Interpelacja nr 12806
Interpelacja w sprawie zmiany założeń dotyczących dofinansowania warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów aktywności zawodowej (ZAZ)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmiany założeń dotyczących dofinansowania warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów aktywności zawodowej (ZAZ)
Interpelacja nr 12806
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zmiany założeń dotyczących dofinansowania warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów aktywności zawodowej (ZAZ)
Zgłaszający: Jolanta Zięba-Gzik
Data wpływu: 09-10-2025
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z interpelacją w związku ze zmianą założeń dotyczących dofinansowania warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów aktywności zawodowej (ZAZ), które zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami miały otrzymać wyższe wsparcie finansowe już w 2024 roku.
Pierwotnie planowane zmiany miały na celu poprawę warunków pracy osób zatrudnionych w tych placówkach, a także umożliwienie dalszego rozwoju jednostek, które pełnią niezwykle istotną rolę w procesie aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami. Niestety, jak wynika z decyzji Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, podjęto decyzję o zmianie projektu rozporządzenia i wycofano się z zapowiadanego wyższego dofinansowania na rok 2024, przesuwając jego realizację na rok 2025 oraz lata kolejne.
Decyzja ta spotkała się z dużym rozczarowaniem ze strony prowadzących WTZ i ZAZ, którzy liczyli na zwiększenie środków finansowych już w 2024 roku, co pozwoliłoby im sprostać rosnącym kosztom działalności - w tym przede wszystkim wyższym wynagrodzeniom wynikającym z podwyżki płacy minimalnej. Warto podkreślić, że placówki te obejmują wsparciem osoby z niepełnosprawnościami, w tym o znacznym oraz umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które często nie są w stanie podjąć zatrudnienia na pełen etat. Osoby te wymagają specjalistycznej opieki oraz indywidualnego wsparcia, co generuje dodatkowe koszty po stronie placówek.
Zmiana w projekcie rozporządzenia, polegająca na przesunięciu terminu wprowadzenia wyższego dofinansowania, doprowadziła do trudnej sytuacji finansowej wielu WTZ i ZAZ, które zmagają się z rosnącymi kosztami utrzymania, opłatami za media oraz koniecznością zapewnienia odpowiednich wynagrodzeń dla pracowników. Brak zapowiadanego wsparcia finansowego w 2024 roku odebrał nadzieję na poprawę warunków pracy i stabilności funkcjonowania tych instytucji.
Trzeba zaznaczyć, że pracownicy warsztatów terapii zajęciowej i zakładów aktywności zawodowej wykonują niezwykle ważną i wymagającą pracę, która ma kluczowe znaczenie dla społecznej i zawodowej integracji osób z niepełnosprawnościami. Zmiana decyzji ministerstwa nie tylko utrudniła funkcjonowanie tych placówek, ale również pogłębiła poczucie, że ich praca nie jest należycie doceniana.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie działania Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmie, aby zrekompensować placówkom WTZ i ZAZ brak wyższego dofinansowania w 2024 roku, zwłaszcza w kontekście rosnących kosztów utrzymania oraz wzrostu wynagrodzenia minimalnego?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie innych form wsparcia finansowego dla placówek WTZ i ZAZ w 2026 roku, które mogłyby złagodzić skutki braku wyższych dopłat - na przykład poprzez dotacje celowe, programy wsparcia infrastrukturalnego lub dopłaty do zatrudnienia?
Jakie działania planuje ministerstwo w celu zwiększenia transparentności procesu podejmowania decyzji dotyczących dofinansowania WTZ i ZAZ, aby w przyszłości uniknąć sytuacji, w których placówki zostają bez wsparcia mimo wcześniejszych zapowiedzi?
W jaki sposób ministerstwo planuje wspierać długofalowy rozwój oraz stabilność finansową warsztatów terapii zajęciowej i zakładów aktywności zawodowej, biorąc pod uwagę ich istotną rolę w aktywizacji osób z niepełnosprawnościami i potrzebę dostosowania systemu finansowania do realnych kosztów funkcjonowania?
Z poważaniem
Jolanta Zięba-Gzik
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 12806
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zmiany założeń dotyczących dofinansowania warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów aktywności zawodowej (ZAZ)
Zgłaszający: Jolanta Zięba-Gzik
Data wpływu: 09-10-2025
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z interpelacją w związku ze zmianą założeń dotyczących dofinansowania warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów aktywności zawodowej (ZAZ), które zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami miały otrzymać wyższe wsparcie finansowe już w 2024 roku.
Pierwotnie planowane zmiany miały na celu poprawę warunków pracy osób zatrudnionych w tych placówkach, a także umożliwienie dalszego rozwoju jednostek, które pełnią niezwykle istotną rolę w procesie aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami. Niestety, jak wynika z decyzji Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, podjęto decyzję o zmianie projektu rozporządzenia i wycofano się z zapowiadanego wyższego dofinansowania na rok 2024, przesuwając jego realizację na rok 2025 oraz lata kolejne.
Decyzja ta spotkała się z dużym rozczarowaniem ze strony prowadzących WTZ i ZAZ, którzy liczyli na zwiększenie środków finansowych już w 2024 roku, co pozwoliłoby im sprostać rosnącym kosztom działalności - w tym przede wszystkim wyższym wynagrodzeniom wynikającym z podwyżki płacy minimalnej. Warto podkreślić, że placówki te obejmują wsparciem osoby z niepełnosprawnościami, w tym o znacznym oraz umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które często nie są w stanie podjąć zatrudnienia na pełen etat. Osoby te wymagają specjalistycznej opieki oraz indywidualnego wsparcia, co generuje dodatkowe koszty po stronie placówek.
Zmiana w projekcie rozporządzenia, polegająca na przesunięciu terminu wprowadzenia wyższego dofinansowania, doprowadziła do trudnej sytuacji finansowej wielu WTZ i ZAZ, które zmagają się z rosnącymi kosztami utrzymania, opłatami za media oraz koniecznością zapewnienia odpowiednich wynagrodzeń dla pracowników. Brak zapowiadanego wsparcia finansowego w 2024 roku odebrał nadzieję na poprawę warunków pracy i stabilności funkcjonowania tych instytucji.
Trzeba zaznaczyć, że pracownicy warsztatów terapii zajęciowej i zakładów aktywności zawodowej wykonują niezwykle ważną i wymagającą pracę, która ma kluczowe znaczenie dla społecznej i zawodowej integracji osób z niepełnosprawnościami. Zmiana decyzji ministerstwa nie tylko utrudniła funkcjonowanie tych placówek, ale również pogłębiła poczucie, że ich praca nie jest należycie doceniana.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie działania Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmie, aby zrekompensować placówkom WTZ i ZAZ brak wyższego dofinansowania w 2024 roku, zwłaszcza w kontekście rosnących kosztów utrzymania oraz wzrostu wynagrodzenia minimalnego?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie innych form wsparcia finansowego dla placówek WTZ i ZAZ w 2026 roku, które mogłyby złagodzić skutki braku wyższych dopłat - na przykład poprzez dotacje celowe, programy wsparcia infrastrukturalnego lub dopłaty do zatrudnienia?
Jakie działania planuje ministerstwo w celu zwiększenia transparentności procesu podejmowania decyzji dotyczących dofinansowania WTZ i ZAZ, aby w przyszłości uniknąć sytuacji, w których placówki zostają bez wsparcia mimo wcześniejszych zapowiedzi?
W jaki sposób ministerstwo planuje wspierać długofalowy rozwój oraz stabilność finansową warsztatów terapii zajęciowej i zakładów aktywności zawodowej, biorąc pod uwagę ich istotną rolę w aktywizacji osób z niepełnosprawnościami i potrzebę dostosowania systemu finansowania do realnych kosztów funkcjonowania?
Z poważaniem
Jolanta Zięba-Gzik
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12633 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.523.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12806 Pani Posłanki Jolanty Zięby-Gzik, w sprawie zmiany
założeń dotyczących dofinansowania warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów
aktywności zawodowej (ZAZ), proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zwiększenie aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami należy do celów,
którym obecny rząd, a w szczególności Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, przyznaje status priorytetu. Na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.
z 2025 r. poz. 913 ze zm.) zarówno osoby z niepełnosprawnościami, jak i te zatrudniające
takich pracowników, mają możliwość skorzystania z instrumentów motywujących
pracodawców do zatrudniania pracowników z niepełnosprawnościami.
Obecnie prowadzone są prace nad nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13
maja 2003 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz.U.
z 2019 r. poz. 1605, z późn. zm.). Celem nowelizacji rozporządzenia jest zwiększenie
dofinansowania:
– rocznego pobytu jednej osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub
umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zatrudnionej w zakładzie aktywności
zawodowej;
– rocznego pobytu jednego uczestnika w warsztacie terapii zajęciowej.
Planowane jest podwyższenie kwoty dofinansowania kosztów rocznego pobytu jednej
osoby z niepełnosprawnościami, zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia
niepełnosprawności i zatrudnionej w zakładzie aktywności zawodowej, o 1000 zł. Kwota
dofinansowania od 1 stycznia 2026 r. będzie zatem wynosiła 39 tys. zł.
Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 29 ustawy o rehabilitacji zakłady aktywności
zawodowej to wyodrębnione organizacyjnie i finansowo jednostki utworzone przez gminę,
powiat, fundację, stowarzyszenie lub inną organizację społeczną, której statutowym
zadaniem jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych. W jednostkach
tego typu zatrudnia się co najmniej 70% pracowników z niepełnosprawnościami zaliczonych
do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, u których stwierdzono
autyzm, upośledzenie umysłowe lub chorobę psychiczną, w tym osoby, w stosunku do
których rada programowa warsztatu terapii zajęciowej zajęła stanowisko uzasadniające
podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej w warunkach pracy
chronionej. Zakłady aktywności zawodowej korzystają z dofinansowań do wynagrodzeń
pracowników niepełnosprawnych.
Trzeba podkreślić, że celem funkcjonowania zakładów aktywności zawodowej jest
rehabilitacja osób z niepełnosprawnościami, a cały zysk z działalności gospodarczej tych
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
placówek, polegającej na wytwarzaniu towarów i świadczeniu usług, jest reinwestowany na
cele rehabilitacji oraz reintegracji zatrudnionych w nich pracowników.
Projektowana zmiana wychodzi naprzeciw oczekiwaniom przedstawicieli ZAZ, którzy
wskazywali, że wzrost płacy minimalnej powoduje, iż kwota dofinansowania nie pokrywa
wszystkich kosztów działalności wspomnianych jednostek. Wspomniana zmiana powinna
wpłynąć też na zwiększenie wynagrodzeń wypłacanych osobom zatrudnionym,
zmniejszając problemy związane z rotacją pracowników będących specjalistami z zakresu
rehabilitacji i nauki zawodu.
Podobnie jak w przypadku ZAZ, przedstawiciele WTZ podnosili, że dotychczasowa
wysokość dofinansowania nie pokrywa wszystkich kosztów działalności warsztatów.
Podwyższenie dofinansowania rocznego pobytu uczestnika w warsztacie terapii zajęciowej
w ramach omawianego projektu rozporządzenia ma wynieść 3 300 zł (z 35 196 zł w 2025
r. do 38 496 zł w 2026 r. i w latach kolejnych).
Wskazane zwiększenie proponowanych kwot dofinansowania wynika zarówno z oczekiwań
formułowanych przez przedstawicieli zakładów aktywności zawodowej oraz warsztatów
terapii zajęciowej, jak i z możliwości finansowych Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych (dalej „PFRON”). Należy podkreślić, że przewidując skutki
projektowanych rozwiązań PFRON wziął pod uwagę spodziewane zwiększenie liczby osób
zatrudnionych w zakładach aktywności zawodowej i uczestników warsztatów terapii
zawodowej, jak również skutki finansowe zwiększenia kwoty dofinansowań.
Wspomniane rozwiązania finansowane będą w ramach wydatków PFRON zaplanowanych
w rocznym planie finansowym funduszu. Zabezpieczono już środki na pokrycie kosztów
obsługi zadań realizowanych przez samorządy (zgodnie z § 7 rozporządzenia z dnia 13 maja
2003 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym) po wejściu w życie
przepisów zaproponowanych w nowelizacji omawianego projektu rozporządzenia. Obecnie
projekt oczekuje na skierowanie do uzgodnień zewnętrznych.
Odnosząc się wprost do zadanych przez Panią Posłankę pytań informuję, że nie są obecnie
prowadzone prace mające na celu rekompensatę ZAZ i WTZ braku wyższego
dofinansowania w 2024 roku.
Należy wyjaśnić, ze zróżnicowanie wysokości przyrostu dofinansowania wg algorytmu na
jedną osobę zatrudnioną w ZAZ w stosunku do jednego uczestnika WTZ wynika z faktu, że
ZAZ korzystają również z dofinansowania udzielonego przez PFRON do wynagrodzeń osób
niepełnosprawnych - zgodnie z art. 26a ustawy o rehabilitacji - oraz ze środków
wypracowanych z działalności wytwórczej lub usługowej, tj. ze sprzedaży wyrobów lub
usług.
Warto przy tym wspomnieć, że PFRON wspomaga ZAZ i WTZ również poprzez programy
takie jak:
1. „Program wyrównywania różnic między regionami III”, na gruncie którego realizowane
jest wsparcie dla projektów mających na celu:
a) tworzenie warsztatów terapii zajęciowej poprzez finansowanie części kosztów
utworzenia nowego WTZ w powiecie, na terenie którego nie funkcjonowała
wcześniej żadna placówka tego typu;
b) przeciwdziałanie degradacji infrastruktury istniejących WTZ, środowiskowych
domów samopomocy (ŚDS) lub ZAZ poprzez sfinansowanie części kosztów ich
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
remontu albo modernizacji (prace adaptacyjne, remontowe, modernizacja lub
rozbudowa obiektu, zakup niezbędnego wyposażenia).
Dofinansowanie udzielane jest jednostkom samorządu terytorialnego oraz
organizacjom pozarządowym prowadzącym WTZ, ŚDS lub ZAZ. Realizatorem programu
są samorządy powiatowe, które przyjmą zaproszenie do uczestnictwa w programie
i będą postępowały zgodnie z trybem określonym w procedurach jego realizacji.
W 2025 r. dofinansowanie mogło wynieść nawet do 70% kosztów projektu (nie więcej
jednak niż 18 500 zł) na każde tworzone w ramach programu miejsce dla osoby
z niepełnosprawnościami w WTZ lub do 80% kosztów realizacji projektu (nie więcej niż
201 500 zł) na remont lub modernizację przeciwdziałającą degradacji infrastruktury
istniejącej już placówki WTZ, ŚDS lub ZAZ.
2. Program „Zajęcia klubowe w WTZ”. Prowadzenie zajęć klubowych, jak również ich
finansowanie ze środków PFRON reguluje ustawa o rehabilitacji. Celem programu jest
wsparcie osób z niepełnosprawnościami w utrzymaniu samodzielności i niezależności
w życiu społecznym i zawodowym poprzez prowadzenie przez WTZ zajęć klubowych
jako zorganizowanej formy rehabilitacji. Beneficjentami programu są:
a) osoby posiadające ważne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie
równoważne, które były uczestnikami WTZ, ale opuściły je w związku z podjęciem
zatrudnienia;
b) osoby posiadające ważne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie
równoważne, figurujące na prowadzonej przez podmiot organizujący WTZ liście
osób (o której mowa w art. 10f ust. 2a ustawy o rehabilitacji), których zgłoszenie do
uczestnictwa w warsztacie zostało zatwierdzone i które nie rozpoczęły terapii w
WTZ.
Adresatami programu są podmioty prowadzące WTZ. Pomoc finansowa udzielana jest
im ze środków PFRON przez samorządy powiatowe, które przystąpiły do programu.
Przyznane dofinansowanie dotyczy kosztów prowadzenia przez WTZ zajęć klubowych,
które mogą obejmować aktywne formy wspierania osób z niepełnosprawnościami w
podjęciu lub utrzymaniu zatrudnienia. Czas trwania zajęć klubowych dla osoby z
niepełnosprawnością wynosi nie mniej niż 5 godzin miesięcznie. Szczegółowy zakres
i organizację zajęć klubowych ustala WTZ.
Dofinansowanie przyznaje, w formie ustalonej miesięcznej stawki osobowej, samorząd
powiatowy. Zarząd PFRON określił jej wysokość dla realizacji programu „Zajęcia
klubowe w WTZ” w okresie od 1 lutego 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. na 580 zł.
Kwota przewidziana na realizację zadania w planie finansowym na 2025 r. wynosi
12 000 000 zł, a na 2026 r. 14 000 000 zł.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowywany jest
pakiet rozwiązań wzmacniających jakość i skuteczność działań realizowanych przez WTZ.
Obok wspomnianych prac nad zwiększeniem dofinansowania rocznego pobytu jednego
uczestnika w WTZ, przygotowywane są też rozwiązania legislacyjne służące wprowadzeniu
w życie niektórych rozwiązań ze Standardów funkcjonowania WTZ1, wypracowanych na
gruncie projektu „Aktywni niepełnosprawni - narzędzia wsparcia samodzielności osób
1 Standardy dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/a,1116,projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-samodzielnosci-
osob-niepelnosprawnych oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni - narzędzia wsparcia
samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/;
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niepełnosprawnych”2. Celem Standardów jest podniesienie jakości działań realizowanych
przez warsztaty terapii zajęciowej.
Ze względu na zróżnicowane stanowiska i oczekiwania dotyczące zmian w funkcjonowaniu
warsztatów terapii zajęciowej podejmowany jest szeroki dialog z przedstawicielami
środowiska WTZ. Standardy wraz z projektami rozwiązań prawnych są przedmiotem:
– rozmów z przedstawicielami Ogólnopolskiego Forum WTZ;
– spotkań z przedstawicielami warsztatów terapii zajęciowej (część spotkań odbyła się
w ramach Grupy roboczej ds. WTZ, która powstała w grudniu 2024 r. w ramach
doraźnego Zespołu problemowego do spraw aktywizacji zawodowej osób
z niepełnosprawnościami, powołanego uchwałą Krajowej Rady Konsultacyjnej do
Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 26 czerwca 2024 r.);
– tzw. „prekonsultacji” wybranych rozwiązań zawartych w standardach, które odbyły się
w kwietniu i maju 2025 r.
Zebrany w toku prekonsultacji i rozmów materiał wykorzystywany jest w pracach nad
zmianami aktów prawnych regulujących funkcjonowanie warsztatów terapii zajęciowej. Do
zaproponowanych rozwiązań będzie można odnieść się na etapie konsultacji publicznych.
Należy zaznaczyć, że największy udział w dofinansowaniu realizacji zadań samorządów
powiatu i województwa na rzecz osób niepełnosprawnych, w tym kosztów działania WTZ
i ZAZ, ma PFRON. Niemniej jednak są to zadania własne samorządów. Środki PFRON są
formą częściowego wsparcia, nie pokrywają jednak całości kosztów realizacji zadań
własnych samorządu terytorialnego, który – zgodnie z ustawą o rehabilitacji – powinien
opracowywać programy i strategie kierowane do osób z niepełnosprawnościami
uwzględniając lokalną specyfikę i potrzeby mieszkańców.
Informuję, że aktualnie w MRPiPS nie trwają prace mające na celu wprowadzenie stałego
mechanizmu waloryzacji kwoty dofinansowania kosztów rocznego pobytu osoby zaliczonej
do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zatrudnionej w zakładzie
aktywności zawodowej, ani pobytu jednego uczestnika w placówce prowadzącej warsztaty
terapii zajęciowej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Projekt realizowany był w latach 2020-2023 przez Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
w partnerstwie z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Fundacją im. Królowej Polski
św. Jadwigi oraz Polskim Stowarzyszeniem na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną.
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.523.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12806 Pani Posłanki Jolanty Zięby-Gzik, w sprawie zmiany
założeń dotyczących dofinansowania warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów
aktywności zawodowej (ZAZ), proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zwiększenie aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami należy do celów,
którym obecny rząd, a w szczególności Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, przyznaje status priorytetu. Na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.
z 2025 r. poz. 913 ze zm.) zarówno osoby z niepełnosprawnościami, jak i te zatrudniające
takich pracowników, mają możliwość skorzystania z instrumentów motywujących
pracodawców do zatrudniania pracowników z niepełnosprawnościami.
Obecnie prowadzone są prace nad nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13
maja 2003 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz.U.
z 2019 r. poz. 1605, z późn. zm.). Celem nowelizacji rozporządzenia jest zwiększenie
dofinansowania:
– rocznego pobytu jednej osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub
umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zatrudnionej w zakładzie aktywności
zawodowej;
– rocznego pobytu jednego uczestnika w warsztacie terapii zajęciowej.
Planowane jest podwyższenie kwoty dofinansowania kosztów rocznego pobytu jednej
osoby z niepełnosprawnościami, zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia
niepełnosprawności i zatrudnionej w zakładzie aktywności zawodowej, o 1000 zł. Kwota
dofinansowania od 1 stycznia 2026 r. będzie zatem wynosiła 39 tys. zł.
Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 29 ustawy o rehabilitacji zakłady aktywności
zawodowej to wyodrębnione organizacyjnie i finansowo jednostki utworzone przez gminę,
powiat, fundację, stowarzyszenie lub inną organizację społeczną, której statutowym
zadaniem jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych. W jednostkach
tego typu zatrudnia się co najmniej 70% pracowników z niepełnosprawnościami zaliczonych
do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, u których stwierdzono
autyzm, upośledzenie umysłowe lub chorobę psychiczną, w tym osoby, w stosunku do
których rada programowa warsztatu terapii zajęciowej zajęła stanowisko uzasadniające
podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej w warunkach pracy
chronionej. Zakłady aktywności zawodowej korzystają z dofinansowań do wynagrodzeń
pracowników niepełnosprawnych.
Trzeba podkreślić, że celem funkcjonowania zakładów aktywności zawodowej jest
rehabilitacja osób z niepełnosprawnościami, a cały zysk z działalności gospodarczej tych
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
placówek, polegającej na wytwarzaniu towarów i świadczeniu usług, jest reinwestowany na
cele rehabilitacji oraz reintegracji zatrudnionych w nich pracowników.
Projektowana zmiana wychodzi naprzeciw oczekiwaniom przedstawicieli ZAZ, którzy
wskazywali, że wzrost płacy minimalnej powoduje, iż kwota dofinansowania nie pokrywa
wszystkich kosztów działalności wspomnianych jednostek. Wspomniana zmiana powinna
wpłynąć też na zwiększenie wynagrodzeń wypłacanych osobom zatrudnionym,
zmniejszając problemy związane z rotacją pracowników będących specjalistami z zakresu
rehabilitacji i nauki zawodu.
Podobnie jak w przypadku ZAZ, przedstawiciele WTZ podnosili, że dotychczasowa
wysokość dofinansowania nie pokrywa wszystkich kosztów działalności warsztatów.
Podwyższenie dofinansowania rocznego pobytu uczestnika w warsztacie terapii zajęciowej
w ramach omawianego projektu rozporządzenia ma wynieść 3 300 zł (z 35 196 zł w 2025
r. do 38 496 zł w 2026 r. i w latach kolejnych).
Wskazane zwiększenie proponowanych kwot dofinansowania wynika zarówno z oczekiwań
formułowanych przez przedstawicieli zakładów aktywności zawodowej oraz warsztatów
terapii zajęciowej, jak i z możliwości finansowych Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych (dalej „PFRON”). Należy podkreślić, że przewidując skutki
projektowanych rozwiązań PFRON wziął pod uwagę spodziewane zwiększenie liczby osób
zatrudnionych w zakładach aktywności zawodowej i uczestników warsztatów terapii
zawodowej, jak również skutki finansowe zwiększenia kwoty dofinansowań.
Wspomniane rozwiązania finansowane będą w ramach wydatków PFRON zaplanowanych
w rocznym planie finansowym funduszu. Zabezpieczono już środki na pokrycie kosztów
obsługi zadań realizowanych przez samorządy (zgodnie z § 7 rozporządzenia z dnia 13 maja
2003 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym) po wejściu w życie
przepisów zaproponowanych w nowelizacji omawianego projektu rozporządzenia. Obecnie
projekt oczekuje na skierowanie do uzgodnień zewnętrznych.
Odnosząc się wprost do zadanych przez Panią Posłankę pytań informuję, że nie są obecnie
prowadzone prace mające na celu rekompensatę ZAZ i WTZ braku wyższego
dofinansowania w 2024 roku.
Należy wyjaśnić, ze zróżnicowanie wysokości przyrostu dofinansowania wg algorytmu na
jedną osobę zatrudnioną w ZAZ w stosunku do jednego uczestnika WTZ wynika z faktu, że
ZAZ korzystają również z dofinansowania udzielonego przez PFRON do wynagrodzeń osób
niepełnosprawnych - zgodnie z art. 26a ustawy o rehabilitacji - oraz ze środków
wypracowanych z działalności wytwórczej lub usługowej, tj. ze sprzedaży wyrobów lub
usług.
Warto przy tym wspomnieć, że PFRON wspomaga ZAZ i WTZ również poprzez programy
takie jak:
1. „Program wyrównywania różnic między regionami III”, na gruncie którego realizowane
jest wsparcie dla projektów mających na celu:
a) tworzenie warsztatów terapii zajęciowej poprzez finansowanie części kosztów
utworzenia nowego WTZ w powiecie, na terenie którego nie funkcjonowała
wcześniej żadna placówka tego typu;
b) przeciwdziałanie degradacji infrastruktury istniejących WTZ, środowiskowych
domów samopomocy (ŚDS) lub ZAZ poprzez sfinansowanie części kosztów ich
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
remontu albo modernizacji (prace adaptacyjne, remontowe, modernizacja lub
rozbudowa obiektu, zakup niezbędnego wyposażenia).
Dofinansowanie udzielane jest jednostkom samorządu terytorialnego oraz
organizacjom pozarządowym prowadzącym WTZ, ŚDS lub ZAZ. Realizatorem programu
są samorządy powiatowe, które przyjmą zaproszenie do uczestnictwa w programie
i będą postępowały zgodnie z trybem określonym w procedurach jego realizacji.
W 2025 r. dofinansowanie mogło wynieść nawet do 70% kosztów projektu (nie więcej
jednak niż 18 500 zł) na każde tworzone w ramach programu miejsce dla osoby
z niepełnosprawnościami w WTZ lub do 80% kosztów realizacji projektu (nie więcej niż
201 500 zł) na remont lub modernizację przeciwdziałającą degradacji infrastruktury
istniejącej już placówki WTZ, ŚDS lub ZAZ.
2. Program „Zajęcia klubowe w WTZ”. Prowadzenie zajęć klubowych, jak również ich
finansowanie ze środków PFRON reguluje ustawa o rehabilitacji. Celem programu jest
wsparcie osób z niepełnosprawnościami w utrzymaniu samodzielności i niezależności
w życiu społecznym i zawodowym poprzez prowadzenie przez WTZ zajęć klubowych
jako zorganizowanej formy rehabilitacji. Beneficjentami programu są:
a) osoby posiadające ważne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie
równoważne, które były uczestnikami WTZ, ale opuściły je w związku z podjęciem
zatrudnienia;
b) osoby posiadające ważne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie
równoważne, figurujące na prowadzonej przez podmiot organizujący WTZ liście
osób (o której mowa w art. 10f ust. 2a ustawy o rehabilitacji), których zgłoszenie do
uczestnictwa w warsztacie zostało zatwierdzone i które nie rozpoczęły terapii w
WTZ.
Adresatami programu są podmioty prowadzące WTZ. Pomoc finansowa udzielana jest
im ze środków PFRON przez samorządy powiatowe, które przystąpiły do programu.
Przyznane dofinansowanie dotyczy kosztów prowadzenia przez WTZ zajęć klubowych,
które mogą obejmować aktywne formy wspierania osób z niepełnosprawnościami w
podjęciu lub utrzymaniu zatrudnienia. Czas trwania zajęć klubowych dla osoby z
niepełnosprawnością wynosi nie mniej niż 5 godzin miesięcznie. Szczegółowy zakres
i organizację zajęć klubowych ustala WTZ.
Dofinansowanie przyznaje, w formie ustalonej miesięcznej stawki osobowej, samorząd
powiatowy. Zarząd PFRON określił jej wysokość dla realizacji programu „Zajęcia
klubowe w WTZ” w okresie od 1 lutego 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. na 580 zł.
Kwota przewidziana na realizację zadania w planie finansowym na 2025 r. wynosi
12 000 000 zł, a na 2026 r. 14 000 000 zł.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowywany jest
pakiet rozwiązań wzmacniających jakość i skuteczność działań realizowanych przez WTZ.
Obok wspomnianych prac nad zwiększeniem dofinansowania rocznego pobytu jednego
uczestnika w WTZ, przygotowywane są też rozwiązania legislacyjne służące wprowadzeniu
w życie niektórych rozwiązań ze Standardów funkcjonowania WTZ1, wypracowanych na
gruncie projektu „Aktywni niepełnosprawni - narzędzia wsparcia samodzielności osób
1 Standardy dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/a,1116,projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-samodzielnosci-
osob-niepelnosprawnych oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni - narzędzia wsparcia
samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/;
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niepełnosprawnych”2. Celem Standardów jest podniesienie jakości działań realizowanych
przez warsztaty terapii zajęciowej.
Ze względu na zróżnicowane stanowiska i oczekiwania dotyczące zmian w funkcjonowaniu
warsztatów terapii zajęciowej podejmowany jest szeroki dialog z przedstawicielami
środowiska WTZ. Standardy wraz z projektami rozwiązań prawnych są przedmiotem:
– rozmów z przedstawicielami Ogólnopolskiego Forum WTZ;
– spotkań z przedstawicielami warsztatów terapii zajęciowej (część spotkań odbyła się
w ramach Grupy roboczej ds. WTZ, która powstała w grudniu 2024 r. w ramach
doraźnego Zespołu problemowego do spraw aktywizacji zawodowej osób
z niepełnosprawnościami, powołanego uchwałą Krajowej Rady Konsultacyjnej do
Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 26 czerwca 2024 r.);
– tzw. „prekonsultacji” wybranych rozwiązań zawartych w standardach, które odbyły się
w kwietniu i maju 2025 r.
Zebrany w toku prekonsultacji i rozmów materiał wykorzystywany jest w pracach nad
zmianami aktów prawnych regulujących funkcjonowanie warsztatów terapii zajęciowej. Do
zaproponowanych rozwiązań będzie można odnieść się na etapie konsultacji publicznych.
Należy zaznaczyć, że największy udział w dofinansowaniu realizacji zadań samorządów
powiatu i województwa na rzecz osób niepełnosprawnych, w tym kosztów działania WTZ
i ZAZ, ma PFRON. Niemniej jednak są to zadania własne samorządów. Środki PFRON są
formą częściowego wsparcia, nie pokrywają jednak całości kosztów realizacji zadań
własnych samorządu terytorialnego, który – zgodnie z ustawą o rehabilitacji – powinien
opracowywać programy i strategie kierowane do osób z niepełnosprawnościami
uwzględniając lokalną specyfikę i potrzeby mieszkańców.
Informuję, że aktualnie w MRPiPS nie trwają prace mające na celu wprowadzenie stałego
mechanizmu waloryzacji kwoty dofinansowania kosztów rocznego pobytu osoby zaliczonej
do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zatrudnionej w zakładzie
aktywności zawodowej, ani pobytu jednego uczestnika w placówce prowadzącej warsztaty
terapii zajęciowej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Projekt realizowany był w latach 2020-2023 przez Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
w partnerstwie z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Fundacją im. Królowej Polski
św. Jadwigi oraz Polskim Stowarzyszeniem na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną.
-- 4 of 4 --