Interpelacja w sprawie potrzeby uruchomienia programu wsparcia budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków komunalnych dedykowanego małym gminom
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12734
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie potrzeby uruchomienia programu wsparcia budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków komunalnych dedykowanego małym gminom
Zgłaszający: Tomasz Głogowski
Data wpływu: 06-10-2025
Warszawa, 6.10.2025 r.
Szanowna Pani Minister,
zwracam się w imieniu samorządów województwa śląskiego oraz licznych gmin wiejskich i miejsko-wiejskich w Polsce z interpelacją dotyczącą pilnej potrzeby opracowania i wdrożenia programu wsparcia finansowego dla inwestycji związanych z budową i modernizacją sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków komunalnych, adresowanego w szczególności do małych gmin (o wielkości aglomeracji od 2000 do 10000 mieszkańców).
Zgodnie z obowiązującym prawem zaopatrzenie w wodę, kanalizacja i oczyszczanie ścieków komunalnych należą do zadań własnych gmin. Realizacja tych obowiązków wiąże się jednak z ogromnymi kosztami inwestycyjnymi, które w przypadku mniejszych gmin – o niskiej gęstości zaludnienia i ograniczonych zasobach finansowych – znacząco przekraczają ich możliwości.
W ostatnich dwóch dekadach inwestycje w gospodarkę wodno-ściekową były w dużym stopniu realizowane dzięki wsparciu funduszy unijnych. Jednak dotychczasowa redystrybucja środków koncentrowała się głównie na dużych miastach i aglomeracjach, co spowodowało, że gminy wiejskie i miejsko-wiejskie znalazły się w gorszej sytuacji. Wysokie koszty realizacji inwestycji oraz rygorystyczne wymogi prawne w zakresie jakości ścieków sprawiają, że spełnienie obowiązujących standardów staje się dla wielu gmin niewykonalne.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy rząd planuje uruchomienie dedykowanego instrumentu wsparcia finansowego dla małych gmin w zakresie budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków komunalnych?
Czy w pracach legislacyjnych ministerstwo przewiduje uwzględnienie perspektywy małych gmin w projektowaniu instrumentów finansowych związanych z gospodarką wodno-ściekową?
Jakie działania podejmuje rząd, aby zapewnić równy dostęp do funduszy unijnych i krajowych dla gmin o mniejszych możliwościach finansowych i technicznych?
W jaki sposób resort zamierza wspierać małe gminy w dostosowaniu infrastruktury wodno-ściekowej do wymagań związanych ze zmianami klimatycznymi i koniecznością poprawy odporności systemów lokalnych?
Z wyrazami szacunku
Tomasz Głogowski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8082 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DFE-WKW.050.17.2025.MG
4026373.16290711.13152828
Warszawa, 31-10-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Tomasza Głogowskiego (znak: K10INT12734)
Temat: Potrzeba uruchomienia programu wsparcia budowy i modernizacji sieci
kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków komunalnych dedykowanego małym gminom
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pana Posła Tomasza Głogowskiego nr K10INT12734, przekazuję
poniższe informacje.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska uczestniczy w realizacji programu „Fundusze Europejskie
na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027” (dalej: FEnIKS), finansowanego ze
środków Unii Europejskiej. Jednocześnie sprawuje nadzór nad działalnością Narodowego
Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: NFOŚiGW), który finansuje
przedsięwzięcia ze środków krajowych.
Program FEnIKS ma charakter ogólnokrajowy i wspiera realizację większych inwestycji.
W zakresie gospodarki ściekowej pomoc przewidziana jest dla aglomeracji ujętych
w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych (dalej: KPOŚK), o wielkości
co najmniej 15 tys. RLM (równoważna liczba mieszkańców). Mniejsze aglomeracje (z
przedziału 2 – 15 tys. RLM) finansowane są w ramach 16 Programów Regionalnych
W zakresie środków krajowych, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej realizuje wsparcie dla zadań związanych z gospodarką ściekową w ramach
wybranych programów priorytetowych:
Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach:
o Część 1: Gospodarka ściekowa w ramach Krajowego Programu Oczyszczania
Ścieków Komunalnych,
o Część 2: Współfinansowanie projektów w ramach programu FEnIKS 2021–
2027,
Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji.
Szczegółowe informacje dotyczące programów realizowanych przez NFOŚiGW dostępne
są na stronie internetowej: https://www.gov.pl/web/nfosigw/srodki-krajowe.
-- 1 of 3 --
Poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji:
1. Czy rząd planuje uruchomienie dedykowanego instrumentu wsparcia finansowego dla
małych gmin w zakresie budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni
ścieków komunalnych?
Pod koniec lipca 2025 r. NFOŚiGW uruchomił nabór w ramach wspomnianego programu
priorytetowego Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji. Wsparcie dotyczy
przedsięwzięć realizowanych poza granicami aglomeracji ujętych w KPOŚK, dotyczących
m.in.: budowy/modernizacji/rozbudowy lokalnych oczyszczalni ścieków, a także instalacji
do odbioru i retencjonowania dowożonych taborem asenizacyjnym ścieków i osadów
ściekowych, budowy lub modernizacji sieci kanalizacji sanitarnej, zakupu pojazdów do
transportu do stacji zlewnych nieczystości ciekłych, czy też tworzenia cyfrowych
systemów do zgłaszania i ewidencjonowania zbiorników bezodpływowych. Budżet naboru
wynosi do 100 mln zł. Wnioski można składać w terminie do 30.06.2029 r.
2. Czy w pracach legislacyjnych ministerstwo przewiduje uwzględnienie perspektywy
małych gmin w projektowaniu instrumentów finansowych związanych z gospodarką
wodno-ściekową?
Rozpoczęły się wstępne prace związane z programowaniem wsparcia unijnego na lata
2028-2034. Nie wiadomo jeszcze czy i na jakich zasadach będą mogły być finansowane
przedsięwzięcia związane z gospodarką wodno-ściekową. Mając na uwadze skalę potrzeb
inwestycyjnych w tym obszarze, Ministerstwo Klimatu i Środowiska będzie zabiegało
o jego ujęcie w ramach programów finansowanych ze środków UE w nowej perspektywie
finansowej.
3. Jakie działania podejmuje rząd, aby zapewnić równy dostęp do funduszy unijnych
i krajowych dla gmin o mniejszych możliwościach finansowych i technicznych?
Wsparcie dla obszaru związanego z gospodarką ściekową zapewnione zostało z różnych
źródeł. W przypadku środków pochodzących z budżetu UE, podział kompetencji pomiędzy
poszczególne programy opiera się o wielkość aglomeracji ujętych KPOŚK. Wynika on
z Umowy Partnerstwa (Umowa partnerstwa dla realizacji polityki spójności 2021-2027
w Polsce), która stanowi podstawowy dokument określający współpracę UE z Polską
w zakresie wykorzystania Funduszy Europejskich w ramach Polityki Spójności.
Jak już wspomniano na wstępie, program FEnIKS, w którego wdrażaniu uczestniczy
Ministerstwo Klimatu i Środowiska, ma zasięg ogólnopolski i wspiera aglomeracje
o wielkości od 15 tys. RLM. Pomoc dla mniejszych aglomeracji (o wielkości od 2 do 15 tys.
RLM), przewidziano natomiast w ramach programów regionalnych. Za ich realizację
odpowiadają poszczególne urzędy marszałkowskie. W przypadku województwa śląskiego
wsparcie realizowane jest ze środków Program Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-
2027. W działaniu FESL.02.11 Infrastruktura wodno-kanalizacyjna, zaplanowano
finansowanie m.in. budowy i modernizacji sieci kanalizacji dla ścieków komunalnych,
w tym kanalizacji deszczowej, oczyszczalni ścieków komunalnych, czy też instalacji do
zagospodarowania komunalnych osadów ściekowych.
Zarówno w przypadku programów regionalnych jak i FEnIKS, wsparcie dotyczy jednak
aglomeracji, które nie uzyskały dotychczas zgodności z wymogami tzw. dyrektywy
ściekowej (Dyrektywa Rady 91/271/EWG dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych).
-- 2 of 3 --
Ma to istotne znacznie z punktu widzenia grożących Polsce kar finansowych, za brak
dostosowania się do określonych w niej warunków dotyczących poziomu skanalizowania
aglomeracji, wydajności oczyszczalni ścieków oraz jakość i jakości oczyszczanych ścieków.
Gospodarka ściekowa w małych gminach wspierana jest również ze środków innych
polityk UE. W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023
–2027 (dalej: PSWPR) zaplanowana została interwencja 10.10. Infrastruktura na obszarach
wiejskich oraz wdrożenie koncepcji inteligentnych wsi – obszar A Inwestycje w zakresie
systemów indywidualnego oczyszczania ścieków. Z realizację PSWPR odpowiada
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Wsparcie dla inwestycji w zrównoważoną gospodarkę ściekową na terenach wiejskich
przewiduje również Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności. Za realizację
reformy B3.1. Wsparcie zrównoważonej gospodarki wodno-ściekowej na terenach wiejskich,
również odpowiada Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
4. W jaki sposób resort zamierza wspierać małe gminy w dostosowaniu infrastruktury
wodnościekowej do wymagań związanych ze zmianami klimatycznymi i koniecznością
poprawy odporności systemów lokalnych?
Dla przedsięwzięć ubiegających się o dofinansowanie ze środków UE określne są
szczegółowe wymogi w zakresie potwierdzenia odporności projektu za ryzyka klimatyczne
(ekstremalne zdarzenia pogodowe) wynikające ze zmian klimatu. Wymogi te zostały
uwzględnione w kryteriach oceny wniosków. Jednym z obligatoryjnych kryteriów
horyzontalnych w programie FEnIKS jest „Odporność infrastruktury na zmiany klimatu”.
Weryfikacja polega na ocenie czy projekt jest zgodny z art. 73 ust. 2 lit. j) CPR tzn. czy
inwestycja w infrastrukturę o przewidywanej trwałości wynoszącej co najmniej pięć lat
przewidziana w ramach projektu jest odporna na zmiany klimatu. Weryfikacja
przeprowadzana jest na podstawie uzasadnienia odporności przedsięwzięcia na zmiany
klimatu przedstawionego we wniosku o dofinansowanie, a w szczególności sprawdzane
jest czy projekt jest przygotowany zgodny z metodologią wynikającą z Wytycznych Komisji
Europejskiej: Wytyczne techniczne dotyczące weryfikacji infrastruktury pod względem wpływu
na klimat w latach 2021–2027 (2021/C 373/01). Wydatki związane z zapewnieniem
odporności na zmiany klimatu infrastruktury wybudowanej / zmodernizowanej w ramach
projektu stanowią koszty kwalifikowane w projekcie, tj. są pokrywane ze środków
unijnych w ramach przyznanego dofinansowania.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --