Interpelacja w sprawie konieczności wprowadzenia zaktualizowanych wytycznych w zakresie projektowania systemów kanalizacji deszczowej i infrastruktury odwodnieniowej w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12804
do ministra infrastruktury
w sprawie konieczności wprowadzenia zaktualizowanych wytycznych w zakresie projektowania systemów kanalizacji deszczowej i infrastruktury odwodnieniowej w Polsce
Zgłaszający: Anna Sobolak, Renata Rak, Henryk Szopiński, Katarzyna Osos
Data wpływu: 09-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach w Polsce obserwujemy coraz bardziej dotkliwe skutki nasilającej się niestabilności klimatycznej: gwałtowne opady (ulewy nawalne) przeplatają się z okresami suszy, co prowadzi m.in. do lokalnych podtopień, zalewania piwnic i garaży podziemnych oraz zakłóceń w transporcie i systemach komunikacyjnych w wielu miastach. W moim przekonaniu wymaga to pilnej reakcji legislacyjnej i organizacyjnej w zakresie standardów projektowania infrastruktury odwodnieniowej.
Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym projektanci i wykonawcy mają obowiązek stosowania wiedzy technicznej oraz starannego projektowania zgodnie z najlepszą dostępną wiedzą. Jednak w dziedzinie odwodnień terenów, które obejmują zarówno systemy wodno-kanalizacyjne, budownictwo drogowe, jak i retencję, brak jest jednoznacznych wytycznych określających, jakie wartości opadów (natężenia, czasy trwania, prawdopodobieństwa przekroczenia) należy przyjmować jako punkt odniesienia w obliczeniach projektowych. W praktyce nadal powszechnie stosowana jest tzw. formuła Błaszczyka z 1954 roku, oparta na starych danych pomiarowych (między innymi z XIX i początku XX wieku dla Warszawy), co według wielu praktyków prowadzi do zaniżenia przyjmowanych opadów nawet o 30-40%.
W rezultacie wiele projektowanych systemów kanalizacji deszczowej, zbiorników retencyjnych czy przepustów okazuje się niewystarczających wobec rzeczywistych zagrożeń powodziowych.
Kolejnym równie ważnym aspektem przemawiającym za koniecznością ujednolicenia krajowych wytycznych w zakresie wód opadowych jest uwzględnienie aktualnych informacji dotyczących opadów miarodajnych w procesie wnioskowania i udzielania pozwoleń wodnoprawnych. W obecnym stanie prawnym zarówno wnioskodawca opracowujący operat wodnoprawny jak i organ procedujący wniosek nie dysponują tymi samymi narzędziami w zakresie wód opadowych co może prowadzić do wydłużenia procesu uzyskiwania decyzji administracyjnej oraz co gorsza rozbieżności w ocenie zakresu korzystania z wód powierzchniowych oraz wpływu wnioskowanych przedsięwzięć na zasoby wodne. Problem ten dotyka również jednostek samorządu terytorialnego, które w swoim zasobie komunalnym pełnią rolę zarządcy i administratora systemów kanalizacji deszczowej, wydają warunki przyłączenia dla nowych inwestycji oraz są odpowiedzialne za zarządzanie kryzysowe, w tym ochronę powodziową, a warto podkreślić, że kanalizacja deszczowa to nie tylko rurociągi ale również kanały i rowy melioracyjne stanowiące otwarte elementy systemu odwodnienia, który docelowo na ogół połączony jest z rzeką.
W sytuacji dynamicznie zmieniających się potrzeb społeczno-gospodarczych oraz wdrażaniu kolejnych programów i strategii związanych z budowaniem odporności naszego kraju na zmieniające się warunki klimatyczne, zasadnym argumentem jest uwzględnienie ujednoliconych wytycznych projektowych i wyników zebranych w atlasie PMAXTP również w innych obszarach związanych z wykorzystaniem zasobów wodnych, jak adaptacja miast do zmian klimatycznych, programy retencyjne dla rolnictwa czy programy związane z ochroną jakości wód powierzchniowych, np. plany gospodarowania wodami dla dorzeczy czy gminne programy i plany ochrony przeciwpowodziowej.
Tym bardziej wartym odnotowania jest fakt, że już w 2022 roku Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB) udostępnił publicznie i nieodpłatnie atlas opadów maksymalnych PMAXTP, nowoczesne cyfrowe narzędzie, zawierające probabilistyczne analizy opadowe w całym kraju. Narzędzie to ogólnodostępne i bezpłatne stanowi ważny krok w kierunku bardziej precyzyjnego wymiarowania infrastruktury przeciwpowodziowej.
Ponadto, na podstawie dostępnej wiedzy, chcę zwrócić uwagę, że aktualnie IMGW-PIB we współpracy z Politechniką Wrocławską prowadzi prace nad rozbudową i modernizacją atlasu PMAXTP. W ramach projektu planuje się:
• aktualizację danych opadowych o pomiary z lat 2016-2025,
• opracowanie opadów modelowych z przebiegami czasowymi dostosowanymi do lokalnych warunków,
• uwzględnienie scenariuszy zmian klimatu (m.in. RCP 4.5 i RCP 8.5) w charakterystykach opadów,
• rozbudowę cyfrowej platformy atlasu (interaktywność, intuicyjność),
• opracowanie wytycznych projektowych do stosowania atlasu w praktyce inżynierskiej,
• działania informacyjne i promocyjne popularyzujące zastosowanie nowych danych w planowaniu infrastruktury.
Jak podkreślają autorzy projektu, atlas opadów PMAXTP (w obecnej wersji bazującej na danych z lat 1986-2015) oparty jest na 100 stacjach pomiarowych na terenie całego kraju, a jego aktualizacja oraz wdrożenie nowych komponentów znacznie zwiększy użyteczność narzędzia dla inżynierów, samorządów i organów administracji publicznej. W nowej wersji atlasu przewiduje się również opracowanie ujednoliconych wytycznych projektowych, co ułatwi praktyczne stosowanie wyników w branży wodno-kanalizacyjnej oraz w procesach administracyjnych.
Zważywszy na powagę zagrożeń związanych z niedostosowaną infrastrukturą do zmian klimatycznych, zwracam się do Pana Ministra z poniższymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo planuje opracowanie i wprowadzenie do przepisów prawa budowlanego lub norm technicznych jednoznacznych wytycznych dotyczących parametrów opadowych (natężenia, czasu trwania, prawdopodobieństwa przekroczenia) do zastosowania przy projektowaniu systemów kanalizacji deszczowej i odwodnień?
2. Czy ministerstwo przewiduje rekomendowanie stosowania atlasu PMAXTP (opracowanego i utrzymywanego przez państwową służbę hydrologiczno-meteorologiczną, na podstawie krajowej, podstawowej sieci pomiarowej i w oparciu o współczesne metody wynikające z wieloletnich badań naukowych) jako podstawowego i powszechnie dostępnego narzędzia odniesienia w procesach projektowych - przynajmniej w okresie przejściowym, do czasu opracowania pełnych wytycznych branżowych?
3. Jakie konkretne działania (np. aktualizacja rozporządzeń, programy pilotażowe, wsparcie finansowe dla JST, szkolenia projektantów) ministerstwo zamierza podjąć, by zapewnić, że nowo realizowane inwestycje infrastrukturalne będą odporne na coraz bardziej gwałtowne opady i zagrożenia powodziowe?
4. Czy w ramach strategii adaptacji do zmian klimatu planowane jest ujednolicenie i modernizacja standardów projektowania odwodnień i retencji w całym kraju, z uwzględnieniem danych meteorologicznych najnowszej generacji (takich jak będzie to w rozszerzonym atlasie PMAXTP)?
5. W jakim trybie i z jakim harmonogramem ministerstwo przewiduje włączenie wytycznych projektowych przygotowywanych przez zespół IMGW-PIB i Politechnikę Wrocławską (w latach 2025-2028) do aktów normatywnych i dokumentów technicznych obowiązujących w procesach inwestycyjnych?
W moim przekonaniu podjęcie zdecydowanych działań legislacyjnych, organizacyjnych i wspierających (finansowo i merytorycznie) jest niezbędne, aby wyeliminować ryzyko realizacji inwestycji z góry niedostosowanych do nowych warunków klimatycznych oraz by chronić mieszkańców i mienie przed skutkami ekstremalnych opadów i powodzi. Środowisko naukowe od wielu lat zgodnie apeluje aby ujednolicić wytyczne projektowe w zakresie wykorzystania wiarygodnej informacji o intensywnych opadach deszczu. Przez ostatnie kilkanaście lat została wykonana ogromna praca przedsiębiorców i naukowców aby nasz kraj dysponował współczesnymi i innowacyjnymi narzędziami inżynierskimi do skutecznego zarządzania wodami opadowymi. Teraz przyszedł czas na wykonanie ostatniego kroku, na przygotowanie przejrzystych i utylitarnych przepisów. Odpowiedzmy na ten głos i wspólnie zróbmy krok w przyszłość.
Z wyrazami szacunku
Anna Sobolak
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7939 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-8.054.8.2025
Warszawa, 18 listopada 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12804 Poseł na Sejm RP Anny Sobolak oraz grupy posłów
w sprawie konieczności wprowadzenia zaktualizowanych wytycznych w zakresie
projektowania systemów kanalizacji deszczowej i infrastruktury odwodnieniowej w
Polsce, uprzejmie informuję, że zakres zagadnień poruszonych w tej interpelacji obejmuje
sprawy dotyczące działalności różnych resortów. Po konsultacji z właściwymi resortami
przedstawiam działania podejmowane przez rząd w odpowiedzi na wyzwania związane ze
zmianami klimatu i potrzebą adaptacji do nich.
W kwestii wymagań w procesach projektowych informuję, że regulują je przepisy prawa
budowalnego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c i g oraz pkt 2 lit. b ustawy z dnia 7 lipca
1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.), dalej zwanej „ustawą
Pb”, obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi
z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres
użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym
techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając:
spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych
określonych w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane
warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego
dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz.Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.),
dotyczących m.in.:
o higieny, zdrowia i środowiska,
o zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych,
warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, m. in. w zakresie usuwania
ścieków, wody opadowej i odpadów.
Szczegółowe wymagania w zakresie odprowadzania wód opadowych z budynku i działki
budowlanej, na której sytuowany jest budynek, oraz wykorzystania ich na miejscu zostały
określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U.
z 2022 r. poz. 1225, z późn. zm.), dalej zwanym „rozporządzeniem Wt”. W rozporządzeniu
Wt w § 28 ust. 1 i 2 wskazano, że działka budowlana, na której sytuowane są budynki,
powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód
opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej,
a w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości
przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się
-- 1 of 3 --
2
odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub
do zbiorników retencyjnych.
W przepisach rozporządzenia Wt zdefiniowano także wymagania dla instalacji
kanalizacyjnej. Powinna ona umożliwiać odprowadzanie ścieków, a także wód
opadowych z tego budynku, jeżeli nie są one odprowadzane na teren działki, oraz spełniać
wymagania określone w Polskich Normach dotyczących tych instalacji (§ 122 ust. 2
rozporządzenia Wt).
Z kolei w § 126 ust. 1 rozporządzenia Wt wskazano, że dachy i tarasy, a także zagłębienia
przy ścianach zewnętrznych budynku powinny mieć odprowadzenie wody opadowej
do wyodrębnionej kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej, a w przypadku
braku takiej możliwości - zgodnie z § 28 ust. 2. Dodatkowo w § 126 ust. 3 rozporządzenia
Wt wprowadzono obowiązek wykonania odrębnej instalacji w przypadku
wykorzystywania wód opadowych, gromadzonych w zbiornikach retencyjnych,
do spłukiwania toalet, podlewania zieleni, mycia dróg i chodników oraz innych potrzeb
gospodarczych, niepołączonej z instalacją wodociągową.
W rozporządzeniu Wt (§ 39 i 40) wskazano również sytuacje, w których należy zapewnić
minimalny udział terenu biologicznie czynnego, czyli terenu o nawierzchni urządzonej
w sposób zapewniający naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych. Do tego
terenu wlicza się także 50% powierzchni tarasów i stropodachów z taką nawierzchnią oraz
innych powierzchni zapewniających naturalną wegetację roślin, o powierzchni nie
mniejszej niż 10 m2, oraz wody powierzchniowe na tym terenie. Zatem konieczność
zapewnienia minimalnego udziału terenu biologicznie czynnego, zgodnie z ww.
przepisami, dotyczy:
działek budowlanych przeznaczonych pod budowę budynków mieszkalnych
wielorodzinnych, budynków opieki zdrowotnej, z wyjątkiem przychodni, oraz
budynków oświaty i wychowania – co najmniej 25% działki powinno być
urządzone jako teren biologicznie czynny (jeżeli inny procent nie wynika z ustaleń
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego),
publicznie dostępnych placów o powierzchni powyżej 1000 m2 (czyli
ogólnodostępnych terenów służących rekreacji, komunikacji, pełniących także
funkcję reprezentacyjną) – co najmniej 20% powierzchni placu powinno być
urządzone jako teren biologicznie czynny,
placów zabaw dla dzieci – co najmniej 30% powierzchni placu powinno być
urządzone jako teren biologicznie czynny,
miejsc rekreacyjnych – co najmniej 30% powierzchni miejsca rekreacyjnego
powinno być urządzone jako teren biologicznie czynny.
W tym miejscu należy wskazać, że to projektant uwzględniając specyfikę projektowanego
budynku w oparciu o wiedzę techniczną oraz posiadane kwalifikacje i doświadczenie
zawodowe dokonuje fachowej oceny i proponuje najlepsze, w swojej ocenie, rozwiązania.
Jednocześnie należy pamiętać, że stosunki wodne i uwarunkowania dla budowy instalacji
różnią się w zależności od regionu, pokrycia terenu czy otoczenia działki. Będą one
specyficzne dla danej lokalizacji i powinny być w pierwszej kolejności wzięte pod uwagę
przez projektanta.
-- 2 of 3 --
3
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii
w resorcie tym trwają prace nad wydaniem nowego rozporządzenia w sprawie warunków
technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zwanego dalej
„projektem rozporządzenia Wt”. Projekt ten zakłada, że wody opadowe w pierwszej
kolejności powinny być zagospodarowane na terenie działki budowlanej, dopiero w
przypadku wystąpienia nadmiaru, powinny one być odprowadzane do kanalizacji
deszczowej lub ogólnospławnej. Aktualnie projekt rozporządzenia Wt przechodzi całą
przewidzianą przepisami ścieżkę legislacyjną, z zachowaniem odpowiednich terminów.
Obecnie trwa analiza uwag, jakie wpłynęły w konsultacjach publicznych, uzgodnieniach
międzyresortowych oraz opiniowaniu. Zatem zaproponowane regulacje nie są jeszcze
brzmieniem ostatecznym i mogą ulec zmianie. Z pełną treścią projektu rozporządzenia Wt
można zapoznać się na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398903.
W zakresie działań dotyczących adaptacji do zmian klimatu Ministerstwo Klimatu
i Środowiska opracowuje nową Krajową Strategię Adaptacji wraz z Planem Działań
Adaptacyjnych. Celem tego działania jest zaktualizowanie polityki państwa w zakresie
odporności klimatycznej i określenie działań zapewniających jej wdrożenie. Aktualnie
Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy, w ramach projektu Klimada
3.0, prowadzi analizę ryzyka klimatycznego obejmującą różne sektory. Na podstawie tej
analizy zostaną zidentyfikowane kluczowe sektory i regiony Polski najbardziej wrażliwe na
zmianę klimatu oraz zaproponowane działania adaptacyjne.
W kwestii wykorzystania i rekomendacji dotyczących powstających i przyszłych
opracowań, podkreślę, że Ministerstwo Infrastruktury będzie na bieżąco monitorować
i analizować ich użyteczność w ewentualnych przyszłych pracach legislacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz stanu
-- 3 of 3 --