Interpelacja w sprawie możliwości dalszego pełnienia funkcji po ukończeniu 65. roku życia przez komorników, którzy nie posiadają wykształcenia prawniczego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12701
do ministra sprawiedliwości
w sprawie możliwości dalszego pełnienia funkcji po ukończeniu 65. roku życia przez komorników, którzy nie posiadają wykształcenia prawniczego
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 06-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego zgłaszają się komornicy, którzy ukończyli 65. rok życia i chcieliby nadal wykonywać swoją funkcję. Problemem jest jednak to, że część z nich nie posiada pełnego wykształcenia prawniczego, którego wymaga obecnie ustawa o komornikach sądowych z dnia 22 marca 2018 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1691, ze zm.).
Jak wiadomo, do niedawna komornicy byli z mocy prawa odwoływani po ukończeniu 65 lat, co budziło wiele kontrowersji i było przedmiotem krytyki zarówno środowiska zawodowego, jak i sądów administracyjnych.
Nowelizacja przyjęta w 2025 r. podniosła granicę wieku do 70 lat, co należy ocenić pozytywnie. Nadal jednak pozostaje problem tych komorników, którzy ze względu na przepisy dotyczące wykształcenia nie mogą kontynuować pracy, mimo że mają wieloletnie doświadczenie i cieszą się dobrą opinią.
W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wprowadzenie przepisów przejściowych dla komorników, którzy rozpoczęli swoją służbę przed wejściem w życie obecnych wymogów i nie posiadają pełnego wykształcenia prawniczego?
Czy rozważana jest możliwość uznania wieloletniego doświadczenia zawodowego w miejsce formalnych wymogów edukacyjnych?
Ile osób zostało odwołanych w ostatnich latach z powodu ukończenia 65. roku życia i braku wykształcenia prawniczego, a jednocześnie zgłaszało wolę dalszej pracy?
Czy ministerstwo analizuje wpływ tych ograniczeń na funkcjonowanie kancelarii komorniczych, zwłaszcza w mniejszych ośrodkach, gdzie każda utrata doświadczonego komornika oznacza realne problemy dla obywateli?
Czy w związku z obserwowaną słabą frekwencją na aplikację komorniczą ministerstwo nie obawia się, że w niedalekiej przyszłości może zabraknąć wystarczającej liczby komorników do zapewnienia sprawnej egzekucji sądowej?
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8505 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.422.2025
Warszawa, 28 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 12701 Pań Posłanek Iwony Kozłowskiej i Anny
Wojciechowskiej w sprawie możliwości dalszego pełnienia funkcji po ukończeniu 65. roku
życia przez komorników, którzy nie posiadają wykształcenia prawniczego.
Ad 1
W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż interpelacja dotyczy dwóch zagadnień
uregulowanych w ustawie z dnia 22 marca 2019 r. o komornikach sądowych (tj. Dz. U.
z 2024 r., poz. 1458 ze zm.), dalej u.k.s.
Pierwsze zagadnienie dotyczy obowiązku odwołania z urzędu przez Ministra
Sprawiedliwości w drodze decyzji komornika sądowego, który ukończył określony
w ustawie wiek. Zgodnie z brzmieniem art. 19 ust 1 pkt 2 u.k.s., znowelizowanego
i obowiązującego od 12 sierpnia 2025 r., odwołanie komornika ze stanowiska następuje
po ukończeniu przez niego 70 roku życia, a nie jak poprzednio 65 roku życia.
Drugie zagadnienie dotyczy wygaśnięcia z mocy prawa powołania na stanowisko
komornika. Stosownie do art. 303 ust. 1 u.k.s. komornicy i asesorzy niespełniający
wymogu wyższego wykształcenia prawniczego (o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 6
u.k.s.) są obowiązani, w terminie 7 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, ukończyć
-- 1 of 5 --
2
wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskać tytuł magistra prawa lub
zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej. Powołanie na
stanowisko komornika oraz asesora komorniczego osób, które w terminie 7 lat od dnia
wejścia w życie niniejszej ustawy nie ukończą wyższych studiów prawniczych
w Rzeczypospolitej Polskiej ani nie uzyskają tytułu magistra prawa lub zagranicznych
studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej, wygasa z mocy prawa z dniem
upływu terminu, o którym mowa w ust. 1. Ustawa o komornikach sądowych weszła
w życie 1 stycznia 2019 r., zatem skutek wygaśnięcia powołań wobec osób, które
w zakreślonym terminie nie zrealizują obowiązku uzupełnienia wykształcenia, nastąpi
1 stycznia 2026 r.
Wymóg uzyskania wyższego wykształcenia prawniczego w terminie 7 lat od wejścia
w życie znowelizowanej ustawy obejmuje wszystkich komorników sądowych oraz
asesorów komorniczych niezależnie od ich wieku i stażu zawodowego. Ustawodawca nie
nawiązał do - uznanej podczas prac legislacyjnych za nieprawidłową - tradycji starego
prawa i nie zwolnił określonych komorników czy asesorów komorniczych z obowiązku
uzupełnienia kwalifikacji. Termin z art. 303 u.k.s. należy uznać za racjonalny i dostateczny
do wypełnienia obowiązku ustawowego - 7 lat to wystarczający czas na uzyskanie przez
komorników wymaganego dyplomu, nawet przy uwzględnieniu konieczności zdawania
egzaminów poprawkowych czy też pewnych zdarzeń losowych, które mogłyby wpłynąć na
czas trwania nauki. Ustawodawca kształtując prawa nabyte tej grupy zawodowej podjął
działania niezbędne do zapewnienia jednostce warunków przystosowania się do nowej
regulacji, w szczególności przez wprowadzenie przepisów przejściowych. W ocenie
Ministra Sprawiedliwości przedstawione argumenty pozostają aktualne i z tych względów
nie planuje się żadnych zmian w brzmieniu obowiązujących przepisów, w tym również
wprowadzenia dodatkowych przepisów przejściowych dla komorników, którzy rozpoczęli
swoją służbę przed wejściem w życie obecnych wymogów i nie posiadają pełnego
wykształcenia prawniczego.
Ad 2
W dniu wejścia w życie obowiązującej komorniczej ustawy ustrojowej, tj. 1 stycznia 2019
r. stanowiska komorników sądowych zajmowały również osoby nieposiadające wyższego
-- 2 of 5 --
3
wykształcenia prawniczego. Z uwagi na zmieniający się status komornika sądowego
w kierunku profesjonalizacji zawodu oraz biorąc pod uwagę narastające wymagania jakie
pojawiły się wraz z rozwojem gospodarki, ustawodawca uznał, że zawód komornika
sądowego powinny wykonywać osoby legitymujące się wyższym wykształceniem
prawniczym z tytułem magistra prawa lub ukończonymi zagranicznymi studiami
prawniczymi uznawanymi w Rzeczypospolitej Polskiej. Wymóg posiadania wyższego
wykształcenia prawniczego uzasadniony jest również możliwością przechodzenia
komorników do zawodu adwokata czy radcy prawnego, dookreśleniem tego zawodu
w kierunku organu władzy publicznej, w tym rozszerzonymi kompetencjami o charakterze
materialnoprawnym (art. 845 k.p.c.) czy też procesowym (art. 788, 804 § 2 k.p.c.).
Obok wymogu posiadania wyższego wykształcenia, mając na uwadze profesjonalizację
zawodu ustawodawca nałożył na komorników i asesorów komorniczych obowiązek
ustawicznego kształcenia (art. 25 ust. 1 i 2 u.k.s.) oraz wprowadził nowe zasady aplikacji
komorniczej – jako zapewniającej kształcenie na najwyższym poziomie (por. art. 93 ust. 1-
3, art. 94 ust. 2 i art. 103 u.k.s.). Charakter czynności wykonywanych przez komorników
sądowych, a także ciągle rosnące kompetencje, w jakie są oni wyposażani przez
ustawodawcę, uniemożliwia uznanie wieloletniego doświadczenia zawodowego za
spełnienie wymogów edukacyjnych, tj. wiedzy, jaką zdobywa się w trakcie odbywania
studiów prawniczych. Z tych względów, Ministerstwo Sprawiedliwości nie rozważa
możliwości uznania wieloletniego doświadczenia zawodowego za spełnienie formalnych
wymogów edukacyjnych.
Ad 3
Na dzień sporządzania niniejszej odpowiedzi, żaden komornik ani asesor komorniczy, nie
został odwołany ze stanowiska w związku z ukończeniem 65. roku życia i brakującym
wykształceniem prawniczym. Jak wspominano na wstępie odpowiedzi na interpelację
wygaśniecie powołania osób, które nie uzupełniły wykształcenia nastąpi z mocy prawa 1
stycznia 2026 r. Dla wygaśnięcia powołania nie będzie konieczna decyzja Ministra
Sprawiedliwości, a skutek wygaśnięcia dotyczyć będzie wszystkich nieposiadających
-- 3 of 5 --
4
wyższego wykształcenia prawniczego komorników i asesorów komorniczych - niezależnie
od ich wieku i stażu.
Ad 4
Ministerstwo Sprawiedliwości na bieżąco monitoruje sytuację dotyczącą skuteczności
i sprawności egzekucji sądowej w Polsce oraz funkcjonowanie kancelarii komorniczych.
Należy zauważyć, iż na dzień 1 października 2025 r. funkcję komornika sądowego pełniło
2330 osób, zatrudniających 1164 asesorów komorniczych oraz 194 aplikantów
komorniczych.
Wstępne szacunki - cały czas wpływają do Ministerstwa Sprawiedliwości dyplomy
ukończenia wyższych studiów przez komorników sądowych - pozwalają na przyjęcie
ostrożnego założenia, iż grupa komorników sądowych, która nie uzupełni wyższego
wyksztalcenia prawniczego obejmie około 65 osób. Mając na względzie ilość obecnych
asesorów komorniczych - 1164 osoby, Ministerstwo nie przewiduje problemów
z obsadzeniem zwolnionych 65 stanowisk. Do czasu przeprowadzenia konkursu na
zwolnione stanowiska komornicze w każdej kancelarii powołany zostanie zastępca
komornika, którym będzie inny komornik z danego rewiru, co zapewni ciągłość pracy
kancelarii i nie powinno stanowić problemów dla obywateli. Jednocześnie zauważyć
należy, iż przepisy ustawy o komornikach sądowych, umożliwiają powrót do zawodu
komornikowi oraz asesorowi komorniczemu po uzupełnieniu wymaganego przepisami
wykształcenia.
Ad 5
Słabnące zainteresowanie absolwentów studiów prawniczych kształceniem do
wykonywania zawodu komornika sądowego nie jest związane z regulacją art. 303 u.k.s.
Obecna droga do powołania na stanowisko komornika sądowego wymaga ukończenia
aplikacji komorniczej i złożenia egzaminu komorniczego z pozytywnym wynikiem.
Mniejsza liczba kandydatów na aplikację komorniczą może wynikać również
z pogarszającej się sytuacji ekonomicznej kancelarii komorniczych, której skutki dotykają
głównie kancelarie młodych komorników.
-- 4 of 5 --
5
Przyczyny mniejszego zainteresowania aplikacją komorniczą są analizowane
w Ministerstwie Sprawiedliwości. Resort poszukuje rozwiązań, które spowodują wzrost
atrakcyjności tego zawodu. Należy także podnieść, iż Krajowa Rada Komornicza jako
naczelny organ samorządu komorniczego wielokrotnie zwracała się do Ministerstwa
Sprawiedliwości z prośbą o ograniczenie liczby powołań nowych komorników. Z tych
względów mimo obecnego spadku zainteresowania aplikacją komorniczą niezasadne
wydają się obawy, iż w niedalekiej przyszłości może zabraknąć wystarczającej liczby
komorników do zapewnienia sprawnej egzekucji sądowej.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --