Interpelacja w sprawie pilnych działań na rzecz Jastrzębskiej Spółki Węglowej SA, Polskiej Grupy Górniczej SA i krajowego hutnictwa
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12796
do ministra aktywów państwowych, ministra klimatu i środowiska
w sprawie pilnych działań na rzecz Jastrzębskiej Spółki Węglowej SA, Polskiej Grupy Górniczej SA i krajowego hutnictwa
Zgłaszający: Grzegorz Płaczek
Data wpływu: 09-10-2025
Tychy, 9 października 2025 r.
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się z apelem o pilne podjęcie działań w obronie Jastrzębskiej Spółki Węglowej SA (JSW), Polskiej Grupy Górniczej SA (PGG) oraz krajowego hutnictwa – sektorów strategicznych, które zapewniają Polsce bezpieczeństwo surowcowe, miejsca pracy oraz stabilność przemysłową.
JSW w I półroczu 2025 roku odnotowała stratę netto w wysokości 2,08 mld zł. Spadek przychodów wynika zarówno z losowych zdarzeń operacyjnych, takich jak pożary w kopalniach Knurów–Szczygłowice i Zofiówka, jak i z dumpingowego importu taniego węgla koksowego i stali z krajów trzecich, co ogranicza produkcję w hutach i zmniejsza popyt na krajowy węgiel koksowy.
PGG, największy producent węgla energetycznego w Polsce, zmaga się z podobnym problemem. Spółka boryka się z wysokim zadłużeniem, niską płynnością oraz spadkiem cen węgla energetycznego na rynku krajowym i europejskim. Dodatkowo koszty wydobycia węgla w Polsce są wyższe niż u zagranicznych konkurentów, co pogłębia trudności finansowe PGG i zagraża bezpieczeństwu energetycznemu kraju.
Dodatkowo obecny system regulacji unijnych – EU ETS, dyrektywy BREF oraz pakiet Fit for 55 – znacząco zwiększa koszty produkcji w Polsce, ograniczając konkurencyjność polskiego przemysłu ciężkiego i górnictwa na rynku globalnym.
W związku z powyższym wnoszę o pilne podjęcie następujących działań i odpowiedź w temacie działań i stanowiska ministerstwa w poniższych obszarach:
1. Jakie działania podjęło ministerstwo w temacie negocjacji z Komisją Europejską w celu elastycznego stosowania regulacji unijnych dla sektorów strategicznych, w tym wydłużenia okresów przejściowych i zapewnienia subwencji lub darmowych uprawnień w ramach EU ETS?
2. Jakie wdrożenia mechanizmów wsparcia finansowego i inwestycyjnego zastosuje ministerstwo dla JSW i PGG oraz krajowych hut, które pozwolą konkurować globalnie, przy zachowaniu miejsc pracy?
3. Jakie wzmocnienie ochrony rynku UE przed dumpingiem taniego koksu, stali i węgla, w tym pełne wykorzystanie mechanizmu CBAM oraz środków antydumpingowych, zastosuje ministerstwo?
4. Czy i jakie przyspieszenie modernizacji technologicznej przedsiębiorstw planuje podjąć ministerstwo, tak aby mogły równocześnie spełniać wymogi ekologiczne i pozostawać konkurencyjne cenowo?
Podkreślam, że ochrona JSW, PGG i krajowego hutnictwa jest kwestią strategiczną, społeczną i gospodarczą, której zwłoka grozi utratą płynności finansowej spółek oraz znacznym ograniczeniem miejsc pracy w regionach Górnego Śląska i zagłębia.
Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Grzegorz Wrona
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24745 znakówwww.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.414.2025
IK: 1174269
Warszawa, 07 listopada 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT12796, Pana Grzegorza Płaczka, Posła
na Sejm RP, z dnia 17 października 2025 r. w sprawie pilnych działań na rzecz Jastrzębskiej
Spółki Węglowej S.A., Polskiej Grupy Górniczej S.A. i krajowego hutnictwa, w zakresie
właściwości Ministra Aktywów Państwowych.
Od końca 2024 roku w Jastrzębskiej Spółce Węglowej SA (dalej: JSW, Spółka) realizowany
jest Plan Strategicznej Transformacji zakładający realizację inicjatyw w czterech kluczowych
blokach: poprawa efektywności wydobycia, optymalizacja procesów zakupowych,
racjonalizacja wydatków inwestycyjnych i optymalizacja funkcji wsparcia. W ramach
inicjatyw realizowanego Planu Strategicznej Transformacji największy efekt ma przynieść
wprowadzenie modelu „Efektywnej Kopalni”, poprzez szereg inicjatyw, których
wprowadzenie ma zwiększyć m.in. efektywność pracy maszyn górniczych oraz
minimalizację czasu postojów, a co za tym idzie, zwiększyć efektywność pracy załóg.
Mniej priorytetowe przedsięwzięcia zostały przesunięte w czasie lub zoptymalizowane
nakładowo. Prowadzone są także prace związane z wdrożeniem strategii zakupowej dla
poszczególnych kategorii kupowanych usług i towarów.
Spółka realizuje także pakiet działań zmierzających do zapewnienia gotówki, szczególnie
w perspektywie krótkoterminowej. Pakiet ten obejmuje: renegocjację umów
z kontrahentami, uzyskanie odszkodowań z tytułu zdarzeń losowych w kopalniach JSW
czy wnioskowanie o odroczenie zapłaty składek ZUS.
Co więcej, Zarząd JSW prowadzi rozmowy ze stroną społeczną, których celem jest wspólne
wypracowanie rozwiązań, pozwalających utrzymać stabilność JSW i zapewnić ciągłość jej
działalności w coraz trudniejszych warunkach rynkowych.
Spółka poinformowała także, że dnia 11 października 2025 r. Zarząd podjął uchwałę
w sprawie rozpoczęcia przygotowań do procesu restrukturyzacji biznesowej mającego
na celu stabilizację sytuacji płynnościowej. W pierwszym etapie będzie to stabilizacja krótko
i średnioterminowej sytuacji płynnościowej, w tym wypracowanie porozumienia ze stroną
społeczną w sprawie dostosowania kosztów wynagrodzeń do obecnej sytuacji Spółki,
wypracowanie nowych warunków finansowania z instytucjami finansującymi oraz
opracowanie możliwych form wsparcia przez Skarb Państwa. Realizacja przedmiotowego
etapu zaplanowana jest do końca stycznia 2026 roku. W ramach tego etapu, Zarząd
zamierza sfinalizować prace nad założeniami planu naprawczego, dokumentem mapy
drogowej oraz uproszczonym modelem finansowym w zakładanym terminie
do 31 października 2025 roku. Wyniki powyżej opisanych prac pozwolą ustalić kolejne kroki
naprawcze/restrukturyzacyjne oraz ramy funkcjonowania JSW i Grupy Kapitałowej JSW
w perspektywie długoterminowej.
Ponadto Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu
górnictwa węgla kamiennego oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który
-- 1 of 4 --
jest obecnie przedmiotem prac parlamentarnych. Projekt ten rozszerza system wsparcia
socjalnego na pracowników Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A., obejmując także górnictwo
węgla koksowego. Pracownicy spółek objętych systemem, w tym JSW, będą mogli
skorzystać z urlopów górniczych (do 5 lat), urlopów dla pracowników przeróbki (do 4 lat)
oraz jednorazowych odpraw w wysokości 170 tys. zł. Świadczenia te obejmą również
pracowników kopalń niebędących w likwidacji, co ma ułatwić dobrowolne odejścia
i redukcję zatrudnienia. Celem jest umożliwienie restrukturyzacji zatrudnienia w sektorze
węgla koksowego oraz utrzymanie strategicznej działalności JSW S.A. w obszarze produkcji
surowców krytycznych dla przemysłu hutniczego i obronnego UE.
Polska Grupa Górnicza S.A. (dalej: PGG) jako podmiot prowadzący działalność w sektorze
wydobywczym o kluczowym znaczeniu dla stabilności systemu energetycznego, została
objęta systemem dopłat do redukcji zdolności produkcyjnych, których celem jest łagodzenie
skutków gospodarczych i społecznych wynikających z ograniczenia wydobycia węgla
w ramach polityki klimatyczno-energetycznej Unii Europejskiej. Działania realizowane
w ramach systemu dopłat mają na celu zapewnienie bezpiecznego, społecznie
akceptowalnego przebiegu transformacji sektora górnictwa węgla kamiennego,
z poszanowaniem wymogów unijnych dotyczących pomocy publicznej. System ten został
ustanowiony w oparciu o przepisy ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego
oraz rozporządzenia Ministra Energii z dnia 15 września 2025 r. w sprawie szczegółowych
warunków udzielania dopłat do redukcji zdolności produkcyjnych w przedsiębiorstwach
górniczych.
PGG jako największy beneficjent systemu, odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu stabilności
rynku pracy oraz ograniczaniu negatywnych skutków ekonomicznych w regionach
górniczych. Wsparcie przyznane PGG obejmuje w szczególności:
rekompensaty finansowe z tytułu redukcji zdolności produkcyjnych w wybranych
zakładach,
dopłaty do kosztów likwidacji infrastruktury górniczej,
środki na finansowanie programów osłonowych dla pracowników objętych procesem
restrukturyzacji.
W zakresie hutnictwa uprzejmie informuję, że przy Ministrze Energii funkcjonuje Zespół do
spraw opracowania rozwiązań mających na celu poprawę funkcjonowania branży hutniczej.
Zespół ma m.in. zidentyfikować główne wyzwania dla branży hutniczej wymagające
interwencji na poziomie krajowym i europejskim oraz opiniować założenia projektu krajowej
strategii dla sektora hutnictwa. Ze względu na stan branży hutniczej i jej znaczenie dla
przemysłu energochłonnego, prace Zespołu mają charakter pilny i służą stworzeniu
podstawy dla działań interwencyjnych oraz systemowych.
W pierwszym etapie działań Zespołu zidentyfikowano kluczowe wyzwania sektora
hutniczego – m.in. konkurencyjność, koszty energii, import wyrobów stalowych,
konieczność modernizacji infrastruktury i transformacji technologicznej. Zespół
wypracował projekt „Plan działań na rzecz zrównoważonego rozwoju przemysłu stalowego
w Polsce”, który obejmuje m.in. obszary: konkurencyjność, bezpieczeństwo, środowisko,
energię, dekarbonizację oraz gospodarkę w obiegu zamkniętym.
W toku posiedzeń przedstawiono wstępny zestaw rekomendacji kierunkowych –
obejmujących m.in. mechanizmy wsparcia dla sektora, zmiany regulacyjne oraz współpracę
międzynarodową – które zostaną wykorzystane w opracowaniu projektu strategii. W ocenie
Ministerstwa Aktywów Państwowych, rekomendacje dotyczące kosztów energii oraz
ochrony rynku mogą przyczynić się do poprawy konkurencyjności polskiego hutnictwa –
przez zmniejszenie presji kosztowej i ograniczenie nieuczciwej konkurencji.
Sprawy dotyczące środków ochrony handlu, w tym środków antydumpingowych
i antysubsydyjnych, mieszczą się w zakresie działu administracji rządowej „gospodarka”,
o którym mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 października
2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Technologii. Minister
Rozwoju i Technologii wykonuje zadania dotyczące:
polityki handlowej państwa,
ochrony interesów gospodarczych Polski w handlu zagranicznym,
-- 2 of 4 --
współpracy z Komisją Europejską w zakresie postępowań antydumpingowych
i antysubsydyjnych.
Dodam, że zgodnie informacjami pochodzącymi ze strony Ministerstwa Rozwoju
i Technologii, postępowania ochronne mają charakter quasi-administracyjny i są wszczynane na
wniosek producentów unijnych reprezentujących min. 25% produkcji unijnej. Wszczęcie
postępowania nie jest decyzją polityczną i Komisja Europejska ma prawny obowiązek wszczęcia
postępowania w przypadku gdy zostaną spełnione przesłanki formalne wniosku.
W zakresie prowadzonej działalności i podejmowanych inwestycji, decyzje o kierunku
działań spółki należą do jej zarządu, który odpowiada za strategię operacyjną, realizację
planów modernizacyjnych oraz wdrażanie projektów inwestycyjnych. Rola organów
nadzorczych i właścicielskich, w tym Ministra Aktywów Państwowych jako akcjonariusza,
ogranicza się do nadzoru właścicielskiego nad spółkami, zatwierdzania niektórych
kluczowych decyzji oraz monitorowania zgodności działań z obowiązującymi przepisami
prawa i polityką właścicielską.
Natomiast trzeba zaznaczyć, że w związku z przyjęciem przez Parlament Europejski i Radę
Unii Europejskiej rozporządzenia (UE) 2024/1787 z dnia 31 maja 2024 r. w sprawie
ograniczenia emisji metanu w sektorze energetycznym (dalej: Rozporządzenie), przed spółkami
prowadzącymi działalność w zakresie wydobycia węgla stoi szereg działań koniecznych do
wdrożenia w zakresie ograniczenia emisji metanu, który uznawany jest za gaz cieplarniany.
Jest to aktualnie jedno z większych wyzwań środowiskowych (ekologicznych) przed
spółkami, które emitują metan.
Powyższy akt prawny ustanawia szczegółowe wymogi dotyczące monitorowania,
raportowania i redukcji emisji metanu ze źródeł związanych z wydobyciem, transportem
i magazynowaniem paliw kopalnych, w tym emisji pochodzących z szybów wentylacyjnych
oraz kopalń zamkniętych lub nieczynnych. Rozporządzenie przewiduje m.in. obowiązek
stosowania nowoczesnych systemów pomiarowych, opracowywania corocznych raportów
emisyjnych oraz wdrażania technologii ograniczających uwalnianie metanu do atmosfery.
Dla spółek węglowych oznacza to konieczność przeprowadzenia inwestycji w nowoczesne
instalacje odmetanowania, systemy wychwytu i zagospodarowania metanu (np. poprzez
jego spalanie lub wykorzystanie energetyczne), a także modernizacji układów
wentylacyjnych.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oferuje pożyczki, dotacje
oraz inne formy dofinansowania projektów realizowanych w zakresie ochrony środowiska
ze środków krajowych i unijnych. Jednym z programów Funduszu jest Zmniejszenie
uciążliwości wynikających z wydobycia kopalin. Program ma na celu dofinansowanie zadań
związanych z ograniczeniem negatywnego oddziaływania na środowisko wynikającego
z wydobywania kopalin poprzez realizację m.in. budowę nowych, modernizację, lub
rozbudowę instalacji:
a) ograniczających powstawanie odpadów w trakcie wydobycia lub przeróbki
surowców;
b) umożliwiających odzysk odpadów pochodzących z wydobycia lub przeróbki
surowców;
c) umożliwiających zagospodarowanie kopalin towarzyszących, odpadów lub wód
przemysłowych;
d) instalacji ograniczających emisję gazów cieplarnianych lub szkodliwych substancji
do środowiska.
Warto w tym miejscu wskazać na dwa kluczowe instrumenty finansowe, wykorzystywane
w działalności państwa w zakresie zarządzania mieniem Skarbu Państwa oraz wspierania
procesów inwestycyjnych – Fundusz Reprywatyzacji oraz Fundusz Inwestycji
Kapitałowych. Oba fundusze pełnią odrębne, lecz komplementarne funkcje w systemie
finansów publicznych, stanowiąc istotne narzędzie realizacji polityki właścicielskiej
i gospodarczej państwa.
Zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych
uprawnieniach pracowników, Fundusz Reprywatyzacji jest państwowym funduszem
celowym, którego środki mogą być przeznaczane m.in. na obejmowanie lub nabywanie akcji
-- 3 of 4 --
i udziałów w spółkach z udziałem Skarbu Państwa, a także na finansowanie działań
wspierających procesy restrukturyzacyjne i inwestycyjne w tych podmiotach.
Fundusz Inwestycji Kapitałowych, utworzony na podstawie art. 33a ustawy z dnia
16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, służy finansowaniu
inwestycji kapitałowych w spółkach z udziałem Skarbu Państwa, w szczególności
w projektach innowacyjnych, modernizacyjnych i proekologicznych, wspierających
zwiększenie efektywności energetycznej i ograniczenie emisyjności przemysłu.
W kontekście procesu ekologizacji sektora hutniczego, środki obu funduszy mogą stanowić
istotne źródło wsparcia dla projektów modernizacyjnych realizowanych przez spółki
z udziałem Skarbu Państwa, obejmujących m.in. poprawę efektywności energetycznej,
wdrażanie technologii niskoemisyjnych oraz wykorzystanie surowców wtórnych.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Grzegorz Wrona
Podsekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1174269.4394093.3490549
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPN-WZE.050.39.2025.AK
4036361.16504754.13426354
Warszawa, 24-11-2025
Dotyczy: odpowiedź na interpelację Posła Grzegorza Płaczka (nr K10INT12796)
Temat: w sprawie pilnych działań na rzecz Jastrzębskiej Spółki Węglowej SA,
Polskiej Grupy Górniczej SA i krajowego hutnictwa
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W nawiązaniu do interpelacji Posła Grzegorza Płaczka (nr K10INT12796) poniżej
przedstawiam odpowiedzi na pytania w niej zawarte. Na wstępie odnosząc się do treści
interpelacji, chciałbym podkreślić, że wydobywanie węgla jako paliwa nie jest objęte
europejskim systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych EU ETS.
1. Jakie działania podjęło Ministerstwo w temacie negocjacji z Komisją Europejską
w celu elastycznego stosowania regulacji unijnych dla sektorów strategicznych,
w tym wydłużenia okresów przejściowych i zapewnienia subwencji lub
darmowych uprawnień w ramach EU ETS?
W ramach systemu EU ETS funkcjonuje kilka mechanizmów, których celem jest ochrona
konkurencyjności europejskiego przemysłu oraz zachęta do transformacji energetycznej. Są
to przede wszystkim: przydziały bezpłatnych uprawnień do emisji dla instalacji działających
w sektorach narażonych na ryzyko tzw. ucieczki emisji, rekompensaty dla kosztów
pośrednich, tj. wzrostu cen energii związanych z kosztami ponoszonymi przez instalacje
wytwarzające energie elektryczną w ramach systemu EU ETS oraz instrumenty finansowe
takie jak Fundusz Modernizacyjny i Fundusz Innowacyjny.
W ramach ostatniej rewizji systemu EU ETS przeprowadzonej w 2023 r. wprowadzono kilka
dodatkowych zachęt dla instalacji. Pierwszą jest zmiana filozofii włączania instalacji do
systemu, tzn. instalacje, które po dokonaniu modernizacji procesów produkcyjnych nie
generują emisji lub są instalacjami niskoemisyjnymi mogą nadal być objęte systemem a jako
bonus za poniesione koszty inwestycyjne otrzymywać na swoją produkcję bezpłatny
przydział uprawnień do emisji. Instalacje mieszczące się w przedziale 10% najbardziej
wydajnych podinstalacji dla odpowiednich wskaźników referencyjnych, otrzymają przydział
uprawnień do emisji niepomniejszony za pomocą współczynnika korygującego (Cross-
Sectoral Correction Factor, CSCF). Wprowadzono również nowe rozwiązania w zakresie
przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji - tzw. zasady warunkowości. Wśród nich
-- 1 of 5 --
przydział dodatkowych 30% uprawnień do emisji dla ciepłownictwa, którego Polska była
inicjatorem. Ideą wprowadzenia dodatkowego 30% przydziału było odciążenie finansowe
przedsiębiorstw ciepłowniczych poprzez uwolnienie środków i tym samym umożliwienie im
przeprowadzenia inwestycji mających na celu transformację niskoemisyjną sektora.
W ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy na forum EU toczyły się intensywne prace nad aktami
wykonawczymi i delegowanymi do obowiązującej dyrektywy EU ETS. W ramach tych prac
Polska dążyła do wypracowania najkorzystniejszych dla ciepłowni rozwiązań, co udało się
osiągnąć. Działania Polskiego Rządu doprowadziły m.in. do odejścia przez KE od
niekorzystnych dla ciepłownictwa propozycji zmniejszenia dedykowanego im dodatkowego
30% przydziału czy wydania uprawnień dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji, co w
efekcie oznaczałoby, że podmioty te nie mogłyby skorzystać z przedmiotowego
odstępstwa.
Wpływ transformacji energetyczno-klimatycznej na przemysł jest jednym z głównych
tematów poruszanych ostatnio na forum Unii Europejskiej, szczególnie głośno podnoszony
przez Polskę. Dostrzegamy dużą dynamikę zmian w naszym otoczeniu i konieczność
dostosowań. Dlatego kluczowym zadaniem, przed którym stoimy jest zwiększanie
produktywności i konkurencyjności UE przy jednoczesnym zachowaniu europejskiego
modelu społecznego. W tym kontekście priorytetem jest obniżenie cen energii. Wysokie
ceny energii to jedna z głównych przyczyn spadku konkurencyjności UE. W przypadku
Polski uderzają w szczególności w odbiorców końcowych, w związku z miksem
energetycznym naszego kraju. Dlatego też od dłuższego czasu postulujemy
o przeprowadzenie przez Komisję szczegółowej analizy dotychczasowego wdrażania
pakietu Fit for 55 w państwach członkowskich.
Nacisk Polski przyniósł już skutek w postaci zmiany ukierunkowania działań Komisji
Europejskiej, która zdecydowanie większą uwagę przykłada do spraw konkurencyjności
unijnych gospodarek w realizacji celów klimatycznych czy też akceptowalnych cen energii.
Przykładami są m.in Czysty Ład Przemysłowy (Clean Industrial Deal), czy Plan w zakresie
Przystępnej Energii (Action Plan for Affordable Energy), które skoncentrowane są m.in. na
poprawę konkurencyjności europejskiego przemysłu i doprowadzenie do odpowiednio
niskich cen za energię.
Również dzięki staraniom m.in. polskiego Rządu, który zwracał uwagę na konieczność
zainicjowania procesu rewizji EU ETS, Komisja Europejska zaplanowała kompleksową
rewizję systemu na 2026 r. Prace nad konkretnymi propozycjami rozpoczną się w przyszłym
roku, po przedłożeniu przez KE stosownego wniosku. Jednak już teraz Rząd RP postuluje
m.in. o utrzymanie bezpłatnych uprawnień do emisji zgodnie z obowiązującymi zasadami,
wprowadzenie mechanizmów kontroli cen uprawnień do emisji, wyłączenie produkcji
obronnej z EU ETS oraz uwzględnienie specyfiki poszczególnych państw członkowskich
i regionów w ramach architektury wsparcia finansowego dla transformacji. Planowana
rewizja systemu EU ETS powinna zostać wykorzystana do możliwie najbardziej
kompleksowego przeglądu, ponieważ wchodzimy w ostatni okres funkcjonowania systemu.
Celem powinno być przygotowanie najbardziej efektywnego systemu gwarantującego
zachowanie konkurencyjności europejskich gospodarek.
-- 2 of 5 --
Rozważana jest też możliwość zastosowania dla kluczowych sektorów odstępstwa
analogicznego jak w przypadku ciepłownictwa, tzn. dodatkowego przydziału uprawnień do
emisji w zamian za inwestycje niskoemisyjne.
Ponadto, Ministerstwo Klimatu i Środowiska podejmuje działania, by mechanizm
dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂, (CBAM), skuteczniej
przeciwdziałał przenoszeniu produkcji poza UE i chronił konkurencyjność europejskich firm.
Zwracamy uwagę, że potrzebne są rozwiązania wspierające eksport towarów objętych
CBAM. Najlepszym podejściem wydaje się bezterminowe utrzymanie bezpłatnych
uprawnień dla eksportu. Obecne przepisy zakładają stopniowe wycofywanie bezpłatnych
uprawnień wraz z wdrażaniem mechanizmu CBAM. Jednak Polska apeluje na forum UE, by
ponownie przemyśleć tę strategię, ponieważ nie należy rezygnować z mechanizmu, który
działa i chroni przed ucieczką emisji, przynajmniej dopóki skuteczność CBAM nie zostanie
jasno potwierdzona.
Dowodem naszych skutecznych działań jest złagodzenie ograniczeń dotyczących
maksymalnego poziomu dopuszczalnych emisji po roku 2039 oraz umożliwienie włączenia
trwałych mechanizmów usuwania emisji do unijnego systemu EU ETS, które Rząd
wynegocjował w projekcie Europejskiego prawa o klimacie.
Ponadto w ubiegłym roku przygotowaliśmy wspólny polsko-włoski dokument, przekazany
Komisji Europejskiej i poparty przez kilka innych krajów. Wskazaliśmy w nim szereg kwestii,
które mogą poprawić działanie CBAM — potrzebę wsparcia dla eksporterów oraz możliwość
opóźnienia wycofywania bezpłatnych uprawnień, jeśli CBAM nie będzie działać skutecznie.
2. Jakie wdrożenia mechanizmów wsparcia finansowego i inwestycyjnego zastosuje
Ministerstwo dla JSW i PGG oraz krajowych hut, które pozwolą konkurować
globalnie, przy zachowaniu miejsc pracy?
Od 2020 r. funkcjonuje Fundusz Modernizacyjny (FM), którego Polska jest głównym
beneficjentem z przewidywaną pulą wsparcia do 2030 r. szacowaną na około 55 mld zł.
Środki te przeznaczone są na modernizację krajowego sektora energetycznego i poprawę
efektywności energetycznej. Od momentu uruchomienia FM Polska uzyskała akceptację
25 programów priorytetowych, wśród których są te, które bezpośrednio wspierają przemysł
energochłonny, takie jak:
Program priorytetowy Przemysł energochłonny poprawa efektywności
energetycznej,
Program priorytetowy Przemysł energochłonny – oze,
Program Priorytetowy Kogeneracja dla energetyki i przemysłu (cz.1 i 2.)
Nabory wniosków przeprowadza Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej – Operator FM.
3. Jakie wzmocnienie ochrony rynku UE przed dumpingiem taniego koksu, stali
i węgla, w tym pełne wykorzystanie mechanizmu CBAM oraz środków
antydumpingowych zastosuje Ministerstwo?
-- 3 of 5 --
Mechanizm CBAM wyrównujący koszty emisji CO₂ między producentami z UE
a importerami spoza UE wchodzi od stycznia 2026 r. w etap, gdzie importerzy będą
zobowiązani do zakupu certyfikatów CBAM, co ma zniechęcić do importu tanich,
wysokoemisyjnych produktów, w tym stali. Jednocześnie pracujemy nad rozwojem
mechanizmu CBAM na forum Unii Europejskiej, by jak najskuteczniej chronić polski
przemysł przed nieuczciwą konkurencją z krajów trzecich.
Warto zauważyć, że prowadzenie działań antydumpingowych pozostaje w kompetencji
Ministra Rozwoju i Technologii.
4. Czy i jakie przyspieszenie modernizacji technologicznej przedsiębiorstw planuje
podjąć Ministerstwo, tak aby mogły równocześnie spełniać wymogi ekologiczne
i pozostawać konkurencyjne cenowo.
NFOŚiGW - Operator FM w porozumieniu z Ministerstwem Klimatu i Środowiska
od 2020 r. opracowuje i wdraża programy priorytetowe finansowane ze środków Funduszu
Modernizacyjnego. Obejmują one szeroki zakres przedsięwzięć, które służą m.in.
podnoszeniu efektywności energetycznej przedsiębiorstw.
Drugim istotnym źródłem wsparcia jest Fundusz Innowacyjny (FI), również funkcjonujący
od 2020 r. FI jest jednym z największych na świecie funduszy wspierających projekty
z zakresu innowacyjnych technologii niskoemisyjnych, mający na celu wprowadzenie na
rynek rozwiązań przemysłowych służących dekarbonizacji Europy. FI koncentruje się na
wysoce innowacyjnych technologiach, które mogą przynieść znaczne redukcje emisji gazów
cieplarnianych, a rozwiązania w nich proponowane w przyszłości mogą znaleźć szerokie
zastosowanie.
FI jest funduszem zarządzanym bezpośrednio przez Komisję Europejską. Co roku KE ogłasza
konkursy dotyczące wsparcia realizacji przedsięwzięć, które obejmują obszary wskazane
w dyrektywie EU ETS, a które proponują innowacyjne technologie przyczyniające się
do znaczącej redukcji emisji gazów cieplarnianych. Wsparcie dedykowane jest zarówno
małym przedsiębiorstwom, jak również wielkim inwestycjom, których wydatki kapitałowe
przekraczają 100 mln euro.
Poza finansowaniem innowacyjnych przedsięwzięć KE wspiera ze środków FI również
produkcję odnawialnego wodoru pochodzenia niebiologicznego, organizując aukcje
wodorowe i udzielając dotacji na jego produkcję przedsiębiorcom wybranym w aukcji,
którzy złożyli najkorzystniejszą ofertę. Pod koniec 2025 r. KE rozpocznie pierwszą
pilotażową aukcję na ciepło procesowe. Wsparcie będzie miało formę, tak samo jak
w przypadku aukcji wodorowej, stałej premii powiązanej i proporcjonalnej do wykazanej
redukcji emisji CO2, wypłacanej przez maksymalny okres 5 lat. Obecny produkcja ciepła
procesowego w przemyśle opiera się głównie na stosowaniu paliw kopalnych. Celem aukcji
jest wspieranie wykorzystania w procesach przemysłowych innych źródeł produkcji ciepła
niż paliwa kopalne i dotowanie zastosowania odnawialnych źródeł energii. Pula wsparcia,
jaka planowana jest do rozdysponowania w ramach tej aukcji, wyniesie 1 mld euro.
Obecnie MKIŚ pracuje nad rozwiązaniami, które pozwolą wzmocnić struktury krajowe
w zakresie zarządzania Funduszem Innowacyjnym a tym samym ułatwić polskim
-- 4 of 5 --
przedsiębiorcom ubieganie się o wsparcie z tego źródła. W styczniu przyszłego roku MKiŚ
planuje zorganizowanie dnia informacyjnego Funduszu Innowacyjnego dedykowanego
wszystkim zainteresowanym podmiotom, w trakcie którego przedstawiciele Komisji
Europejskiej oraz Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Klimatu, Infrastruktury
i Środowiska (CINEA) przedstawią szczegółowe informacje o możliwościach finansowania
ze środków FI, w tym aukcji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Sekretarz Stanu Krzysztof Bolesta
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 5 of 5 --