Interpelacja w sprawie podważania przez niektóre organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej decyzji farmaceutów o wystawianiu recept farmaceutycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12777
do ministra zdrowia
w sprawie podważania przez niektóre organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej decyzji farmaceutów o wystawianiu recept farmaceutycznych
Zgłaszający: Konrad Frysztak
Data wpływu: 08-10-2025
Szanowna Pani Minister,
w ramach sprawowanego mandatu Posła na Sejm RP zwróciły się do mnie środowiska aptekarskie, które zwróciły uwagę na podważanie przez niektóre organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej decyzji farmaceutów o wystawianiu recept farmaceutycznych. Zgodnie z art. 96 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu może wystawić receptę farmaceutyczną w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta. W takim przypadku recepta zawiera informację o przyczynie wydania produktu leczniczego.
Zdaniem środowiska aptekarskiego, zakres nadzoru, jaki sprawuje Państwowa Inspekcja Farmaceutyczna, nie obejmuje czynności wystawienia recepty farmaceutycznej w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta, a inspektorzy farmaceutyczni nie są uprawnieni do kontroli i oceny zasadności decyzji farmaceuty. Mimo to ma dochodzić do takich sytuacji.
W związku z tym zadaję pytania i proszę o odpowiedź:
1. Jaki jest zakres kontroli Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej w zakresie recept farmaceutycznych?
2. Czy PIF może kwestionować zasadność wystawienia recept farmaceutycznych przez farmaceutę w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta? Jeśli tak, to jaka jest konkretna podstawa prawna?
3. Jaka była skala kontroli PIF w zakresie wystawiania recept farmaceutycznych w latach 2023–2025? Jaka była skala ewentualnych nieprawidłowości w tym czasie i czego najczęściej dotyczyły uchybienia?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje konsultacje z Państwową Inspekcją Farmaceutyczną, środowiskiem aptekarskim ws. zasadności kontroli wystawiania recept farmaceutycznych w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta?
Z góry dziękuję za odpowiedź.
Z poważaniem Konrad Frysztak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Anna Kacperczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10600 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.71.2025.PR
Warszawa, 05 listopada 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12777 złożoną 15 października 2025 r. przez Pana Posła
Konrada Frysztaka w sprawie podważania przez niektóre organy Państwowej Inspekcji
Farmaceutycznej decyzji farmaceutów o wystawianiu recept farmaceutycznych, Minister
Zdrowia przedstawia następujące stanowisko.
W myśl art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne (u.p.f.) Państwowa Inspekcja
Farmaceutyczna, sprawuje nadzór nad – między innymi – jakością, obrotem
i pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi, z wyłączeniem produktów leczniczych
weterynaryjnych. Nadzór ten sprawuje w celu zabezpieczenia interesu społecznego
w zakresie bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi przy stosowaniu produktów leczniczych
i wyrobów medycznych, znajdujących się w hurtowniach farmaceutycznych, aptekach,
działach farmacji szpitalnej, punktach aptecznych i placówkach obrotu pozaaptecznego.
W ramach powyższego nadzoru, zgodnie z art. 109 ust. 3 lit. a u.p.f., do zadań Inspekcji
Farmaceutycznej należy w szczególności kontrolowanie aptek. Uregulowana w art. 96 ust. 4
u.p.f. recepta farmaceutyczna to rozwiązanie prawne, które stanowi wyjątek od ogólnej
zasady, zgodnie z którą produkty lecznicze wydaje się na podstawie recepty lekarskiej.
Uprawnienie farmaceuty do wystawienia recepty farmaceutycznej zostało uzależnione od
wystąpienia przesłanki w postaci zagrożenia zdrowia pacjenta. To uprawnienie, jak również
prawo farmaceuty do samodzielnej i niezależnej oceny, czy takie zagrożenie rzeczywiście
wystąpiło, nie budzi wątpliwości.
Powyższe uprawnienie przyznane farmaceucie nie wyłącza i nie ogranicza jednak
kompetencji Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej do kontroli prawidłowości wydawania
produktów leczniczych z aptek, w tym na podstawie recepty farmaceutycznej. Jest to
bowiem forma obrotu produktami leczniczymi, który pozostaje pod ustawowym nadzorem
organów Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej, co wynika wprost z wyżej przytoczonych
przepisów kompetencyjnych, przyznających organom Inspekcji szerokie uprawnienia
w zakresie prowadzenia nadzoru i kontroli nad obrotem produktami leczniczymi.
Wystawianie i realizowanie recept farmaceutycznych jest szczególnym uprawnieniem
zawodowym farmaceuty, i jako takie powinno być w każdym przypadku realizowane
sumiennie, rzetelnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Farmaceuta, jako wysoce
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wykwalifikowany specjalista, powinien być szczególnie wyczulony na sytuacje stwarzające
zagrożenie życia lub zdrowia pacjentów lub mogące prowadzić do pozamedycznego
wykorzystania produktów leczniczych. Powinien przy tym kierować się posiadaną wiedzą
fachową, doświadczeniem życiowym, przepisami prawa oraz zasadami logiki. Realizacja
szczególnego uprawnienia do wystawienia recepty farmaceutycznej powinna być
poprzedzona rzetelną weryfikacją zasadności takiego działania.
Farmaceuta nie jest ponadto zobowiązany do bezrefleksyjnego uwzględniania próśb
pacjentów o wystawienie recepty farmaceutycznej i w sytuacjach budzących wątpliwości co
do legalności lub ryzyka pozorowanego nabycia produktów leczniczych, powinien odmówić
wystawienia takiej recepty. Do odmowy nie jest niezbędny dowód – wystarczy uzasadnione
podejrzenie, że produkt leczniczy wydany na podstawie recepty farmaceutycznej będzie
wykorzystany w celach pozamedycznych (art. 96 ust. 5 pkt 2 u.p.f.).
W ramach czynności kontrolnych prowadzonych przez inspektorów farmaceutycznych
w aptekach ogólnodostępnych niejednokrotnie ujawniane są nieprawidłowości, wskazujące
na uzasadnione podejrzenie nadużyć związanych z wystawianiem recept
farmaceutycznych. W takich sytuacjach inspektorzy farmaceutyczni są nie tylko
uprawnieni, a wręcz zobowiązani do zweryfikowania, czy nie jest to działanie niezgodne
z prawem.
Tego rodzaju działania nie podlegają ochronie wynikającej z przepisów zabezpieczających
swobodę decyzyjną farmaceuty przy wykonywaniu zawodu. Co więcej, niezależność
zawodowa farmaceuty, o której mowa w art. 35 ustawy o zawodzie farmaceuty, nie stanowi
podstawy do wyłączenia ani ograniczenia kompetencji kontrolnych organów administracji
publicznej. Takie stanowisko jest zbieżne z treścią komunikatu Głównego Inspektora
Farmaceutycznego z dnia 12 czerwca 2025 r. w sprawie nadzoru organów Państwowej
Inspekcji Farmaceutycznej w obszarze wystawiania recept farmaceutycznych.
Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2 u.p.f., organ zezwalający cofa
zezwolenie w przypadku, gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone
przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej
w zezwoleniu.
Przepis art. 101 pkt 4 u.p.f. stanowi zaś, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia
udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje
rękojmi należytego prowadzenia apteki. Jakkolwiek rękojmia ta jest warunkiem uzyskania
zezwolenia na prowadzenie apteki, niemniej przedsiębiorca musi legitymować się jej
posiadaniem przez cały czas prowadzenia działalności. Jeśli zatem przedsiębiorca działa w
sposób świadczący o utracie rękojmi, przestaje on spełniać warunki wymagane do
wykonywania działalności określonej w zezwoleniu, co uzasadnia jego obligatoryjne
cofnięcie na podstawie art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 u.p.f.
Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które
podkreślają, że wystawianie recept farmaceutycznych niezgodnie z art. 96 ust. 4 u.p.f.
stanowi naruszenie warunków zezwolenia i prowadzi do utraty rękojmi należytego
prowadzenia apteki, co może skutkować cofnięciem zezwolenia na jej prowadzenie.
W wyroku z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. V SA/Wa 577/24 Wojewódzki Sąd
Administracyjny w Warszawie wskazał: „skoro organy ustaliły w niniejszej sprawie,
że w aptece doszło do nieprawidłowości w wystawianiu recept farmaceutycznych (…)
to organ nie miał możliwości zastosowania innej sankcji administracyjnej niż cofnięcie
zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej” (wyrok nieprawomocny).
Z kolei w prawomocnym wyroku z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. V SA/Wa 2290/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraził następujące stanowisko: „Owa
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
odpowiedzialność podmiotu prowadzącego aptekę za interpretację obowiązków
dotyczących zasad obrotu produktami leczniczymi określonych w ustawie (art. 65 ust. 1
Prawa farmaceutycznego) wyraża się m.in. tym, że ocena co do możliwości wydania leku bez
recepty lekarskiej, tj. w sytuacji nadzwyczajnej, jaką jest zagrożenie życia lub zdrowia
pacjenta, nie może być oderwana od praktyki obrotu w ww. zakresie, w szczególności
wynikającej z zapatrywań prezentowanych przez organy stosujące prawo w ramach
wykładni przepisów normujących ww. obowiązki. Niezależnie bowiem od tego,
że adresatem pierwotnym klauzuli może być „zwykły” podmiot prawa (w tym przypadku
przedsiębiorca prowadzący aptekę), to jednak władczego ustalenia jej treści dokonuje
finalnie organ stosujący prawo w drodze wykładni operatywnej”.
W dalszej kolejności Sąd stwierdził, że: „w przedmiotowej sprawie, organ dwukrotnie
wydawał decyzje, w których uznawał praktykę skarżącej w zakresie wydawania produktów
leczniczych oraz realizacji recept farmaceutycznych za nieprawidłową, nakazując
postępowanie zgodne z przepisami Prawa farmaceutycznego.
Wskazany stan rzeczy nie mógł pozostać bez wpływu na ocenę działań skarżącej, ponieważ
wynika stąd, że podejmowała je będąc świadoma niezgodności własnej oceny
ze stanowiskiem organu odpowiedzialnego za nadzór obrotem produktami leczniczymi
(tj. organu Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej; art. 112 Prawa farmaceutycznego)”.
Od 1 stycznia 2023 do 30 września 2025 r. wojewódzkie inspektoraty farmaceutyczne
przeprowadziły łącznie 4 652 kontrole w aptekach i punktach aptecznych. Skontrolowano
recepty farmaceutyczne, w tym wystawianie i realizację recept farmaceutycznych oraz
prowadzenie ewidencji ww. recept. Nieprawidłowości w tym obszarze stwierdzono w 973
przeprowadzonych kontrolach. Średnio w 20,9% przeprowadzonych kontroli stwierdzono
nieprawidłowości, w niektórych województwach kontrole z nieprawidłowościami
stanowiły ponad 50%, a nawet do 70%.
Do najczęściej identyfikowanych niezgodności dotyczących recept farmaceutycznych
należą:
1. Wystawianie recepty farmaceutycznej w postaci papierowej, a nie w postaci
elektronicznej, pomimo dostępu do systemu teleinformatycznego, z powodu innego niż
wskazane w art. 96 ust. 4 pkt. 1 u.p.f.;
2. Wystawianie recepty farmaceutycznej przez farmaceutę dla siebie lub dla rodziny
z podaniem przyczyny „pro auctore” lub „pro familiae” zamiast recept „pro auctore”
lub „pro familiae” (poprzez portal gabinet.gov.pl) – niezgodność z art. 96 ust. 4 pkt. 1
u.p.f.;
3. Wystawianie recepty farmaceutycznej z podawaniem lakonicznych przyczyn wydania,
jak np. „zagrożenie zdrowia pacjenta”, „brakło leku”, „lek stosowany z przepisu lekarza”,
„recepta przeterminowana”, „lek w stałym stosowaniu” lub „kontynuacja”, co nie
potwierdzało stanu zagrożenia zdrowia – niezgodność z art.96 ust. 4 u.p.f.
4. Wystawianie recepty farmaceutycznej bez podania dawkowania – niezgodność
z art. 96a ust. 1 pkt. 4 lit. e oraz w związku z art.96 ust. 4 pkt 3 u.p.f.
5. Wydawanie na podstawie recepty farmaceutycznej produktu leczniczego, który ma być
stosowany u zwierzęcia (co wynikało z przyczyny wydania) – niezgodność z art. 86 ust.
5 oraz art. 96 ust. 4 u.p.f.
6. Wystawianie recepty przez technika farmaceutycznego – naruszenie art. 96 ust. 4 u.p.f.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
7. Wystawianie recept farmaceutycznych na leki zawierające w swoim składzie środki
odurzające lub substancje psychotropowe – naruszenie art. 96 ust. 4 pkt 2 u.p.f.
8. Brak, niepełna lub błędnie prowadzona ewidencja recept farmaceutycznych –
niezgodność z zapisami §6 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
zapotrzebowań oraz wydawania z apteki produktów leczniczych, środków
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --