Odpowiedź na interpelację w sprawie przeciwdziałania zjawisku tzw. szon patrol w przestrzeni publicznej i mediach społecznościowych Odpowiedź na interpelację nr 12816 w sprawie przeciwdziałania zjawisku tzw. szon patrol w przestrzeni publicznej i mediach społecznościowych Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 04-12-2025 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Barbary Dolniak Poseł RP w sprawie przeciwdziałania zjawisku tzw. szon patrol w przestrzeni publicznej i mediach społecznościowych. Szanowna Pani Posłanko, wobec każdego zachowania posiadającego znamiona agresji, w tym cyberprzemocy, każdy obywatel oraz każda instytucja do tego powołana powinna reagować. Jeżeli niewłaściwe zachowania mają miejsce w szkole powinny zostać zastosowane adekwatne działania profilaktyczne, w tym sprawdzenie czy zasady obowiązujące w jednostce zarówno w prezentowaniu postaw, zachowań i działań zostały rzetelnie przygotowane i opisane w dokumentach szkoły, promując wartości szacunku i empatii w społeczności szkolnej. Za wychowanie dzieci odpowiadają rodzice, ale rola szkoły we wspieraniu ich w tej roli jest podstawowa i w perspektywie przyszłości – nieoceniona. Zadania wychowawczo-profilaktyczne szkoły są elementem podstawy programowej kształcenia ogólnego. Tym samym muszą być uwzględniane odpowiednio w programach nauczania i podczas realizacji zajęć z wychowawcą oraz programu wychowawczo-profilaktycznego na każdym etapie edukacyjnym. Każda szkoła obowiązkowo realizuje program wychowawczo-profilaktyczny, który obejmuje: treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów oraz treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców. Środowisko szkolne przygotowuje program wychowawczo-profilaktyczny na podstawie przeprowadzanej corocznie analizy wyników diagnozy potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka[1]. Głównym celem jego realizacji jest kształtowanie właściwych postaw uczniów i przyjaznego klimatu szkoły. Jest tu zatem miejsce na odpowiednie zaplanowanie działań zarówno edukacyjnych – wpływ zachowań przemocowych na zdrowie psychiczne dziecka, informacyjnych – prawne uwarunkowania konsekwencji takich zachowań, czy profilaktycznych – do zastosowania na danej grupie odbiorców. Za diagnozę odpowiedzialny jest dyrektor szkoły albo upoważniony przez niego pracownik, dlatego, w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025, Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało do wykorzystania narzędzie informatyczne, które w tej diagnozie wesprze szkoły. Podstawą narzędzia są ankiety opracowane przez zespół ekspertów. Do zespołu, który opracował narzędzia należą: Robert Porzak, Krzysztof Ostaszewski, Jacek Pyżalski, Jakub Kołodziejczyk, Wiesław Poleszak, Grzegorz Kata. Eksperci, którzy opracowali ankiety to osoby reprezentujące różne ośrodki naukowe i specjalizujący się w różnych zagadnieniach wychowania i profilaktyki. Ich doświadczenie badawcze i zawodowe przełożyło się na opracowanie ankiet. Są one wynikiem wielu dyskusji panelowych i analizy najnowszych doniesień naukowych z całego świata. Każde pytanie w ankietach jest uzasadnione potwierdzonymi badaniami naukowymi i wynika z kanonu wiedzy na temat wychowania i profilaktyki. Jednakże najważniejszą rzeczą w korzystaniu z nich jest wyjątkowa troska o zasady etyki badań, a zwłaszcza anonimowość wyników. Realizowany w każdej szkole program wychowawczo-profilaktyczny powinien uwzględniać działania skierowane do uczniów, które mają za zadanie kształtować zasady współżycia społecznego i tolerancji w szczególności: poszanowanie godności drugiego człowieka, odpowiedzialność za własne decyzje i wybory, zaufanie oraz przestrzeganie praw ucznia. Program wychowawczo-profilaktyczny uchwala rada rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną. Wobec tego rodzice mają istotny wpływ na działania wychowawczo-profilaktyczne realizowane w szkole oraz na inne programy, projekty, przedsięwzięcia i inicjatywy, także te realizowane we współpracy z organizacjami pozarządowymi. Szkoła, stwarzając przyjazne i bezpieczne środowisko uczenia się, dostarczając pozytywnych wzorców zachowań i okazji do doświadczenia sukcesu, a także, okazując uczniowi swój szacunek, uruchamia tym samym bardzo ważne czynniki chroniące. Młodzi ludzie z problemami, doświadczający opieki i wsparcia w środowisku szkolnym, rzadziej demonstrują zachowania aspołeczne, w tym przemocowe. Sprawa walki z hejtem tzw. nielegalnych grup „szon patroli” jeżeli wystąpi w środowisku szkolnym powinna zostać eliminowana na bieżąco. Jest to działalność niedozwolona, za którą uczniowie mogą ponieść kary określone w statucie szkoły. Nie wolno nikogo dyskryminować. 12 września 2024 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałą Politykę Cyfrowej Transformacji Edukacji (PCTE), która ma charakter programu i dokumentu strategicznego, wyznaczającego ramy polityki państwa i działań podejmowanych w obszarze cyfryzacji edukacji w perspektywie krótko, średnio oraz długoterminowej. PCTE wskazuje na niezbędne działania, które powinny zostać podjęte dla pełnego urzeczywistnienia wizji nakreślonej w podstawie programowej kształcenia ogólnego, w dokumentach unijnych i w innych dokumentach, w celu przygotowania kolejnych pokoleń obywateli do wyzwań społeczeństwa cyfrowego związanych z rozwojem informatyki i technologii cyfrowej. Opisuje także działania niezbędne do przeprowadzenia cyfrowej transformacji edukacji w obliczu rewolucji cyfrowej. W transformacji cyfrowej szkół bardzo ważną rolę pełnią inicjatywy skoncentrowane na zapewnieniu odpowiedniej higieny cyfrowej oraz bezpiecznym korzystaniu z komputera i Internetu. PCTE stwierdza jednoznacznie, że bezpieczne korzystanie z mediów i informacji, przeciwdziałanie dezinformacji oraz znajomość zasad bezpieczeństwa, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z zasobów edukacyjnych oraz urządzeń cyfrowych są kluczowymi zagadnieniami nie tylko w odniesieniu do uczniów, ale również nauczycieli i innych pracowników szkół. Zagadnieniu cyberbezpieczeństwa poświęcono osobny rozdział w dokumencie – Cyfrowe bezpieczeństwo, w którym wskazano, że celem działań w obszarze edukacji jest sprawienie, by użytkownik Internetu rozumiał i krytycznie oceniał różne aspekty mediów i kontekstów medialnych oraz tworzenia komunikacji w różnych kontekstach, świadomie korzystał np. z komunikatorów, platform elektronicznych, portali społecznościowych oraz miał świadomość zagrożeń związanych z dostępem do określonych treści, a także istnienia narzędzi ograniczających ich dostępność. Wśród wskazanych w PCTE działań do zrealizowania w obszarze cyfrowego bezpieczeństwa można wymienić: Wspieranie nauczania o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie. Opracowanie wytycznych dla nauczycieli i ram kompetencji uczniów w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Opracowanie zasad systematycznego przeprowadzenia szkoleń dla nauczycieli i rodziców w zakresie cyberbezpieczeństwa. Ponadto w ramach szkoleń dla nauczycieli realizowanych ze środków europejskich zarówno Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak i Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego w 2025 r. i kolejnych latach będą realizowane szkolenia dla nauczycieli z zakresu umiejętności cyfrowych. Planowane jest przeszkolenie ponad 100 tys. nauczycieli z umiejętności cyfrowych o różnym stopniu zaawansowania. Wszystkie szkolenia oparte są o wypracowane przez MEN standardy kompetencji cyfrowych nauczycieli, które obejmują m. in. kwestie związane z przepisami prawa i zasadami bezpieczeństwa dotyczącymi korzystania z zasobów dostępnych w sieci oraz zagrożeniami. Od 1 września 2025 r. Minister Edukacji wprowadziła do szkół nowy, nieobowiązkowy przedmiot edukacja zdrowotna, który traktuje zdrowie człowieka w sposób kompleksowy, uwzględniając zagadnienia zdrowia psychicznego, fizycznego, a także kwestie zdrowego odżywiania, profilaktyki czy problemu uzależnień. Ważnym komponentem edukacji zdrowotnej są działy: Zdrowie psychiczne oraz Internet i profilaktyka uzależnień, które poruszają tematykę dbania o dobrostan psychiczny i emocjonalny, jak również ochrony i przeciwdziałania uzależnieniom. Są to m.in. zagadnienia z zakresu: przestrzegania zasad higieny cyfrowej; zagrożeń wynikających z niewłaściwego używania technologii informacyjno–komunikacyjnych, w tym cyberprzemocy, hejtu, mowy nienawiści, kreowania cyberrzeczywistości, uzależnienia od Internetu i gier komputerowych oraz niebezpiecznych kontaktów w sieci, m.in. uwodzenia w sieci (grooming); zagrożeń związanych z zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tym alkoholu, wyrobów tytoniowych, napojów energetyzujących; sposobów reagowania w sytuacjach występowania zagrożeń związanych z korzystaniem z Internetu i zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tym ze spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, spożywaniem napojów energetyzujących, a także sposobów uzyskania pomocy specjalistycznej w tym zakresie. Ponadto szkoły i placówki mogą korzystać z Systemu Rekomendacji Programów Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego[2], prowadzonego przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, Ośrodek Rozwoju Edukacji oraz Instytut Psychiatrii i Neurologii. System ma zapewniać wysoką jakość realizacji, dlatego każdy program posiada scenariusze, trwa odpowiednią ilość czasu, wskazuje podstawy naukowe, czynniki ryzyka i czynniki chroniące, skuteczne strategie profilaktyczne, proponowane materiały oraz system szkoleń dla realizatorów. Programy są badane pod kątem spełnienia standardów – szczegółowych wymagań odnoszących się do jakości programu jako całości, a także poszczególnych etapów jego realizacji, tj. etapu diagnozy i oceny potrzeb, wyboru grupy docelowej, planowania celów i sposobów ich realizacji, zapewnienia jakości realizacji oraz monitorowania i oceny efektów programu w trakcie ewaluacji. Dostrzegając potrzebę podjęcia pilnych działań w zakresie profilaktyki agresji i przemocy wśród uczniów i uczennic, Ministerstwo Edukacji Narodowej w 2025 r. zorganizowało: Tydzień o budowaniu relacji – dla przedszkoli, Tydzień o przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej – dla szkół podstawowych, ponadpodstawowych i placówek oświatowych. Akcja informacyjno-edukacyjna miała podkreślić znaczenie dialogu opartego na wzajemnym szacunku, komunikacji przeprowadzanej w atmosferze empatii i życzliwości oraz konieczności podjęcia inicjatyw wspierających rozwój emocjonalny i społeczny uczniów. W ramach przedsięwzięcia zostały przesłane do wszystkich szkół materiały edukacyjne w celu wsparcia placówek w realizacji aktywności nt. profilaktyki przemocy na podstawie informacji opartych na naukowych podstawach i o wysokiej jakości. Materiały zostały dostosowane do potrzeb i etapu rozwojowego uczniów i uczennic. W ramach przedsięwzięcia 1 października 2025 r. odbyła się debata międzyresortowa, podczas której zebrano rekomendacje w obszarze prewencji zachowań agresywnych wśród uczniów i uczennic oraz podpisano Pakt na rzecz przeciwdziałania przemocy rówieśniczej. Pakt stanowi wspólną deklarację budowania środowiska szkolnego wolnego od przemocy, nienawiści i wykluczenia, podkreślając fundamentalne prawo każdego dziecka do dorastania w świecie opartym na empatii, dialogu i wzajemnym szacunku. Sygnatariusze zobowiązali się do natychmiastowego reagowania na krzywdę, wspierania osób doświadczających niesprawiedliwości oraz wspólnego działania na rzecz tworzenia bezpiecznych i przyjaznych szkół oraz przedszkoli. Z ramienia Ministerstwa Edukacji Narodowej Pakt podpisała Pełnomocniczka Ministra Edukacji ds. zdrowia psychicznego uczniów. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji reprezentowała Sekretarz Stanu Magdalena Roguska. Pozostałe instytucje reprezentowali przedstawiciele Państwowej Komisji do Spraw Przeciwdziałania Wykorzystaniu Seksualnemu Małoletnich, Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości, Komendy Głównej Policji, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, Ministerstwa Zdrowia, Centrum Edukacji Artystycznej podlegającego Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ośrodka Rozwoju Edukacji. Ponadto swoje podpisy złożyli kuratorzy oświaty, którzy uczestniczyli w wydarzeniu w formie stacjonarnej. W ramach przedsięwzięcia 3 października 2025 r. odbyła się debata w Ośrodku Rozwoju Edukacji z udziałem przedstawicieli NGO, Młodzieżowych Sejmików i Związków Zawodowych. Uczestnicy wydarzenia opracowali rekomendacje, które zostaną uwzględnione podczas projektowania zmian legislacyjnych w zakresie przeciwdziałania przemocy rówieśniczej w szkołach i placówkach. Warto podkreślić, że Minister Edukacji w latach 2021-2025 w ramach Narodowego Programu Zdrowia realizował we współpracy z organizacjami pozarządowymi projekty z zakresu zdrowia publicznego, w tym pn.: Pozytywny klimat szkoły (2021-2023); Pozytywna szkoła (2022-2024); Wolontariat na rzecz wsparcia rówieśniczego w ochronie zdrowia psychicznego dzieci i uczniów (2023-2025); Zobacz emocje (2024-2025); Przedmiotem konkursu jest zadanie polegające na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach programów z zakresu psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę na temat funkcjonowania umysłu i emocji oraz uczy się skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami. W wyniku wdrożonych w szkołach i placówkach programów ma nastąpić: Poprawa samopoczucia i dobrostanu psychicznego: poznanie siebie i swoich reakcji emocjonalnych, które pozwolą zrozumieć potrzeby i ograniczenia. Radzenie sobie z trudnościami: umiejętne wykorzystanie narzędzi do skutecznego radzenia sobie z symptomami kryzysu, stresu, lęku, itp. Poprawa relacji interpersonalnych: nauka pozytywnej komunikacji, budowanie zdrowych relacji oraz rozwój empatii i troski o innych. Zapobieganie stygmatyzacji: prewencja i zmniejszenie liczby zachowań negatywnych związanych z odbiorem u siebie i innych objawów zaburzeń zdrowia psychicznego i korzystanie z pomocy specjalistycznej jako wynik edukacji na temat zdrowia psychicznego. Programy uwzględniają szkolenia dla uczniów, ich rodziców, nauczycieli i dyrektorów szkół i placówek z zakresu: elementów psychologii i rozpoznawania emocji, radzenia sobie w sytuacjach problemowych, kształtowania postaw prozdrowotnych, zapobiegania stygmatyzacji osób w kryzysie psychicznym. Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej (2025) - realizacja projektów edukacyjnych; Przedmiotem konkursu jest zadanie polegające na przygotowaniu i przeprowadzeniu – projektu edukacyjnego, który składa się z modułów: „dobre praktyki”: upowszechnienie ciekawych i skutecznych projektów/programów zrealizowanych w szkołach i placówkach od 2021 r., o tematyce przeciwdziałania przemocy rówieśniczej jako elementu profilaktyki uniwersalnej, w ramach której nabywa się wiedzę oraz kształtuje postawy i zachowania szacunku do innych, empatii i tworzenia przyjaznego klimatu w szkole i placówce; „debata”: dyskusja w gronie ekspertów nad aktualnymi wynikami badań z zakresu zdrowia publicznego, zdrowia psychicznego, profilaktyki uzależnień w kontekście przeciwdziałania przemocy rówieśniczej oraz strategiami poprawy. W wyniku realizacji zadania projekty edukacyjne zostaną zaprezentowane społeczności na poziomie lokalnym, regionalnym lub ogólnopolskim. Ewaluacja ww. programów będzie dostępna po zakończeniu ich realizacji, tj. po 31 grudnia 2025 r. Powyższe programy realizowane w szkołach z zakresu profilaktyki uniwersalnej mają na celu naukę empatii, rozumienie różnorodności oraz szkód jakie wywołują działania agresywne, przemocowe, dyskryminacyjne czy stygmatyzujące. Jednocześnie upowszechniane w lokalnych społecznościach często mają większe oddziaływanie niż centralne kampanie społeczne. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] Art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.). [2] www.programyrekomendowane.pl