Interpelacja nr 12814
Interpelacja w sprawie wsparcia opiekunów usamodzielnienia w pieczy zastępczej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wsparcia opiekunów usamodzielnienia w pieczy zastępczej
Interpelacja nr 12814
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia opiekunów usamodzielnienia w pieczy zastępczej
Zgłaszający: Barbara Dolniak
Data wpływu: 09-10-2025
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pani Minister z interpelacją poselską w sprawie wsparcia opiekunów usamodzielnienia w pieczy zastępczej.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zakłada, że wychowanek ma prawo wskazać opiekuna usamodzielnienia i to może być na przykład pracownik PCPR-u, MOPS-u czy jakaś zaprzyjaźniona osoba dorosła, która przygotuje go do wyjścia z placówki czy rodziny zastępczej. Na zostanie opiekunem usamodzielnienia trzeba wyrazić zgodę. W Polsce przygotowujący się do opuszczenia placówki wychowanek wspólnie z opiekunem, co najmniej na miesiąc przed osiągnięciem pełnoletności, musi przygotować tzw. indywidualny program usamodzielnienia. Wychowanek musi rozważyć, gdzie będzie mieszkał, uczył się, pracował, jak będzie dalej żyć.
W praktyce osoby pełniące tę funkcję odgrywają bardzo istotną rolę w procesie usamodzielnienia, często wspierając wychowanka w decyzjach dotyczących edukacji, pracy czy samodzielnego życia. Jednocześnie opiekunowie wskazują, że przydatne byłoby dodatkowe wsparcie w formie szkoleń, superwizji i doradztwa psychologicznego, zwłaszcza w sytuacjach trudnych emocjonalnie, które mogą pojawić się w procesie usamodzielnienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo ma w planach wprowadzenie systemu szkoleń i wsparcia dla opiekunów usamodzielnienia?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie narzędzi i procedur wspierających pracę opiekuna, w tym metod wzmacniania kompetencji wychowanka i przygotowania go do samodzielnego życia?
Interpelacja nr 12814
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia opiekunów usamodzielnienia w pieczy zastępczej
Zgłaszający: Barbara Dolniak
Data wpływu: 09-10-2025
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pani Minister z interpelacją poselską w sprawie wsparcia opiekunów usamodzielnienia w pieczy zastępczej.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zakłada, że wychowanek ma prawo wskazać opiekuna usamodzielnienia i to może być na przykład pracownik PCPR-u, MOPS-u czy jakaś zaprzyjaźniona osoba dorosła, która przygotuje go do wyjścia z placówki czy rodziny zastępczej. Na zostanie opiekunem usamodzielnienia trzeba wyrazić zgodę. W Polsce przygotowujący się do opuszczenia placówki wychowanek wspólnie z opiekunem, co najmniej na miesiąc przed osiągnięciem pełnoletności, musi przygotować tzw. indywidualny program usamodzielnienia. Wychowanek musi rozważyć, gdzie będzie mieszkał, uczył się, pracował, jak będzie dalej żyć.
W praktyce osoby pełniące tę funkcję odgrywają bardzo istotną rolę w procesie usamodzielnienia, często wspierając wychowanka w decyzjach dotyczących edukacji, pracy czy samodzielnego życia. Jednocześnie opiekunowie wskazują, że przydatne byłoby dodatkowe wsparcie w formie szkoleń, superwizji i doradztwa psychologicznego, zwłaszcza w sytuacjach trudnych emocjonalnie, które mogą pojawić się w procesie usamodzielnienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo ma w planach wprowadzenie systemu szkoleń i wsparcia dla opiekunów usamodzielnienia?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie narzędzi i procedur wspierających pracę opiekuna, w tym metod wzmacniania kompetencji wychowanka i przygotowania go do samodzielnego życia?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4313 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.526.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12814 Pani Posłanki Barbary Dolniak, w sprawie wsparcia
opiekunów usamodzielnienia w pieczy zastępczej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Organizowanie wsparcia i udzielanie go osobom usamodzielnianym, które opuszczają
rodziny zastępcze, rodzinne domy dziecka oraz placówki opiekuńczo-wychowawcze
i regionalne placówki opiekuńczo-wychowawcze, stanowi, zgodnie z ustawą z dnia 9 czerwca
2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej1, zadanie własne powiatu.
W świetle przepisów wskazanej ustawy pełnoletni wychowanek pieczy zastępczej może
uzyskać pomoc w usamodzielnieniu.
Warunkiem przyznania pomocy wymienionej w art. 140 ustawy o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej jest opracowywanie indywidualnego programu
usamodzielnienia przez osobę usamodzielnianą wspólnie z opiekunem usamodzielnienia.
Opiekun usamodzielnienia jest wskazywany co najmniej rok przed uzyskaniem pełnoletności
przez osobę usamodzielnianą, natomiast co najmniej na miesiąc przed uzyskaniem
pełnoletności przedstawia się kierownikowi powiatowego centrum pomocy rodzinie
indywidualny program usamodzielnienia, który musi być przez niego zatwierdzony. W planie
tym określony musi zostać zakres współdziałania opiekuna z osoba usamodzielnianą. Na
końcu procesu usamodzielnienia dokonywana jest jego ocena.
W obecnym systemie pieczy zastępczej opiekun usamodzielnienia to jedyna osoba, która
poza pomocą w wypełnianiu obowiązków związanych z usamodzielnieniem i samodzielnym
funkcjonowaniem może udzielić młodemu człowiekowi, znajdującemu się na końcu tego
procesu, wsparcia emocjonalnego i społecznego. Wymaga to umiejętności nawiązania
i utrzymania bliskiej więzi z wychowankiem, który nieraz boryka się z różnego rodzaju
problemami.
Warunkiem profesjonalizacji takiej pomocy jest udzielenie opiekunowi należytego wsparcia
w wykonywaniu związanych z jej świadczeniem zadań. Oprócz opiekuna, wychowanka
powinni wspierać inni specjaliści np. psycholog, doradca zawodowy i prawnik. Ważne jest też
zapewnienie dostępu do szkoleń i kursów podnoszących kompetencje opiekunów
usamodzielnienia.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie określa narzędzi
i procedur wspierających prace opiekuna usamodzielnienia - w tym metod efektywnego
podnoszenia kompetencji wychowanka i przygotowania go do prowadzenia samodzielnego
życia. Inicjatywa jest w tym zakresie pozostawiona jest podmiotom zobowiązanym do
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 49 z póź.zm., dalej: ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zorganizowania pieczy zastępczej. Należy zauważyć, że zbyt daleko idąca standaryzacja
w niektórych przypadkach może uniemożliwić kreowanie indywidualnych rozwiązań przez
powiat.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje wprowadzenie
zmian w systemie pieczy zastępczej w zakresie profesjonalizacji usamodzielnień, poprzez
zatrudnienie opiekunów usamodzielnień dla wychowanków instytucjonalnej pieczy
zastępczej i ustalenie poziomu wypłacanego im za opiekę nad każdym wychowankiem
wynagrodzenia. Proponowana jest zmiana postanowień ustawy, tak, by proces
usamodzielnienia rozpoczynał się po ukończeniu 16 roku życia. Projekt nowelizacji
przewiduje zindywidualizowanie diagnozy sytuacji wychowanka przed rozpoczęciem
usamodzielnienia oraz ocenę efektywności procesu usamodzielnienia po jego zakończeniu,
a także zwiększenie świadczenia na kontynuowanie nauki. W nowelizacji przewidziano
również obowiązek zagwarantowania odpowiedniego szkolenia opiekunów usamodzielnień
w celu należytego przygotowania ich do powierzanej im roli.
Wspomniana nowelizacja oczekuje na wpis do wykazu prac legislacyjnych Rządu. Po
uzyskaniu wpisu, planowane jest poddanie projektowanych przepisów konsultacjom
społecznym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.526.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12814 Pani Posłanki Barbary Dolniak, w sprawie wsparcia
opiekunów usamodzielnienia w pieczy zastępczej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Organizowanie wsparcia i udzielanie go osobom usamodzielnianym, które opuszczają
rodziny zastępcze, rodzinne domy dziecka oraz placówki opiekuńczo-wychowawcze
i regionalne placówki opiekuńczo-wychowawcze, stanowi, zgodnie z ustawą z dnia 9 czerwca
2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej1, zadanie własne powiatu.
W świetle przepisów wskazanej ustawy pełnoletni wychowanek pieczy zastępczej może
uzyskać pomoc w usamodzielnieniu.
Warunkiem przyznania pomocy wymienionej w art. 140 ustawy o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej jest opracowywanie indywidualnego programu
usamodzielnienia przez osobę usamodzielnianą wspólnie z opiekunem usamodzielnienia.
Opiekun usamodzielnienia jest wskazywany co najmniej rok przed uzyskaniem pełnoletności
przez osobę usamodzielnianą, natomiast co najmniej na miesiąc przed uzyskaniem
pełnoletności przedstawia się kierownikowi powiatowego centrum pomocy rodzinie
indywidualny program usamodzielnienia, który musi być przez niego zatwierdzony. W planie
tym określony musi zostać zakres współdziałania opiekuna z osoba usamodzielnianą. Na
końcu procesu usamodzielnienia dokonywana jest jego ocena.
W obecnym systemie pieczy zastępczej opiekun usamodzielnienia to jedyna osoba, która
poza pomocą w wypełnianiu obowiązków związanych z usamodzielnieniem i samodzielnym
funkcjonowaniem może udzielić młodemu człowiekowi, znajdującemu się na końcu tego
procesu, wsparcia emocjonalnego i społecznego. Wymaga to umiejętności nawiązania
i utrzymania bliskiej więzi z wychowankiem, który nieraz boryka się z różnego rodzaju
problemami.
Warunkiem profesjonalizacji takiej pomocy jest udzielenie opiekunowi należytego wsparcia
w wykonywaniu związanych z jej świadczeniem zadań. Oprócz opiekuna, wychowanka
powinni wspierać inni specjaliści np. psycholog, doradca zawodowy i prawnik. Ważne jest też
zapewnienie dostępu do szkoleń i kursów podnoszących kompetencje opiekunów
usamodzielnienia.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie określa narzędzi
i procedur wspierających prace opiekuna usamodzielnienia - w tym metod efektywnego
podnoszenia kompetencji wychowanka i przygotowania go do prowadzenia samodzielnego
życia. Inicjatywa jest w tym zakresie pozostawiona jest podmiotom zobowiązanym do
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 49 z póź.zm., dalej: ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zorganizowania pieczy zastępczej. Należy zauważyć, że zbyt daleko idąca standaryzacja
w niektórych przypadkach może uniemożliwić kreowanie indywidualnych rozwiązań przez
powiat.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje wprowadzenie
zmian w systemie pieczy zastępczej w zakresie profesjonalizacji usamodzielnień, poprzez
zatrudnienie opiekunów usamodzielnień dla wychowanków instytucjonalnej pieczy
zastępczej i ustalenie poziomu wypłacanego im za opiekę nad każdym wychowankiem
wynagrodzenia. Proponowana jest zmiana postanowień ustawy, tak, by proces
usamodzielnienia rozpoczynał się po ukończeniu 16 roku życia. Projekt nowelizacji
przewiduje zindywidualizowanie diagnozy sytuacji wychowanka przed rozpoczęciem
usamodzielnienia oraz ocenę efektywności procesu usamodzielnienia po jego zakończeniu,
a także zwiększenie świadczenia na kontynuowanie nauki. W nowelizacji przewidziano
również obowiązek zagwarantowania odpowiedniego szkolenia opiekunów usamodzielnień
w celu należytego przygotowania ich do powierzanej im roli.
Wspomniana nowelizacja oczekuje na wpis do wykazu prac legislacyjnych Rządu. Po
uzyskaniu wpisu, planowane jest poddanie projektowanych przepisów konsultacjom
społecznym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --