Odpowiedź na interpelację w sprawie wykreślenia olimpiady "Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego" z listy olimpiad przedmiotowych zwalniających z egzaminu maturalnego z historii Odpowiedź na interpelację nr 12728 w sprawie wykreślenia olimpiady "Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego" z listy olimpiad przedmiotowych zwalniających z egzaminu maturalnego z historii Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 31-10-2025 Szanowny Panie Pośle, odpowiadając na postawione w interpelacji pytania, uprzejmie przekazuję poniższe wyjaśnienia. Zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe[1] zadaniem ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania jest koordynacja i realizacja polityki oświatowej państwa. Działając na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty[2] minister właściwy do spraw oświaty i wychowania inicjuje, koordynuje i nadzoruje organizację ogólnopolskich olimpiad i turniejów dla uczniów, a także może zlecić zadania z tego zakresu, w drodze umowy, szkołom wyższym, placówkom i stowarzyszeniom naukowym, zawodowym i innym podmiotom prowadzącym statutową działalność oświatową lub naukową. Na podstawie ww. ustawowych kompetencji Minister Edukacji co trzy lata ogłasza otwarty konkurs ofert na realizację zadania publicznego, którego celem jest wyłonienie najkorzystniejszych ofert realizacji zadań z zakresu organizacji i przeprowadzenia: olimpiad przedmiotowych[3], których laureaci i finaliści na podstawie art. 44zzh ustawy o systemie oświaty są zwolnieni z egzaminu maturalnego z danego przedmiotu, olimpiad przedmiotowych dla uczniów szkół podstawowych, których laureaci i finaliści są przyjmowani w pierwszej kolejności do szkół wymienionych w art. 132 ustawy Prawo oświatowe oraz są zwolnieni na podstawie art. 44zx ustawy o systemie oświaty z egzaminu ósmoklasisty z danego przedmiotu, olimpiad interdyscyplinarnych lub z przedmiotów dodatkowych, które zostaną przez Ministra Edukacji uznane za ważne z punktu widzenia systemu edukacji. Wyłaniane co trzy lata w ww. otwartym konkursie ofert olimpiady przedmiotowe dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych są następnie odpowiednio zamieszczane w wykazie olimpiad przedmiotowych ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, ogłaszanym na podstawie art. 44zzzw ustawy o systemie oświaty. Ostatnia edycja niniejszego konkursu odbyła się w 2025 r. pn. „Organizacja i przeprowadzenie olimpiad przedmiotowych i interdyscyplinarnych w latach szkolnych 2025/2026, 2026/2027, 2027/2028”[4]. W ramach jego rozstrzygnięcia przyznano dotacje organizatorom 32 olimpiad (w tym 23 olimpiad przedmiotowych oraz 9 olimpiad interdyscyplinarnych), podlegającym nadzorowi Ministerstwa Edukacji Narodowej. Pośród wybranych organizatorów olimpiad przedmiotowych są szkoły wyższe, m.in. Uniwersytet Warszawski, Wyższa Szkoła Języków Obcych im. Samuela Bogumiła Lindego w Poznaniu, jednostki naukowe tj. Instytut Badań Literackich PAN oraz inne podmioty prowadzące statutową działalność oświatową i naukową, które były zobowiązane w ramach procedury konkursowej określonej w regulaminie otwartego konkursu ofert do przedstawienia rekomendacji dotyczących osób pełniących kluczowe role w bezpośredniej realizacji zadania, w tym części merytorycznej: Komitetu Głównego, autorów pytań i recenzentów prac uczniów, ze wskazaniem najważniejszych aspektów doświadczenia zawodowego związanego z pracą z uczniem zdolnym, a także opinię o zgodności programu merytorycznego olimpiady z obowiązującymi podstawami programowymi kształcenia ogólnego przygotowaną przez niezależnego i niezwiązanego z organizacją olimpiady eksperta (wraz z CV eksperta uwzględniającym jego dorobek naukowy w obszarze związanym z tematyką olimpiady), oraz program olimpiady lub jego projekt, uwzględniający zakres wiedzy na poszczególnych etapach olimpiady. Każda z nadesłanych do Ministerstwa Edukacji Narodowej ofert po spełnieniu wymaganych warunków formalnych była poddawana ocenie merytorycznej przez powołaną przez Ministra Edukacji komisję. Przy ocenie i analizie oferty pod względem merytorycznym komisja oceniała m.in. zawartość merytoryczną planowanej olimpiady, w tym: program olimpiady lub jego projekt uwzględniający korelację z aktualną podstawą programową, stopniowanie trudności na poszczególnych etapach olimpiady, przedstawienie wykazu literatury, opracowań i dokumentów wymaganych do przygotowania się do olimpiady, jakość wykonania zadania i kwalifikacje osób, przy udziale których będzie realizowane zadanie. Organizatorzy ogólnopolskiej olimpiady przedmiotowej im. mjr. Marka Gajewskiego „Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego…”[5] nie brali udziału w otwartym konkursie ofert na realizację zadania publicznego „Organizacja i przeprowadzenie olimpiad przedmiotowych i interdyscyplinarnych w latach szkolnych 2025/2026, 2026/2027, 2027/2028”. Stosownie do art. 44zzzw ustawy o systemie oświaty minister właściwy do spraw oświaty i wychowania ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej komunikat w sprawie wykazu olimpiad przedmiotowych przeprowadzanych z przedmiotu lub przedmiotów objętych egzaminem ósmoklasisty lub egzaminem maturalnym, turniejów lub olimpiad tematycznych związanych z wybranym przedmiotem lub dziedziną wiedzy, a także konkursów dla uczniów szkół i placówek artystycznych, uprawniających odpowiednio do: zwolnienia z przystąpienia do egzaminu ósmoklasisty z danego przedmiotu, egzaminu maturalnego z danego przedmiotu albo części pisemnej egzaminu zawodowego, przyjmowania laureatów i finalistów tych olimpiad lub laureatów tych konkursów w pierwszej kolejności do szkół wymienionych w art. 132 ustawy Prawo oświatowe – nie później niż na dwa lata przed terminem ich przeprowadzania. Olimpiada „Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego…” została uwzględniona w wykazie olimpiad przedmiotowych przeprowadzanych z przedmiotu lub przedmiotów objętych egzaminem maturalnym, uprawniających do zwolnienia jej laureatów i finalistów z przystąpienia do egzaminu maturalnego z historii w roku szkolnym 2025/2026 – ogłaszanym na podstawie art. 44zzzw ust. 1 ustawy o systemie oświaty[6]. Jednocześnie na podstawie uprawnień nabytych do roku szkolnego 2025/2026 włącznie, zwolnienie laureatów i finalistów niniejszej olimpiady z przystąpienia do egzaminu maturalnego z historii będzie możliwe do roku szkolnego 2029/2030. Od przyszłego roku szkolnego 2026/2027 Olimpiada „Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego…” nie będzie już uwzględniania w przywołanym powyżej wykazie[7]. Powyższe wynika z konieczności ujęcia ustawowym kompetencyjnym nadzorem ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania wszystkich wymienionych w powyższym wykazie olimpiad przedmiotowych – sprawowanym na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, oraz zapewnienia uprawnień egzaminacyjnych dotychczasowym laureatom i finalistom Olimpiady „Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego…”, nabytych do roku szkolnego 2025/2026 włącznie. Działania Ministerstwa Edukacji Narodowej nie mają zatem na celu obniżenia prestiżu oraz znaczenia Olimpiady „Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego…”, ale wynikają z konieczności uporządkowania dotychczasowego wykazu olimpiad przedmiotowych uprawniających ich laureatów i finalistów do zwolnienia z przystąpienia do egzaminu maturalnego z danego przedmiotu i uwzględnienia w nim tylko tych olimpiad przedmiotowych, których organizatorzy – zgodnie z umową zlecenia podpisaną z Ministerstwem Edukacji Narodowej – będą podlegali kontroli organu oświaty i wychowania oraz obowiązkowi przedstawienia sprawozdania finansowego oraz merytorycznego z realizacji zadania publicznego. Organizatorzy Olimpiady „Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego…” dotychczas nie podlegali i przez kolejne 3 lata nie będą podlegać ww. zobowiązaniom. Odnosząc się do kwestii wspierania przez Ministerstwo Edukacji Narodowej kształtowania postaw patriotycznych i edukacji historycznej młodzieży, uprzejmie informuję, że Olimpiada „Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego…” pozostanie w wykazie olimpiad przedmiotowych ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania uprawniających do przyjmowania laureatów i finalistów tych olimpiad w pierwszej kolejności do szkół wymienionych w art. 132 ustawy Prawo oświatowe, zaś zwolnienie z przystąpienia do egzaminu maturalnego z historii będzie przysługiwało laureatom i finalistom organizowanej przez Polskie Towarzystwo Historyczne Olimpiady Historycznej, na podstawie art. 44zzh ustawy o systemie oświaty. Warto podkreślić, że obecna treść preambuły ustawy Prawo oświatowe w pełnym zakresie uwzględnia kwestię kształtowania u dzieci i młodzieży patriotyzmu i postawy odpowiedzialności za Ojczyznę. Wskazano w niej, że: „Oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa; kieruje się zasadami zawartymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także wskazaniami zawartymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Prawach Dziecka. Nauczanie i wychowanie – respektując chrześcijański system wartości – za podstawę przyjmuje uniwersalne zasady etyki. Kształcenie i wychowanie służą rozwijaniu u młodzieży poczucia odpowiedzialności, miłości Ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu się na wartości kultur Europy i świata. Szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotować go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności”. Jednocześnie Minister Edukacji ustalił na rok szkolny 2025/2026 m.in. następujący kierunek realizacji polityki oświatowej państwa[8]: „Szkoła miejscem edukacji obywatelskiej - kształtowanie postaw patriotycznych, społecznych i obywatelskich, odpowiedzialności za region i ojczyznę, dbałości o bezpieczeństwo własne i innych”. Mając na uwadze powyższe, wszystkie publiczne placówki doskonalenia nauczycieli mają obowiązek przygotować dla nauczycieli ofertę form doskonalenia (np. materiały metodyczne, szkolenia) w zakresie wynikającym ww. kierunków polityki oświatowej państwa. Oferta ta powinna być dostosowana do zgłaszanych przez nauczycieli oraz szkoły potrzeb w zakres doskonalenia zawodowego. Treści dotyczące Ojczyzny, postaw patriotycznych, pieśni narodowych, twórczości literackiej oraz historii Polski są obecne w obowiązujących podstawach programowych kształcenia ogólnego[9] w zakresie wielu przedmiotów m.in. języka polskiego, historii, wiedzy o społeczeństwie czy muzyki. Ponadto Ministerstwo Edukacji Narodowej określiło – do realizacji od 1 września 2025 r. w szkołach ponadpodstawowych (branżowa szkoła I stopnia, liceum ogólnokształcące i technikum) – podstawę programową kształcenia ogólnego w zakresie nowego przedmiotu edukacja obywatelska. Głównym celem przedmiotu edukacja obywatelska jest przygotowanie uczniów do świadomego i odpowiedzialnego zaangażowania obywatelskiego w społeczeństwie demokratycznym. Przedmiot będzie budował i wzmacniał postawy patriotyczne młodych ludzi oparte na poczuciu tożsamości i dumie z przynależności do wspólnoty, troski o małą i dużą Ojczyznę, poczuciu odpowiedzialności za jej kształt. Nowy przedmiot kładzie nacisk na kształtowanie u uczniów praktycznych umiejętności i kompetencji, na otwartość i szacunek względem innych, empatię i solidarność z innymi oraz zaangażowanie na rzecz dobra wspólnego. Całościowa zmiana podstawy programowej wychowania przedszkolnego, podstawy programowej kształcenia ogólnego i ramowych planów nauczania dla publicznych szkół –Reforma26. Kompas jutra[10] – planowana do sukcesywnego wdrożenia począwszy od roku szkolnego 2026/2027 w wychowaniu przedszkolnym oraz w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w przypadku klasy I szkół ponadpodstawowych od roku szkolnego 2027/2028, jest przygotowywana w oparciu dokument kierunkowy pn. „Profil absolwenta i absolwentki. Droga do zmian w edukacji”, opracowany przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Dokument wyznacza kierunek rozwoju uczniów na wszystkich etapach edukacji, określa obszary rozwoju oraz kierunek, w którym dzieci i młodzież powinny być wspierane na każdym etapie edukacji – od przedszkola, przez szkołę podstawową, aż po szkołę ponadpodstawową. Jego realizacja obejmuje zarówno proces dydaktyczny, jak i działalność wychowawczą oraz opiekuńczą placówek oświatowych. Z perspektywy uczniów i ich rodziców profil określa kluczowe kompetencje i umiejętności, które powinny być rozwijane w trakcie edukacji. Są wśród nich m.in. troska o dobro wspólne, społeczeństwo i Ojczyznę[11]. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2025 poz. 1043 z późn. zm. [2] Dz. U .z 2025 r. poz. 881 z późn. zm. [3] W olimpiadzie organizowanej dla uczniów liceów ogólnokształcących, techników, branżowej szkoły I stopnia i branżowej szkoły II stopnia, mogą uczestniczyć uczniowie szkół podstawowych, w szczególności realizujący indywidualny program lub tok nauki, rekomendowani przez szkołę – na podstawie § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji oraz sposobu przeprowadzania konkursów, turniejów i olimpiad, Dz. U. z 2020 r. poz. 1036. [4] Więcej informacji o konkursie jest dostępnych na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej MEN: https://www.gov.pl/web/edukacja/otwarty-konkurs-ofert-na-realizacje-zadania-publicznego-pn-organizacja-i-przeprowadzenie-olimpiad-przedmiotowych-i-interdyscyplinarnych-w-latach-szkolnych-20252026-20262027-20272028. [5] Pełna dokumentacja w sprawie ww. konkursu znajduje się na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej MEN pod linkiem: https://www.gov.pl/web/edukacja/otwarty-konkurs-ofert-na-realizacje-zadania-publicznego-pn-organizacja-i-przeprowadzenie-olimpiad-przedmiotowych-i-interdyscyplinarnych-w-latach-szkolnych-20252026-20262027-20272028 [6] Komunikat jest dostępny na stronie Biuletynu Informacji Publicznej MEN pod linkiem: https://www.gov.pl/web/edukacja/komunikat-ministra-edukacji-w-sprawie-wykazu-olimpiad-przedmiotowych-przeprowadzanych-z-przedmiotu-lub-przedmiotow-objetych-egzaminem-osmoklasisty-lub-egzaminem-maturalnym-oraz-konkursow-dla-uczniow-szkol-i-placowek-artystycznych. [7] Zgodnie z aktualizacją komunikatu Ministra Edukacji z dnia 29 sierpnia 2025 r. dostępną pod linkiem: https://www.gov.pl/web/edukacja/komunikat-ministra-edukacji-w-sprawie-wykazow-olimpiad-przedmiotowych-przeprowadzanych-z-przedmiotu-lub-przedmiotow-objetych-egzaminem-osmoklasisty-lub-egzaminem-maturalnym-oraz-konkursow-dla-uczniow-szkol-i-placowek-artystycznych. [8] https://www.gov.pl/web/edukacja/podstawowe-kierunki-realizacji-polityki-oswiatowej-panstwa-w-roku-szkolnym-20252026 , [9] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej, Dz .U. z 2017 r. poz. 356 z późn. zm. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia, Dz. U. z 2018 r. poz. 467 z późn. zm. [10] https://reforma26.men.gov.pl/o-reformie/ , [11] https://ibe.edu.pl/pl/aktualnosci-profil-absolwenta .