Interpelacja w sprawie wprowadzenia systemowego wsparcia psychologicznego dla strażaków ochotników OSP, a także ratowników GOPR, WOPR i innych organizacji społecznych uczestniczących w akcjach ratowniczych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12726
do ministra zdrowia
w sprawie wprowadzenia systemowego wsparcia psychologicznego dla strażaków ochotników OSP, a także ratowników GOPR, WOPR i innych organizacji społecznych uczestniczących w akcjach ratowniczych
Zgłaszający: Łukasz Horbatowski, Zdzisław Gawlik, Bartosz Zawieja, Sylwia Bielawska, Iwona Małgorzata Krawczyk, Jolanta Niezgodzka, Adam Krzemiński, Marcin Józefaciuk, Patryk Gabriel
Data wpływu: 06-10-2025
Szanowna Pani Minister,
strażacy ochotniczych straży pożarnych oraz ratownicy działający w organizacjach społecznych, takich jak GOPR, WOPR czy innych stowarzyszeniach niosących pomoc w sytuacjach kryzysowych, wykonują niezwykle odpowiedzialne i często traumatyczne zadania. Współczesne wyzwania stojące przed tymi formacjami dalece wykraczają poza tradycyjne pożary czy lokalne zagrożenia.
Ochotnicy coraz częściej uczestniczą w akcjach ratowniczych przy wypadkach drogowych, katastrofach, poszukiwaniach osób zaginionych, samobójstwach czy innych zdarzeniach wymagających bezpośredniego kontaktu ze śmiercią i cierpieniem ludzkim. W niektórych przypadkach muszą podejmować działania związane nawet z zabezpieczaniem zwłok.
Podczas gdy strażacy Państwowej Straży Pożarnej oraz funkcjonariusze innych służb mundurowych objęci są systemem pomocy psychologicznej, strażacy ochotnicy oraz ratownicy społeczni takiego wsparcia nie mają. Jest to poważna luka w systemie bezpieczeństwa publicznego, a także przejaw nierównego traktowania osób wykonujących te same – często dramatyczne – zadania.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy w resorcie jest planowane objęcie ochotniczych strażaków OSP oraz ratowników GOPR i WOPR systemowym wsparciem psychologicznym, podobnym do tego, które funkcjonuje w PSP i innych służbach mundurowych?
Czy jest rozważane utworzenie specjalnego programu finansowanego z budżetu państwa, który zapewni bezpłatną pomoc psychologiczną dla wszystkich ratowników biorących udział w trudnych akcjach?
Czy w ramach współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego lub organizacjami pozarządowymi jest możliwe stworzenie sieci lokalnych punktów wsparcia psychologicznego dla strażaków ochotników i ratowników społecznych?
Czy w planach ministerstwa znajduje się opracowanie standardów debriefingu psychologicznego po szczególnie trudnych interwencjach, aby minimalizować ryzyko wystąpienia zespołu stresu pourazowego (PTSD) wśród ratowników ochotników?
Strażacy ochotnicy OSP oraz ratownicy innych organizacji pełnią dziś rolę kluczową w systemie bezpieczeństwa obywateli, a ich praca odbywa się kosztem ogromnego obciążenia psychicznego. Państwo, które korzysta z ich poświęcenia, powinno zapewnić im nie tylko środki techniczne do działania, ale również realne wsparcie psychologiczne, aby mogli bezpiecznie kontynuować swoją misję służby społecznej.
Zwracam się więc z apelem o podjęcie działań legislacyjnych i organizacyjnych zmierzających do objęcia tych formacji systemową opieką psychologiczną.
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9177 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.105.2025.AK
Warszawa, 28 listopada 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W nawiązaniu do interpelacji nr 12726 w sprawie wprowadzenia systemowego wsparcia
psychologicznego dla strażaków ochotników OSP, a także ratowników GOPR, WOPR i
innych organizacji społecznych uczestniczących w akcjach ratowniczych, złożoną przez
Pana Łukasza Horbatowskiego, Posła na Sejm RP, zwracam się z uprzejmą prośbą o
przyjęcie poniższych informacji.
Mając na uwadze, że publiczny system opieki zdrowotnej nie posiada ośrodków
dedykowanych oddziaływaniom terapeutycznym skierowanym do osób z doświadczeniem
traumy, rozpoczęto realizację programu pilotażowego, którego celem było praktyczne
sprawdzenie efektywności różnych programów oddziaływań terapeutycznych związanych
z udzielaniem pomocy osobom po trudnych doświadczeniach takich jak uczestnictwo w
działaniach wojennych lub doświadczenie uchodźcze w związku z konfliktem zbrojnym,
doświadczenie lub bycie świadkiem przemocy fizycznej, psychicznej lub seksualnej,
uczestnictwo pośrednie lub bezpośrednie w wypadku komunikacyjnym lub doświadczenie
skutków kataklizmu naturalnego lub pożaru. Wszystkie te doświadczenia mogą wpłynąć na
zdrowie psychiczne w sposób powodujący odczuwanie ich negatywnych skutków przez
wiele lat, wpływając na psychospołeczne funkcjonowanie, powodując trudności w
wypełnianiu ról społecznych, oddziałowując m. in. na funkcjonowanie w rodzinach czy
pracę zawodową. Osoby z odczuwające negatywne skutki traumatycznych doświadczeń
mogą uzyskać wsparcie i opiekę w ramach prowadzonego pilotażu.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Okres realizacji programu pilotażowego został ustanowiony od dnia 1 stycznia 2023 r. do
dnia 30 czerwca 2026 r.
Program realizowany jest przez 15 podmiotów zapewniających personel składający się z
osób posiadających kwalifikacje psychoterapeuty, psychologa i specjalisty lekarza w
dziedzinie psychiatrii, Ponadto, co najmniej połowa z liczby osób wchodzących w skład
personelu, powinna posiadać udokumentowane szkolenie obejmujące program leczenia
osób z doświadczeniem traumy w wymiarze minimum 50 godzin.
Narodowy Fundusz Zdrowia przekazuje Ministrowi Zdrowia raporty zawierające analizę i
ocenę wskaźników realizacji programu pilotażowego zgodnie ze stanem realizacji na dzień
30 września 2024 r., następnie za okres od dnia 1 października 2024 r. do dnia 30 czerwca
2025 r. oraz kolejny za okres od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 30 czerwca 2026 r.
Aktualnie dostępne są dwa częściowe raporty, za okres do 30 września 2024 r. oraz za
okres od 1 października 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. W pierwszym raportowanym okresie
w programie uczestniczyło 7626 pacjentów w tym 1280 osób w wieku 21 lat i poniżej, co
stanowi 16,8% wszystkich objętych programem. Łącznie na realizację programu
pilotażowego od początku jego trwania do 30 września 2024 r. wydano 16 232 304,00 zł.
W drugim raportowanym okresie do programu włączono 6217 pacjentów w tym 961 osoby
w wieku 21 lat i poniżej, co stanowi 15,5% wszystkich objętych programem w tym okresie,
natomiast na realizację programu od 1 października 2024 r. do 30 czerwca 2025r. wydano
10 843 154,88 zł.
Terapia traumy wymaga niejednokrotnie łączenia różnych form oddziaływań,
ukierunkowanych na różne aspekty doświadczanych przez pacjentów trudności. Pacjenci
włączeni do programu pilotażowego otrzymują u jednego świadczeniodawcy kompleksową
i różnorodną pomoc od kadry wykfalifikowanej do realizacji terapii traumy, bez potrzeby
szukania różnych form wsparcia we własnym zakresie. Pacjenci korzystający z programu
potwierdzają potrzebę ciągłości udzielanego wsparcia. Mierzą się oni z konsekwencjami
przemocy fizycznej, psychicznej lub seksualnej i wymagają długoterminowej opieki
terapeutycznej specjalistów z zakresu psychotraumatologii. Obserwacje realizatorów
programu wskazują, że osoby uczestniczące w terapii odzyskują zdolność do nauki, pracy,
tworzenia i utrzymywania relacji. Poprawa funkcjonowania pacjentów idzie w parze z ich
wysokim poziomem zaangażowania w terapię oraz subiektywnym poczuciem
bezpieczeństwa i satysfakcji z leczenia.
Ponadto, program stworzył możliwość współpracy z innymi realizatorami z terenu całego
kraju w celu wymiany doświadczeń, identyfikacji problemów, wniosków dotyczących
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
konieczności weryfikowania założeń programowych, dostosowywania form pomocy dla
określonych grup pacjentów.
Realizacja programu ma wpływ na wzrost kompetencji kadry terapeutycznej poprzez
dostosowywanie terapii do określonej grupy pacjentów oraz dostosowanie form pomocy do
zróżnicowanych ich potrzeb i oczekiwań.
Dodatkowo, Możliwość udzielania świadczeń za pośrednictwem systemów
teleinformatycznych nie ogranicza geograficznie dostępności terapii.
Wyniki programu pilotażowego, liczba pacjentów oraz liczba udzielonych świadczeń
wskazują na zasadność realizacji takiej formy leczenia oraz potwierdzają potrzebę związaną
z poprawą jakości i efektywności sposobu organizacji opieki nad pacjentami po
doświadczeniu traumy.
Mając na uwadze współczesne wyzwania dla zdrowia psychicznego oraz wpływ
doświadczeń traumatycznych jednostki również na społeczeństwo należy spodziewać się,
że terapia traumy jest odpowiedzią nie tylko na doświadczenia i problemy osoby, która jej
doświadczyła, lecz stanowi korzyść dla zdrowia ogółu społeczeństwa.
Doświadczenie zdobyte z dotychczasowej realizacji programu wskazuje, że terapia traumy
powinna stanowić dodatkowe świadczenie z uwzględnieniem wypracowania jednolitych
standardów diagnostyki i terapii.
Należy również podkreślić, że świadczenia gwarantowane w leczeniu PTSD, finansowane
przez NFZ, obejmują ambulatoryjną i stacjonarną opiekę psychiatryczną, w tym konsultacje
z psychiatrą, psychoterapię (indywidualną i grupową) oraz inne świadczenia z zakresu
rehabilitacji psychiatrycznej.
Pomoc można uzyskać również w Centrach Zdrowia Psychicznego1, które działają w
ramach prowadzonego aktualnie programu pilotażowego. Podstawowym aktem prawnym
warunkującym ich funkcjonowanie jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 kwietnia
2018 r. w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego, zwanym dalej:
,,rozporządzeniem pilotażowym”.
Celem pilotażu jest przetestowanie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki
zdrowotnej opartego na centrach zdrowia psychicznego, w rozumieniu art. 5a ustawy z dnia
1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, w aspektach organizacyjnych, finansowania,
jakości oraz dostępności do świadczeń zdrowotnych.
1 Więcej o centrach zdrowia psychicznego: https://www.gov.pl/web/zdrowie/centra-zdrowia-
psychicznego.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Programem pilotażowym objęte są świadczenia opieki zdrowotnej z zakresu opieki
psychiatrycznej i leczenia uzależnień zawarte w wykazie określonym w rozporządzeniu
Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z
zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, z wyłączeniem:
1) świadczeń z zakresu leczenia uzależnień w warunkach stacjonarnych, dziennych i
ambulatoryjnych;
2) świadczeń psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży oraz świadczeń psychiatrii
sądowej w warunkach podstawowego i wzmocnionego zabezpieczenia.
Obecnie wymienia się dwa typy Centrów Zdrowia Psychicznego: typ A – realizujący
świadczenia opieki zdrowotnej w warunkach stacjonarnych, oraz typ B – nie realizujący
świadczeń opieki zdrowotnej w warunkach stacjonarnych.
Załącznik nr 1 do wyżej wspomnianego rozporządzenia pilotażowego określa wszystkich
realizatorów programu pilotażowego oraz obszar działania centrów zdrowia psychicznego,
tj. 129 podmiotów leczniczych. Centrum Zdrowia Psychicznego działa na podstawie
zawartej umowy z właściwym Oddziałem Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia
na realizację świadczeń zdrowotnych w ramach programu pilotażowego. Obecnie w Polsce
funkcjonuje 117 centrów zdrowia psychicznego, które obejmują działaniem ok. 51%
populacji powyżej 18 r. ż.
Ponadto w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025, pod numerem
telefonu: 800 70 2430, funkcjonuje bezpłatna Linia Wsparcia dla Funkcjonariuszy i
Pracowników Służb Mundurowych, Ratownictwa Medycznego i ich Rodzin2, z której
skorzystać mogą wszyscy funkcjonariusze i pracownicy: Policji, Państwowej Straży
Pożarnej, Wojska Polskiego, Straży Granicznej, Ratownictwa medycznego oraz członkowie
ich rodzin. Infolinia funkcjonuje codziennie w godzinach 16:00-24:00, a dyżury pełnione są
przez psychologów, którzy posiadają doświadczenie w pracy z osobami pracującymi w
służbach mundurowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
2 https://centrumwsparcia.pl/linia-wsparcia-psychologicznego-dla-sluzb/
-- 4 of 4 --