Interpelacja nr 12788
Interpelacja w sprawie objęcia pracowników domów pomocy społecznej dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie szczególną ochroną prawną, analogiczną do ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym oraz pracownikom ochrony zdrowia
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (88%)
Obrona i Bezpieczeństwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie objęcia pracowników domów pomocy społecznej dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie szczególną ochroną prawną, analogiczną do ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym oraz pracownikom ochrony zdrowia
Interpelacja nr 12788
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie objęcia pracowników domów pomocy społecznej dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie szczególną ochroną prawną, analogiczną do ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym oraz pracownikom ochrony zdrowia
Zgłaszający: Anna Wojciechowska, Henryka Krzywonos-Strycharska, Iwona Maria Kozłowska, Jacek Niedźwiedzki
Data wpływu: 08-10-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie potrzeby objęcia pracowników domów pomocy społecznej (DPS), w szczególności placówek przeznaczonych dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie, szczególną ochroną prawną w związku z narastającym problemem agresji fizycznej i psychicznej, której są oni coraz częściej ofiarami w miejscu pracy.
Zgodnie z obowiązującym prawem ochroną prawną przysługującą funkcjonariuszom publicznym objęci są m.in. pracownicy ochrony zdrowia (np. lekarze, pielęgniarki, ratownicy medyczni), którzy w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych są szczególnie narażeni na ataki słowne lub fizyczne. Taka ochrona ma na celu nie tylko zapewnienie im bezpieczeństwa, ale również zagwarantowanie ciągłości świadczenia usług w trudnych i nieprzewidywalnych warunkach.
Pracownicy DPS, zwłaszcza ci zatrudnieni w placówkach zajmujących się osobami z zaburzeniami psychicznymi i głębokimi niepełnosprawnościami intelektualnymi, wykonują wyjątkowo trudną i odpowiedzialną pracę. W codziennych obowiązkach nierzadko mają do czynienia z osobami wykazującymi agresję fizyczną i słowną, których stan zdrowia uniemożliwia im racjonalną ocenę własnych działań. Niestety, mimo skali tego zjawiska, pracownicy DPS nie są objęci przepisami przewidującymi zaostrzenie kar dla sprawców napaści – w przeciwieństwie do np. pracowników służby zdrowia.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
Czy ministerstwo rozważa zmiany w Kodeksie karnym lub innych aktach prawnych w celu objęcia pracowników domów pomocy społecznej – zwłaszcza DPS dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie – szczególną ochroną prawną, podobną do tej przysługującej pracownikom ochrony zdrowia?
Czy w ocenie ministerstwa aktualny stan prawny w wystarczającym stopniu chroni pracowników DPS przed przemocą fizyczną i psychiczną ze strony mieszkańców lub innych osób?
Czy planowane są jakiekolwiek inicjatywy legislacyjne mające na celu poprawę bezpieczeństwa pracowników placówek całodobowej opieki społecznej?
Interpelacja nr 12788
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie objęcia pracowników domów pomocy społecznej dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie szczególną ochroną prawną, analogiczną do ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym oraz pracownikom ochrony zdrowia
Zgłaszający: Anna Wojciechowska, Henryka Krzywonos-Strycharska, Iwona Maria Kozłowska, Jacek Niedźwiedzki
Data wpływu: 08-10-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie potrzeby objęcia pracowników domów pomocy społecznej (DPS), w szczególności placówek przeznaczonych dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie, szczególną ochroną prawną w związku z narastającym problemem agresji fizycznej i psychicznej, której są oni coraz częściej ofiarami w miejscu pracy.
Zgodnie z obowiązującym prawem ochroną prawną przysługującą funkcjonariuszom publicznym objęci są m.in. pracownicy ochrony zdrowia (np. lekarze, pielęgniarki, ratownicy medyczni), którzy w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych są szczególnie narażeni na ataki słowne lub fizyczne. Taka ochrona ma na celu nie tylko zapewnienie im bezpieczeństwa, ale również zagwarantowanie ciągłości świadczenia usług w trudnych i nieprzewidywalnych warunkach.
Pracownicy DPS, zwłaszcza ci zatrudnieni w placówkach zajmujących się osobami z zaburzeniami psychicznymi i głębokimi niepełnosprawnościami intelektualnymi, wykonują wyjątkowo trudną i odpowiedzialną pracę. W codziennych obowiązkach nierzadko mają do czynienia z osobami wykazującymi agresję fizyczną i słowną, których stan zdrowia uniemożliwia im racjonalną ocenę własnych działań. Niestety, mimo skali tego zjawiska, pracownicy DPS nie są objęci przepisami przewidującymi zaostrzenie kar dla sprawców napaści – w przeciwieństwie do np. pracowników służby zdrowia.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
Czy ministerstwo rozważa zmiany w Kodeksie karnym lub innych aktach prawnych w celu objęcia pracowników domów pomocy społecznej – zwłaszcza DPS dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie – szczególną ochroną prawną, podobną do tej przysługującej pracownikom ochrony zdrowia?
Czy w ocenie ministerstwa aktualny stan prawny w wystarczającym stopniu chroni pracowników DPS przed przemocą fizyczną i psychiczną ze strony mieszkańców lub innych osób?
Czy planowane są jakiekolwiek inicjatywy legislacyjne mające na celu poprawę bezpieczeństwa pracowników placówek całodobowej opieki społecznej?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4985 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.518.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12788 z 15 października 2025 r. Pani Posłanki Anny
Wojciechowskiej wraz z grupą posłów, w sprawie objęcia pracowników domów pomocy
społecznej dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie szczególną
ochroną prawną, analogiczną do ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym oraz
pracownikom ochrony zdrowia, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Art. 115 § 13 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383)
zawiera zamknięty katalog osób posiadających status funkcjonariusza publicznego. Należy
podkreślić, że w świetle wskazanego przepisu pojęcie to odnosi się zarówno do osoby
będącej podmiotem czynu zabronionego, jak i tej, która takiemu czynowi podlega. Nadanie
statusu funkcjonariusza publicznego oznacza więc m. in. objęcie danej osoby szczególną
ochroną prawną. Katalog osób posiadających status funkcjonariusza publicznego ma
charakter zamknięty, jednakże istnieją regulacje pozakodeksowe, które przewidują
analogiczną ochronę dla osób wykonujących określone obowiązki służbowe w warunkach
zbliżonych do tych, jakie dotyczą funkcjonariuszy publicznych (np. lekarz, ratownik
medyczny, pracownik socjalny).
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega potrzebę zmiany
przepisów prawa regulujących funkcjonowanie domów pomocy społecznej, m.in. w obszarze
zwiększania bezpieczeństwa zarówno ich pracowników, jak i mieszkańców w związku
z sygnałami dotyczącymi incydentów zakłócania spokoju w tych placówkach.
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego przewiduje w kilku przypadkach możliwość
zastosowania przymusu bezpośredniego wobec osób z zaburzeniami psychicznymi będących
pensjonariuszami domów pomocy społecznej. Stosowanie tego typu środków jest
obwarowane szeregiem warunków np. udziałem lekarza czy pielęgniarki.
Należy podkreślić, że ochrona prawna przewidziana dla funkcjonariuszy publicznych
przysługuje tylko wybranym pracownikom domów pomocy społecznej, tj. pracownikom
socjalnym (art. 121 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie
z którym pracownikowi socjalnemu przysługuje ochrona prawna przewidziana dla
funkcjonariuszy publicznych). Z kolei pracownicy tacy jak np. opiekunowie w domach
pomocy społecznej nie są objęci ochroną prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy
publicznych.
Szczególnej uwagi wymaga celowość wprowadzenia zmian w kontekście wskazanej
w interpelacji grupy osób z zaburzeniami psychicznymi. W dużej części są to osoby częściowo
bądź całkowicie ubezwłasnowolnione, często niezdolne lub zdolne tylko w ograniczonym
stopniu do oceny popełnionego przez siebie czynu i jego konsekwencji. Należy przy tym
zauważyć, że osoby z poważnymi zaburzeniami psychicznymi, działające w stanie
niepoczytalności, nie mogą ponosić odpowiedzialności karnej w rozumieniu przepisów
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kodeksu karnego. Wydaje się zatem, że we wskazanych przypadkach skuteczniejszym od
zaostrzenia kar za popełnione przestępstwa rozwiązaniem byłoby wzmocnienie działań
prewencyjnych oraz zapewnienie odpowiednich środków ochronnych, które w większym
stopniu wpłynęłyby na poprawę bezpieczeństwa pracowników i pensjonariuszy domów
pomocy społecznej.
Kwestia ta wymaga rzetelnej analizy, zwłaszcza że rekomendacje przedstawione
w interpelacji, zawierające konkretne propozycje rozwiązań, wykraczają poza wyłączną
właściwość Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i dotyczą zakresu działań Ministra
Sprawiedliwości.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nad projektem zmiany
przepisów ustawy o pomocy społecznej pracuje Zespół do spraw reformy systemu pomocy
społecznej, powołany jako organ opiniodawczo-doradczy Ministra. W skład zespołu
wchodzą eksperci, praktycy i naukowcy, których zadaniem jest dokonanie gruntownego
przeglądu funkcjonujących w ramach systemu pomocy społecznej rozwiązań prawnych
i organizacyjnych.
Zadaniem zespołu jest weryfikacja dostępności świadczeń i usług społecznych, analiza
sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej, ocena funkcjonowania i finansowania
instytucji pomocowych świadczących usługi całodobowe oraz opracowanie propozycji
zmian prawnych i innych rekomendacji. Działania te doprowadzą do integracji różnych form
wsparcia i zacieśnienia współpracy między instytucjami państwowymi, samorządami,
organizacjami pozarządowymi oraz lokalnymi społecznościami, co przyczyni się do
zwiększenia skuteczności realizowanych działań pomocowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.518.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12788 z 15 października 2025 r. Pani Posłanki Anny
Wojciechowskiej wraz z grupą posłów, w sprawie objęcia pracowników domów pomocy
społecznej dla osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie szczególną
ochroną prawną, analogiczną do ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym oraz
pracownikom ochrony zdrowia, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Art. 115 § 13 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383)
zawiera zamknięty katalog osób posiadających status funkcjonariusza publicznego. Należy
podkreślić, że w świetle wskazanego przepisu pojęcie to odnosi się zarówno do osoby
będącej podmiotem czynu zabronionego, jak i tej, która takiemu czynowi podlega. Nadanie
statusu funkcjonariusza publicznego oznacza więc m. in. objęcie danej osoby szczególną
ochroną prawną. Katalog osób posiadających status funkcjonariusza publicznego ma
charakter zamknięty, jednakże istnieją regulacje pozakodeksowe, które przewidują
analogiczną ochronę dla osób wykonujących określone obowiązki służbowe w warunkach
zbliżonych do tych, jakie dotyczą funkcjonariuszy publicznych (np. lekarz, ratownik
medyczny, pracownik socjalny).
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega potrzebę zmiany
przepisów prawa regulujących funkcjonowanie domów pomocy społecznej, m.in. w obszarze
zwiększania bezpieczeństwa zarówno ich pracowników, jak i mieszkańców w związku
z sygnałami dotyczącymi incydentów zakłócania spokoju w tych placówkach.
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego przewiduje w kilku przypadkach możliwość
zastosowania przymusu bezpośredniego wobec osób z zaburzeniami psychicznymi będących
pensjonariuszami domów pomocy społecznej. Stosowanie tego typu środków jest
obwarowane szeregiem warunków np. udziałem lekarza czy pielęgniarki.
Należy podkreślić, że ochrona prawna przewidziana dla funkcjonariuszy publicznych
przysługuje tylko wybranym pracownikom domów pomocy społecznej, tj. pracownikom
socjalnym (art. 121 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie
z którym pracownikowi socjalnemu przysługuje ochrona prawna przewidziana dla
funkcjonariuszy publicznych). Z kolei pracownicy tacy jak np. opiekunowie w domach
pomocy społecznej nie są objęci ochroną prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy
publicznych.
Szczególnej uwagi wymaga celowość wprowadzenia zmian w kontekście wskazanej
w interpelacji grupy osób z zaburzeniami psychicznymi. W dużej części są to osoby częściowo
bądź całkowicie ubezwłasnowolnione, często niezdolne lub zdolne tylko w ograniczonym
stopniu do oceny popełnionego przez siebie czynu i jego konsekwencji. Należy przy tym
zauważyć, że osoby z poważnymi zaburzeniami psychicznymi, działające w stanie
niepoczytalności, nie mogą ponosić odpowiedzialności karnej w rozumieniu przepisów
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kodeksu karnego. Wydaje się zatem, że we wskazanych przypadkach skuteczniejszym od
zaostrzenia kar za popełnione przestępstwa rozwiązaniem byłoby wzmocnienie działań
prewencyjnych oraz zapewnienie odpowiednich środków ochronnych, które w większym
stopniu wpłynęłyby na poprawę bezpieczeństwa pracowników i pensjonariuszy domów
pomocy społecznej.
Kwestia ta wymaga rzetelnej analizy, zwłaszcza że rekomendacje przedstawione
w interpelacji, zawierające konkretne propozycje rozwiązań, wykraczają poza wyłączną
właściwość Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i dotyczą zakresu działań Ministra
Sprawiedliwości.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nad projektem zmiany
przepisów ustawy o pomocy społecznej pracuje Zespół do spraw reformy systemu pomocy
społecznej, powołany jako organ opiniodawczo-doradczy Ministra. W skład zespołu
wchodzą eksperci, praktycy i naukowcy, których zadaniem jest dokonanie gruntownego
przeglądu funkcjonujących w ramach systemu pomocy społecznej rozwiązań prawnych
i organizacyjnych.
Zadaniem zespołu jest weryfikacja dostępności świadczeń i usług społecznych, analiza
sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej, ocena funkcjonowania i finansowania
instytucji pomocowych świadczących usługi całodobowe oraz opracowanie propozycji
zmian prawnych i innych rekomendacji. Działania te doprowadzą do integracji różnych form
wsparcia i zacieśnienia współpracy między instytucjami państwowymi, samorządami,
organizacjami pozarządowymi oraz lokalnymi społecznościami, co przyczyni się do
zwiększenia skuteczności realizowanych działań pomocowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --