkowych
osób.
Mając na względzie powyższe aktualnie nie planuje się wprowadzenia dodatkowego
wymiaru urlopu dla pracowników WTZ.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni - narzędzia
wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/. Projekt, w którym stworzono
standardy warsztatów terapii zajęciowej był finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego
w Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.
-- 3 of 3 --