Interpelacja w sprawie planowanych zmian w zasadach korzystania z mieszkań komunalnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12613
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie planowanych zmian w zasadach korzystania z mieszkań komunalnych
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 30-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
kieruję do Pana interpelację w sprawie zapowiadanych przez wiceministra rozwoju i technologii Tomasza Lewandowskiego zmian w zasadach korzystania z mieszkań komunalnych. Proponowane zmiany budzą poważne zastrzeżenia i szeroki sprzeciw społeczny nie tylko ze strony organizacji lokatorskich i aktywistów mieszkaniowych, ale także przedstawicieli samorządów, ekspertów z zakresu polityki społecznej oraz zwykłych mieszkańców, którzy od lat korzystają z zasobu komunalnego jako jednej z niewielu form zapewnienia sobie bezpiecznego dachu nad głową. Wobec narastającego kryzysu mieszkaniowego jest potrzeba wzmocnienia, a nie osłabiania tego filaru polityki publicznej.
Według dostępnych informacji projektowana ustawa ma wprowadzić możliwość znaczących, wręcz drastycznych podwyżek czynszu dla lokatorów mieszkań komunalnych, którzy przekroczą określone progi dochodowe. Dla przykładu, w przypadku dwuosobowego gospodarstwa domowego limit ten ma wynosić ok. 3700 zł miesięcznie. Ustalenie tak niskiego progu, który nie uwzględnia regionalnych kosztów utrzymania ani realiów rynkowych, rodzi pytania o rzeczywiste intencje projektodawców ustawy. Algorytm przewidujący proporcjonalne podnoszenie czynszu do nadwyżki ponad ustalony limit w praktyce oznacza, że nawet niewielkie przekroczenie może skutkować ogromnym wzrostem opłat, a tym samym uczynieniem mieszkania komunalnego niedostępnym dla osoby, która dotąd korzystała z tego zasobu. Taka konstrukcja przepisów tworzy system represyjny, nieproporcjonalny i nieempatyczny wobec realiów życia osób o niestabilnej sytuacji ekonomicznej.
Proponowane rozwiązania uderzają w osoby, które znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej i finansowej: rodziny z dziećmi, osoby starsze, samotnych rodziców, osoby niepełnosprawne oraz tych, którzy łączą wiele drobnych dochodów z pracy nieetatowej lub sezonowej. To właśnie ci ludzie są najbardziej narażeni na skutki polityki mieszkaniowej, która traktuje mieszkanie jak przywilej, a nie podstawowe prawo. Wprowadzenie algorytmu, który działa na zasadzie niemalże „kary” za osiąganie nieco wyższych dochodów, może mieć efekt odwrotny od zamierzonego: zniechęcenie do pracy, obawa przed awansem zawodowym czy przyjęciem lepiej płatnego zlecenia, a wszystko po to, by nie stracić możliwości utrzymania dachu nad głową. Jest to nie tylko nieludzkie, ale i gospodarczo nieracjonalne.
Dane empiryczne zaprzeczają również uzasadnieniu, jakoby projekt ten miał przeciwdziałać nadużyciom. Warszawski Komitet Obrony Praw Lokatorów podał, że w 2023 roku skontrolowano dochody 3000 gospodarstw domowych, z czego ponad 90% mieściło się w wyznaczonych progach, a pozostałe przekroczenia były niewielkie i często tymczasowe. Zatem proponowana ustawa, zamiast odpowiadać na realny problem, kreuje fikcyjnego przeciwnika w postaci nieuczciwego lokatora, by usprawiedliwić politykę o charakterze wykluczającym. Takie praktyki stygmatyzują całe grupy społeczne i pogłębiają nierówności strukturalne.
Co więcej, ustawa ta wpisuje się w szerszy trend komercjalizacji polityki mieszkaniowej w Polsce. W miejsce inwestycji w nowe mieszkania komunalne i socjalne, wzmocnienia regulacji czynszów na rynku prywatnym czy wprowadzenia instrumentów przeciwdziałających spekulacji, proponuje się rozbudowany system kontroli dochodów lokatorów, nadzoru biurokratycznego i sankcji finansowych. Tego rodzaju podejście nie tylko nie rozwiązuje problemu braku dostępnych mieszkań, ale go pogłębia, wypychając ludzi o niskich i przeciętnych dochodach na nieuregulowany, nieprzewidywalny i drogi rynek prywatny. Zamiast wspierać ludzi w potrzebie, system taki zmusza ich do rezygnacji z podstawowego prawa do mieszkania.
Warto spojrzeć na rozwiązania funkcjonujące w innych krajach Unii Europejskiej, zwłaszcza w państwach skandynawskich, które od dziesięcioleci prowadzą rozbudowaną, solidarną i skuteczną politykę mieszkaniową. W Szwecji system mieszkalnictwa publicznego oparty jest na zasadzie uniwersalności, a nie selektywności. Oznacza to, że mieszkania komunalne nie są zarezerwowane wyłącznie dla osób o najniższych dochodach, lecz stanowią pełnoprawny element rynku mieszkaniowego, dostępny dla szerokiej części społeczeństwa. Czynsze są tam regulowane w porozumieniu z organizacjami lokatorów, a ich podwyżki podlegają konsultacjom społecznym i muszą być proporcjonalne oraz uzasadnione.
Podobnie w Danii, gdzie spółdzielnie mieszkaniowe i sektor non profit odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu dostępnych lokali. Czynsze w mieszkaniach społecznych są ustalane na poziomie pokrywającym realne koszty utrzymania budynków, a ewentualne wzrosty rozkładane są w czasie i poprzedzone analizą sytuacji lokatorów. Model ten oparty jest na zaufaniu do mieszkańców i przekonaniu, że stabilność mieszkaniowa jest fundamentem silnej i równej wspólnoty.
Tego rodzaju rozwiązania pokazują, że państwo może pełnić aktywną, odpowiedzialną rolę w polityce mieszkaniowej nie jako nadzorca i kontroler, lecz jako gwarant równego dostępu do dachu nad głową. Takie modele mogą być inspiracją do opracowania rozwiązań systemowych, które nie opierają się na podejrzliwości, lecz na solidarności i szacunku dla ludzkiej godności.
W związku z powyższym kieruję następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii przeprowadziło kompleksową analizę skutków społecznych, finansowych i mieszkaniowych proponowanych zmian? Czy istnieje ocena ryzyka masowego usuwania lokatorów z mieszkań komunalnych?
Na jakiej podstawie ustalono konkretne limity dochodowe? Czy zostały one skonsultowane z instytucjami statystycznymi, takimi jak GUS, lub z samorządami, które zarządzają lokalnym zasobem mieszkaniowym?
Czy rozważano zastosowanie bardziej elastycznych modeli, które uwzględniałyby zmienność dochodów, koszty utrzymania w różnych regionach, sytuację życiową lokatorów, ich obowiązki opiekuńcze lub stan zdrowia?
Czy projekt jest zgodny z oficjalnym stanowiskiem całego kierownictwa resortu oraz z deklaracjami programowymi koalicji rządzącej, szczególnie tymi dotyczącymi prawa do mieszkania jako podstawowego dobra społecznego?
Czy ministerstwo przeanalizowało wpływ tej ustawy na rynek pracy, w szczególności pod kątem efektu zniechęcenia do podejmowania lepiej płatnych ofert zatrudnienia?
Jak ministerstwo zamierza zapobiec sytuacjom, w których lokatorzy wskutek nowych regulacji będą zmuszeni do opuszczenia mieszkań komunalnych, ale nie będą mieli realnej możliwości wynajmu lokalu na rynku prywatnym?
Oczekuję niezwłocznej odpowiedzi.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8008 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-IV.054.14.2025
Warszawa, 20 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 12613 w sprawie planowanych zmian w zasadach korzystania
z mieszkań komunalnych
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację Pani Poseł Marty Stożek, przekazaną 6 października
2025 r. przez Ministerstwo Finansów do Ministerstwa Rozwoju i Technologii,
przedstawiam następujące informacje.
Obecnie w Ministerstwie Rozwoju i Technologii opracowywane są propozycje zmian
w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie
gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego1, dalej: uopl. Ich głównym celem jest zwiększenie
efektywności gospodarowania publicznym zasobem mieszkaniowym oraz poprawa wykorzystania
znajdujących się w nim lokali, tak aby pomoc mieszkaniowa była skuteczniej kierowana do osób
najbardziej potrzebujących wsparcia ze strony gminy.
Na obecnym etapie prac ostateczny kształt projektowanych przepisów nie jest jeszcze
przesądzony. Stąd nie jest możliwe szczegółowe odniesienie się do pytań
zadanych w interpelacji Pani Poseł. Niemniej podkreślić należy, że podstawowymi
przesłankami przyznania mieszkania przez gminę są trudna sytuacja finansowa oraz brak
zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. O mieszkanie z zasobu danej gminy ubiegać się
mogą członkowie wspólnoty samorządowej, czyli osoby zamieszkujące i mające swoje
centrum życiowe na terenie danej gminy. Szczegóły w tym zakresie doprecyzowuje każda
gmina indywidualnie w stosownej uchwale. Projektowane przepisy nowelizujące uopl nie
przewidują żadnych zmian w tym zakresie.
Warto również zaznaczyć, że przewidywane zmiany mają na celu m.in. wprowadzenie bardziej
sprawiedliwych zasad podwyższania czynszu w zasobach gminnych. Zakłada się wprowadzenie
obowiązkowej weryfikacji dochodów wszystkich najemców lokali komunalnych, a nie tylko tych,
którzy zawarli umowy najmu od 21 kwietnia 2019 r. Z uwagi na powyższe zaproponowana
zmiana sposobu wyliczenia podwyżki czynszu po weryfikacji dochodowej ma na celu objęcie tymi
podwyżkami czynszu wyłącznie osoby najlepiej zarabiające, a nie najemców, których dochód
wzrósł jedynie nieznacznie. Projektowane przepisy zakładają wprowadzenie jasnych zasad
ewentualnych podwyżek czynszu, proporcjonalnych do stopnia przekroczenia przez gospodarstwo
domowe przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej danego
województwa. Trzeba przy tym podkreślić, że wysokość ewentualnych podwyżek byłaby
zdecydowanie korzystniejsza dla najemców niż wynika to z aktualnie obowiązującego
mechanizmu ustalania wysokości podwyżki czynszu w razie przekroczenia progu dochodowego,
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 725
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
określonego w art. 21c uopl. Co ważne, rozwiązanie to obejmie wyłącznie osoby, których dochody
przekraczają progi dochodowe określone przez ustawodawcę (zaproponowane przez Ministerstwo
Rozwoju i Technologii progi dochodowe będą znacząco wyższe niż progi wejścia do systemu
najmu komunalnego wyznaczone obecnie przez samorządy gminne).
Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy
i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o dodatkach mieszkaniowych (UD313) został
włączony do Wykazu Prac Rady Ministrów. Z ostatecznym kształtem projektu ustawy
będzie można zapoznać się na etapie konsultacji publicznych. Wówczas będzie również
można poznać skutki finansowe i ekonomiczne zaproponowanych rozwiązań, co będzie
ujęte w Ocenie Skutków Regulacji.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z
późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Finansów i Gospodarki, którego obsługę
zapewnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5,
00-507 Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP:
/MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń elektronicznych: AE:PL-68477-29007-EFSHR-
25. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu Mieszkalnictwa.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony Danych w
MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w celu
wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.
U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października
2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z
2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające na
zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Finansów i Gospodarki (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie – w
przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie
archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji lub
profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne,
zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie Rozwoju i
Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu
nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony
Danych Osobowych, ul. Moniuszki 1A 00-014 Warszawa.
-- 3 of 3 --