Interpelacja nr 12668
Interpelacja w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich
Interpelacja nr 12668
do ministra edukacji, ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 03-10-2025
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
otrzymałam stanowisko organizacji SOS dla Edukacji dotyczące organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich, oparte na raporcie „Miejsce praktyk w kształceniu nauczycieli”. Zawarte w nim postulaty i diagnoza problemów skłaniają do refleksji i działań ze strony resortów odpowiedzialnych za system edukacji i szkolnictwo wyższe.
Praktyki zawodowe stanowią kluczowy element w procesie kształcenia przyszłych nauczycielek i nauczycieli. To podczas nich młodzi ludzie mają okazję skonfrontować wiedzę teoretyczną z rzeczywistością szkolną, a jakość i sposób ich organizacji decydują o kompetencjach zawodowych absolwentów oraz ich motywacji do podjęcia pracy w szkole. Obecny model praktyk w Polsce pozostawia jednak wiele do życzenia. W raporcie wskazano m.in. na brak systemowych standardów ich prowadzenia, niedookreśloną rolę nauczycieli-mentorów, brak wsparcia finansowego ze strony samorządów i państwa, a przede wszystkim bardzo niskie lub wręcz symboliczne wynagrodzenia dla nauczycieli opiekujących się studentami.
SOS dla Edukacji przypomina, że zgodnie z najnowszymi wytycznymi Komisji Europejskiej praktyki zawodowe powinny łączyć wartość edukacyjną z zapewnieniem odpowiednich warunków pracy, w tym adekwatnego wynagrodzenia oraz zabezpieczeń socjalnych. Tymczasem w Polsce obszar ten jest systemowo zaniedbany, mimo że to właśnie dobrze przygotowani i wspierani nauczyciele stanowią fundament wysokiej jakości edukacji.
Organizacja apeluje o zmiany systemowe obejmujące m.in. stworzenie sieci profesjonalnych szkół dobrych praktyk, wprowadzenie stabilnego systemu wynagrodzeń dla nauczycieli-mentorów, formalne uznanie i wsparcie ich roli poprzez szkolenia i włączenie w proces dydaktyczny, a także zwiększenie przejrzystości i podmiotowości studentów. W mojej ocenie postulaty te są zasadne i dobrze wpisują się w konieczność odbudowy prestiżu zawodu nauczyciela oraz wzmocnienia akademickiego kształcenia kadry pedagogicznej.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego popierają postulaty organizacji SOS dla Edukacji dotyczące praktyk nauczycielskich?
Czy prowadzone są obecnie prace nad systemowym uregulowaniem kwestii organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich?
Czy ministerstwa planują wprowadzenie minimalnych stawek wynagrodzeń dla nauczycieli sprawujących opiekę nad studentami oraz określenie stabilnych źródeł ich finansowania?
Czy w planach obu resortów znajduje się stworzenie sieci szkół dobrych praktyk i formalne uznanie roli mentorów w systemie kształcenia nauczycieli?
W jaki sposób ministerstwa zamierzają włączyć środowisko akademickie, nauczycielskie oraz organizacje społeczne w proces przygotowania i wdrażania zmian w zakresie praktyk zawodowych?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 12668
do ministra edukacji, ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 03-10-2025
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
otrzymałam stanowisko organizacji SOS dla Edukacji dotyczące organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich, oparte na raporcie „Miejsce praktyk w kształceniu nauczycieli”. Zawarte w nim postulaty i diagnoza problemów skłaniają do refleksji i działań ze strony resortów odpowiedzialnych za system edukacji i szkolnictwo wyższe.
Praktyki zawodowe stanowią kluczowy element w procesie kształcenia przyszłych nauczycielek i nauczycieli. To podczas nich młodzi ludzie mają okazję skonfrontować wiedzę teoretyczną z rzeczywistością szkolną, a jakość i sposób ich organizacji decydują o kompetencjach zawodowych absolwentów oraz ich motywacji do podjęcia pracy w szkole. Obecny model praktyk w Polsce pozostawia jednak wiele do życzenia. W raporcie wskazano m.in. na brak systemowych standardów ich prowadzenia, niedookreśloną rolę nauczycieli-mentorów, brak wsparcia finansowego ze strony samorządów i państwa, a przede wszystkim bardzo niskie lub wręcz symboliczne wynagrodzenia dla nauczycieli opiekujących się studentami.
SOS dla Edukacji przypomina, że zgodnie z najnowszymi wytycznymi Komisji Europejskiej praktyki zawodowe powinny łączyć wartość edukacyjną z zapewnieniem odpowiednich warunków pracy, w tym adekwatnego wynagrodzenia oraz zabezpieczeń socjalnych. Tymczasem w Polsce obszar ten jest systemowo zaniedbany, mimo że to właśnie dobrze przygotowani i wspierani nauczyciele stanowią fundament wysokiej jakości edukacji.
Organizacja apeluje o zmiany systemowe obejmujące m.in. stworzenie sieci profesjonalnych szkół dobrych praktyk, wprowadzenie stabilnego systemu wynagrodzeń dla nauczycieli-mentorów, formalne uznanie i wsparcie ich roli poprzez szkolenia i włączenie w proces dydaktyczny, a także zwiększenie przejrzystości i podmiotowości studentów. W mojej ocenie postulaty te są zasadne i dobrze wpisują się w konieczność odbudowy prestiżu zawodu nauczyciela oraz wzmocnienia akademickiego kształcenia kadry pedagogicznej.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego popierają postulaty organizacji SOS dla Edukacji dotyczące praktyk nauczycielskich?
Czy prowadzone są obecnie prace nad systemowym uregulowaniem kwestii organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich?
Czy ministerstwa planują wprowadzenie minimalnych stawek wynagrodzeń dla nauczycieli sprawujących opiekę nad studentami oraz określenie stabilnych źródeł ich finansowania?
Czy w planach obu resortów znajduje się stworzenie sieci szkół dobrych praktyk i formalne uznanie roli mentorów w systemie kształcenia nauczycieli?
W jaki sposób ministerstwa zamierzają włączyć środowisko akademickie, nauczycielskie oraz organizacje społeczne w proces przygotowania i wdrażania zmian w zakresie praktyk zawodowych?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
34%
Konkretność
66%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15418 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WKS.055.18.2025.EK
Warszawa, 28 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 12668
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Pauliny Matysiak
w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich – w zakresie pozostającym
we właściwości Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Szanowna Pani Poseł,
na wstępie pragnę zaznaczyć, że praktyki zawodowe jako element programu studiów są
integralną częścią procesu kształcenia, za którego organizację i realizację odpowiada
uczelnia. Z autonomii szkół wyższych i określonych przepisami warunków prowadzenia
studiów wynikają różnice w organizacji praktyk zawodowych w poszczególnych uczelniach
oraz w sposobie ich uregulowania w aktach wewnętrznych uczelni (np. w regulaminie
studiów, w regulaminie praktyk zawodowych), w podejmowanej przez uczelnie kształcące
przyszłych nauczycieli współpracy w zakresie realizacji praktyk zawodowych
z przedszkolami, szkołami i placówkami systemu oświaty oraz we wzorach stosowanych
w tym zakresie umów. Ponadto należy wyjaśnić, że kształcenie na studiach przygotowujące
do wykonywania zawodu nauczyciela jest prowadzone nie tylko na kierunku „pedagogika”,
czy na studiach w zakresie pedagogiki (co może sugerować lektura przywołanego
w interpelacji raportu), ale na różnych kierunkach studiów zapewniających przygotowanie
merytoryczne do nauczania przedmiotów lub prowadzenia zajęć (wymagane od nauczycieli
przygotowanie pedagogiczne jest realizowane w trakcie tych studiów). Przyszli nauczyciele
są kształceni zatem na różnych kierunkach studiów np. „filologia polska”, „matematyka”,
„geografia” (nauczyciele przedmiotów), „pedagogika” (nauczyciel pedagog), czy „pedagogika
przedszkolna i wczesnoszkolna” (nauczyciel przedszkola i klas I-III szkoły podstawowej).
W odniesieniu do pytań postawionych w interpelacji, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Przede wszystkim pragnę wskazać, że kwestia organizacji i finansowania praktyk
zawodowych na studiach jest uregulowana w sposób systemowy w zakresie szkolnictwa
wyższego i nauki. Aktualnie nie są przewidywane zmiany w tym zakresie. Wymogi dotyczące
praktyk zawodowych, w tym praktyk zawodowych w kształceniu przygotowującym
do wykonywania zawodu nauczyciela (zwanych w ww. raporcie „praktykami
nauczycielskimi”), zostały ustalone w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), dalej „ustawa PSWN”,
-- 1 of 5 --
w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r.
w sprawie studiów (Dz. U. z 2023 r. poz. 2787, z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra
Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia
przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453), wydanym
w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej jako organem odpowiedzialnym za zawód
nauczyciela (kwalifikacje, wykonywanie, uposażenie). Przepisy szkolnictwa wyższego i nauki
regulują problematykę przedłożonych postulatów organizacji SOS dla Edukacji dotyczące
praktyk nauczycielskich. Rozstrzygnięcie co do zasadności postulatów w przypadku kwestii
systemu oświaty wykraczają poza kompetencje ministra właściwego do spraw szkolnictwa
wyższego i nauki.
Praktyki zawodowe, niezależnie od kierunku studiów, są zajęciami ujętymi w programie
studiów. Uczelnia w ramach posiadanej autonomii programowej wynikającej z ustawy PSWN
samodzielnie opracowuje program studiów – z obligatoryjnym uwzględnieniem wymagań
określonych przepisami, w tym standardów kształcenia, jeśli dotyczy to kierunków studiów
przygotowujących do wykonywania zawodów, o których mowa w art. 68 ust. 1 ustawy
PSWN, m.in. nauczyciela. W programie studiów uczelnia określa m.in. zajęcia lub grupy zajęć,
wraz z przypisaniem do nich efektów uczenia się i treści programowych zapewniających
uzyskanie tych efektów, liczbę punktów ECTS przypisanych do zajęć, sposoby weryfikacji
i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w trakcie całego cyklu kształcenia
(art. 67 ust. 1 ustawy PSWN i § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie studiów). Przepisy
te dotyczą obowiązku ustalenia w programie studiów ww. elementów w odniesieniu
do każdych zajęć ujętych w programie studiów - zatem także do praktyk zawodowych.
W programie studiów uczelnia określa wymiar, zasady i formę odbywania praktyk oraz liczbę
punktów ECTS, jaką student musi uzyskać w ramach tych praktyk. Programy studiów, w tym
praktyki zawodowe, są oceniane w ramach oceny programowej na określonym kierunku
studiów przez Polską Komisję Akredytacyjną, która jest instytucją działającą niezależnie
na rzecz doskonalenia jakości kształcenia (w PKA działa m.in. Zespół do spraw kształcenia
nauczycieli).
Szczególne wymagania w zakresie praktyk zawodowych określone w standardzie
kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela dotyczą
wymiaru praktyk, miejsc ich odbywania (przedszkola, szkoły i placówki systemu oświaty),
jak również efektów uczenia się przypisanych do praktyk i wynikającego z nich sposobu
organizacji tych praktyk, z uwzględnieniem roli opiekuna praktyk.
Należy wyjaśnić, że w ww. standardzie kształcenia szczególny nacisk jest położony
na kształcenie praktyczne. Wymiar praktyk zawodowych został zwiększony na studiach
przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkola i klas I-III szkoły
podstawowej oraz nauczyciela pedagoga specjalnego, nauczyciela logopedy oraz nauczyciela
prowadzącego zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju dziecka – dla kierunków
„pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna” oraz „pedagogika specjalna” standard
przewiduje praktyki w minimalnym wymiarze odpowiednio 240 i 330 godzin.
W przypadku kształcenia nauczycieli przedmiotu, nauczycieli teoretycznych przedmiotów
zawodowych, nauczycieli praktycznej nauki zawodu oraz nauczycieli prowadzących zajęcia,
standard wymaga, aby praktyki były zintegrowane z realizacją zajęć z zakresu dydaktyki
przedmiotu lub rodzaju zajęć. Określony w standardzie minimalny wymiar praktyk jest
skorelowany z charakterem kształcenia przygotowującego do pracy na poszczególnych
stanowiskach nauczycielskich – stąd standard przewiduje zróżnicowany wymiar praktyk
w kształceniu poszczególnych grup nauczycieli. Jednocześnie uczelnia, w ramach posiadanej
autonomii programowej, może przewidzieć większą liczbę godzin dla praktyk, ponad
minimalny wymiar określony w standardzie.
-- 2 of 5 --
W kwestii finansowania praktyk zawodowych należy wyjaśnić, iż - z uwagi na to, że są one
integralną częścią procesu kształcenia - są finansowane ze środków przeznaczonych
na działalność dydaktyczną. Praktyki wynikające z programu studiów dla danego kierunku są
obowiązkowe dla studentów. Podstawowym strumieniem finansowania uczelni publicznych
z budżetu państwa jest subwencja na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz
badawczego uczelni. Środki te, w części zasadniczej, podlegają podziałowi pomiędzy
uprawnione podmioty szkolnictwa wyższego i nauki zgodnie z algorytmem określonym
w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2019 r. w sprawie
sposobu podziału środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz
potencjału badawczego znajdujących się w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa
wyższego i nauki oraz na zadania związane z utrzymaniem powietrznych statków szkolnych
i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr powietrznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 305,
z późn. zm.). Każda uczelnia jako dysponent środków publicznych przekazywanych z budżetu
państwa, samodzielnie dysponuje otrzymanymi środkami finansowymi na podstawie art. 407
ust. 2 ustawy PSWN. Zgodnie z tym przepisem o przeznaczeniu środków finansowych
przyznanych w formie subwencji decyduje podmiot, który ją otrzymał. Decyzja o wysokości
środków przeznaczanych na pokrycie kosztów prowadzenia kształcenia na danym kierunku
pozostaje zatem w sferze autonomii uczelni. Środki finansowe (subwencję) przyznaje
uczelniom publicznym na ww. zadania minister nadzorujący uczelnię. Subwencje
przekazywane uczelniom publicznym nie obejmują finansowania kształcenia na studiach
podyplomowych. Uczelnie niepubliczne nie są objęte ww. finansowaniem z budżetu państwa,
z przeznaczeniem na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego (art. 366 ustawy
PSWN).
Mając na uwadze powyższe zasady finansowania uczelni z budżetu państwa, nie jest
uzasadnione stworzenie wyodrębnionej ścieżki finansowania jedynie dla praktyk
zawodowych na studiach przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela
prowadzonych w uczelniach publicznych. Tworzenie odrębnych ścieżek (i zasad)
finansowania dla jednego typu praktyk stanowiłoby de facto stworzenie precedensu
w zakresie szeroko pojętego finansowania szkolnictwa wyższego i nauki (nie byłoby zgodne
z zasadami finansowania tego systemu) oraz mogłoby się przyczynić do uzasadnionych
roszczeń finansowania w analogiczny sposób odnośnie do praktyk na innych kierunkach
studiów. Ponadto, skoro koszty prowadzenia studiów dotyczą wszystkich zajęć określonych
w programie studiów (w tym praktyk) i są finansowane z subwencji, to określenie zasad
finansowania wybranych elementów programu studiów zaburzyłoby efektywność całego
systemu finansowania, powodując, że uczelnie zostałyby zobligowane do kierowania
środków subwencji na określone odgórnie cele - stałoby to w sprzeczności z art. 407 ust. 2
ustawy PSWN. Istotą subwencji jest bowiem przeniesienie ciężaru decyzyjności w zakresie
przeznaczenia tych środków na uprawnione podmioty.
Reasumując, organizacja praktyk zawodowych oraz kwestie związane z ich finansowaniem
leżą w gestii uczelni. Uczelnie są autonomiczne na zasadach określonych w ustawie, a organy
władzy publicznej mogą podejmować rozstrzygnięcia dotyczące uczelni tylko w przypadkach
przewidzianych w ustawach (art. 9 ust. 2 i 5 ustawy PSWN). Autonomia uczelni wyraża się
m.in. poprzez prawo do podejmowania przez uczelnie określonych decyzji związanych
z prowadzonym kształceniem czy realizacją określonych inicjatyw (samodzielnie lub
wspólnie z innym podmiotami). Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie ingeruje
w merytoryczne decyzje władz uczelni pozostające w zakresie ich odpowiedzialności, nie ma
kompetencji do określania np. doboru miejsc odbywania praktyk, zasad podejmowanej w tym
zakresie współpracy przez uczelnie kształcące przyszłych nauczycieli z jednostkami systemu
oświaty, jak też ustalania wzorów umów zawieranych przez uczelnie z ww. jednostkami
czy z opiekunami praktyk z ramienia tych jednostek (tj. z nauczycielami systemu oświaty)
oraz warunków ich ewentualnego wynagradzania.
-- 3 of 5 --
Odnosząc się do kwestii wprowadzenia minimalnych stawek wynagrodzenia dla nauczycieli
sprawujących opiekę nad studentami oraz określenia stabilnych źródeł ich finansowania,
należy wyjaśnić, że wynagrodzenia nauczycieli akademickich z tytułu sprawowania opieki
nad praktykami zawodowymi pozostają w gestii uczelni zgodnie z jej ustawową autonomią
(przy czym uczelnie niepubliczne nie są objęte finansowaniem z budżetu państwa,
z przeznaczeniem na wynagrodzenia). Wynagrodzenie nauczycieli akademickich (także tych,
którym powierzono obowiązki opiekunów praktyk zawodowych), regulują przepisy ustawy
PSWN oraz rozporządzenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki
w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora
w uczelni publicznej (wysokość wynagrodzenia profesora określona w tym rozporządzeniu
jest punktem odniesienia dla ustalania minimalnych wysokości miesięcznych wynagrodzeń
zasadniczych nauczycieli akademickich zatrudnionych na poszczególnych stanowiskach)1.
Przy czym ustawa PSWN określa wyłącznie minimalną wysokość wynagrodzenia
zasadniczego nauczycieli akademickich. Faktyczną wysokość wynagrodzenia kształtują,
w ramach swojej autonomii władze uczelni, indywidualnie w odniesieniu do każdego
pracownika, z uwzględnieniem posiadanych zasobów finansowych. Środki na wynagrodzenia
nauczycieli akademickich w uczelniach publicznych są przewidziane w ramach
otrzymywanej subwencji z budżetu państwa na utrzymanie i rozwój potencjału
dydaktycznego (zgodnie z art. 365 pkt 1 ustawy PSWN).
W kwestii postulowanego stworzenia sieci szkół dobrych praktyk i formalnego uznania roli
mentorów w systemie kształcenia nauczycieli, mając na uwadze systemowe regulacje
systemu szkolnictwa wyższego i nauki w zakresie praktyk zawodowych oraz autonomię
uczelni, należy ponownie wskazać, iż dobór miejsc realizacji praktyk zawodowych
właściwych ze względu na określone dla tych praktyk efekty uczenia się w programie
studiów - jest w gestii uczelni, które samodzielnie lub poprzez swoje instytucje
przedstawicielskie, np. konferencje rektorów, mogłyby aktywnie uczestniczyć w tworzeniu
wzorców dobrych praktyk. Natomiast organizacja i funkcjonowanie jednostek systemu
oświaty pozostaje we właściwości MEN.
Należy także wskazać, że w standardzie kształcenia przygotowującego do wykonywania
zawodu nauczyciela została określona rola opiekuna praktyk zawodowych, rozumianego
jako nauczyciel-mentor. Standard wyznacza mu istotną rolę w systemie kształcenia
przyszłych nauczycieli, przykładowo – przy nadzorze nad planowaniem i przeprowadzeniem
przez praktykanta serii lekcji lub zajęć, przy analizie sytuacji i zdarzeń pedagogicznych
zaobserwowane lub doświadczonych przez praktykanta w czasie praktyk, przy
współdziałaniu w celu poszerzania przez praktykanta wiedzy. Jednocześnie uczelnie mogą
organizować szkolenia, warsztaty, wykłady dla nauczycieli systemu oświaty, pełniących rolę
opiekunów praktyk zawodowych. Natomiast wynagrodzenie nauczycieli systemu oświaty
doskonalenie zawodowe nauczycieli pozostaje we właściwości MEN.
Odnosząc się do kwestii włączania środowiska akademickiego, nauczycielskiego i organizacji
społecznych w proces przygotowania i wdrażania zmian w zakresie praktyk zawodowych,
pragnę podkreślić, że MNiSW pozostaje otwarte na dialog ze środowiskiem, a wprowadzane
regulacje z zakresu szkolnictwa wyższego i nauki, w tym dotyczące praktyk zawodowych
(co obejmuje także praktyki zawodowe w kształceniu przygotowującym do wykonywania
zawodu nauczyciela), są każdorazowo szeroko konsultowane. Ponadto z uwagi na fakt,
iż zawód nauczyciela i kwalifikacje do jego wykonywania pozostają we właściwości Ministra
1 Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni
publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 235), minimalne wynagrodzenie profesora wynosi 9 370 zł. Zgodnie z art. 137 ust. 1
ustawy PSWN najniższe wynagrodzenie zasadnicze dla profesora uczelni wynosi co najmniej 83% wynagrodzenia
profesora, adiunkta - co najmniej 73% wynagrodzenia profesora, asystenta co najmniej 50% wynagrodzenia
profesora.
-- 4 of 5 --
Edukacji, regulacje dotyczące kształcenia przygotowującego do wykonywania tego zawodu,
są określane w porozumieniu i na wniosek MEN.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 5 of 5 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WKS.055.18.2025.EK
Warszawa, 28 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 12668
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Pauliny Matysiak
w sprawie organizacji i finansowania praktyk nauczycielskich – w zakresie pozostającym
we właściwości Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Szanowna Pani Poseł,
na wstępie pragnę zaznaczyć, że praktyki zawodowe jako element programu studiów są
integralną częścią procesu kształcenia, za którego organizację i realizację odpowiada
uczelnia. Z autonomii szkół wyższych i określonych przepisami warunków prowadzenia
studiów wynikają różnice w organizacji praktyk zawodowych w poszczególnych uczelniach
oraz w sposobie ich uregulowania w aktach wewnętrznych uczelni (np. w regulaminie
studiów, w regulaminie praktyk zawodowych), w podejmowanej przez uczelnie kształcące
przyszłych nauczycieli współpracy w zakresie realizacji praktyk zawodowych
z przedszkolami, szkołami i placówkami systemu oświaty oraz we wzorach stosowanych
w tym zakresie umów. Ponadto należy wyjaśnić, że kształcenie na studiach przygotowujące
do wykonywania zawodu nauczyciela jest prowadzone nie tylko na kierunku „pedagogika”,
czy na studiach w zakresie pedagogiki (co może sugerować lektura przywołanego
w interpelacji raportu), ale na różnych kierunkach studiów zapewniających przygotowanie
merytoryczne do nauczania przedmiotów lub prowadzenia zajęć (wymagane od nauczycieli
przygotowanie pedagogiczne jest realizowane w trakcie tych studiów). Przyszli nauczyciele
są kształceni zatem na różnych kierunkach studiów np. „filologia polska”, „matematyka”,
„geografia” (nauczyciele przedmiotów), „pedagogika” (nauczyciel pedagog), czy „pedagogika
przedszkolna i wczesnoszkolna” (nauczyciel przedszkola i klas I-III szkoły podstawowej).
W odniesieniu do pytań postawionych w interpelacji, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Przede wszystkim pragnę wskazać, że kwestia organizacji i finansowania praktyk
zawodowych na studiach jest uregulowana w sposób systemowy w zakresie szkolnictwa
wyższego i nauki. Aktualnie nie są przewidywane zmiany w tym zakresie. Wymogi dotyczące
praktyk zawodowych, w tym praktyk zawodowych w kształceniu przygotowującym
do wykonywania zawodu nauczyciela (zwanych w ww. raporcie „praktykami
nauczycielskimi”), zostały ustalone w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), dalej „ustawa PSWN”,
-- 1 of 5 --
w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r.
w sprawie studiów (Dz. U. z 2023 r. poz. 2787, z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra
Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia
przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453), wydanym
w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej jako organem odpowiedzialnym za zawód
nauczyciela (kwalifikacje, wykonywanie, uposażenie). Przepisy szkolnictwa wyższego i nauki
regulują problematykę przedłożonych postulatów organizacji SOS dla Edukacji dotyczące
praktyk nauczycielskich. Rozstrzygnięcie co do zasadności postulatów w przypadku kwestii
systemu oświaty wykraczają poza kompetencje ministra właściwego do spraw szkolnictwa
wyższego i nauki.
Praktyki zawodowe, niezależnie od kierunku studiów, są zajęciami ujętymi w programie
studiów. Uczelnia w ramach posiadanej autonomii programowej wynikającej z ustawy PSWN
samodzielnie opracowuje program studiów – z obligatoryjnym uwzględnieniem wymagań
określonych przepisami, w tym standardów kształcenia, jeśli dotyczy to kierunków studiów
przygotowujących do wykonywania zawodów, o których mowa w art. 68 ust. 1 ustawy
PSWN, m.in. nauczyciela. W programie studiów uczelnia określa m.in. zajęcia lub grupy zajęć,
wraz z przypisaniem do nich efektów uczenia się i treści programowych zapewniających
uzyskanie tych efektów, liczbę punktów ECTS przypisanych do zajęć, sposoby weryfikacji
i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w trakcie całego cyklu kształcenia
(art. 67 ust. 1 ustawy PSWN i § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie studiów). Przepisy
te dotyczą obowiązku ustalenia w programie studiów ww. elementów w odniesieniu
do każdych zajęć ujętych w programie studiów - zatem także do praktyk zawodowych.
W programie studiów uczelnia określa wymiar, zasady i formę odbywania praktyk oraz liczbę
punktów ECTS, jaką student musi uzyskać w ramach tych praktyk. Programy studiów, w tym
praktyki zawodowe, są oceniane w ramach oceny programowej na określonym kierunku
studiów przez Polską Komisję Akredytacyjną, która jest instytucją działającą niezależnie
na rzecz doskonalenia jakości kształcenia (w PKA działa m.in. Zespół do spraw kształcenia
nauczycieli).
Szczególne wymagania w zakresie praktyk zawodowych określone w standardzie
kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela dotyczą
wymiaru praktyk, miejsc ich odbywania (przedszkola, szkoły i placówki systemu oświaty),
jak również efektów uczenia się przypisanych do praktyk i wynikającego z nich sposobu
organizacji tych praktyk, z uwzględnieniem roli opiekuna praktyk.
Należy wyjaśnić, że w ww. standardzie kształcenia szczególny nacisk jest położony
na kształcenie praktyczne. Wymiar praktyk zawodowych został zwiększony na studiach
przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkola i klas I-III szkoły
podstawowej oraz nauczyciela pedagoga specjalnego, nauczyciela logopedy oraz nauczyciela
prowadzącego zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju dziecka – dla kierunków
„pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna” oraz „pedagogika specjalna” standard
przewiduje praktyki w minimalnym wymiarze odpowiednio 240 i 330 godzin.
W przypadku kształcenia nauczycieli przedmiotu, nauczycieli teoretycznych przedmiotów
zawodowych, nauczycieli praktycznej nauki zawodu oraz nauczycieli prowadzących zajęcia,
standard wymaga, aby praktyki były zintegrowane z realizacją zajęć z zakresu dydaktyki
przedmiotu lub rodzaju zajęć. Określony w standardzie minimalny wymiar praktyk jest
skorelowany z charakterem kształcenia przygotowującego do pracy na poszczególnych
stanowiskach nauczycielskich – stąd standard przewiduje zróżnicowany wymiar praktyk
w kształceniu poszczególnych grup nauczycieli. Jednocześnie uczelnia, w ramach posiadanej
autonomii programowej, może przewidzieć większą liczbę godzin dla praktyk, ponad
minimalny wymiar określony w standardzie.
-- 2 of 5 --
W kwestii finansowania praktyk zawodowych należy wyjaśnić, iż - z uwagi na to, że są one
integralną częścią procesu kształcenia - są finansowane ze środków przeznaczonych
na działalność dydaktyczną. Praktyki wynikające z programu studiów dla danego kierunku są
obowiązkowe dla studentów. Podstawowym strumieniem finansowania uczelni publicznych
z budżetu państwa jest subwencja na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz
badawczego uczelni. Środki te, w części zasadniczej, podlegają podziałowi pomiędzy
uprawnione podmioty szkolnictwa wyższego i nauki zgodnie z algorytmem określonym
w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2019 r. w sprawie
sposobu podziału środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz
potencjału badawczego znajdujących się w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa
wyższego i nauki oraz na zadania związane z utrzymaniem powietrznych statków szkolnych
i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr powietrznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 305,
z późn. zm.). Każda uczelnia jako dysponent środków publicznych przekazywanych z budżetu
państwa, samodzielnie dysponuje otrzymanymi środkami finansowymi na podstawie art. 407
ust. 2 ustawy PSWN. Zgodnie z tym przepisem o przeznaczeniu środków finansowych
przyznanych w formie subwencji decyduje podmiot, który ją otrzymał. Decyzja o wysokości
środków przeznaczanych na pokrycie kosztów prowadzenia kształcenia na danym kierunku
pozostaje zatem w sferze autonomii uczelni. Środki finansowe (subwencję) przyznaje
uczelniom publicznym na ww. zadania minister nadzorujący uczelnię. Subwencje
przekazywane uczelniom publicznym nie obejmują finansowania kształcenia na studiach
podyplomowych. Uczelnie niepubliczne nie są objęte ww. finansowaniem z budżetu państwa,
z przeznaczeniem na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego (art. 366 ustawy
PSWN).
Mając na uwadze powyższe zasady finansowania uczelni z budżetu państwa, nie jest
uzasadnione stworzenie wyodrębnionej ścieżki finansowania jedynie dla praktyk
zawodowych na studiach przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela
prowadzonych w uczelniach publicznych. Tworzenie odrębnych ścieżek (i zasad)
finansowania dla jednego typu praktyk stanowiłoby de facto stworzenie precedensu
w zakresie szeroko pojętego finansowania szkolnictwa wyższego i nauki (nie byłoby zgodne
z zasadami finansowania tego systemu) oraz mogłoby się przyczynić do uzasadnionych
roszczeń finansowania w analogiczny sposób odnośnie do praktyk na innych kierunkach
studiów. Ponadto, skoro koszty prowadzenia studiów dotyczą wszystkich zajęć określonych
w programie studiów (w tym praktyk) i są finansowane z subwencji, to określenie zasad
finansowania wybranych elementów programu studiów zaburzyłoby efektywność całego
systemu finansowania, powodując, że uczelnie zostałyby zobligowane do kierowania
środków subwencji na określone odgórnie cele - stałoby to w sprzeczności z art. 407 ust. 2
ustawy PSWN. Istotą subwencji jest bowiem przeniesienie ciężaru decyzyjności w zakresie
przeznaczenia tych środków na uprawnione podmioty.
Reasumując, organizacja praktyk zawodowych oraz kwestie związane z ich finansowaniem
leżą w gestii uczelni. Uczelnie są autonomiczne na zasadach określonych w ustawie, a organy
władzy publicznej mogą podejmować rozstrzygnięcia dotyczące uczelni tylko w przypadkach
przewidzianych w ustawach (art. 9 ust. 2 i 5 ustawy PSWN). Autonomia uczelni wyraża się
m.in. poprzez prawo do podejmowania przez uczelnie określonych decyzji związanych
z prowadzonym kształceniem czy realizacją określonych inicjatyw (samodzielnie lub
wspólnie z innym podmiotami). Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie ingeruje
w merytoryczne decyzje władz uczelni pozostające w zakresie ich odpowiedzialności, nie ma
kompetencji do określania np. doboru miejsc odbywania praktyk, zasad podejmowanej w tym
zakresie współpracy przez uczelnie kształcące przyszłych nauczycieli z jednostkami systemu
oświaty, jak też ustalania wzorów umów zawieranych przez uczelnie z ww. jednostkami
czy z opiekunami praktyk z ramienia tych jednostek (tj. z nauczycielami systemu oświaty)
oraz warunków ich ewentualnego wynagradzania.
-- 3 of 5 --
Odnosząc się do kwestii wprowadzenia minimalnych stawek wynagrodzenia dla nauczycieli
sprawujących opiekę nad studentami oraz określenia stabilnych źródeł ich finansowania,
należy wyjaśnić, że wynagrodzenia nauczycieli akademickich z tytułu sprawowania opieki
nad praktykami zawodowymi pozostają w gestii uczelni zgodnie z jej ustawową autonomią
(przy czym uczelnie niepubliczne nie są objęte finansowaniem z budżetu państwa,
z przeznaczeniem na wynagrodzenia). Wynagrodzenie nauczycieli akademickich (także tych,
którym powierzono obowiązki opiekunów praktyk zawodowych), regulują przepisy ustawy
PSWN oraz rozporządzenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki
w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora
w uczelni publicznej (wysokość wynagrodzenia profesora określona w tym rozporządzeniu
jest punktem odniesienia dla ustalania minimalnych wysokości miesięcznych wynagrodzeń
zasadniczych nauczycieli akademickich zatrudnionych na poszczególnych stanowiskach)1.
Przy czym ustawa PSWN określa wyłącznie minimalną wysokość wynagrodzenia
zasadniczego nauczycieli akademickich. Faktyczną wysokość wynagrodzenia kształtują,
w ramach swojej autonomii władze uczelni, indywidualnie w odniesieniu do każdego
pracownika, z uwzględnieniem posiadanych zasobów finansowych. Środki na wynagrodzenia
nauczycieli akademickich w uczelniach publicznych są przewidziane w ramach
otrzymywanej subwencji z budżetu państwa na utrzymanie i rozwój potencjału
dydaktycznego (zgodnie z art. 365 pkt 1 ustawy PSWN).
W kwestii postulowanego stworzenia sieci szkół dobrych praktyk i formalnego uznania roli
mentorów w systemie kształcenia nauczycieli, mając na uwadze systemowe regulacje
systemu szkolnictwa wyższego i nauki w zakresie praktyk zawodowych oraz autonomię
uczelni, należy ponownie wskazać, iż dobór miejsc realizacji praktyk zawodowych
właściwych ze względu na określone dla tych praktyk efekty uczenia się w programie
studiów - jest w gestii uczelni, które samodzielnie lub poprzez swoje instytucje
przedstawicielskie, np. konferencje rektorów, mogłyby aktywnie uczestniczyć w tworzeniu
wzorców dobrych praktyk. Natomiast organizacja i funkcjonowanie jednostek systemu
oświaty pozostaje we właściwości MEN.
Należy także wskazać, że w standardzie kształcenia przygotowującego do wykonywania
zawodu nauczyciela została określona rola opiekuna praktyk zawodowych, rozumianego
jako nauczyciel-mentor. Standard wyznacza mu istotną rolę w systemie kształcenia
przyszłych nauczycieli, przykładowo – przy nadzorze nad planowaniem i przeprowadzeniem
przez praktykanta serii lekcji lub zajęć, przy analizie sytuacji i zdarzeń pedagogicznych
zaobserwowane lub doświadczonych przez praktykanta w czasie praktyk, przy
współdziałaniu w celu poszerzania przez praktykanta wiedzy. Jednocześnie uczelnie mogą
organizować szkolenia, warsztaty, wykłady dla nauczycieli systemu oświaty, pełniących rolę
opiekunów praktyk zawodowych. Natomiast wynagrodzenie nauczycieli systemu oświaty
doskonalenie zawodowe nauczycieli pozostaje we właściwości MEN.
Odnosząc się do kwestii włączania środowiska akademickiego, nauczycielskiego i organizacji
społecznych w proces przygotowania i wdrażania zmian w zakresie praktyk zawodowych,
pragnę podkreślić, że MNiSW pozostaje otwarte na dialog ze środowiskiem, a wprowadzane
regulacje z zakresu szkolnictwa wyższego i nauki, w tym dotyczące praktyk zawodowych
(co obejmuje także praktyki zawodowe w kształceniu przygotowującym do wykonywania
zawodu nauczyciela), są każdorazowo szeroko konsultowane. Ponadto z uwagi na fakt,
iż zawód nauczyciela i kwalifikacje do jego wykonywania pozostają we właściwości Ministra
1 Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni
publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 235), minimalne wynagrodzenie profesora wynosi 9 370 zł. Zgodnie z art. 137 ust. 1
ustawy PSWN najniższe wynagrodzenie zasadnicze dla profesora uczelni wynosi co najmniej 83% wynagrodzenia
profesora, adiunkta - co najmniej 73% wynagrodzenia profesora, asystenta co najmniej 50% wynagrodzenia
profesora.
-- 4 of 5 --
Edukacji, regulacje dotyczące kształcenia przygotowującego do wykonywania tego zawodu,
są określane w porozumieniu i na wniosek MEN.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 5 of 5 --