tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 21 listopada 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 12649 posła Patryka Wicher w sprawie podjęcia
działań legislacyjnych na rzecz zwiększenia dochodów gmin
uzdrowiskowych
Znak sprawy: ST1.054.23.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na skierowaną do Prezesa Rady Ministrów interpelację nr 12649
posła Patryka Wicher w sprawie podjęcia działań legislacyjnych na rzecz
zwiększenia dochodów gmin uzdrowiskowych, w porozumieniu z Ministrem Klimatu
i Środowiska oraz Ministrem Zdrowia, przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Odnosząc się do kwestii zwiększenia udziału gmin uzdrowiskowych w dochodach
publicznych z podatków PIT i CIT, należy zauważyć, że dochody jednostek
samorządu terytorialnego (JST), w tym gmin uzdrowiskowych od roku 2025
naliczane są zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego1. Założeniem reformy finansów samorządu
terytorialnego było, aby dochody samorządów zwiększały się w sposób
przewidywalny. Nowy system dochodów JST uwzględnia m.in. specyfikę
poszczególnych kategorii JST, obejmując przy tym nie tylko kwestię zróżnicowań
dochodowych ale również kwestię potrzeb wydatkowych JST wynikających z
realizowanych zadań. Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem
dochodów jednostek samorządu terytorialnego są dochody podatkowe. Nastąpiła
jakościowa zmiana w strukturze dochodów budżetów samorządowych. Ustawa
zwiększyła dochody własne jednostek samorządu terytorialnego, dochody
odzyskały swój podstawowy i stymulacyjny charakter. System zasilania
finansowego został oparty na lokalnej bazie podatników podatku dochodowego od
osób fizycznych (PIT) oraz podatników podatku dochodowego od osób prawnych
(CIT). Dochody JST z tytułu udziału w podatkach dochodowych (PIT i CIT) są liczone
jako procent od dochodów podatników danego podatku z terenu jednostki
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 i 1717

-- 1 of 5 --

2/5
samorządu terytorialnego (do 2024 r. dochód samorządów z tytułu udziału w
podatkach PIT i CIT naliczany był na podstawie podatku należnego).
Rozszerzony został również katalog dochodów z PIT, w których samorządy
terytorialne partycypują, o podatek PIT pobierany w formie ryczałtu od przychodów
ewidencjonowanych.
Nowa ustawa wprowadziła także dodatkowy mechanizm uzupełniania dochodów
samorządów. Zgodnie z art. 34 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego w budżecie państwa tworzy się rezerwę na uzupełnienie dochodów
jednostek samorządu terytorialnego w wysokości stanowiącej równowartość 1%
kwoty potrzeb finansowych ustalonych dla wszystkich jednostek samorządu
terytorialnego. Ustawa określa obszary i przypadki, według których rozdzielane
będą środki tej rezerwy.
Nowy system finansowania samorządu terytorialnego przewiduje udział organizacji
samorządowych we wsparciu jednostek samorządu terytorialnego środkami
pochodzącymi z ww. rezerwy.
Podziału części rezerwy w kwocie stanowiącej 80% jej wysokości dokonuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym w
zakresie danego obszaru, po uzgodnieniu z reprezentacją jednostek samorządu
terytorialnego obszarów i przypadków, według których rozdzielane będą środki
rezerwy.
Należy zauważyć, że łączny skutek finansowy wynikający z nowej ustawy jest dla JST
pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w
stosunku do poprzedniego systemu, a w perspektywie najbliższej dekady o ponad
345 mld zł.
Jest to realizacja jednego z celów reformy finansów samorządu terytorialnego
dotyczącego wzmocnienia i ustabilizowania finansów JST poprzez zwiększenie
dochodów własnych, od których zależą możliwości realizacji zadań i rozwoju
samorządów. Tym samym zwiększyła się samodzielność finansowa samorządów,
które w większym stopniu mogą decydować o tym, ile i na co przeznaczyć dochodów
uzyskanych w wyniku zmian systemowych. Dotyczy to także gmin o statusie
uzdrowiska.
W kwestii wsparcia dla gmin uzdrowiskowych informuję, że stosownie do art. 92
ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w roku 2025 dla
gmin uzdrowiskowych przewidziana została rezerwa na uzupełnienie dochodów
jednostek samorządu terytorialnego.
Rezerwa, która w 2025 r. wynosi 30 000 tys. zł, została podzielona między gminy
uzdrowiskowe, o których mowa w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie
uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach
uzdrowiskowych2, których obszarowi lub jego części został nadany status
uzdrowiska w trybie określonym w tej ustawie.
Warto także zauważyć, że gmina uzdrowiskowa, w celu realizacji zadań ma prawo do
pobierania opłaty uzdrowiskowej, o której mowa w art. 48 ustawy z dnia 28 lipca
2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony
uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych, której wysokość wpływa na ustalaną
dotację z budżetu państwa określoną w art. 49 tej ustawy. Gminy uzdrowiskowe
mają możliwość wprowadzenia na mocy uchwały rady gminy opłaty uzdrowiskowej3
od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach zdrowotnych,
turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 1420 z późn. zm.
3 Zgodnie z art.17 ust. 1a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach
lokalnych (dalej: u.p.o.l.)

-- 2 of 5 --

3/5
znajdujących się na obszarach, którym nadano status uzdrowiska - za każdą
rozpoczętą dobę pobytu. Stawka opłaty uzdrowiskowej w 2025 r. nie może
przekroczyć 6,38 zł dziennie4.
Dotacja z budżetu państwa, o której mowa w ww. art. 49 to dodatkowe źródło
finansowania zadań własnych gminy związanych z zachowaniem funkcji leczniczych
uzdrowiska, w tym tworzenia i modernizacji infrastruktury uzdrowisk czy ochrony
warunków naturalnych, którą otrzymują w wysokości równej wpływom z tytułu
opłaty uzdrowiskowej pobranej w uzdrowisku w roku bazowym w rozumieniu
ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego.
Jak z powyższego wynika, gminy uzdrowiskowe już obecnie są wyposażone we
właściwe uprawnienia ustawowe dające możliwość uzyskania dodatkowych
środków .
Odnosząc się do kwestii zachęt podatkowych dla przedsiębiorców działających w
sektorze turystyki zdrowotnej, sanatoriów i usług prozdrowotnych na obszarze
gmin uzdrowiskowych należy zwrócić uwagę, że możliwości w zakresie tworzenia
takich zachęt od dawna obowiązują. Trzeba tu wskazać na ustawowe upoważnienie
rad gmin, w tym rad gmin uzdrowiskowych, do podejmowania uchwał
ustanawiających preferencje podatkowe w zakresie podatku od nieruchomości5
oraz podatku od środków transportowych6. Wprowadzone preferencje mogą
przyczynić się do rozwoju lokalnej gospodarki, wzrostu zatrudnienia i dochodów
przedsiębiorstw korzystających z takich preferencji, a tym samym do wzrostu
dochodów gminy z tytułu udziału w dochodach budżetowych z PIT lub CIT.
Poza tym, przedsiębiorcy prowadzący działalność w obszarach turystyki, w tym
również turystki zdrowotnej, mogą korzystać z ulg, które nie są warunkowane
koniecznością prowadzenia działalności na terenie gmin uzdrowiskowych. Mogą
korzystać z dostępnych na zasadach ogólnych preferencji podatkowych, o ile
spełniają ustawowe kryteria i warunki przewidziane dla tych instrumentów, np. z
ulgi polegającej na zwolnieniu dochodów uzyskanych z tytułu wynajmu pokoi
gościnnych, w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w
gospodarstwie rolnym, osobom przebywającym na wypoczynku oraz dochodów
uzyskanych z tytułu wyżywienia tych osób, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi nie
przekracza 5 (art. 21 ust. 1 pkt 43 ustawy PIT7).
Jednocześnie, Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało instrumenty
wsparcia finansowego dla gmin uzdrowiskowych, uwzględniając ich szczególne
funkcje środowiskowe, zdrowotne i turystyczne.
Gminy uzdrowiskowe mogą korzystać ze środków unijnych głównie w ramach
programów Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–
2027 (FEnIKS) oraz Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW).
Wymienione programy umożliwiają finansowanie inwestycji związanych z ochroną
środowiska, adaptacją do zmian klimatu oraz transformacją energetyczną. W
szczególności warto wyróżnić działanie 2.2 programu FEPW pn. „Adaptacja do
zmian klimatu”, w którym Ministerstwo Klimatu i Środowiska przewidziało
dedykowane wsparcie dla gmin uzdrowiskowych oraz miast z regionu Polski
Wschodniej tracących funkcje społeczno-gospodarcze. Pozwala ono na realizację
projektów związanych m.in. ze zwiększeniem odporności miast na skutki zmian
4 Zgodnie z art. 19 pkt 1 lit. d u.p.o.l.
5 Na mocy art. 5 ust. 2 – 4 oraz art. 7 ust. 3 u.p.o.l.
6 Na mocy art. 10 ust. 2 i art. 12 ust. 4 u.p.o.l.
7 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163,
z późn. zm.).

-- 3 of 5 --

4/5
klimatu, opracowaniem dokumentów planistycznych w zakresie adaptacji do zmian
klimatu oraz doradztwem dla beneficjentów. Łączna alokacja na to działanie wynosi
aktualnie 165 mln EUR, zaś w IV kwartale 2025 roku planowany jest kolejny nabór z
alokacją na kwotę 210 mln zł na projekty inwestycyjne.
Ponadto Ministerstwo Klimatu i Środowiska realizuje ze środków FEPW projekt pn.
„Wsparcie działań adaptacyjnych dla Polski Wschodniej”, który pomoże miastom
tego obszaru przygotować się na skutki zmian klimatu. Dzięki doradztwu
eksperckiemu i wsparciu z działania 2.2 FEPW samorządy opracują miejskie plany
adaptacji, pozwalające chronić mieszkańców przed powodziami, suszami i falami
upałów. Wsparcie będzie dotyczyć także gmin, na terenie których położone są
uzdrowiska lub obszary ochrony uzdrowiskowej i działających w ich imieniu
jednostek organizacyjnych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpoczęło również prace nad Krajową
Strategią Adaptacji oraz Planem Działań Adaptacyjnych. Pierwszym etapem tych
działań jest przeprowadzenie przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy
Instytut Badawczy kompleksowej oceny ryzyk klimatycznych, z uwzględnieniem
specyfiki gmin uzdrowiskowych. Ocena ta stanowić będzie podstawę analityczną dla
nowej strategii.
W prace zaangażowani są przedstawiciele wszystkich sektorów szczególnie
narażonych na skutki zmian klimatu. Na podstawie wyników oceny ryzyka zostaną
zidentyfikowane sektory i obszary najbardziej wrażliwe na zmiany klimatyczne. Te
obszary zostaną uwzględnione w strategii jako priorytetowe dla działań
adaptacyjnych.
Mieszkańcy gmin uzdrowiskowych oraz gmin położonych na ich terenach mogą
również korzystać z rządowego programu „Czyste Powietrze”. Program ten
umożliwia wsparcie dla inwestycji poprawiających jakość powietrza oraz
efektywność energetyczną budynków mieszkalnych.
Ponadto, w ramach oferty programów priorytetowych w 2021 r. NFOŚiGW
uruchomił program priorytetowy pn. „Klimatyczne Uzdrowiska. Część 2)
Wspieranie efektywności energetycznej w budynkach użyteczności publicznej na
terenie gmin uzdrowiskowych”.
Jedną z podstawowych przesłanek do opracowania przedmiotowego programu było
wsparcie samorządów w zwiększeniu odporności gmin uzrowiskowych przed
skutkami zmian klimatu i jednocześnie wykorzystanie szans związanych z tymi
zmianami. Przedmiotem naboru ciągłego (od 15.07.2021 r. do 29.03.2024 r.) był
wybór projektów wpływających na poprawę jakości powietrza poprzez
zmniejszenie zużycia energii w budynkach użyteczności publicznej. Program
finansowany jest ze środków krajowych (zobowiązania wieloletnie OZE i
efektywność energetyczna), a budżet naboru na realizację celu programu wynosi do
200 mln zł.
W ramach naboru wpłynęło 34 wnioski o dofinansowanie, z tego NFOŚiGW
podpisał 27 umów na kwotę około 127 mln zł. Cztery wnioski o dofinansowanie na
kwotę 11 mln zł są aktualnie procedowane. Kwota przekazana na rzecz
Beneficjentów wynosi około 22 mln zł.
Z kolei, w programie priorytetowym pn. „Gospodarka wodno-ściekowa w
aglomeracjach”, w ramach którego możliwym jest wsparcie budowy/modernizacji
zbiorczych sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków, preferencyjne warunki
dofinansowania przewidziano dla przedsięwzięć realizowanych przez tzw. zielone
gminy i tzw. gminy parkowe.

-- 4 of 5 --

5/5
Oprocentowanie pożyczki jest niższe o 50 punktów bazowych niż dla pozostałych
gmin i wynosi WIBOR 3M – 50 punktów bazowych, nie mniej niż 1,5% w skali roku.
Jak również warunki umorzenia dla tych gmin są korzystniejsze niż dla pozostałych.
I tak dla tzw. zielonych gmin i tzw. gmin parkowych umorzenie uzależnione jest od
wartości wskaźnika G1 (gdy wartość wskaźnika G jest mniejsza niż 1200 w
wysokości do 50% wypłaconej kwoty pożyczki, lecz nie więcej niż 5 mln zł, w
przypadku, gdy wartość wskaźnika G jest większa lub równa 1200 w wysokości do
30% wypłaconej kwoty pożyczki, lecz nie więcej niż 5 mln zł), dla pozostałych gmin
kwota umorzenia może wynieść do 10% wypłaconej kwoty pożyczki, lecz nie więcej
niż 1 mln zł.
W tym miejscu należy dodać, że jeżeli gmina uzdrowiskowa złożyłaby wniosek do
programu pn. „Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach” to otrzymałaby
dofinansowanie gdyby gmina ta spełniłaby warunki zapisane w programie
priorytetowym i wniosek jej zostałyby pozytywnie oceniony o dofinansowania, a
następnie rekomendowany do dofinansowania.
Szczegółowe informacje nt. programów priorytetowych znajdują się na stronie
NFOŚiGW.
Informacje o nowych naborach, są sukcesywnie zamieszczane na stronie NFOŚiGW,
pod linkiem: https://www.gov.pl/web/nfosigw/oferta--finansowania.
Natomiast wfośigw mogą wspierać finansowo rozwój gmin uzdrowiskowych w
ramach działań statutowych z zakresu ochrony różnorodności biologicznej, zgodnie
z obowiązującymi zasadami, kryteriami wyboru przedsięwzięć, listą przedsięwzięć
priorytetowych oraz wytycznymi dotyczącymi kwalifikowalności kosztów. Forma i
poziom dofinansowania uzależnione są od przychodów z opłat środowiskowych
będących w dyspozycji wfośigw. Nabory prowadzone są przez odpowiednie
terytorialnie wfośigw.
Szczegółowe informację nt. dofinansowania przewidzianego dla gmin
uzdrowiskowych ze środków wfośigw Ministerstwo Klimatu i Środowisko
przedstawiło w załączniku nr 1.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów

-- 5 of 5 --