Interpelacja w sprawie zalania gruntów rolnych na Żuławach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12662
do ministra infrastruktury
w sprawie zalania gruntów rolnych na Żuławach
Zgłaszający: Kazimierz Smoliński
Data wpływu: 02-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich tygodniach rolnicy z Żuław zmierzyli się z poważnym problemem zalania swoich pól, co doprowadziło do strat gospodarczych i zagrożenia dla dalszej produkcji rolnej w tym strategicznym regionie kraju. Żuławy, ze względu na swoje położenie i specyfikę hydrologiczną, wymagają szczególnej troski państwa w zakresie infrastruktury przeciwpowodziowej oraz utrzymania systemów melioracyjnych.
W związku z tym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie działania zostały podjęte przez resort infrastruktury oraz podległe mu instytucje w celu usunięcia skutków ostatnich podtopień na Żuławach?
2. Czy prowadzone są obecnie analizy dotyczące przyczyn zalania gruntów rolnych w tym regionie oraz weryfikacja stanu technicznego wałów przeciwpowodziowych, systemów pomp i kanałów melioracyjnych?
3. Jakie inwestycje w infrastrukturę hydrotechniczną planowane są w perspektywie najbliższych lat, aby zabezpieczyć Żuławy przed podobnymi zdarzeniami w przyszłości?
4. Czy rząd rozważa wprowadzenie mechanizmów wsparcia finansowego dla rolników poszkodowanych przez ostatnie zalania, w szczególności w zakresie odszkodowań i programów pomocowych?
5. W jaki sposób koordynowana jest współpraca między resortem infrastruktury, samorządami lokalnymi, Państwowym Gospodarstwem Wodnym „Wody Polskie” oraz innymi instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo przeciwpowodziowe Żuław?
Żuławy Wiślane należą do najbardziej żyznych terenów rolniczych w Polsce i odgrywają istotną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Jednocześnie ich położenie – w depresji, na obszarach wymagających stałego odwadniania – powoduje, że są wyjątkowo narażone na skutki wezbrań wodnych oraz intensywnych opadów.
Ostatnie zalania gruntów rolnych spowodowały poważne szkody gospodarcze i zagroziły stabilności ekonomicznej lokalnych gospodarstw. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera sprawność systemów przeciwpowodziowych, w tym wałów, przepompowni i kanałów melioracyjnych, których utrzymanie i modernizacja powinny stanowić priorytet państwa.
Zasadne jest również rozważenie wprowadzenia programów wsparcia dla poszkodowanych rolników, tak aby możliwe było ograniczenie negatywnych skutków ekonomicznych i społecznych katastrofy.
Z poważaniem
Kazimierz Smoliński
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10044 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.69.2025
Warszawa, 19 lutego 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12662 Posła na Sejm RP Pana Kazimierza Smolińskiego
w sprawie zalania gruntów rolnych na Żuławach, przedstawiam poniższe informacje.
Na wstępie wyjaśnię, iż niż genueński w nocy z 28 na 29 lipca 2025 r. przyniósł rekordowo
wysokie opady deszczu w regionie wodnym Dolnej Wisły. Na Żuławach w ciągu jednej
doby spadło miejscami tyle wody, ile przewiduje norma miesięczna. Miejsca problemowe
zostały zabezpieczone przez pracowników PGW Wody Polskie, Straż Pożarną i Wojsko
Polskie, tak aby zminimalizować ryzyko ewentualnych strat.
W dalszej kolejności, PGW Wody Polskie wytypowało zadania priorytetowe niezbędne do
realizacji ochrony przeciwpowodziowej na Żuławach, które mają zostać zrealizowane
w najbliższych miesiącach. Środki na ten cel uzyskano w ramach umowy dotacji udzielonej
przez Ministerstwo Infrastruktury z rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie
i usuwanie skutków klęsk żywiołowych.
Poza powyższym warto zaznaczyć, iż przedstawiciele resortu infrastruktury, w tym Wód
Polskich, od lipca 2025 r. aktywnie uczestniczyli w posiedzeniach/spotkaniach zespołów
kryzysowych na różnych szczeblach administracji rządowej i samorządowej. Podjęto także
szereg działań w terenie, o czym mowa w dalszej części materiału.
Odnosząc się do kwestii przyczyn zalania gruntów wyjaśniam, iż Żuławy Wiślane to region
z obszarami depresyjnymi i przydepresyjnymi, co czyni go jednym z najbardziej
narażonych na niebezpieczeństwo powodzi. W czasie intensywnych opadów woda
gromadzi się w polderach użytkowanych rolniczo, skąd musi zostać wypompowana.
Dodatkowo – jeśli nastąpi przerwanie wałów lub z uwagi na intensywne opady dojdzie
do lokalnych podtopień – woda nie wróci do koryta cieku, ale musi być wypompowana
także poprzez system pomp. Ponadto należy wrócić uwagę, iż układ polderowy Żuław oraz
kanałów i pomp został w przeszłości zaprojektowany na inne warunki hydrologiczno-
meteorologiczne (które wynikają ze zmian klimatycznych) oraz przestrzenne tego obszaru.
Dawniej miał on charakter typowo rolniczy – w przeważającej części były to łąki
i pastwiska. Aktualnie, powierzchnia biologicznie czynna jest znacznie mniejsza, co wynika
ze zmiany rodzaju produkcji rolnej oraz urbanizację tego obszaru. W konsekwencji zmianie
uległa także charakterystyka spływów oraz ilości wód, które muszą być wypompowane.
-- 1 of 4 --
2
W zakresie weryfikacji stanu technicznego infrastruktury przeciwpowodziowej
wyjaśniam, iż przeglądy kanałów zlokalizowanych na Żuławach są prowadzone cyklicznie
raz w roku przez pracowników Wód Polskich i są podstawą do sporządzania potrzeb
w zakresie utrzymania wód. Kanały te nie są sklasyfikowane jako obiekty budowlane
w myśl ustawy - Prawo budowlane, a ich przeglądy są dokonywane przez PGW Wody
Polskie w związku z obowiązkami nakładanymi przez ustawę – Prawo wodne na właściciela
wód. Z kolei przeglądy pięcioletnie wałów przeciwpowodziowych są realizowane przez
zewnętrzne podmioty (przede wszystkim Centrum Technicznej Kontroli Zapór Instytutu
Meteorologii i Gospodarki Wodnej - PIB), na podstawie umów zawieranych w wyniku
postępowań przetargowych.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW Wody Polskie, w latach 2020-2025
wydatkowano łącznie ok. 115 mln zł na zadania utrzymaniowe realizowane na Żuławach
Wiślanych. Jednocześnie mając na względzie konieczność podjęcia pilnych działań
mających na celu usunięcie skutków powodzi na Żuławach zwiększono limit środków
finansowych na 2025 r. o dodatkowe 4,3 mln zł – ze środków własnych PGW Wody Polskie
oraz o 10 mln zł – z rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie
skutków klęsk żywiołowych.
Poza ww. działaniami związanymi z utrzymaniem bieżącej infrastruktury hydrotechnicznej
należy wskazać, że wyzwania w zakresie ochrony przeciwpowodziowej Żuław są
kompleksowo rozpoznane, a działania inwestycyjne są realizowane systematycznie.
Dokumentem strategicznym będącym podstawą realizacji działań związanych z ochroną
przeciwpowodziową Żuław Wiślanych jest wdrażany od 2010 r. program pn. Kompleksowe
zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław (dalej Program Żuławski). W ramach I etapu
Programu Żuławskiego, przy udziale środków Programu Operacyjnego Infrastruktura
i Środowisko 2007-2013, zakończono prace o łącznej wartości ponad 500 mln zł.
Po utworzeniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej PGW Wody
Polskie), kontynuowano prace w ramach II etapu Programu Żuławskiego ze środków POIiŚ
2014 – 2020 jednak w znacznie mniejszym zakresie. W latach 2017-2022 realizowano
zadania o łącznej wartości 130 mln zł.
Obecnie w przygotowaniu jest III etap Programu Żuławskiego o łącznej wartości
przekraczającej 414 mln zł, który przewiduje wykonanie poniższych zadań:
Komponent A:
Remont wałów rzeki Fiszewki: wał lewy km 0+000÷4+800, km 4+800÷13+900 i wał
prawy km 0+000÷0+250, km 4+800÷12+195, gm. Elbląg i Gronowo Elbląskie;
Odbudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Motławy na terenie miasta Gdańska
od km 4+850 do 7+510; miasto Gdańsk, woj. pomorskie;
Budowa stacji pomp Gozdawa; gm. m. Nowy Dwór Gdański, pow. nowodworski,
woj. pomorskie;
-- 2 of 4 --
3
Budowa stacji pomp Komarówka; gm. Ostaszewo, pow. nowodworski,
woj. Pomorskie;
Przebudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Raduni, Kłodawy, Bielawy;
m. Gdańsk i m. Pruszcz Gdański, gm. Pruszcz Gdański, Suchy Dąb, Pszczółki,
pow. gdański, woj. pomorskie;
Rzeka Kłodawa - umocnienie skarp na dł. 4,9 km; gm. Pruszcz Gdański, pow. gdański,
woj. Pomorskie;
Przebudowa stacji pomp nr 10 Balewo; gm. Markusy, pow. elbląski, woj. warmińsko-
mazurskie;
Kanał pompowy (A) do stacji pomp nr 25 Lędowo - umocnienie skarp, gm. Pruszcz
Gdański, pow. gdański, woj. pomorskie;
Odbudowa prawego (km 3+200 -10+200, 17+740 – 19+530, 20+500 – 39+000, 43+900
– 46+400, 52+300 – 54+800, 57+300 – 59+000, gm. Sadlinki, Kwidzyn, Ryjewo Sztum)
wału przeciwpowodziowego rzeki Wisły.
Komponent B:
Przebudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Szkarpawy, lewego w km 0+000-
9+000, gm. Sztutowo i prawego w km 0+000-9+100, gm. Stegna i Nowy Dwór Gdański,
pow. nowodworski, woj. pomorskie;
Przebudowa wału czołowego Zalewu Wiślanego Batorowo km 0+000-5+050 oraz wału
czołowego Zalewu Wiślanego Nowotki km 0+000-3+000 (wraz z wałem wstecznym
rz. Nogat km 0+000-2+137); gm. Elbląg, pow. elbląski, woj. warmińsko-mazurskie;
Odbudowa prawego (km 52+300 – 54+800, 57+300 – 59+000 gm. Miłoradz) i lewego
(km 0+000 – 6+532, gm. Gniew) wału przeciwpowodziowego rzeki Wisły.
Zadania zawarte w III etapie Programu Żuławskiego obejmują zarówno tereny miejskie,
jak i wiejskie, a ich realizacja pozwoli na zapewnienie bezpieczeństwa terenów w jego
zasięgu oddziaływania. W ramach III etapu zakończono już jedno zadanie polegające
na remoncie wałów rzeki Fiszewki na terenie gminy Elbląg i Gronowo Elbląskie. Na
realizację pozostałych zadań w ramach III etapu Programu Żuławskiego zakłada się
wykorzystanie środków pochodzących z Programu Fundusze Europejskie na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (dalej FEnIKS). Zgodnie z przekazanymi
informacjami, PGW Wody Polskie w grudniu 2025 r. złożyło wniosek o dofinansowanie w
ramach FEnIKS dla zadań wymienionych w komponencie A, natomiast w ramach
komponentu B planuje złożenie wniosku o dofinansowanie w III kwartale 2026 r.
Jednocześnie PGW Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku
zadeklarowało przeprowadzenie robót budowlanych w ramach III etapu do roku 2029.
W zakresie finansowania zadań PGW Wody Polskie związanych z ochroną przed powodzią,
Ministerstwo Infrastruktury stale podejmuje działania w celu zapewnienia środków na ich
realizację. Oprócz zapewnienia finansowania z regionalnych i ponadregionalnych
programów unijnych, uruchamiane są również środki z budżetu państwa w formule
-- 3 of 4 --
4
dotacyjnej. Pozyskane w ten sposób fundusze przeznaczane są na finansowanie
m.in.: wkładu własnego w ramach projektów realizowanych ze środków pochodzących
z budżetu UE, zadań ustawowych oraz kontynuację realizacji zadań inwestycyjnych
i utrzymaniowych.
W kwestii zwiększenia środków przeznaczanych na zadania inwestycyjne i utrzymaniowe
na Żuławach Wiślanych informuję, że docelowym rozwiązaniem będzie planowany
program wieloletni ustanowiony przez Radę Ministrów pn. „Ochrona przeciwpowodziowa
Żuław Wiślanych” (dalej jako: Program). Prace nad Programem rozpoczęły się w II połowie
2025 r. Należy podkreślić, że warunkiem koniecznym przed przyjęciem i wdrożeniem
Programu jest przeprowadzenie procesu legislacyjnego obejmującego między innymi
proces konsultacji międzyresortowych i społecznych, rozpatrzenie projektu przez Stały
Komitet Rady Ministrów oraz przez samą Radę Ministrów, a także, zgodnie z wymogami
ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko – przeprowadzenie
strategicznej oceny oddziaływania na środowisko.
W zakresie współpracy organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo obywateli RP,
także w zakresie powodzi wyjaśniam, iż jest ono realizowane na podstawie ustawy z dnia
26 kwietnia 2007 o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. Nr 89 poz. 590 ze zm.). Koordynacja
działań zgodnie z art. 8 ww. ustawy należy do kompetencji Rządowego Zespołu
Zarządzania Kryzysowego, natomiast Ministrowie kierujący działami administracji
rządowej oraz kierownicy urzędów centralnych realizują te działania, zgodnie z zakresem
swojej właściwości.
W zakresie mechanizmów wsparcia finansowego dla rolników poszkodowanych przez
ostatnie zalania wyjaśniam, iż kwestia ta należy do właściwości Ministerstwa Rolnictwa
i Rozwoju Wsi.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --