Interpelacja w sprawie starzejącego się społeczeństwa w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12752
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie starzejącego się społeczeństwa w Polsce
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 06-10-2025
Szanowna Pani Minister,
z opublikowanych analiz wynika, że Polska jest jednym z najszybciej starzejących się krajów w Unii Europejskiej. Prognozy demograficzne wskazują, że do 2060 roku co trzeci mieszkaniec naszego kraju będzie miał powyżej 65 lat. Oznacza to głęboką zmianę struktury wiekowej społeczeństwa, która w dłuższej perspektywie może prowadzić do poważnych problemów gospodarczych, społecznych i finansowych – w tym zwiększenia obciążenia systemu emerytalnego, opieki zdrowotnej oraz rynku pracy. Zjawisko to rodzi konieczność wdrożenia skutecznych działań, które będą wspierały dzietność, aktywizację zawodową osób starszych oraz ułatwiały łączenie życia zawodowego z rodzinnym.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w celu zatrzymania negatywnych trendów demograficznych i zahamowania tempa starzenia się społeczeństwa?
2. Czy rząd planuje wprowadzenie nowych instrumentów finansowych lub ulg podatkowych wspierających rodziny wielodzietne i młodych rodziców?
3. Czy rozważane są zmiany w polityce migracyjnej, które mogłyby w sposób kontrolowany i zgodny z interesem państwa wspierać uzupełnienie braków demograficznych?
4. Jakie działania podejmowane są w celu zwiększenia aktywności zawodowej i społecznej osób powyżej 60. roku życia?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24570 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.517.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12752 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego, w sprawie
starzejącego się społeczeństwa, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Mając świadomość zachodzących zmian demograficznych Kierownictwo Ministerstwa
Rodziny Pracy i Polityki Społecznej prowadzi działania na rzecz ograniczenia ich
negatywnych skutków. W tym celu powołano w resorcie Radę do spraw Polityki Rodzinnej
i Demograficznej, złożoną z naukowców i przedstawicieli samorządów. Jej zadaniem jest
wypracowanie kierunków działań mających na celu poprawę sytuacji demograficznej. Nad
koordynacją prac Rządu w obszarze demografii pracuje również międzyresortowy zespół.
Ponadto Minister Funduszy i Polityki Regionalnej we współpracy z Ministrem Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej przygotowuje średniookresową strategię rozwoju kraju do 2035
r. - łagodzenie zmian demograficznych i adaptacja do nich jest jednym z jej głównych celów.
Wpływ na decyzje dotyczące rodzicielstwa ma wiele czynników. Analizy wskazują, że żaden
z nich nie działa w oderwaniu od pozostałych, a na poziom dzietności przełożenie ma przede
wszystkim poczucie bezpieczeństwa i stabilności. Ważna jest sytuacja kobiet na rynku pracy
(możliwość stabilnego zatrudnienia, elastyczność form pracy oraz dostęp do usług
opiekuńczo-edukacyjnych). Mając to na względzie Kierownictwo resortu rodziny
koncentruje się na działaniach wzmacniających system opieki wczesnodziecięcej, które
stanowią istotny element poprawy warunków życia rodzin, a także wpływają na dostępność
usług umożliwiających łączenie obowiązków rodzinnych i zawodowych.
Obecnie priorytetem jest poprawa dostępności instytucji opieki nad najmłodszymi dziećmi
i podniesienie jakości świadczonych przez nie usług. Zadanie to realizowane jest w ramach
projektu Akademia Wsparcia. W ramach konkursu wybrano organizacje pełniące rolę
Krajowego Lidera Akademii Wsparcia oraz 16 Liderów Wojewódzkich. Działalność tych
podmiotów polega głównie na upowszechnianiu formalnej opieki, wspieraniu podmiotów
prowadzących instytucje opieki, opiekunów oraz gmin kontrolujących instytucje opieki
i współpracę z rodzicami.
W tym kontekście warto też wspomnieć o programach Aktywny Maluch 2022-2029
i Aktywny dzienny opiekun w gminie. Na 31 października 2025 roku 9 128 instytucji
oferowało 265 624 miejsc opieki dla dzieci w wieku do lat 3. Poziom użłobkowienia,
wynosił 46%. Dla porównania 31 grudnia 2023 roku, liczba dostępnych miejsc opieki nad
małymi dziećmi wynosiła 226 405 i była oferowana przez 7578 instytucji opieki, a poziom
użłobkowienia wynosił 36%. Ponadto gmin, które nie oferowały instytucjonalnej opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3 - 31 października 2025 roku było 786, a 31 grudnia 2023 roku
było ich jeszcze o 319 więcej - łącznie 1105.
1 października 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu
rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka Aktywny Rodzic. Akt ten
wprowadził trzy świadczenia wspierające rodziców w aktywności zawodowej i wychowaniu
dziecka między 12 a 35 miesiącem życia, tj.:
-- 1 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
− „aktywni rodzice w pracy” – w wysokości 1500 zł (1900 zł w przypadku dziecka
z niepełnosprawnością) miesięcznie, kierowane do aktywnych zawodowo rodziców na
pokrycie kosztów organizowanej przez nich indywidualnej opieki nad dzieckiem;
− „aktywnie w żłobku” – do 1500 zł (1900 zł w przypadku dziecka z niepełnosprawnością)
miesięcznie, ale nie więcej niż kwota ponoszonej opłaty za pobyt dziecka w instytucji
opieki, służące dofinansowaniu kosztów objęcia dziecka opieką w instytucji;
− „aktywnie w domu” – 500 zł miesięcznie kierowane do rodziców, którzy nie są
uprawnieni lub nie zdecydują się na korzystanie ze świadczenia „aktywni rodzice w
pracy” lub „aktywnie w żłobku”. „Aktywnie w domu” zastąpiło mniej korzystny rodzinny
kapitał opiekuńczy.
W budżecie państwa na 2025 rok na realizację świadczeń „Aktywny rodzic” zaplanowano
8 350,4 mln zł. W okresie od października 2024 do września 2025 r. ze świadczeń
”aktywnie w pracy” skorzystało 159,6 tys., „aktywnie w domu” 142,2 tys., zaś ze
świadczenia „aktywnie w żłobku” 204,9 tys. dzieci.
Warto też wspomnieć o przyjętych w ostatnich latach rozwiązaniach wpływających na
uwarunkowania dzietności i sprzyjających zakładaniu rodziny, takich jak: „Edukacja
Zdrowotna”, refundacja leczenia endometriozy, program In vitro, zmiana standardu
organizacyjnego opieki okołoporodowej.
Należy mieć jednak świadomość, że nawet hipotetyczny i nagły wzrost współczynnika
dzietności w Polsce do poziomu gwarantującego zastępowalność pokoleń, nie przełożyłby
się na natychmiastową poprawę sytuacji demograficznej. Obserwując chociażby sam rynek
pracy, należy mieć na względzie, że osoby urodzone dziś, wejdą na rynek pracy dopiero za
około 20-25 lat, a więc nie rozwiążą aktualnych napięć na rynku pracy ani wyzwań
związanych z finansowaniem systemu emerytalnego. Istotne są także przyszłe zmiany
technologiczne, w tym automatyzacja i robotyzacja, które będą miały znaczący wpływ na
strukturę zatrudnienia, wydajność pracy i potencjalne zmniejszenie presji na konieczność
poszukiwania nowych zasobów pracy. W dłuższej perspektywie może to również oznaczać
większą odporność systemów zabezpieczenia społecznego na skutki starzenia się ludności.
Starzenie się społeczeństwa stanowi wyzwanie dla stabilności finansowej każdego systemu
emerytalnego. Ważne, by w obliczu niekorzystnych zmian demograficznych sytuacja
systemu ubezpieczeń społecznych była stale monitorowana i analizowana pod kątem
wydolności finansowej, uwarunkowań demograficznych oraz ekwiwalentności
wypłacanych świadczeń.
Zachęcanie do aktywności zawodowej osób starszych jest ważne dla zachowania stabilności
systemu zabezpieczenia społecznego i równowagi pomiędzy wpływami z transferów
publicznych (podatków i składek) oraz wydatkami w postaci transferów socjalnych,
adresowanych w szczególności do starszego pokolenia.
W 2024 r. dokonano przeglądu sprawozdania oceniającego wpływ działań na rzecz
przedłużania kariery zawodowej i promowania pracy po przekroczeniu ustawowego wieku
emerytalnego na skutek zmian wprowadzonych reformą podatkową (tzw. PIT-0 dla seniora
w ramach reformy A4.5 wpisanej do Krajowego Planu Odbudowy). Aktywność zawodowa
po przekroczeniu wieku emerytalnego musi być zawsze elementem decyzji indywidualnej
seniora. Warunki pracy, stan zdrowia czy konieczność sprawowania opieki nad
rodzicem/małżonkiem mają znaczący wpływ na decyzję o zakończeniu aktywności
zawodowej.
Aktualnie prowadzone działania koncentrują się na przedłużaniu aktywności zawodowej
osób starszych poprzez wdrażanie mechanizmów (opartych na zasadzie dobrowolności)
zachęcających je do dłuższego pozostawania na rynku pracy. Tworzenie warunków do
-- 2 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
kontynuowania aktywności zawodowej, również po osiągnięciu wieku emerytalnego, jest
niezbędne ze względu na to, że polski system emerytalny jest systemem solidarnościowym.
Ważne jest też kreowanie świadomości emerytalnej wśród ubezpieczonych, szczególnie
wśród ludzi młodych.
W ramach systemu pomocy społecznej oferowane są ponadto różnorodne formy wsparcia,
dedykowane osobom, które z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności wymagają
codziennej opieki. Dzięki nim osoby starsze mogą pozostać w swoim środowisku rodzinnym
i lokalnym, ze względu na zabezpieczenie wszystkich ich niezbędnych potrzeb. Daje to im
szansę na dłuższe utrzymanie samodzielności, co oddala konieczność wsparcia
instytucjonalnego np. w formie pobytu w domu pomocy społecznej i zapobiega
deaktywizacji członków ich rodzin, którzy dzięki temu mogą w pełnym wymiarze pracować
zawodowo. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej1
i rozporządzeniami wykonawczymi w ramach systemu pomocy społecznej osoby
potrzebujące, w tym starsze, mogą otrzymać wsparcie środowiskowe w formie:
− usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania;
− usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania w formie usług sąsiedzkich;
− specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania;
− specjalistycznych usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi;
− usług świadczonych w ośrodkach wsparcia;
− mieszkania treningowego i wspomaganego;
− usług wsparcia krótkoterminowego realizowanego w domach pomocy społecznej.
Celem realizacji zadań pomocy społecznej, np. organizacji wsparcia dla osób starszych,
gmina może tworzyć również inne jednostki organizacyjne. Zadania gmin i powiatów w tym
zakresie wynikają z opracowanych strategii rozwiązywania problemów społecznych,
uwzględniających sytuację osób starszych. Za kreowanie dostępności usług dla osób
starszych odpowiedzialny jest zatem przede wszystkim samorząd.
Ważną inicjatywą są w tym kontekście dwa programy:
− Korpus wsparcia seniorów. W jego ramach realizowany jest Moduł I, mający na celu
wsparcie finansowe gmin w organizowaniu usług opiekuńczych świadczonych w formie
usług sąsiedzkich dla osób w wieku 60 lat i starszych, a także Moduł II, którego celem
jest dofinansowanie wydatków poniesionych przez gminy w związku z zakupem
i pokryciem kosztów użytkowania tzw. opasek lub innych urządzeń bezpieczeństwa;
− Opieka 75+. Celem programu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75+, które są osobami
samotnymi lub samotnie gospodarującymi, a także tych pozostających w rodzinie.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowano politykę publiczną
wyznaczającą strategiczne kierunki działań zmierzających do rozwijania usług społecznych,
w tym realizowanych w środowisku zamieszkania. Uchwałą Rady Ministrów przyjęto
dokument pod nazwą Strategia rozwoju usług społecznych, polityka publiczna do roku 2030
(z perspektywą do 2035 r.). Głównym założeniem strategii jest przygotowanie systemu
realizacji usług społecznych dla osób potrzebujących wsparcia w codziennym
funkcjonowaniu, w szczególności z uwagi na podeszły wiek, niepełnosprawności, problemy
wynikające ze stanu zdrowia psychicznego czy bezdomność, w taki sposób, aby mogły
bezpiecznie i niezależnie funkcjonować w swoim miejscu zamieszkania.
Jednym z głównych celów jest upowszechnianie i rozwój centrów opiekuńczo-mieszkalnych
oraz wdrożenie idei niezależnego życia, wspartej mieszkalnictwem wspomaganym.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1214.
-- 3 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Informuję przy tym, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
prowadzi dialog z przedstawicielami organizacji związkowych, samorządów terytorialnych
oraz strony społecznej.
Ponadto, na podstawie Zarządzenia nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 27 czerwca 2024 r., powołano Zespół do spraw reformy systemu pomocy społecznej.
Członkowie zespołu – eksperci, praktycy oraz osoby ze świata nauki - mają za zadanie
wyznaczyć obszary i kierunki zmian, by na tej podstawie wypracować rozwiązania
reformujące system pomocy społecznej (m.in. w zakresie wdrażania deinstytucjonalizacji,
dostępności świadczeń, usług i innych form wsparcia w ramach systemu pomocy społecznej,
a także sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej). Reforma doprowadzi do
integracji różnych form wsparcia i zacieśnienia współpracy między instytucjami
państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, co
przyczyni się do zwiększenia skuteczności podejmowanych działań pomocowych.
Pakiet propozycji zmian do ustawy o pomocy społecznej, wychodzący naprzeciw
zgłaszanym postulatom i wypracowany w ścisłej współpracy z praktykami, zakłada m.in.:
− wzmocnienie, dookreślenie charakteru oraz zwiększenie stabilności mieszkalnictwa
wspomaganego, tak, aby mogło stanowić realną alternatywę dla pobytu w instytucjach
całodobowych;
− wprowadzenie kluczowych dla właściwej realizacji usług społecznych definicji,
w szczególności: deinstytucjonalizacji, streetworkingu i kręgów wsparcia - wraz
z określeniem ich roli;
− uporządkowanie przepisów dotyczących tworzenia dokumentów strategicznych, w tym
planów rozwoju usług społecznych i deinstytucjonalizacji.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest również jednym z resortów,
w których realizowana jest reforma w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania
Odporności nr A4.6 pn. „Wzrost współczynnika aktywności zawodowej określonych grup
poprzez rozwój opieki długoterminowej”. Realizację reformy powierzono równolegle
Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwu Zdrowia przy
koordynacyjnym wsparciu Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej i Ministra ds.
Polityki Senioralnej.
Instrumenty dedykowane wsparciu rodzin, tj. programy społeczne takie jak: „Rodzina 800+”,
„Dobry Start”, czy „Aktywny Rodzic” uzupełnia ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych2 (dalej: ustawa PIT). Zawarte w tym akcie przepisy
przewidują:
− podatkową ulgę na dzieci, która umożliwia, przy spełnieniu określonych warunków,
odliczenie od podatku kwoty za każde wychowywane dziecko (kwota miesięcznej ulgi
wynosi: na pierwsze i drugie dziecko 92,67 zł; na trzecie dziecko 166,67 zł; na czwarte
i każde kolejne dziecko 225 zł)3;
− dodatkowy zwrot dla rodzin, które nie mogą skorzystać w pełnym wymiarze z ulgi
podatkowej na dzieci. Ustawa PIT przewiduje w takim przypadku uzyskanie zwrotu
niewykorzystanej części ulgi w „brakującej wysokości”, nieprzekraczającej sumy składek
na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne opłaconych przez podatnika4;
− ulgę dla rodzin 4+, z której mogą korzystać podatnicy wychowujący co najmniej 4 dzieci.
Pozwala to na zwolnienie z podatku dochodowego przychodów uzyskiwanych przez
rodziców do określonego limitu rocznego (85 528 zł), co znacząco zwiększa ich dochód
do dyspozycji5;
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.
3 Art. 27f ustawy PIT.
4 Art. 27f ust. 8 ustawy PIT.
5 Art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT.
-- 4 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
− zwolnienie z podatku dochodowego świadczeń uzyskiwanych na gruncie programów
„Rodzina 800+”, „Dobry start” czy „Aktywny rodzic”, co powoduje że całość świadczenia
trafia bezpośrednio do rodzin6;
− możliwość łącznego opodatkowania małżonków oraz preferencyjny sposób
opodatkowania osób samotnie wychowujących dzieci.
Dzięki preferencjom podatkowym i innym rozwiązaniom zawartym w ustawie PIT (np. uldze
rehabilitacyjnej czy termomodernizacyjnej) efektywne stawki podatku są znacznie niższe
od stawek nominalnych przewidzianych w tym akcie (12% i 32%). Ustawa PIT zawiera zatem
preferencje, które pozwalają rodzinom na znaczne obniżenie, a nawet na całkowite
zwolnienie z podatku należnego. Dane statyczne świadczą, że podatnicy chętnie korzystają
ze wskazanych rozwiązań.
Informuję, że w Ministerstwie Finansów analizowano wprowadzenie wspólnego PIT dla
rodzin i kwoty wolnej od podatku dla każdego członka rodziny. Zastosowanie ilorazu
podatkowego w warunkach 2026 roku wiązałoby się ze zmniejszeniem dochodów z PIT o
ok. 18,1 mld zł7, a 57,6% korzyści trafiłoby do rodziców z grupy 10% najlepiej zarabiających
podatników (do rodziców z dolnej połowy rozkładu dochodów około 4,4%). Średnia korzyść
10% najlepiej zarabiających podatników byłaby więc ponad dwunastokrotnie wyższa, niż
tych osiągających dochody mniejsze lub równe medianie dochodów na skali podatkowej.
Trzeba przy tym podkreślić, że w 2024 r. klin podatkowy „modelowego singla” był w Polsce
o 22,8 punktu procentowego wyższy niż modelowej rodziny z dwójką dzieci i jednym
pracującym rodzicem, co przekładało się na drugi najwyższy poziom preferencji dla rodzin
z dziećmi wśród krajów OECD.8
Zgodnie z dokumentem programowym Rady Ministrów „Odzyskać kontrolę. Zapewnić
bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025–
2030” przyjmuje się, że imigracja nie będzie traktowana jako główne narzędzie służące
rozwiązywaniu problemów demograficznych. Kluczową rolę mają odegrać działania
podejmowane w ramach polityki społecznej, zatrudnienia oraz gospodarczej, wspierające
aktywizację krajowych zasobów pracy. Jednocześnie uznaje się, że imigracja zarobkowa,
prowadzona w sposób kontrolowany i bezpieczny, może pozytywnie oddziaływać na
konkurencyjność gospodarki, zwłaszcza poprzez uzupełnianie braków kadrowych
w zawodach deficytowych.
Ze względu na utrzymujący się trend demograficzny rośnie znaczenie zmian jakościowych
na rynku pracy, których celem jest wspieranie aktywności zawodowej osób starszych.
Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić, że Rząd nie planuje podniesienia wieku emerytalnego,
lecz promuje rozwiązania sprzyjające dłuższemu pozostawaniu seniorów na rynku pracy.
Polski system emerytalny zawiera mechanizmy motywujące do opóźniania momentu
przejścia na emeryturę – gromadzenie dodatkowych składek oraz późniejsze zakończenie
aktywności zawodowej skutkuje wyższą emeryturą, wypłacaną do końca życia.
Ponadto, osoby, które osiągnęły wiek emerytalny i pomimo nabycia uprawnienia, nie
otrzymują emerytury lub renty a nadal są aktywne zawodowo, mogą skorzystać z ulgi
podatkowej dla pracujących seniorów. Jest to zwolnienie od podatku dochodowego
6 Art. 21 ust. 1 pkt 8, pkt 8f i pkt 24 ustawy PIT.
7 Obliczenia za pomocą modelu mikrosymulacyjnego Ministerstwa Finansów i Gospodarki i indywidualnych
danych PIT/ZUS z 2023 r. Dane zwaloryzowano na 2026 r. przy zastosowaniu wytycznych Ministra Finansów
dotyczących użycia wskaźników makroekonomicznych: https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-
makroekonomiczna.
8 OECD (2025), Taxing Wages 2025: Decomposition of Personal Income Taxes and the Role of Tax Reliefs,
OECD Publishing, Paris,https://doi.org/10.1787/b3a95829-en., s. 30.
-- 5 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przychodów z tytułu pracy na etacie, umowy zlecenia9 lub prowadzenia działalności
gospodarczej do kwoty 85 528 zł10. W 2023 r. przychody zwolnione od podatku wykazało
ponad 142 tys. podatników korzystających z ulgi dla pracujących seniorów.
Pracownicy znajdujący się w okresie przedemerytalnym korzystają ze szczególnej ochrony
wynikającej z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (K.p.)11 Zgodnie
z art. 39 K.p., pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę osobie, której do
osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało nie więcej niż cztery lata, pod warunkiem, że
dotychczasowy okres zatrudnienia umożliwia jej nabycie prawa do emerytury wraz
z osiągnięciem tego wieku.
Na mocy art. 261 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia z dnia 20 marca 2025 r12,
pracodawcy i inne jednostki organizacyjne, zatrudniające kobiety w wieku co najmniej 55
lat i mężczyzn w wieku co najmniej 60 lat są całkowicie zwolnione z obowiązku
odprowadzania za nich składek na Fundusz Pracy. Nie są za te osoby odprowadzane
również składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Dodatkowo, na
mocy art. 262 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, pracodawcy nie opłacają
składek na Fundusz Pracy przez 12 miesięcy za osoby zatrudnione, które ukończyły 50 rok
życia i w okresie 30 dni przed dniem zatrudnienia pozostawały w ewidencji bezrobotnych
powiatowego urzędu pracy.
Osoby starsze, które utracą zatrudnienie mogą liczyć na pomoc urzędów pracy. W ustawie
o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która weszła w życie 1 czerwca br. wprowadzono
zmiany w działaniu publicznych służb zatrudnienia, uwzględniając potrzeby grup
znajdujących się w trudnej sytuacji na rynku pracy, m.in. osób po 50 roku życia, w tym osób,
które osiągnęły wiek emerytalny.
Bezrobotni powyżej 50 roku życia mogą skorzystać z dłuższego okresu pobierania zasiłku
dla bezrobotnych wynoszącego maksymalnie 365 dni, pod warunkiem, że posiadają co
najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku. Ponadto, na mocy art. 69 ustawy o rynku
pracy i służbach zatrudnienia, osobom bezrobotnym powyżej 50 roku życia (obok 6 innych
grup) przysługuje pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w formach wsparcia
określonych w ustawie. Standardowe formy pomocy obejmują m.in. roboty publiczne, prace
interwencyjne, staże, szkolenia, prace społecznie użyteczne czy poradnictwo zawodowe.
Od stycznia do września 2025 r. udział w aktywnych programach rynku pracy rozpoczęło
ok. 3,9 tys. osób z grupy wiekowej 60+, z czego: 1,4 tys. rozpoczęło prace społecznie
użyteczne, 0,9 tys. roboty publiczne, 0,5 tys. podjęło zatrudnienie w ramach prac
interwencyjnych, 0,4 tys. podjęło staż, po 0,2 tys. osób podjęło pracę w ramach refundacji
kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy oraz rozpoczęło szkolenie13.
Ponadto art. 141 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia umożliwia pracodawcy lub
przedsiębiorcy uzyskanie dofinansowania do wynagrodzenia zatrudnionej osoby
bezrobotnej powyżej 50 roku życia, jeśli nie była ona zatrudniona lub nie wykonywała innej
pracy zarobkowej u tego pracodawcy bezpośrednio przed zarejestrowaniem się jako
bezrobotna. Dofinansowanie przysługuje przez 12 miesięcy w kwocie nie wyższej niż
połowa wynagrodzenia minimalnego miesięcznie za każdego zatrudnionego bezrobotnego.
Pracodawca/przedsiębiorca ma obowiązek utrzymania zatrudnienia skierowanego
bezrobotnego przez 6 miesięcy z własnych środków. W okresie styczeń-wrzesień 2025 r.
9 Z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej pozarolniczej
działalności gospodarczej oraz przychodów uzyskanych na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze
10https://www.podatki.gov.pl/pit/ulgi-odliczenia-i-zwolnienia/ulga-dla-pracuiacvch-seniorow/
11 Dz.U. z 2025 r. poz. 277.
12 Dz.U. z 2025 r. poz. 620.
13 Dane z systemu CeSAR pobrane 16 października 2025 r.
-- 6 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przyznano dofinansowanie na zatrudnienie prawie 980 bezrobotnych, którzy ukończyli 50
rok życia, w tym 98 osób, które ukończyły 60 lat14.
Art. 141 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia przewiduje również pomoc dla
pracodawców lub przedsiębiorców chcących zatrudniać osoby poszukujące pracy w wieku
poprodukcyjnym. Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia wprowadziła możliwość
uzyskania dofinansowania do wynagrodzenia zatrudnionej osoby poszukującej pracy, która
ukończyła 60 lat lub 65 lat odpowiednio w przypadku kobiet i mężczyzn, o ile nie była
zatrudniona lub nie wykonywała innej pracy zarobkowej u tego pracodawcy, bezpośrednio
przed zarejestrowaniem jako poszukująca pracy. Miesięcznie dofinansowanie przysługuje
w kwocie nie wyższej niż połowa wynagrodzenia minimalnego za każdą zatrudnioną osobę,
która poszukiwała pracy. Umowa o zatrudnienie bezrobotnego skierowanego,
poszukującego pracy jest zawierana na okres do 12 miesięcy. Dofinansowanie jest
przyznawane na 1 miesiąc z tym, że może być przyznane wielokrotnie w okresie
obowiązywania umowy. Za każdy miesiąc refundowanego zatrudnienia pracodawca lub
przedsiębiorca jest zobowiązany w kolejnym miesiącu zatrudniać seniora na własny koszt.
Centralny Instytut Ochrony Pracy (CIOP) prowadzi kampanie mające na celu oddziaływanie
na postawy pracowników i pracodawców. W październiku 2025 r. CIOP rozpoczął
kampanię „Siła Wieku” poświęconą roli osób powyżej 50 roku życia na rynku pracy oraz
zagadnieniu dbałości o zdrowie jako kluczowego warunku długiej aktywności zawodowej.
W ostatnim czasie CIOP przeprowadził badania w zakresie zarządzania zdrowiem osób
starszych pracujących w formule zdalnej i hybrydowej, zorganizował też konferencję
promującą dobre praktyki zarządzania wiekiem w organizacji.
Wskazane działania przynoszą wymierne korzyści. W ostatnich latach liczba pracujących
emerytów wyraźnie rosła. W grudniu 2024 r. pracowało 872,6 tys. osób z ustalonym
prawem do emerytury, co oznacza, że w ciągu 9 lat liczba pracujących emerytów wzrosła o
51,7%.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
14 Dane z systemu CeSAR pobrane 16 października 2025 r.
-- 7 of 7 --