Interpelacja nr 12656
Interpelacja w sprawie okresów nieskładkowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Obrona i Bezpieczeństwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie okresów nieskładkowych
Interpelacja nr 12656
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie okresów nieskładkowych
Zgłaszający: Kazimierz Smoliński
Data wpływu: 02-10-2025
Tczew, 1.10.2025 r.
Szanowna Pani Minister,
zgłaszam się z interpelacją w imieniu obywateli, których pełny okres nauki w publicznych szkołach wyższych – w ramach dziennych podyplomowych studiów – nie jest uznawany za okres nieskładkowy przy ustalaniu prawa do emerytury zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie z art. 7 przywołanej ustawy za okresy nieskładkowe uznaje się m.in. okresy nauki w szkole wyższej na jednym kierunku pod warunkiem ukończenia tej nauki w wymiarze określonym w programie studiów. Wyjątek stanowią studia doktoranckie i asystenckie, które nie są objęte tym ograniczeniem. Jednocześnie inne formy obowiązkowego kształcenia – takie jak służba wojskowa czy szkolenia w Szkołach Oficerów Rezerwy – są traktowane jako okresy składkowe.
W praktyce przepis ten skutkuje odmową uznania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych okresu dziennych podyplomowych studiów odbywanych w państwowych uczelniach wyższych, takich jak:
- Wyższe Studium Zawodowe Organizacji Produkcji Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi,
- dzienne podyplomowe studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim.
Osoby te posiadają dokumentację potwierdzającą status studenta dziennych studiów podyplomowych (indeksy, dyplomy, legitymacje i książeczki ubezpieczenia zdrowotnego), jednak ZUS konsekwentnie odmawia im prawa do uznania tego okresu jako nieskładkowego. W efekcie obywatele, którzy inwestowali czas i wysiłek w rozwój kompetencji w ramach oferty edukacyjnej państwa polskiego, zostają bezpodstawnie wykluczeni z systemu zabezpieczenia społecznego.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zamierza podjąć działania legislacyjne mające na celu objęcie ochroną emerytalną także tych obywateli, którzy odbyli dzienne podyplomowe studia w państwowych uczelniach wyższych?
2. Jakie kroki podejmie ministerstwo, by naprawić istniejącą lukę prawną, która prowadzi do nierównego traktowania osób podnoszących kwalifikacje zawodowe w ramach dziennych studiów podyplomowych?
3. Jakie możliwości prawne mają obecnie absolwenci tych kierunków, by skutecznie dochodzić swoich racji w sporach z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych?
4. Czy ministerstwo planuje zrewidować interpretację art. 7 ustawy o emeryturach i rentach FUS lub uzupełnić katalog okresów nieskładkowych o okresy dziennych studiów podyplomowych w uczelni publicznej?
Z poważaniem
Kazimierz Smoliński
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 12656
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie okresów nieskładkowych
Zgłaszający: Kazimierz Smoliński
Data wpływu: 02-10-2025
Tczew, 1.10.2025 r.
Szanowna Pani Minister,
zgłaszam się z interpelacją w imieniu obywateli, których pełny okres nauki w publicznych szkołach wyższych – w ramach dziennych podyplomowych studiów – nie jest uznawany za okres nieskładkowy przy ustalaniu prawa do emerytury zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie z art. 7 przywołanej ustawy za okresy nieskładkowe uznaje się m.in. okresy nauki w szkole wyższej na jednym kierunku pod warunkiem ukończenia tej nauki w wymiarze określonym w programie studiów. Wyjątek stanowią studia doktoranckie i asystenckie, które nie są objęte tym ograniczeniem. Jednocześnie inne formy obowiązkowego kształcenia – takie jak służba wojskowa czy szkolenia w Szkołach Oficerów Rezerwy – są traktowane jako okresy składkowe.
W praktyce przepis ten skutkuje odmową uznania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych okresu dziennych podyplomowych studiów odbywanych w państwowych uczelniach wyższych, takich jak:
- Wyższe Studium Zawodowe Organizacji Produkcji Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi,
- dzienne podyplomowe studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim.
Osoby te posiadają dokumentację potwierdzającą status studenta dziennych studiów podyplomowych (indeksy, dyplomy, legitymacje i książeczki ubezpieczenia zdrowotnego), jednak ZUS konsekwentnie odmawia im prawa do uznania tego okresu jako nieskładkowego. W efekcie obywatele, którzy inwestowali czas i wysiłek w rozwój kompetencji w ramach oferty edukacyjnej państwa polskiego, zostają bezpodstawnie wykluczeni z systemu zabezpieczenia społecznego.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zamierza podjąć działania legislacyjne mające na celu objęcie ochroną emerytalną także tych obywateli, którzy odbyli dzienne podyplomowe studia w państwowych uczelniach wyższych?
2. Jakie kroki podejmie ministerstwo, by naprawić istniejącą lukę prawną, która prowadzi do nierównego traktowania osób podnoszących kwalifikacje zawodowe w ramach dziennych studiów podyplomowych?
3. Jakie możliwości prawne mają obecnie absolwenci tych kierunków, by skutecznie dochodzić swoich racji w sporach z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych?
4. Czy ministerstwo planuje zrewidować interpretację art. 7 ustawy o emeryturach i rentach FUS lub uzupełnić katalog okresów nieskładkowych o okresy dziennych studiów podyplomowych w uczelni publicznej?
Z poważaniem
Kazimierz Smoliński
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4329 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.508.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12656 Pana Posła Kazimierza Smolińskiego, w sprawie
nieuwzględniania okresów dziennych podyplomowych studiów w uczelni publicznej jako okresów
nieskładkowych przy ustalaniu prawa do emerytury, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznaje i ustala wysokość świadczeń emerytalno-rentowych,
a także oblicza kapitał początkowy zgodnie z zasadami określonymi w przepisach ustawy z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz.
1631 ze zm., dalej zwana: ustawą emerytalną). Zgodnie z tą ustawą przy ustalaniu prawa do
emerytury dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r., prawa do emerytury minimalnej w kwocie
gwarantowanej czy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a także niektórych innych
uprawnień, uwzględnia się okresy składkowe i nieskładkowe, wymienione w tej ustawie.
Okresy nieskładkowe zostały w ustawie emerytalnej wskazane katalogiem zamkniętym. Zgodnie
z art. 7 pkt 9 ustawy emerytalnej okresem nieskładkowym jest okres nauki w szkole wyższej na
jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie
studiów. Regulacja ta jest precyzyjna. Pozwala ona na zaliczenie studiów do okresów
ubezpieczeniowych, jest też formą docenienia przez państwo inwestycji w rozwój wiedzy
i umiejętności osób aktywnych zawodowo. Jej treść wynika ze zrozumienia konieczności uzyskania
niezbędnej wiedzy zawodowej, pozwalającej świadczyć pracę o charakterze bardziej
skomplikowanym. Okres ten jako nieskładkowy jest okresem ściśle w ustawie reglamentowanym,
obwarowanym ograniczeniem do nauki tylko na jednym kierunku studiów. Oznacza to, że osoba,
która ma możliwość zaliczenia wskazanego w art. 7 pkt 9 ustawy emerytalnej okresu, winna
przedstawić okres odbytych na jednym kierunku studiów wyższych (licencjackich, magisterskich
lub równorzędnych). Podkreślenia przy tym wymaga, że okres ten odnosi się do formy kształcenia
dorosłych, którzy nie posiadają wyższego wykształcenia, a dopiero – dzięki tej formie kształcenia –
je zdobyli. Tym samym nie można budować porównań między osobami, które go przebyły, a
osobami, które były uczestnikami studiów podyplomowych.
Ustawa emerytalna wymienia jednak jako okresy nieskładkowe także niektóre okresy związane z
kształceniem dorosłych posiadających wyższe wykształcenie. Są to studia doktoranckie i
aspirantura naukowa, asystenckie studia przygotowawcze czy dokształcanie zawodowe lekarzy w
charakterze wolontariusza (art. 7 pkt 9a-10 ustawy emerytalnej). Mają one jednak szczególny
charakter. Odnoszą się one bowiem do takich form kształcenia, które z jednej strony – podobnie jak
studia podyplomowe – podejmowane są przez dorosłych w wieku, w którym z reguły prowadzi się
aktywność zawodową wiążącą się z podleganiem ubezpieczeniom społecznym, z drugiej natomiast
– inaczej niż studia podyplomowe – obejmują istotny komponent samodzielnego wykonywania
czynności, które są typowe dla pracy zawodowej w określonym obszarze (np. prowadzenie zajęć
dydaktycznych w uczelni wyższej, prowadzenie badań naukowych, wykonywanie czynności
zawodowych lekarza). Ta cecha rozstrzyga, że uczestnicy dziennych studiów podyplomowych
-- 1 of 2 --
2
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
znajdują się jakościowo w innej sytuacji niż osoby, które odbywały inne formy kształcenia
dorosłych, wymienione jako okresy nieskładkowe w ustawie emerytalnej. Tym samym
obowiązująca konstrukcja katalogu okresów nieskładkowych nie narusza konstytucyjnej zasady
równości (art. 32 Konstytucji) wobec osób, które były uczestnikami dziennych studiów
podyplomowych.
Uprzejmie informuję, że z przedstawionych wyżej względów w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace w kierunku modyfikacji opisanych regulacji
prawnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.508.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12656 Pana Posła Kazimierza Smolińskiego, w sprawie
nieuwzględniania okresów dziennych podyplomowych studiów w uczelni publicznej jako okresów
nieskładkowych przy ustalaniu prawa do emerytury, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznaje i ustala wysokość świadczeń emerytalno-rentowych,
a także oblicza kapitał początkowy zgodnie z zasadami określonymi w przepisach ustawy z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz.
1631 ze zm., dalej zwana: ustawą emerytalną). Zgodnie z tą ustawą przy ustalaniu prawa do
emerytury dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r., prawa do emerytury minimalnej w kwocie
gwarantowanej czy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a także niektórych innych
uprawnień, uwzględnia się okresy składkowe i nieskładkowe, wymienione w tej ustawie.
Okresy nieskładkowe zostały w ustawie emerytalnej wskazane katalogiem zamkniętym. Zgodnie
z art. 7 pkt 9 ustawy emerytalnej okresem nieskładkowym jest okres nauki w szkole wyższej na
jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie
studiów. Regulacja ta jest precyzyjna. Pozwala ona na zaliczenie studiów do okresów
ubezpieczeniowych, jest też formą docenienia przez państwo inwestycji w rozwój wiedzy
i umiejętności osób aktywnych zawodowo. Jej treść wynika ze zrozumienia konieczności uzyskania
niezbędnej wiedzy zawodowej, pozwalającej świadczyć pracę o charakterze bardziej
skomplikowanym. Okres ten jako nieskładkowy jest okresem ściśle w ustawie reglamentowanym,
obwarowanym ograniczeniem do nauki tylko na jednym kierunku studiów. Oznacza to, że osoba,
która ma możliwość zaliczenia wskazanego w art. 7 pkt 9 ustawy emerytalnej okresu, winna
przedstawić okres odbytych na jednym kierunku studiów wyższych (licencjackich, magisterskich
lub równorzędnych). Podkreślenia przy tym wymaga, że okres ten odnosi się do formy kształcenia
dorosłych, którzy nie posiadają wyższego wykształcenia, a dopiero – dzięki tej formie kształcenia –
je zdobyli. Tym samym nie można budować porównań między osobami, które go przebyły, a
osobami, które były uczestnikami studiów podyplomowych.
Ustawa emerytalna wymienia jednak jako okresy nieskładkowe także niektóre okresy związane z
kształceniem dorosłych posiadających wyższe wykształcenie. Są to studia doktoranckie i
aspirantura naukowa, asystenckie studia przygotowawcze czy dokształcanie zawodowe lekarzy w
charakterze wolontariusza (art. 7 pkt 9a-10 ustawy emerytalnej). Mają one jednak szczególny
charakter. Odnoszą się one bowiem do takich form kształcenia, które z jednej strony – podobnie jak
studia podyplomowe – podejmowane są przez dorosłych w wieku, w którym z reguły prowadzi się
aktywność zawodową wiążącą się z podleganiem ubezpieczeniom społecznym, z drugiej natomiast
– inaczej niż studia podyplomowe – obejmują istotny komponent samodzielnego wykonywania
czynności, które są typowe dla pracy zawodowej w określonym obszarze (np. prowadzenie zajęć
dydaktycznych w uczelni wyższej, prowadzenie badań naukowych, wykonywanie czynności
zawodowych lekarza). Ta cecha rozstrzyga, że uczestnicy dziennych studiów podyplomowych
-- 1 of 2 --
2
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
znajdują się jakościowo w innej sytuacji niż osoby, które odbywały inne formy kształcenia
dorosłych, wymienione jako okresy nieskładkowe w ustawie emerytalnej. Tym samym
obowiązująca konstrukcja katalogu okresów nieskładkowych nie narusza konstytucyjnej zasady
równości (art. 32 Konstytucji) wobec osób, które były uczestnikami dziennych studiów
podyplomowych.
Uprzejmie informuję, że z przedstawionych wyżej względów w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace w kierunku modyfikacji opisanych regulacji
prawnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --