Interpelacja nr 12693
Interpelacja w sprawie wprowadzenia zasady domyślnej równej opieki naprzemiennej nad dziećmi oraz zaangażowania ministra sprawiedliwości w promowanie tego rozwiązania
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wprowadzenia zasady domyślnej równej opieki naprzemiennej nad dziećmi oraz zaangażowania ministra sprawiedliwości w promowanie tego rozwiązania
Interpelacja nr 12693
do ministra sprawiedliwości
w sprawie wprowadzenia zasady domyślnej równej opieki naprzemiennej nad dziećmi oraz zaangażowania ministra sprawiedliwości w promowanie tego rozwiązania
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 05-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
rodzina stanowi fundament społeczeństwa, a dzieci są jego przyszłością. Obecny model prawny w Polsce w praktyce najczęściej pozostawia dzieci przy matce, a ojcu przyznaje ograniczony kontakt (weekendy, wakacje) oraz obowiązek alimentacyjny. Ten model rodzi poczucie niesprawiedliwości, sprzyja konfliktom i wzmacnia zjawisko alienacji rodzicielskiej. Na problem alienacji rodzicielskiej zwrócił uwagę sam minister sprawiedliwości w wywiadzie dla Kanału Zero, podkreślając negatywne skutki tego zjawiska dla dzieci i konieczność reformy prawa rodzinnego.
W 2018 roku stan Kentucky w USA jako pierwszy przyjął ustawę wprowadzającą domyślną równą opiekę nad dziećmi. Zasada ta oznacza, że punktem wyjścia w każdym postępowaniu rozwodowym jest opieka pół na pół, od której sąd może odstąpić tylko w szczególnych przypadkach, np. gdy istnieje ryzyko przemocy lub zaniedbania. Efekty przerosły oczekiwania: liczba rozwodów spadła o 25%. Zmniejszyła się liczba sporów sądowych, obniżyły się koszty prawne i alimentacyjne, a dzieci zachowały pełny kontakt z obojgiem rodziców.
Po Kentucky kolejne stany – Arkansas, Floryda i Missouri – przyjęły podobne rozwiązania. Badania psychologiczne potwierdzają, że dzieci wychowujące się w systemie 50/50 osiągają lepsze wyniki edukacyjne, mają niższy poziom stresu i lepsze relacje rodzinne. Model ten jest obserwowany przez kolejne kraje i staje się standardem nowoczesnego prawa rodzinnego.
Istnieją liczne argumenty społeczne i prawne konieczności zmiany prawa w Polsce:
1. Alienacja rodzicielska jest formą przemocy psychicznej wobec dziecka – równy podział opieki ogranicza to zjawisko.
2. Równa opieka zmniejsza konflikt między rodzicami – oboje wiedzą, że mają równe prawa i obowiązki.
3. Pozytywne skutki społeczne: spadek liczby rozwodów, więcej prób ratowania małżeństwa, stabilniejsze środowisko dla dziecka.
4. Pozytywne skutki prawne: odciążenie sądów rodzinnych, mniej apelacji i sporów alimentacyjnych.
5. Pozytywne skutki ekonomiczne: niższe koszty alimentacyjne, mniejsze obciążenie kancelarii prawnych i systemu sądownictwa, mniejsze wydatki państwa na świadczenia dla samotnych rodziców.
Dziecko ma prawo do obojga rodziców – jest to prawo naturalne oraz gwarantowane przez art. 72 Konstytucji RP, który nakłada na państwo obowiązek ochrony praw dziecka. Obowiązek równości wobec obojga rodziców wynika także z art. 18 Konstytucji RP, który stanowi, że małżeństwo i rodzina pozostają pod szczególną ochroną państwa. Wprowadzenie domyślnej równej opieki naprzemiennej oznacza większą sprawiedliwość wobec matek i ojców, ale przede wszystkim realne dobro dziecka. Polska powinna dołączyć do grona krajów, które chronią więzi rodzinne w praktyce.
Warto podkreślić, że problem alienacji rodzicielskiej i potrzeba zmiany modelu opieki po rozwodzie zostały również zauważone na najwyższym szczeblu władzy. Minister sprawiedliwości w wywiadzie udzielonym Kanałowi Zero zwrócił uwagę, że alienacja rodzicielska jest realnym i dramatycznym zjawiskiem, które niszczy więzi dzieci z jednym z rodziców. Podkreślił, że państwo powinno przeciwdziałać tej patologii, a najlepszym rozwiązaniem jest zapewnienie dziecku równego kontaktu z obojgiem rodziców. Minister wyraził się pozytywnie o idei opieki naprzemiennej, wskazując, że jej wprowadzenie mogłoby znacząco ograniczyć skalę konfliktów, poprawić sytuację dzieci i odciążyć sądy rodzinne.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy ministerstwo przygotowuje projekt ustawy o domyślnej równej opiece naprzemiennej? Jeżeli tak, to kiedy taki projekt zostanie przesłany do Sejmu?
Czy resort analizuje doświadczenia Kentucky i innych stanów USA jako inspirację dla Polski?
Uprzejmie proszę o przedstawienie badań czy analiz skali alienacji rodzicielskiej w Polsce.
Jakie działania zamierza Pan Minister podjąć, aby skuteczniej chronić dzieci przed alienacją rodzicielską?
Czy ministerstwo analizuje wpływ wprowadzenia domyślnej równej opieki na liczbę rozwodów w Polsce oraz skutki społeczne?
Jakie byłyby przewidywane skutki ekonomiczne wprowadzenia takiej ustawy?
Czy jest planowana kampania informacyjna promująca równość rodzicielską po rozwodzie?
Jakie instrumenty prawne przewiduje resort w przypadku łamania zasad równej opieki przez jednego z rodziców?
W jakim terminie ministerstwo zamierza przedstawić propozycje legislacyjne w tym zakresie?
Jaka jest opinia ministerstwa na temat wypowiedzi Pana Ministra Waldemara Żurka w Kanale Zero na temat alienacji rodzicielskiej i opieki naprzemiennej? Czy była to tylko chęć medialnego zaistnienia, czy realna troska o rozwiązanie problemu?
Interpelacja nr 12693
do ministra sprawiedliwości
w sprawie wprowadzenia zasady domyślnej równej opieki naprzemiennej nad dziećmi oraz zaangażowania ministra sprawiedliwości w promowanie tego rozwiązania
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 05-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
rodzina stanowi fundament społeczeństwa, a dzieci są jego przyszłością. Obecny model prawny w Polsce w praktyce najczęściej pozostawia dzieci przy matce, a ojcu przyznaje ograniczony kontakt (weekendy, wakacje) oraz obowiązek alimentacyjny. Ten model rodzi poczucie niesprawiedliwości, sprzyja konfliktom i wzmacnia zjawisko alienacji rodzicielskiej. Na problem alienacji rodzicielskiej zwrócił uwagę sam minister sprawiedliwości w wywiadzie dla Kanału Zero, podkreślając negatywne skutki tego zjawiska dla dzieci i konieczność reformy prawa rodzinnego.
W 2018 roku stan Kentucky w USA jako pierwszy przyjął ustawę wprowadzającą domyślną równą opiekę nad dziećmi. Zasada ta oznacza, że punktem wyjścia w każdym postępowaniu rozwodowym jest opieka pół na pół, od której sąd może odstąpić tylko w szczególnych przypadkach, np. gdy istnieje ryzyko przemocy lub zaniedbania. Efekty przerosły oczekiwania: liczba rozwodów spadła o 25%. Zmniejszyła się liczba sporów sądowych, obniżyły się koszty prawne i alimentacyjne, a dzieci zachowały pełny kontakt z obojgiem rodziców.
Po Kentucky kolejne stany – Arkansas, Floryda i Missouri – przyjęły podobne rozwiązania. Badania psychologiczne potwierdzają, że dzieci wychowujące się w systemie 50/50 osiągają lepsze wyniki edukacyjne, mają niższy poziom stresu i lepsze relacje rodzinne. Model ten jest obserwowany przez kolejne kraje i staje się standardem nowoczesnego prawa rodzinnego.
Istnieją liczne argumenty społeczne i prawne konieczności zmiany prawa w Polsce:
1. Alienacja rodzicielska jest formą przemocy psychicznej wobec dziecka – równy podział opieki ogranicza to zjawisko.
2. Równa opieka zmniejsza konflikt między rodzicami – oboje wiedzą, że mają równe prawa i obowiązki.
3. Pozytywne skutki społeczne: spadek liczby rozwodów, więcej prób ratowania małżeństwa, stabilniejsze środowisko dla dziecka.
4. Pozytywne skutki prawne: odciążenie sądów rodzinnych, mniej apelacji i sporów alimentacyjnych.
5. Pozytywne skutki ekonomiczne: niższe koszty alimentacyjne, mniejsze obciążenie kancelarii prawnych i systemu sądownictwa, mniejsze wydatki państwa na świadczenia dla samotnych rodziców.
Dziecko ma prawo do obojga rodziców – jest to prawo naturalne oraz gwarantowane przez art. 72 Konstytucji RP, który nakłada na państwo obowiązek ochrony praw dziecka. Obowiązek równości wobec obojga rodziców wynika także z art. 18 Konstytucji RP, który stanowi, że małżeństwo i rodzina pozostają pod szczególną ochroną państwa. Wprowadzenie domyślnej równej opieki naprzemiennej oznacza większą sprawiedliwość wobec matek i ojców, ale przede wszystkim realne dobro dziecka. Polska powinna dołączyć do grona krajów, które chronią więzi rodzinne w praktyce.
Warto podkreślić, że problem alienacji rodzicielskiej i potrzeba zmiany modelu opieki po rozwodzie zostały również zauważone na najwyższym szczeblu władzy. Minister sprawiedliwości w wywiadzie udzielonym Kanałowi Zero zwrócił uwagę, że alienacja rodzicielska jest realnym i dramatycznym zjawiskiem, które niszczy więzi dzieci z jednym z rodziców. Podkreślił, że państwo powinno przeciwdziałać tej patologii, a najlepszym rozwiązaniem jest zapewnienie dziecku równego kontaktu z obojgiem rodziców. Minister wyraził się pozytywnie o idei opieki naprzemiennej, wskazując, że jej wprowadzenie mogłoby znacząco ograniczyć skalę konfliktów, poprawić sytuację dzieci i odciążyć sądy rodzinne.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy ministerstwo przygotowuje projekt ustawy o domyślnej równej opiece naprzemiennej? Jeżeli tak, to kiedy taki projekt zostanie przesłany do Sejmu?
Czy resort analizuje doświadczenia Kentucky i innych stanów USA jako inspirację dla Polski?
Uprzejmie proszę o przedstawienie badań czy analiz skali alienacji rodzicielskiej w Polsce.
Jakie działania zamierza Pan Minister podjąć, aby skuteczniej chronić dzieci przed alienacją rodzicielską?
Czy ministerstwo analizuje wpływ wprowadzenia domyślnej równej opieki na liczbę rozwodów w Polsce oraz skutki społeczne?
Jakie byłyby przewidywane skutki ekonomiczne wprowadzenia takiej ustawy?
Czy jest planowana kampania informacyjna promująca równość rodzicielską po rozwodzie?
Jakie instrumenty prawne przewiduje resort w przypadku łamania zasad równej opieki przez jednego z rodziców?
W jakim terminie ministerstwo zamierza przedstawić propozycje legislacyjne w tym zakresie?
Jaka jest opinia ministerstwa na temat wypowiedzi Pana Ministra Waldemara Żurka w Kanale Zero na temat alienacji rodzicielskiej i opieki naprzemiennej? Czy była to tylko chęć medialnego zaistnienia, czy realna troska o rozwiązanie problemu?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8764 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
Warszawa, 24 października 2025 roku
Znak sprawy: BK-VII.0520.414.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 12693 Pana Posła Jarosława Sachajko
i Pani Posłanki Anny Gembickiej w sprawie wprowadzenia zasady domyślnej równej opieki
naprzemiennej nad dziećmi oraz zaangażowania ministra sprawiedliwości w promowanie
tego rozwiązania.
Ad 1, 9
Potwierdzam, że pracujemy nad zdefiniowaniem pieczy współdzielonej (określanej
również jako piecza naprzemienna lub równoważna) i wprowadzeniem jej do Kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego.
Naszym celem jest unowocześnienie regulacji rodzinno-prawnych i dostosowanie ich
do zmieniającej się rzeczywistości społecznej w Polsce, a także eliminacja panującej
obecnie dużej niepewności prawnej związanej z brakiem wyraźnej regulacji pieczy
współdzielonej w przepisach prawa rodzinnego.
-- 1 of 6 --
2
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
W naszej ocenie projektowane rozwiązania powinny doprowadzić do szybszego
stabilizowania sytuacji dzieci rozstających się rodziców, a określenie jasnych przesłanek
ustawowych pieczy współdzielonej ma zapewnić równy podział obowiązków
rodzicielskich i zapobiec separacji dziecka z rodzicem. Skutkiem proponowanej regulacji
ma być także obniżenie poziomu konfliktu między rodzicami, który stanowi zagrożenie
dla dobra wspólnych małoletnich dzieci stron oraz utrudnia wypracowanie porozumienia
wychowawczego.
Uregulowanie pieczy współdzielonej nie wprowadzi automatycznego domniemania tego
modelu sprawowania pieczy nad dzieckiem w sytuacji rozwodu lub rozstania rodziców.
Piecza współdzielona powinna być jedną z możliwości ukształtowania stosunków
rodziców wobec dziecka. Wybór między tymi możliwościami powinien należeć do obojga
rodziców, a w razie braku porozumienia między nimi – do niezawisłego sądu.
Trzeba podkreślić, że sąd orzekając o pieczy w trybie zabezpieczenia w stosunku
do rodziców, którym przysługuje pełna władza rodzicielka, a mających różne miejsca
zamieszkania - będzie orzekał pieczę współdzieloną, chyba że będzie to sprzeczne
z dobrem dziecka lub jeden z rodziców nie wyrazi zgody na powierzenie mu tej pieczy.
Przygotowywany projekt uwzględnia stanowisko Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Rodzinnego w sprawie wprowadzenia przepisów prawnych regulujących pieczę
współdzieloną1.
Projekt ustawy jest na etapie prac wewnątrzresortowych, więc nie jest możliwe
określenie, kiedy projekt zostanie skierowany do prac parlamentarnych. Oczywiście, z
uwagi na to, że prace nad projektem nie zostały zakończone, treść ostatecznie
uchwalonych przepisów może różnić się od przedstawionych założeń. Dopiero
wprowadzenie pojęcia i definicji pieczy współdzielonej do Kodeksu rodzinnego i
1 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/stanowiska-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-rodzinnego
-- 2 of 6 --
3
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
opiekuńczego skutkować będzie koniecznością wprowadzenia zmian w innych ustawach,
w których użyto pojęcia pieczy naprzemiennej lub zdefiniowano tę formę sprawowania
pieczy nad dzieckiem w sposób opisowy, co również jest zawarte w projekcie Ministerstwa
Sprawiedliwości.
Ad 2
W trakcie prac nad uregulowaniem pieczy współdzielonej były prowadzone analizy
prawnoporównawcze, co dotyczy także prawa amerykańskiego. Jednak nie można mówić
o modelowej, uniwersalnej regulacji pieczy współdzielonej w systemie prawa
amerykańskiego, ponieważ każdy stan ma swoje uregulowania w tej materii. Ponadto
systemy prawa amerykańskiego, tak federalny, jak i stanowe oraz amerykański system
społeczny są zdecydowanie odmienne od polskiego, co nie pozwala automatycznie
przenieść rozwiązań z tamtych realiów w realia polskie.
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi badań naukowych, natomiast korzysta
z działalności naukowo – badawczej Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Analizy i raporty
z zakresu prawa rodzinnego zostały opublikowane na stronie internetowej instytutu,
w zakładce analizy i raporty2.
Ad 4
Aby zapobiec izolacji dziecka od rodzica, oprócz wprowadzenia pieczy współdzielonej,
opracowujemy projekt ustawy nowelizującej postępowanie w sprawach o ustalenie
kontaktów z dzieckiem, w sprawach o wykonywanie kontaktów z dzieckiem i w sprawach
o odebranie dziecka, w tym na podstawie Konwencji haskiej z 1980 roku.
Projekt ma na celu usprawnienie rozpoznawania ww. spraw, zwiększenie efektywności
wydanych orzeczeń oraz zapewnienie ich wykonalności. Projekt przewiduje
wprowadzenie grzywny zasądzanej na rzecz Skarbu Państwa w miejsce sumy pieniężnej
2 https://iws.gov.pl/raporty/?mla_category_filter=raporty&mla_tag_filter=
-- 3 of 6 --
4
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
zasądzanej na rzecz jednej ze stron oraz skrócenie postępowania przez nałożenie na sąd -
już na etapie postępowania o ustalenie tych kontaktów (zmianę orzeczenia o kontaktach)
- obowiązku zagrożenia wymierzeniem grzywny za zawinione niewykonywanie
lub niewłaściwe wykonywanie obowiązków w zakresie ustalonych kontaktów z dzieckiem.
Obowiązek taki miałby spoczywać na sądzie nie tylko w przypadku wydania
merytorycznego rozstrzygnięcia, ale także w przypadku umorzenia postępowania wobec
zawartej przez strony ugody, a także w przypadku zatwierdzania ugody zawartej przed
mediatorem. Jedynie w razie wykazania przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje,
że podjęła wszelkie niezbędne działania, by kontakty dziecka z osobą uprawnioną były
należycie wykonywane, a brak kontaktów wynika z autonomicznej woli dziecka, sąd
mógłby odstąpić od nałożenia grzywny.
Rozważana jest także karalność uporczywego niewykonywania lub niewłaściwego
wykonywania obowiązków ustalonych orzeczeniem sądu czy ugodą zawartą przed sądem
albo ugodą zawartą przed sądem albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną
przez sąd. Projekt ustawy jest na etapie prac wewnątrzresortowych.
Nadto, w oparciu o przedstawione przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Rodzinnego
założenia zmiany przepisów wykonawczych w sprawach rodzinnych i opiekuńczych3,
został opracowany projekt ustawy kompleksowo normującej postępowanie wykonawcze
w sprawach rodzinnych i opiekuńczych. Projekt przewiduje także penalizację
niewykonywania obowiązków nałożonych przez sąd opiekuńczy, w tym utrudniania
ustalonych orzeczeniem sądu lub ugodą kontaktów z dzieckiem.
Ad 5
Ministerstwo Sprawiedliwości nie analizuje skutków wskazanych przez Państwa Posłów,
gdyż projektowana ustawa nie wprowadza automatycznego domniemania tego modelu
sprawowania pieczy nad dzieckiem w sytuacji rozwodu lub rozstania rodziców. Ponadto
3 Założenia reformy dotyczącej przepisów postępowania wykonawczego w sprawach rodzinnych i
opiekuńczych - Ministerstwo Sprawiedliwości - Portal Gov.pl
-- 4 of 6 --
5
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
nie wydaje się, żeby takie skutki były możliwe do oszacowania. Dopiero wprowadzenie
pieczy współdzielonej pozwoli ocenić, jak tak jasno zdefiniowana i mająca precyzyjne
podstawy prawne instytucja sprawdza się w praktyce sądowej i społecznej.
Ad 6
Kwestia skutków ekonomicznych nie była przedmiotem analizy, gdyż projekt ustawy
nie wprowadza automatycznego domniemania modelu pieczy współdzielonej w sytuacji
rozwodu lub rozstania rodziców.
Ad 7
Zaplanowanie działań promujących przygotowywane rozwiązania prawne będzie możliwe
na dalszym etapie legislacyjnych.
Ad 8
W przypadku naruszenia orzeczenia sądu, powierzającego rodzicom sprawowanie pieczy
nad dzieckiem w formie pieczy współdzielonej, każdemu z rodzicom przysługują
analogiczne środki prawne przewidziane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, jak przy
każdej innej formie naruszenia wykonywania władzy rodzicielskiej, w tym wniosek do sądu
o zmianę orzeczenia dotyczącego wykonywania władzy rodzicielskiej.
Ad 10
Celowe utrudnianie lub uniemożliwianie kontaktów dziecka z rodzicem żyjącym
w rozdzieleniu i innymi członkami rodziny prowadzi do izolacji dziecka, a nawet zerwania
więzi. Dlatego nie może być bagatelizowane i musi się spotkać z adekwatną reakcją
państwa. Wszelkie przedstawione prace, które prowadzimy w Ministerstwie
Sprawiedliwości mają na celu zapewnienie dzieciom skutecznej ochrony prawnej.
Łączę wyrazy szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
Sekretarz Stanu Arkadiusz Myrcha
-- 5 of 6 --
6
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
Warszawa, 24 października 2025 roku
Znak sprawy: BK-VII.0520.414.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 12693 Pana Posła Jarosława Sachajko
i Pani Posłanki Anny Gembickiej w sprawie wprowadzenia zasady domyślnej równej opieki
naprzemiennej nad dziećmi oraz zaangażowania ministra sprawiedliwości w promowanie
tego rozwiązania.
Ad 1, 9
Potwierdzam, że pracujemy nad zdefiniowaniem pieczy współdzielonej (określanej
również jako piecza naprzemienna lub równoważna) i wprowadzeniem jej do Kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego.
Naszym celem jest unowocześnienie regulacji rodzinno-prawnych i dostosowanie ich
do zmieniającej się rzeczywistości społecznej w Polsce, a także eliminacja panującej
obecnie dużej niepewności prawnej związanej z brakiem wyraźnej regulacji pieczy
współdzielonej w przepisach prawa rodzinnego.
-- 1 of 6 --
2
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
W naszej ocenie projektowane rozwiązania powinny doprowadzić do szybszego
stabilizowania sytuacji dzieci rozstających się rodziców, a określenie jasnych przesłanek
ustawowych pieczy współdzielonej ma zapewnić równy podział obowiązków
rodzicielskich i zapobiec separacji dziecka z rodzicem. Skutkiem proponowanej regulacji
ma być także obniżenie poziomu konfliktu między rodzicami, który stanowi zagrożenie
dla dobra wspólnych małoletnich dzieci stron oraz utrudnia wypracowanie porozumienia
wychowawczego.
Uregulowanie pieczy współdzielonej nie wprowadzi automatycznego domniemania tego
modelu sprawowania pieczy nad dzieckiem w sytuacji rozwodu lub rozstania rodziców.
Piecza współdzielona powinna być jedną z możliwości ukształtowania stosunków
rodziców wobec dziecka. Wybór między tymi możliwościami powinien należeć do obojga
rodziców, a w razie braku porozumienia między nimi – do niezawisłego sądu.
Trzeba podkreślić, że sąd orzekając o pieczy w trybie zabezpieczenia w stosunku
do rodziców, którym przysługuje pełna władza rodzicielka, a mających różne miejsca
zamieszkania - będzie orzekał pieczę współdzieloną, chyba że będzie to sprzeczne
z dobrem dziecka lub jeden z rodziców nie wyrazi zgody na powierzenie mu tej pieczy.
Przygotowywany projekt uwzględnia stanowisko Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Rodzinnego w sprawie wprowadzenia przepisów prawnych regulujących pieczę
współdzieloną1.
Projekt ustawy jest na etapie prac wewnątrzresortowych, więc nie jest możliwe
określenie, kiedy projekt zostanie skierowany do prac parlamentarnych. Oczywiście, z
uwagi na to, że prace nad projektem nie zostały zakończone, treść ostatecznie
uchwalonych przepisów może różnić się od przedstawionych założeń. Dopiero
wprowadzenie pojęcia i definicji pieczy współdzielonej do Kodeksu rodzinnego i
1 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/stanowiska-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-rodzinnego
-- 2 of 6 --
3
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
opiekuńczego skutkować będzie koniecznością wprowadzenia zmian w innych ustawach,
w których użyto pojęcia pieczy naprzemiennej lub zdefiniowano tę formę sprawowania
pieczy nad dzieckiem w sposób opisowy, co również jest zawarte w projekcie Ministerstwa
Sprawiedliwości.
Ad 2
W trakcie prac nad uregulowaniem pieczy współdzielonej były prowadzone analizy
prawnoporównawcze, co dotyczy także prawa amerykańskiego. Jednak nie można mówić
o modelowej, uniwersalnej regulacji pieczy współdzielonej w systemie prawa
amerykańskiego, ponieważ każdy stan ma swoje uregulowania w tej materii. Ponadto
systemy prawa amerykańskiego, tak federalny, jak i stanowe oraz amerykański system
społeczny są zdecydowanie odmienne od polskiego, co nie pozwala automatycznie
przenieść rozwiązań z tamtych realiów w realia polskie.
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi badań naukowych, natomiast korzysta
z działalności naukowo – badawczej Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Analizy i raporty
z zakresu prawa rodzinnego zostały opublikowane na stronie internetowej instytutu,
w zakładce analizy i raporty2.
Ad 4
Aby zapobiec izolacji dziecka od rodzica, oprócz wprowadzenia pieczy współdzielonej,
opracowujemy projekt ustawy nowelizującej postępowanie w sprawach o ustalenie
kontaktów z dzieckiem, w sprawach o wykonywanie kontaktów z dzieckiem i w sprawach
o odebranie dziecka, w tym na podstawie Konwencji haskiej z 1980 roku.
Projekt ma na celu usprawnienie rozpoznawania ww. spraw, zwiększenie efektywności
wydanych orzeczeń oraz zapewnienie ich wykonalności. Projekt przewiduje
wprowadzenie grzywny zasądzanej na rzecz Skarbu Państwa w miejsce sumy pieniężnej
2 https://iws.gov.pl/raporty/?mla_category_filter=raporty&mla_tag_filter=
-- 3 of 6 --
4
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
zasądzanej na rzecz jednej ze stron oraz skrócenie postępowania przez nałożenie na sąd -
już na etapie postępowania o ustalenie tych kontaktów (zmianę orzeczenia o kontaktach)
- obowiązku zagrożenia wymierzeniem grzywny za zawinione niewykonywanie
lub niewłaściwe wykonywanie obowiązków w zakresie ustalonych kontaktów z dzieckiem.
Obowiązek taki miałby spoczywać na sądzie nie tylko w przypadku wydania
merytorycznego rozstrzygnięcia, ale także w przypadku umorzenia postępowania wobec
zawartej przez strony ugody, a także w przypadku zatwierdzania ugody zawartej przed
mediatorem. Jedynie w razie wykazania przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje,
że podjęła wszelkie niezbędne działania, by kontakty dziecka z osobą uprawnioną były
należycie wykonywane, a brak kontaktów wynika z autonomicznej woli dziecka, sąd
mógłby odstąpić od nałożenia grzywny.
Rozważana jest także karalność uporczywego niewykonywania lub niewłaściwego
wykonywania obowiązków ustalonych orzeczeniem sądu czy ugodą zawartą przed sądem
albo ugodą zawartą przed sądem albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną
przez sąd. Projekt ustawy jest na etapie prac wewnątrzresortowych.
Nadto, w oparciu o przedstawione przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Rodzinnego
założenia zmiany przepisów wykonawczych w sprawach rodzinnych i opiekuńczych3,
został opracowany projekt ustawy kompleksowo normującej postępowanie wykonawcze
w sprawach rodzinnych i opiekuńczych. Projekt przewiduje także penalizację
niewykonywania obowiązków nałożonych przez sąd opiekuńczy, w tym utrudniania
ustalonych orzeczeniem sądu lub ugodą kontaktów z dzieckiem.
Ad 5
Ministerstwo Sprawiedliwości nie analizuje skutków wskazanych przez Państwa Posłów,
gdyż projektowana ustawa nie wprowadza automatycznego domniemania tego modelu
sprawowania pieczy nad dzieckiem w sytuacji rozwodu lub rozstania rodziców. Ponadto
3 Założenia reformy dotyczącej przepisów postępowania wykonawczego w sprawach rodzinnych i
opiekuńczych - Ministerstwo Sprawiedliwości - Portal Gov.pl
-- 4 of 6 --
5
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
nie wydaje się, żeby takie skutki były możliwe do oszacowania. Dopiero wprowadzenie
pieczy współdzielonej pozwoli ocenić, jak tak jasno zdefiniowana i mająca precyzyjne
podstawy prawne instytucja sprawdza się w praktyce sądowej i społecznej.
Ad 6
Kwestia skutków ekonomicznych nie była przedmiotem analizy, gdyż projekt ustawy
nie wprowadza automatycznego domniemania modelu pieczy współdzielonej w sytuacji
rozwodu lub rozstania rodziców.
Ad 7
Zaplanowanie działań promujących przygotowywane rozwiązania prawne będzie możliwe
na dalszym etapie legislacyjnych.
Ad 8
W przypadku naruszenia orzeczenia sądu, powierzającego rodzicom sprawowanie pieczy
nad dzieckiem w formie pieczy współdzielonej, każdemu z rodzicom przysługują
analogiczne środki prawne przewidziane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, jak przy
każdej innej formie naruszenia wykonywania władzy rodzicielskiej, w tym wniosek do sądu
o zmianę orzeczenia dotyczącego wykonywania władzy rodzicielskiej.
Ad 10
Celowe utrudnianie lub uniemożliwianie kontaktów dziecka z rodzicem żyjącym
w rozdzieleniu i innymi członkami rodziny prowadzi do izolacji dziecka, a nawet zerwania
więzi. Dlatego nie może być bagatelizowane i musi się spotkać z adekwatną reakcją
państwa. Wszelkie przedstawione prace, które prowadzimy w Ministerstwie
Sprawiedliwości mają na celu zapewnienie dzieciom skutecznej ochrony prawnej.
Łączę wyrazy szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
Sekretarz Stanu Arkadiusz Myrcha
-- 5 of 6 --
6
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --