Interpelacja w sprawie finansowania dnia wolnego dla honorowych dawców krwi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12749
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra zdrowia
w sprawie finansowania dnia wolnego dla honorowych dawców krwi
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 06-10-2025
Szanowna Pani Minister!
Honorowe krwiodawstwo to filar systemu ochrony zdrowia w Polsce. Dawcy krwi, działając bezinteresownie, ratują życie i zdrowie tysięcy pacjentów. Państwo polskie, doceniając tę rolę, przyznało honorowym dawcom szereg uprawnień, w tym m.in. prawo do zwolnienia od pracy w dniu oddania krwi oraz w dniu następnym, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Celem tego rozwiązania jest zapewnienie dawcy możliwości regeneracji i powrotu do pełni sił po zabiegu.
Obecnie jednak zgodnie z obowiązującymi przepisami koszt tego dnia wolnego obciąża pracodawcę, który zobowiązany jest wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za czas usprawiedliwionej nieobecności. W praktyce oznacza to, że ciężar finansowy związany z realizacją dobra publicznego, jakim jest krwiodawstwo, spoczywa w całości na pracodawcach.
Rodzi to uzasadnione pytania o zasadność takiego rozwiązania, skoro honorowe krwiodawstwo służy całemu społeczeństwu, a korzyści z niego odnoszą wszyscy obywatele. Z tego względu kwestia ta wykracza poza kompetencje wyłącznie Ministerstwa Zdrowia, dotykając również obszaru prawa pracy oraz systemu finansów publicznych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy w resorcie zdrowia oraz resorcie rodziny, pracy i polityki społecznej prowadzone są prace nad rozwiązaniami, w których koszt dnia wolnego dla honorowych dawców krwi zostałby w całości lub w części przejęty przez państwo?
Czy rozważane są alternatywne mechanizmy rekompensaty dla pracodawców, takie jak ulgi podatkowe, dofinansowanie z budżetu państwa bądź inna forma wsparcia?
Jakie działania planują ministerstwa, aby rozwój honorowego krwiodawstwa odbywał się w sposób zrównoważony, uwzględniający zarówno potrzeby i prawa dawców, jak i sytuację pracodawców?
Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8888 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLGT.050.11.2025.AS
Warszawa, 21 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12749 Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
finansowania dnia wolnego dla honorowych dawców krwi, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższego.
Informuję, że ustawa o publicznej służbie krwi w zakresie merytorycznym określa jedynie
organizację i zadania
publicznej służby krwi1, w tym zasady:
a) oddawania oraz pobierania krwi i jej składników w celach określonych w ustawie,
b) badania i preparatyki pobranej krwi i jej składników,
c) zapewnienia jakości pobranej krwi i jej składników,
d) czuwania nad bezpieczeństwem krwi i jej składników,
e) przechowywania, wydawania, zbywania oraz przywozu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej krwi i jej składników,
oraz organizację krwiolecznictwa. Kwestie dotyczące szczegółowych zasad organizacji
pracy poszczególnych grup zawodowych znajdują się poza zakresem właściwości Ministra
Zdrowia oraz poza zakresem przedmiotu regulacji ww. ustawy.
Właściwa regulacja, tj. § 5
rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia
w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania
odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych
należności przewidzianych w Kodeksie pracy2, zakłada, że przy ustalaniu wynagrodzenia za
czas zwolnienia od pracy oraz za czas niewykonywania pracy, gdy przepisy przewidują
zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady obowiązujące
przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop, z tym że składniki wynagrodzenia ustalane w
wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy lub
okres niewykonywania pracy. Honorowy Dawca Krwi, który korzysta z przywileju wolnego
1 Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. z 2024 r. poz. 1782).
2 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania
wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania
odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych
w Kodeksie pracy (Dz.U. z 2017 r. poz. 927).
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
od pracy otrzymuje za ten czas należne mu wynagrodzenie, jednak czas ten traktowany jest
jak usprawiedliwiona nieobecność w pracy.
Odnosząc się zaś do kwestii ewentualnej zmiany uprawnień przysługujących krwiodawcom
należy wskazać, że w dniu 17 lipca 2024 r. zostało opublikowane rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie norm jakości
i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego przeznaczonych do zastosowania u
ludzi oraz uchylające dyrektywy 2002/98/WE i 2004/23/WE3 (tzw. rozporządzenie SoHO),
które reguluje między innymi zagadnienia dotyczące publicznej służby krwi. Ewentualne
zmiany w zakresie uprawnień przysługujących Honorowym Dawcom Krwi muszą pozostać
w zgodzie z przepisami ww. rozporządzenia. Jest to kluczowa informacja dla wszystkich
państw członkowskich UE, gdyż na przestrzeni 3 lat od daty jego wejścia w życie konieczne
jest dokonanie rewizji przepisów funkcjonujących w danym państwie członkowskim, w tym
w zakresie przysługujących uprawnień.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
3 (Dz.U. L 1938 z 17.7.2024, s. 1).
-- 2 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.511.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12749 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
finansowania dnia wolnego dla honorowych dawców krwi, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Uprzejmie informuję, że obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są
prowadzone prace nad wprowadzeniem rozwiązań, o których pisze Pani Posłanka.
Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. z 2024 r.
poz. 1782) honorowemu dawcy krwi przysługuje m.in. zwolnienie od pracy oraz zwolnienie
od wykonywania czynności służbowych w dniu, w którym oddaje krew i na czas okresowego
badania lekarskiego dawców krwi, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a także
zwrot utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy. Ustawa ta,
a co za tym idzie też interpretacja jej przepisów i zajmowanie stanowiska w sprawie
wprowadzanych do niej zmian, należy do właściwości Ministra Zdrowia.
Art. 9 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy stanowi, że zwrot utraconego zarobku przysługujący
honorowemu dawcy krwi ma następować na zasadach wynikających z przepisów prawa
pracy. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że zatrudnianie pracowników jest jednym ze
środków wykorzystywanych do osiągnięcia celów działalności pracodawcy, a jednocześnie
pracodawca w związku z prowadzoną działalnością ponosi tzw. ryzyko socjalne. Obejmuje
ono konieczność wypłaty pracownikom wynagrodzenia oraz pewnych świadczeń
związanych z pracą również w określonych przez przepisy prawa przypadkach
nieświadczenia przez pracowników pracy.
Oznacza to obowiązek wypłaty wynagrodzenia za czas niezdolności pracownika do pracy
m.in. wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną – w granicach
określonych w art. 92 Kodeksu pracy – a także wypłaty wynagrodzenia za urlop
wypoczynkowy (art. 172 k.p.), wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop
wypoczynkowy (art. 171 k.p.), jak również wypłaty wynagrodzenia za czas niewykonywania
pracy, gdy przepisy prawa pracy przewidują zachowanie przez pracownika prawa do
wynagrodzenia, w tym za czas zwolnienia od pracy pracownika będącego krwiodawcą
w przypadku, o którym mowa w § 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia
16 września 2014 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz
udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1632).
Rzeczony obowiązek wypłaty wynagrodzenia oraz ww. świadczeń, wynikający
z ponoszonego przez pracodawcę ryzyka socjalnego, wiąże się też z koniecznością
finansowania ciążących na pracodawcy składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych
należności (takich jak składki na Fundusz Pracy, wpłaty do Pracowniczych Planów
Kapitałowych), co wynika z innych przepisów prawa. Tak określone ryzyko socjalne stanowi
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wyjątek od podstawowej zasady stosunku pracy, jaką jest przysługiwanie wynagrodzenia za
pracę wykonaną (art. 80 k.p.).
Stosownie do przepisu § 16 ust. 1 ww. rozporządzenia, za czas zwolnienia od pracy, o którym
mowa w przywołanym § 12, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Wynagrodzenie ustalane jest w takich sytuacjach w sposób określony na podstawie
przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r.
w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz
wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków
wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie
pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 927). Zgodnie z § 5 tego aktu, przy ustalaniu wynagrodzenia za
czas zwolnienia od pracy oraz za czas niewykonywania pracy, gdy przepisy przewidują
zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady obowiązujące
przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop, z tym że składniki wynagrodzenia ustalane
w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy lub
okres niewykonywania pracy. Przepis § 5 ust. 1 tego rozporządzenia stosuje się między
innymi przy ustalaniu wynagrodzenia dla pracownika będącego krwiodawcą, za okres
zwolnienia od pracy udzielonego przez pracodawcę na czas oznaczony przez stację
krwiodawstwa w celu oddania przez niego krwi.
Z przepisów prawa wynika zatem, że pracodawca obowiązany jest do udzielenia
pracownikowi oddającemu krew zwolnienia od pracy w okresie wskazanym przez stację
krwiodawstwa oraz do wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia za okres zwolnienia, tak
jakby w tym czasie pracował (na zasadach określonych w ww. § 5 rozporządzenia Ministra
Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r.). Obowiązek ten nie jest uzależniony od
możliwości uzyskania przez pracodawcę ewentualnych zwrotów/dofinansowań/odliczeń
poniesionych kosztów.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --