Interpelacja w sprawie doprecyzowania przepisów środowiskowych z zakresu prawa lotniczego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12773
do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska
w sprawie doprecyzowania przepisów środowiskowych z zakresu prawa lotniczego
Zgłaszający: Arkadiusz Sikora
Data wpływu: 07-10-2025
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
w dniu 7 września 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego oraz ustanawiania stref ochronnych terenów zamkniętych (dalej jako ustawa). W art. 43 ustawa wprowadza zmiany do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2025 poz. 647 – dalej jako POŚ), obejmujące m.in. zmianę redakcji przepisu art. 135 ust. 1 oraz dodanie przepisu art. 135 ust. 1a.
Wątpliwości interpretacyjne, z przyczyn opisanych poniżej, budzi treść dodanej jednostki redakcyjnej, tj. przepisu art. 135 ust. 1a POŚ:
„1a. Przy tworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska innego niż lotnisko wojskowe nie uwzględnia się startów, lądowań i przelotów statków powietrznych wykorzystywanych przez Siły Zbrojne Rzeczpospolitej Polskiej oraz statków powietrznych sił zbrojnych innych państwa realizujących operacje lotnicze w ramach zobowiązań sojuszniczych“.
Jednocześnie art. 66 ust. 3 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (t.j. Dz. U. 2025 poz. 1431) stanowi, że zarządzający lotniskiem nie może odmówić zezwolenia na lądowanie przymusowe statku powietrznego znajdującego się w niebezpieczeństwie lub statku powietrznego wykonującego lot w celu ochrony życia lub zdrowia ludzi, poszukiwania lub ratownictwa, w celu zapobiegania skutkom klęsk żywiołowych lub ich usunięcia, a także lot w ramach działań bezpośrednio związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa publicznego i z obronnością państwa. Oznacza to, że zarządzający nie ma realnego wpływu na zakres i intensywność operacji o szczególnym charakterze, mimo że ich skutki środowiskowe oddziałują na otoczenie, co może mieć wpływ na zakres roszczeń właścicieli nieruchomości zlokalizowanych w OOU.
I. Definicja „lotniska innego niż lotnisko wojskowe“
W przytoczonym przepisie nie zostało jednoznacznie wskazane, czy nowa regulacja ma zastosowanie również do lotnisk cywilnych współużytkowanych przez Siły Zbrojne Rzeczpospolitej Polskiej, takich jak Port Lotniczy Wrocław SA. Ustawodawca posłużył się pojęciem „lotnisko inne niż lotnisko wojskowe“, pomijając, iż lotniska współużytkowane stanowią jednocześnie lotniska cywilne i lotniska wojskowe. Przepis nie wskazuje jednoznacznie, czy lotnisko współużytkowane należy kwalifikować jako „lotnisko inne niż lotnisko wojskowe“, czy też pozostaje ono poza zakresem definicji. W konsekwencji nie wiadomo również, czy dodany przepis art. 135 ust. 1a POŚ znajdzie zastosowanie przy tworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania (dalej także jako OOU) dla lotniska o charakterze cywilno-wojskowym.
Port Lotniczy Wrocław SA jest lotniskiem cywilnym, albowiem został ujęty w Rejestrze Lotnisk Cywilnych prowadzonym przez prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, prowadzonym przez ten organ na podstawie przepisu art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (t.j. Dz. U. 2025 poz. 1431 – dalej jako Prawo lotnicze). Równocześnie PLW jest także lotniskiem wojskowym w związku z jego ujęciem w Rejestrze Lotnisk i Lądowisk Wojskowych prowadzonym przez ministra obrony narodowej na podstawie przepisu art. 60 ust. 1 Prawa lotniczego.
Obecnie w Porcie Lotniczym Wrocław SA prowadzi się proces inwestycyjny zarówno w części cywilnej lotniska, jak też w części wojskowej. Zakończenie tych działań będzie wiązało się z koniecznością przeprowadzania analizy porealizacyjnej, której skutkiem będzie utworzenie OOU. Z tego względu rozstrzygnięcie opisanych w niniejszym piśmie wątpliwości interpretacyjnych ma kluczowe znaczenie dla przyjęcia odpowiednich założeń przy tworzeniu przyszłego obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska Wrocław-Strachowice.
Celem analizowanej regulacji przepisu art. 135 ust. 1a POŚ jest umożliwienie pominięcia operacji wojskowych realizowanych przez Siły Zbrojne Rzeczpospolitej i sojusznicze siły zbrojne w oparciu o infrastrukturę lotnisk cywilnych podczas wyznaczania obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska. Jak się wydaje, zamierzenie to jest słuszne, albowiem na zarządzających portami lotniczymi cywilnymi nałożono w ramach ustawy – Prawo ochrony środowiska obowiązek ponoszenia pełnej odpowiedzialności odszkodowawczej za tak zwaną „szkodę legalną“ (system odpowiedzialność odszkodowawcza związana z roszczeniami właścicieli nieruchomości objętych obszarami ograniczonego użytkowania został opisany w przepisach art. 129 i nast. POŚ), która to odpowiedzialność majątkowa jest obecnie ponoszona przez zarządzających lotniskami cywilnymi niezależnie od kwalifikacji realizowanych w danym porcie lotniczym operacji lotniczych. W związku z sytuacją międzynarodową, wymagającą wzmożonych działań wojskowych, angażujących także lotniska cywilne oraz brakiem możliwości odmowy przyjęcia w porcie lotniczym statku powietrznego realizującego działania bezpośrednio związane z zapewnieniem bezpieczeństwa publicznego i z obronnością państwa (co wynika z art. 66 ust. 3 Prawa lotniczego), za całkowicie uzasadnione należy uznać przyjęte w ustawie rozwiązanie, które umożliwia pominięcie przymusowego wykorzystania infrastruktury portu lotniczego przez siły zbrojne przy wyznaczaniu obszaru ograniczonego użytkowania. Jednakże mając na uwadze, iż w przypadku lotnisk współdzielonych przez siły zbrojne, odpowiedzialność odszkodowawcza, wynikająca z objęcia nieruchomości obszarami ograniczonego użytkowania, spoczywa dotychczas wyłącznie na zarządzającym lotniskiem cywilnym, nie ulega wątpliwości, iż dodany ustawą przepis art. 135 ust. 1a POŚ powinien mieć zastosowanie także dla lotnisk współdzielonych i powinny one zostać uznane za „lotniska inne niż lotniska wojskowe“. W przeciwnym wypadku, w przypadku nowo tworzonych obszarów ograniczonego użytkowania, zarządzający lotniskami współdzielonymi będą zobowiązani do ponoszenia niewspółmiernie wysokich kosztów związanych z systemem odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie przepisów art. 129 i nast. POŚ. Ustawodawca nie zaproponował jakiegokolwiek modelu, który pozwalałby na współponoszenie przez zarządzającego lotniskiem cywilnym będącym równocześnie lotniskiem wojskowym kosztów takiej odpowiedzialności wraz z podmiotem odpowiedzialnym za działalność wojskową (Skarb Państwa – minister obrony narodowej). Wyznaczanie nowego obszaru ograniczonego użytkowania polega m.in. na uwzględnieniu prognoz ruchu lotniczego. Jeżeli w takich prognozach dla lotniska współdzielonego konieczne będzie uwzględnienie nie tylko operacji cywilnych, ale także potencjalnych operacji sił zbrojnych, które – co oczywiste – są realizowane przy wykorzystaniu statków powietrznych o znacznie wyższych certyfikatach hałasowych niż samoloty cywilne, utworzony obszar ograniczonego użytkowania będzie obejmował większą powierzchnię, a tym samym jego ustanowienie będzie wiązało się ze zwiększonym ryzykiem odpowiedzialności odszkodowawczej. Mając na uwadze aktualny dorobek orzeczniczy sądów powszechnych w przedmiocie odpowiedzialności zarządzającego lotniskiem na podstawie przepisu art. 129 i nast. POŚ (zob. w szczególności: uchwała 7 sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt III CZP 27/24 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt II CSKP 918/23), należy wskazać, że odpowiedzialność odszkodowawcza jest rozumiana niezwykle szeroko. Szkoda, której rzekomo doznają właściciele nieruchomości objętych obszarami ograniczonego użytkowania, obejmować ma nie tylko skutki ograniczeń korzystania z nieruchomości wskazanych literalnie w treści aktu prawa miejscowego, mocą którego tworzony jest obszar ograniczonego użytkowania, ale także tak zwanej „stygmatyzacji“ nieruchomości wynikającej z wejścia w życie tego aktu prawnego. Powyższe skutkuje przyznawaniem przez sądy powszechne odszkodowań za „zmniejszenie wartości nieruchomości“, mających rekompensować także wirtualne zmniejszenie wartości nieruchomości wynikające z odbioru społecznego lokalizacji nieruchomości objętych obszarami ograniczonego użytkowania. Ponoszone przez zarządzających lotniskami koszty odszkodowań przyjmują w konsekwencji ekstremalne wysokości. Tytułem przykładu należy wymienić Port Lotniczy Poznań-Ławica, który wydatkował na ten cel ponad 150 000 000 zł. W przypadku obszaru ograniczonego użytkowania wyznaczanego dla lotniska współużytkowanego, a zatem zasadniczo o większej powierzchni niż w przypadku lotniska cywilnego, z uwagi na głośniejszą, wykorzystywaną przez wojsko flotę statków powietrznych, prawdopodobne koszty odszkodowań mogą być znacznie większe. W takiej sytuacji utrudnione może być prowadzenie przez takie lotniska procesów inwestycyjnych uwzgledniających także potrzeby sił zbrojnych. Taka sytuacja jest nie do pogodzenia z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa państwa.
Mając na uwadze powyższe, wnoszę o jednoznaczne potwierdzenie, że art. 135 ust. 1a POŚ znajduje zastosowanie również do lotnisk współużytkowanych (cywilno-wojskowych) oraz o procedowanie propozycji legislacyjnych (objętych treścią załącznika nr 1) doprecyzowujących definicję „lotniska innego niż lotnisko wojskowe“, aby wyeliminować wątpliwości interpretacyjne.
II. Pominięcie operacji wojskowych w wyliczaniu wskaźników LAeq D oraz LAeq N – dla wyznaczania oraz kontroli warunków korzystania ze środowiska oraz aspekt temporalny
Skoro omówiony powyżej przepis art. 135 ust. 1a POŚ odnosi się do „tworzenia obszaru ograniczonego użytkowania“, oznacza to, że ma on zastosowanie do stosowania wskaźników hałasu, o których mowa w przepisie art. 112a pkt 1 lit. b POŚ, tj. LAeq D oraz LAeqN, ale wyłącznie w odniesieniu do nowo tworzonych obszarów ograniczonego użytkowania. Wskaźniki te służą jednak zgodnie z ustawą nie tylko do ustalania warunków korzystania ze środowiska (tworzenia obszaru ograniczonego użytkowania), ale także do kontroli warunków korzystania ze środowiska (kontroli, czy wyznaczony obszar ograniczonego użytkowania jest prawidłowy, tj. czy hałas nie przekracza wyznaczonych izolinii wytyczających OOU w każdej dobie). Zasadą jest, że hałas w każdej dobie musi mieścić się (z odpowiednim natężeniem) w ramach wyznaczonych obwiedni tworzących OOU. Skoro ustawodawca zadecydował w przepisie art. 135 ust. 1a POŚ, że wyznaczanie obszaru ograniczonego użytkowania dla „lotniska innego niż lotnisko wojskowe“ odbywa się z pominięciem hałasu pochodzącego z operacji realizowanych przez siły zbrojne, powinien także doprowadzić do sytuacji, w której kontrola realizacji ustalonych warunków korzystania ze środowiska również pomijać będzie operacje wojskowe. Obecna redakcja przepisów POŚ jest niekonsekwentna i niezrozumiała. Ochrona terenów sąsiadujących z lotniskiem przed hałasem to zagadnienie o wysokiej wrażliwości społecznej. Dlatego też przyjęte rozwiązanie ustawowe, w wyniku którego kontrolowany hałas od operacji lotniczych określony wskaźnikami jednodobowymi LAeq D oraz LAeq N nie będzie mieścił się w granicach obszaru ograniczonego użytkowania wyznaczonych na podstawie takich wskaźników, lecz z pominięciem jednego z komponentów (hałas od operacji realizowanych przez siły zbrojne), może generować dodatkowe konflikty społeczne, co do których ciężar rozwiązywania będzie spoczywał w całości na zarządzającym lotniskiem cywilnym. Stosowanie przepisu art. 135 ust. 1a POŚ bez dostosowania innych przepisów POŚ lub przepisów wykonawczych doprowadzić może do sytuacji, w której w związku ze stwierdzeniem przekroczeń wskaźników jednodobowych LAeq D oraz LAeq N z powodu operacji lotniczych o charakterze militarnym organa ochrony środowiska zobowiązane będą do podejmowania działań takich jak nałożenie obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego, które nie będą mogły doprowadzić do zmiany granic OOU. Taka sytuacja nie tylko generować będzie po stronie zarządzających lotniskami koszty (koszt przeglądu ekologicznego to min. ok. 150 000 zł), ale także będzie całkowicie niezrozumiała dla obywateli, którzy w organach ochrony środowiska będą szukać obrony swych praw przed hałasem.
Skoro wprowadzona zmiana POŚ ma umożliwić realizację narodowych działań militarnych i zobowiązań sojuszniczych, przy równoczesnym ograniczeniu ryzyk wynikających z obowiązkowej odpowiedzialności odszkodowawczej zarządzającego lotniskiem cywilnym, prawidłowa reforma zasad ustanawiania obszarów ograniczonego użytkowania wymaga skoordynowanych i wyczerpujących, a nie odcinkowych, zmian legislacyjnych.
W odniesieniu do braku skorelowania treści nowej jednostki redakcyjnej POŚ (art. 135 ust. 1a POŚ) i przepisu art. 112a pkt 1 lit. b POŚ należy wyróżnić jeszcze aspekt temporalny. Już dzisiaj bowiem lotniska, dla których wyznaczono OOU, a stanowią lotniska „inne niż wojskowe“, mogą ponosić daleko idące konsekwencje konieczności uwzględniania w wynikach pomiarów hałasu operacji lotniczych realizowanych przez siły zbrojne. Już obecnie powinny one być formalnie i w granicach obowiązującego prawa zwolnione z takiego obowiązku w ramach wyliczania wskaźników LAeq D oraz LAeq N. Wprowadzona w przepisie art. 135 ust. 1a POŚ regulacja powinna dotyczyć nie tylko sytuacji wyznaczania (nowego) obszaru ograniczonego użytkowania, ale także do kontroli przestrzegania warunków korzystania ze środowiska – dla obecnie istniejących obszarów ograniczonego użytkowania.
W konsekwencji konieczne jest wprowadzenie zmian w następujących aktach prawnych: ustawa – Prawo ochrony środowiska, ustawa – Prawo lotnicze, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. 2007 nr 120 poz. 826 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. 2011 nr 140 poz. 824). Propozycje zmian do ustaw, będące remedium na problemy interpretacyjne i stanowiące uzupełnienie luk regulacyjnych będących przedmiotem niniejszego pisma, stanowią załącznik nr 1. Oczekuję podjęcia pilnych działań zmierzających do wdrożenia rozwiązań ustawowych wyszczególnionych w przedkładanym projekcie zmian.
III. Operacje lotnicze o charakterze szczególnym a wyznaczanie wartości wskaźników LAeq D oraz LAeq N
Zgodnie z przepisem art. 66 ust. 3 Prawa lotniczego:
„Zarządzający lotniskiem nie może odmówić zezwolenia na lądowanie przymusowe statku powietrznego znajdującego się w niebezpieczeństwie lub statku powietrznego wykonującego lot w celu ochrony życia lub zdrowia ludzi, poszukiwania lub ratownictwa, w celu zapobiegania skutkom klęsk żywiołowych lub ich usunięcia, a także lot w ramach działań bezpośrednio związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa publicznego i z obronnością państwa.“
Przepis nakłada na zarządzających lotniskami obowiązek przyjmowania określonych operacji lotniczych, które z uwagi na ich charakter mają swoisty priorytet, a ich przyjęcie w porcie lotniczym leży poza zakresem decyzji zarządzającego. Jednocześnie dodany do ustawy – Prawo ochrony środowiska przepis art. 135 ust. 1a, który wyłącza operacje wojskowe z procedury tworzenia OOU, stanowi istotny krok w kierunku racjonalizacji odpowiedzi zarządzających lotniskami cywilnymi. Jest to jednak rozwiązanie częściowe i nie obejmuje pełnego katalogu operacji szczególnych, o których mowa w art. 66 ust. 3 Prawa lotniczego.
Dodatkowo obecny stan prawny zakłada, że operacje wojskowe – choć pomijane przy wyznaczaniu obszaru ograniczonego użytkowania – są nadal uwzględniane przy kontroli przestrzegania warunków korzystania ze środowiska na podstawie art. 112a pkt 1 lit. b POŚ. Prowadzi to do sytuacji, w której zarządzający lotniskami ponoszą konsekwencje przekroczeń wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N wynikających z działalności, na którą nie mają żadnego wpływu.
W świetle powyższego jest konieczne uzupełnienie regulacji prawnych w taki sposób, aby zapewnić ich spójność, przejrzystość i przewidywalność. Przedstawiony w załączniku do niniejszej interpelacji projekt zmian ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy – Prawo lotnicze stanowi propozycję takiego kompleksowego rozwiązania.
W związku z powyższym wzywam Państwa Ministrów do podjęcia niezwłocznych działań w celu:
1. Jednoznacznego potwierdzenia prawidłowości wykładni przepisu art. 135 ust. 1a POŚ, zgodnie z którą lotnisko współużytkowane (cywilno-wojskowe) stanowi „lotnisko inne niż wojskowe“ w rozumieniu tego przepisu.
2. Zmiany art. 112a POŚ, tak aby przy wyliczaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N – zarówno przy tworzeniu obszarów ograniczonego użytkowania, jak i przy kontroli przestrzegania tak zdefiniowanych warunków korzystania ze środowiska – pomijane były wszystkie typy operacji lotniczych określonych w art. 66 ust. 3 Prawa lotniczego.
3. Rozszerzenia stosowania art. 135 ust. 1a POŚ również na kontrolę istniejących obszarów ograniczonego użytkowania, a nie tylko na proces tworzenia nowych.
4. Wprowadzenia zmian w ustawie – Prawo ochrony środowiska i ustawie – Prawo lotnicze zgodnie z kierunkami wskazanymi w załączniku do niniejszej interpelacji, w szczególności przez rozszerzenie wyłączeń na wszystkie operacje wymienione w art. 66 ust. 3 oraz ustanowienie zasad współodpowiedzialności Skarbu Państwa za skutki ich wykonywania (zagadnienie współodpowiedzialności Skarbu Państwa wykracza poza zakres kompetencji tut. ministra i zostało szczegółowo omówione w odrębnym stanowisku skierowanym do ministra właściwego ds. obrony narodowej, jednakże z uwagi na konieczność zachowania logiki proponowanych zmian legislacyjnych kwestia ta została ujęta w przedkładanym projekcie ustawy zmieniającej).
Realizacja powyższych postulatów umożliwi stworzenie spójnych i racjonalnych ram prawnych, które z jednej strony zagwarantują skuteczną ochronę środowiska akustycznego, a z drugiej – uwzględnią szczególną rolę operacji lotniczych wykonywanych w interesie publicznym, bezpieczeństwa państwa oraz ochrony życia i zdrowia obywateli.
Mając na uwadze zakres i treść niniejszej interpelacji, zwracam się do Państwa Ministrów z następującymi pytaniami:
1. Czy lotnisko współużytkowane stanowi „lotnisko inne niż wojskowe“ w rozumieniu art. 135 ust. 1a POŚ?
2. Czy jest dopuszczalne stosowanie art. 135 ust. 1a POŚ do procesów kontroli warunków korzystania ze środowiska, tj. czy w przypadku tworzenia OOU dla lotniska innego niż lotnisko wojskowe z pominięciem operacji militarnych kontrola korzystania tak wyznaczonych warunków korzystania ze środowiska odbywa się także z pominięciem operacji militarnych?
3. Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 2 jest twierdząca, mając na uwadze, iż przepis art. 135 ust. 1a POŚ w obecnym brzmieniu zgodnie z przepisem art. 43 ustawy z dnia 25 lipca 2025 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego oraz ustanawiania stref ochronnych terenów zamkniętych (ustawa) znajdzie zastosowanie wyłącznie do nowo tworzonych obszarów ograniczonego użytkowania, czy jest rozważane poszerzenie zakresu jego stosowania także do kontroli przestrzegania warunków korzystania ze środowiska dla obszarów ograniczonego użytkowania wyznaczonych przed datą wejścia w życie ustawy?
4. Czy jest rozważane wyłączenie stosowania przepisów POŚ do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska w odniesieniu do wszystkich typów operacji lotniczych, o których mowa w przepisie art. 66 ust. 3 ustawy – Prawo lotnicze?
Załącznik nr 1: Propozycja zmian przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy – Prawo lotnicze
Art. 1. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2025 poz. 647) w art. 135 nadaje się ust. 1a nowe brzmienie oraz dodaje się ust. 1b i 1c w brzmieniu:
„1a. Przy tworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska innego niż lotnisko wojskowe, w tym również lotniska cywilnego współużytkowanego przez zarządzającego cywilnego i Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, nie uwzględnia się startów, lądowań i przelotów statków powietrznych:
1) wykorzystywanych przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej;
2) wykorzystywanych przez siły zbrojne innych państw realizujących operacje lotnicze w ramach zobowiązań sojuszniczych;
3) wykonujących operacje określone w art. 66 ust. 3 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze.
1b. Wskaźniki hałasu, o których mowa w art. 112a pkt 1 lit. b, służące do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska na obszarze ograniczonego użytkowania, oblicza się z pominięciem operacji statków powietrznych, o których mowa w ust. 1a.
1c. Przepisy ust. 1a i 1b stosuje się odpowiednio do obszarów ograniczonego użytkowania ustanowionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w zakresie kontroli warunków korzystania ze środowiska.“
Art. 2. Po art. 135 dodaje się art. 135a w brzmieniu:
„Art. 135a. 1. W przypadku gdy na lotnisku cywilnym lub współużytkowanym wykonywane są operacje lotnicze, o których mowa w art. 66 ust. 3 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze, koszty odszkodowań związanych z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości objętych obszarem ograniczonego użytkowania ponoszone są przez Skarb Państwa w części odpowiadającej udziałowi tych operacji w całkowitej liczbie operacji lotniczych.
2. Minister właściwy do spraw obrony narodowej określi, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska i ministrem właściwym do spraw finansów, szczegółowy sposób ustalania udziału operacji, o których mowa w ust. 1, oraz tryb rozliczeń.“
Art. 3. W ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (t.j. Dz. U. 2025 poz. 1431) art. 66 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Zarządzający lotniskiem nie może odmówić zezwolenia na lądowanie przymusowe statku powietrznego znajdującego się w niebezpieczeństwie ani statku powietrznego wykonującego lot w celu ochrony życia lub zdrowia ludzi, poszukiwania lub ratownictwa, w celu zapobiegania skutkom klęsk żywiołowych lub ich usunięcia, a także lotu w ramach działań bezpośrednio związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa publicznego i z obronnością państwa.“
W przypadku wykonywania operacji, o których mowa w zdaniu pierwszym, ich wpływ na środowisko oraz oddziaływanie akustyczne nie stanowią podstawy do przypisania zarządzającemu lotniskiem cywilnym odpowiedzialności odszkodowawczej ani nie są uwzględniane przy tworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania, o którym mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska.“
Z poważaniem
Arkadiusz Sikora
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12725 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-V.050.14.2025.MO
4079068.16912822.13753704
Warszawa, 26-01-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Pana Arkadiusza Sikory (K10INT12773)
Temat: Interpelacja w sprawie doprecyzowania przepisów środowiskowych z zakresu prawa
lotniczego.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Posła Pana Arkadiusza Sikory (K10INT12773), w sprawie
doprecyzowania przepisów środowiskowych z zakresu prawa lotniczego, odnosząc się
bezpośrednio do przedstawionych kwestii, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
1. Czy lotnisko współużytkowane stanowi „lotnisko inne niż wojskowe” w rozumieniu art.
135 ust. 1 a POŚ?
Sformułowanie: „lotnisko inne niż lotnisko wojskowe”, użyte w art. 135 ust. 1a ustawy z dnia
27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska1, zwanej dalej ustawą Poś, należy rozumieć
szeroko. Za lotnisko inne niż lotnisko wojskowe uważa się każde lotnisko, które nie jest
lotniskiem wojskowym, wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych,
o którym mowa w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze2, w tym
również lotniska cywilne użytku publicznego powstałe na bazie infrastruktury wojskowej.
Przepis ten znajduje zastosowanie do lotnisk cywilnych użytku publicznego, w tym także do
lotnisk wojskowych przekazanych jednostkom samorządu terytorialnego w formie
użyczenia na potrzeby założenia lub rozbudowy lotniska cywilnego, na podstawie ustawy
z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego3.
Natomiast zgodnie z art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze4, jeżeli
lotnisko wojskowe ma być wykorzystywane także przez lotnictwo cywilne, wówczas
lotnisko to wpisuje się również do rejestru lotnisk cywilnych, prowadzonego przez Prezesa
Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Jako zarządzającego tym lotniskiem wpisuje się podmiot
uzgodniony przez zainteresowanych ministrów. Wówczas takie lotniska stają się lotniskami
współużytkowanymi, a zarządzającym jest podmiot cywilny prowadzący działalność
w zakresie zarządzania lotniskiem, uzgodniony pomiędzy ministrem właściwym do spraw
transportu oraz Ministrem Obrony Narodowej.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 647, 1080, 1812.
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 1431 i 1668.
3 Dz. U. z 2025 r. poz. 817.
4 Dz. U. z 2025 r. poz. 1431, 1668.
-- 1 of 3 --
Ustawodawca celowo posłużył się pojęciem „lotnisko inne niż lotnisko wojskowe”, aby
rozróżnić kategorię lotnisk ze względu na podmiot zarządzający. W każdym przypadku, gdy
zarządzającym jest podmiot cywilny (również na lotnisku współużytkowanym) lotnisko to
należy traktować jako „inne niż wojskowe” w rozumieniu znowelizowanego art. 135 ust. 1a
ustawy Poś. Natomiast lotniskiem wojskowym pozostaje jedynie takie lotnisko, które jest
wpisane wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych, prowadzonego na podstawie
ustawy Prawo lotnicze oraz zarządzenia nr 33/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia
12 listopada 2024 r.5 W takim przypadku zarządzającym jest główny wojskowy użytkownik
lotniska, któremu zostały przekazane nieruchomości lotniska wojskowego w celu realizacji
zadań obronnych.
Z uwagi na powyższe, rozgraniczenie pomiędzy lotniskami „wojskowymi” i „innymi niż
wojskowe” opiera się zatem na ustaleniu podmiotu zarządzającego lotniskiem, czyli tego, na
kim spoczywa obowiązek wykonywania wszystkich czynności związanych z zarządzaniem
lotniskiem.
2. Czy dopuszczalne jest stosowanie art. 135 ust. 1a POŚ do procesów kontroli warunków
korzystania ze środowiska, tj. czy w przypadku tworzenia OOU dla lotniska innego niż
lotnisko wojskowe z pominięciem operacji militarnych kontrola korzystania tak
wyznaczonych warunków korzystania ze środowiska odbywa się także z pominięciem
operacji militarnych?
W przypadku tworzenia obszaru ograniczonego użytkowania (OOU) dla lotnisk
współużytkowanych, warunki korzystania ze środowiska określane są dla podmiotu
zarządzającego lotniskiem. Kontrola istniejących obszarów ograniczonego użytkowania
odbywa się natomiast według zasad wynikających z obowiązujących uchwał o ustanowieniu
OOU.
Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie warunków i zasad wykorzystywania lotnisk
wojskowych przez lotnictwo cywilne oraz obowiązków zarządzających tymi lotniskami6,
lotnisko wojskowe może być wykorzystywane przez lotnictwo cywilne na podstawie
umowy operacyjnej, zawartej pomiędzy zarządzającym lotniskiem a wojskowym
użytkownikiem lotniska, z zastrzeżeniem § 5 i § 6 tego rozporządzenia.
Zgodnie natomiast z § 4 ust. 2 pkt 7 ww. rozporządzenia, w umowie operacyjnej określa się
zakres i sposób wspólnej, bezpiecznej eksploatacji lotniska wojskowego, w tym
w szczególności zasady współpracy w obszarze ochrony środowiska. Oznacza to, że
również w przypadku lotnisk wojskowych wykorzystywanych przez lotnictwo cywilne
kwestie środowiskowe, w tym dotyczące wpływu hałasu lotniczego, są przedmiotem
uzgodnień pomiędzy obiema stronami umowy operacyjnej.
3. Jeżeli odpowiedź na pyt. nr 2 jest twierdząca, mając na uwadze iż przepis art. 135 ust.
1 a POŚ w obecnym brzmieniu zgodnie z przepisem art. 43 ustawy z dnia 25 lipca
2025 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji
w zakresie potrzeb obronności państwa lub kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb
obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego oraz ustanawiania stref
ochronnych terenów zamkniętych („Ustawa”) znajdzie zastosowanie wyłącznie do
nowotworzonych Obszarów Ograniczonego Użytkowania, czy rozważane jest
poszerzenie zakresu jego stosowania także do kontroli przestrzegania warunków
5 Dz. U. MON z 2024 r. poz. 183
6 Dz.U. z 2004 r. nr 254 poz. 2552
-- 2 of 3 --
korzystania ze środowiska dla Obszarów Ograniczonego Użytkowania wyznaczonych
przed datą wejścia w życie Ustawy?
W ocenie Ministerstwa, brak jest podstaw do rozszerzania zakresu stosowania art. 135 ust.
1a ustawy Prawo ochrony środowiska na kontrolę istniejących OOU. Zmieniony przepis
odnosi się wyłącznie do etapu tworzenia obszarów ograniczonego użytkowania, a nie do ich
późniejszej kontroli. Kontrola funkcjonujących obszarów ograniczonego użytkowania
odbywa się nadal na dotychczasowych zasadach, tj. na podstawie warunków określonych
w uchwałach ustanawiających OOU oraz obowiązków przypisanych zarządzającemu
lotniskiem.
Jednocześnie należy wskazać, że szczegółowy zakres i sposób współpracy pomiędzy
zarządzającym lotniskiem a wojskowym użytkownikiem lotniska w obszarze
funkcjonowania lotniska, w tym również w kontekście przestrzegania warunków
korzystania ze środowiska, określa umowa operacyjna, zawierana na podstawie ww.
przepisów.
4. Czy rozważane jest wyłączenie stosowania przepisów POŚ do ustalania i kontroli
warunków korzystania ze środowiska w odniesieniu do wszystkich typów operacji
lotniczych, o których mowa w przepisie art. 66 ust. 3 ustawy Prawo Lotnicze?
Ministerstwo nie znajduje uzasadnienia dla zmiany ustawy Poś we wskazanym zakresie.
W ślad za powyższymi wyjaśnieniami, art. 135 ust. 1a reguluje wyłącznie tworzenie OOU,
natomiast kontrola istniejących obszarów odbywa się na podstawie uchwał o OOU
i obowiązków przypisanych zarządzającemu lotniskiem. W przypadku lotnisk
współużytkowanych, kwestie współpracy środowiskowej pomiędzy zarządzającym
lotniskiem a wojskowym użytkownikiem lotniska są dodatkowo określane w umowie
operacyjnej.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM,
2. Ministerstwo Obrony Narodowej,
3. Ministerstwo Infrastruktury.
-- 3 of 3 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DL-2-1.054.2.2025
Warszawa, 05 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12773 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pana
Arkadiusza Sikory w sprawie doprecyzowania przepisów środowiskowych z zakresu prawa
lotniczego, Minister Infrastruktury przedstawia następujące informacje.
Minister Infrastruktury w zakresie swojej właściwości uprzejmie informuje, że podziela
stanowisko Ministra Klimatu i Środowiska wyrażone w odpowiedzi na niniejszą
interpelację w piśmie z dnia 26 stycznia 2026 r., znak: DIŚ-V.050.14.2025.MO, dotyczące
rozumienia pojęcia „lotniska innego niż lotnisko wojskowe” użytego w art. 135 ust. 1a
ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647,
z późn. zm.).
Niezależnie od powyższego, w ocenie Ministra Infrastruktury zagadnieniem wymagającym
ustalenia w zakresie obszarów ograniczonego użytkowania, tworzonych przez sejmik
województwa lub radę powiatu w drodze uchwały, jest inna koncepcja odpowiedzialności
odszkodowawczej za poniesioną szkodę w związku z ograniczeniem sposobu korzystania
z nieruchomości, o której mowa w art. 129 ust. 2 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem,
w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać
odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości
nieruchomości.
W konsekwencji tworzenia obszarów ograniczonego użytkowania podmiotem
ponoszącym odpowiedzialność odszkodowawczą jest obecnie w zakresie oddziaływania
lotniska użytku publicznego wyłącznie zarządzający tym lotniskiem, co budzi zastrzeżenia
ze względu na różne cele, którym służy funkcjonowanie lotniska użytku publicznego,
obejmujące korzyści nie tylko dla zarządzającego lotniskiem w związku z prowadzeniem
działalności gospodarczej, ale również dla wszystkich użytkowników lotnisk w związku
z zaspokajaniem ich potrzeb transportowych oraz dla kraju w związku z pozytywnym
wpływem transportu lotniczego na rozwój gospodarczy Polski.
Jednym z czynników znacznie oddziałującym na środowisko w zakresie transportu
lotniczego jest hałas powodowany przez statki powietrzne, którego ograniczenie jest
celem działań podmiotów zaangażowanych w działalność związaną z lotnictwem oraz
rządu, o czym szerzej jest mowa w Polityce rozwoju lotnictwa cywilnego w Polsce do 2030
-- 1 of 2 --
2
r. (z perspektywą do 2040 r.), stanowiącej załącznik do uchwały nr 228/2023 Rady
Ministrów z dnia 21 listopada 2023 r.
Zgodnie z zaleceniami ICAO, wskazującymi potrzebę „zrównoważonego podejścia” do
ograniczania hałasu lotniczego, działania w tym zakresie powinny dotyczyć między innymi
skutecznego planowania i zarządzania zagospodarowaniem przestrzennym.
Jednostki samorządu terytorialnego, tworząc plany ogólne i plany zagospodarowania
przestrzennego, powinny w nich uwzględniać kwestie ochrony środowiska, w tym hałasu.
Plany takie są szczególnie istotne dla obszarów, na których znajdują się obiekty
lotniskowe, ponieważ mogą ograniczyć potencjalną zabudowę mieszkaniową wokół
lotnisk, która byłaby szczególnie narażona na oddziaływanie hałasu lotniczego. Plany
ogólne i plany zagospodarowania przestrzennego powinny gwarantować, że na terenach
wokół lotniska nie będą w dalszym ciągu powiększane i tworzone nowe skupiska ludności,
które mogłyby być narażone na oddziaływanie hałasu lotniczego, a co za tym idzie
skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą związaną z immisjami powodowanymi
przez funkcjonowanie lotniska.
W ramach równowagi między negatywnym wpływem hałasu lotniczego a pozytywnym
wpływem ekonomicznym funkcjonowania rynku lotniczego konieczna jest między innymi
współpraca zarządzających lotniskami z władzami samorządowymi w celu planowania
przestrzennego otoczenia lotnisk oraz ustalenia stref ochronnych wokół lotnisk, aby
zmniejszyć poziom uciążliwości hałasowej na środowisko.
W przypadku tworzenia obszarów ograniczonego użytkowania uzasadniona jest również
partycypacja w odpowiedzialności odszkodowawczej, o której mowa w art. 129 ust. 2
ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, innych podmiotów obok
zarządzających lotniskami, na przykład jednostki samorządu terytorialnego, od której
decyzji zależy w szczególności powstawanie nowych nieruchomości mieszkaniowych
w okolicach lotnisk użytku publicznego. W tym celu konieczna jest zmiana obowiązujących
przepisów prawnych. W związku z tym w Ministerstwie Infrastruktury będzie
przygotowana propozycja zmian przepisów prawnych w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Maciej Lasek
Do wiadomości:
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
-- 2 of 2 --