Interpelacja w sprawie postępu prac nad projektem ustawy o przywróceniu ładu konstytucyjnego w sądownictwie oraz uwzględnienia stanowiska Ogólnopolskiego Zrzeszenia Sędziów "Aequitas"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12598
do ministra sprawiedliwości
w sprawie postępu prac nad projektem ustawy o przywróceniu ładu konstytucyjnego w sądownictwie oraz uwzględnienia stanowiska Ogólnopolskiego Zrzeszenia Sędziów "Aequitas"
Zgłaszający: Wiesław Różyński
Data wpływu: 30-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do pisma z dnia 10 czerwca 2025 r. skierowanego przez Ogólnopolskie Zrzeszenie Sędziów „Aequitas” do mojego biura poselskiego, w którym stowarzyszenie wzywa do pilnego uregulowania statusu sędziów sądów powszechnych powołanych w latach 2018-2025 w postępowaniach konkursowych przed niekonstytucyjnie ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa (KRS), zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania.
Projekt ustawy o przywróceniu ładu konstytucyjnego w sądownictwie, opublikowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości w dniu 24 kwietnia 2025 r., stanowi kluczowy krok w kierunku uzdrowienia polskiego wymiaru sprawiedliwości po reformach z lat 2017-2023, które podważyły niezależność sądów i naruszyły standardy konstytucyjne (art. 2, 173, 180 i 187 Konstytucji RP) oraz międzynarodowe (wyroki TSUE w sprawach C-619/18 i C-791/19 oraz ETPCz w sprawie Reczkowicz v. Polska). Dokument ten zakłada podział sędziów na grupy kolorystyczne (zieloną, żółtą i czerwoną) w celu weryfikacji nominacji, z poszanowaniem nieusuwalności sędziów i ochroną orzecznictwa, co jest zgodne z zaleceniami Komisji Weneckiej przekazanymi w kwietniu 2025 r.
Wstępny etap prac nad projektem zakończono w lipcu 2025 r., a konsultacje publiczne trwają, jednak brak ostatecznego harmonogramu wejścia w życie budzi obawy o dalsze opóźnienia w odblokowaniu funduszy z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) oraz eskalację sporów przed ETPCz. Stanowisko „Aequitas” podkreśla konieczność przywracania status quo ante bez destabilizacji orzecznictwa, z mechanizmami sądowej weryfikacji, co bezpośrednio odpowiada celom projektu.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaki jest aktualny status prac legislacyjnych nad projektem ustawy o przywróceniu ładu konstytucyjnego w sądownictwie, w tym planowany termin skierowania go do pierwszego czytania w Sejmie RP oraz wejścia w życie (wstępnie wskazany na 15 października 2025 r.)?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości uwzględniło w projekcie lub jego ewentualnych poprawkach stanowisko Ogólnopolskiego Zrzeszenia Sędziów „Aequitas” wyrażone w piśmie z 10 czerwca 2025 r., w szczególności co do unieważniania wadliwych nominacji bez naruszenia art. 180 ust. 1 Konstytucji RP (nieusuwalność sędziów) oraz zapewnienia opcji wznowienia postępowań w ciągu 1 miesiąca dla stron?
Jakie są wyniki konsultacji z Komisją Wenecką po przekazaniu założeń projektu w kwietniu 2025 r. i czy planowane są dodatkowe opinie Rady Europy w sprawie zgodności mechanizmów weryfikacji nominacji (wariant z mocy ustawy vs. przez odnowioną KRS) z art. 6 EKPCz?
W jaki sposób projekt zapewni ochronę praw nabytych sędziów z grup „żółtej” i „czerwonej” (ok. 400 osób), w tym okres przejściowy dla awansów i delegacji, aby uniknąć destabilizacji sądów powszechnych?
Czy ministerstwo planuje dodatkowe działania legislacyjne uzupełniające projekt, np. w zakresie likwidacji pozostałych skutków istnienia Izby Dyscyplinarnej SN, w celu pełnego przywrócenia zaufania do wymiaru sprawiedliwości?
Proszę o udzielenie odpowiedzi w trybie pilnym, w terminie przewidzianym przez Regulamin Sejmu RP.
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6416 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.404.2025
Warszawa, 29 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 12598 Pana Posła Wiesława Różyńskiego
w sprawie postępu prac nad projektem ustawy o przywróceniu ładu konstytucyjnego
w sądownictwie oraz uwzględnienia stanowiska Ogólnopolskiego Zrzeszenia Sędziów
"Aequitas".
Ad 1
Prace nad projektem, o którym mowa w interpelacji, zostały zarzucone. 9 października
2025 r. Pan Minister Waldemar Żurek przedstawił nowy projekt ustawy
praworządnościowej, który będzie dalej procedowany.
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/koniec-bezprawia-w-sadach---ministerstwo-
sprawiedliwosci-przedstawia-ustawe-praworzadnosciowa
Projekt ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu
ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady
Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025 został opracowany na podstawie projektu
przygotowanego przez Komisję Kodyfikacyjną Ustroju Sądów i Prokuratury.
14 października 2025 r. projekt został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów (nr w wykazie UPRO2).
-- 1 of 4 --
2
17 października 2025 r. projekt został skierowany do uzgodnień, konsultacji publicznych
i opiniowania.
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12403303
Określenie terminu pierwszego czytania projektu ustawy w Sejmie pozostaje poza gestią
Ministra Sprawiedliwości i Rady Ministrów. Samo wejście w życie ustawy ma nastąpić –
zgodnie z aktualnym brzmieniem projektu – po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
Ad 2
Zgodnie z wyjaśnieniami przedstawionymi w uzasadnieniu projektu, w odniesieniu do
statusu osób wskazanych na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3) należy
stwierdzić, że Krajowa Rada Sądownictwa działająca w tym kształcie jest organem, który
utracił tożsamość konstytucyjną. Powoduje to, że nominacje przez Prezydenta RP osób, o
których wskazanie na stanowiska sędziowskie Rada wystąpiła, nie opierają się na
podstawie konstytucyjnej określonej w art. 179 Konstytucji RP, lecz dokonywane są
wyłącznie na podstawie przepisów ustawowych. Niekonstytucyjny charakter takich
nominacji sprawia, że osoby, które je otrzymały, nie korzystają z gwarancji
przysługujących sędziom powołanym na podstawie Konstytucji RP, o których mowa w art.
180 Konstytucji RP (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2012 r., K 7/10).
W kwestii skutków wejścia w życie ustawy w odniesieniu do orzeczeń sądowych należy
natomiast wskazać, że projekt zakłada utrzymanie w mocy orzeczeń wydanych przez
osoby (lub w składach z udziałem osób) wskazane na stanowisko sędziego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany niezgodnie z Konstytucją.
Projekt przewiduje zarazem możliwość wzruszenia takich orzeczeń po wejściu w życie
ustawy pod ściśle określonymi warunkami – co do zasady tylko jeżeli strona podnosiła w
toczącym się postępowaniu zarzut niewłaściwej obsady sądu (wymóg ten nie dotyczy
części orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny i orzeczeń
w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyjnych).
-- 2 of 4 --
3
Ad 3
Pan Minister Waldemar Żurek pismem z 31 lipca 2025 r., doręczonym Europejskiej Komisji
na rzecz Demokracji przez Prawo 1 sierpnia 2025 r., wycofał projekt ustawy z 24 kwietnia
2025 r. z procesu opiniodawczego Komisji Weneckiej.
Ad 4
Projekt przewiduje uregulowanie statusu osób powołanych na stanowisko sędziego z
udziałem nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa w sposób możliwie
proporcjonalny i zapewniający niezakłócone funkcjonowanie sądownictwa w okresie
przejściowym, realizując w tym zakresie zalecenia Komisji Weneckiej i Biura Instytucji
Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE. Zgodnie z rozwiązaniami zawartymi w
projekcie osoby powołane na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa, której skład został ukształtowany niezgodnie z Konstytucją, przez okres
dwóch lat będą – na mocy ustawowej delegacji – sprawować funkcje orzecznicze w tych
sądach, w których orzekali dotychczas (nie dotyczy to jedynie Sądu Najwyższego).
Delegowani będą otrzymywać uposażenie w stawce właściwej dla sędziego sądu, w
którym odbywać będą delegację. Jednocześnie przewiduje się ponowienie procedury
konkursowej w odniesieniu do tych stanowisk sędziowskich, które zostały zwolnione w
związku z wejściem w życie ustawy, przy czym w ponowionych konkursach z mocy ustawy
będą brać udział także ci sędziowie, którzy je dotychczas sprawowali (z możliwością
rezygnacji udziału w tym konkursie). Rozwiązania te są ukierunkowane na uniknięcie
destabilizacji sądów, w których ma nastąpić zwolnienie stanowisk sędziowskich.
Ad 5
Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego została zlikwidowana na mocy ustawy z dnia 9
czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (poz.
1259), w jej miejsce została utworzona Izba Odpowiedzialności Zawodowej. Zgodnie
z przepisami przejściowymi ww. ustawy sprawy toczące się w Izbie Dyscyplinarnej zostały
przejęte przez Izbę Odpowiedzialności Zawodowej, a w odniesieniu do określonych
kategorii prawomocnych rozstrzygnięć Izby Dyscyplinarnej przewidziana była możliwość
-- 3 of 4 --
4
wznowienia postępowania przed Izbą Odpowiedzialności Zawodowej albo ponowne
rozpoznanie sprawy przez tę Izbę z urzędu. W zakresie, w jakim może być mowa
o utrzymujących się skutkach działalności Izby Dyscyplinarnej, należy wskazać na
przewidzianą w projekcie ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego
sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej
Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025 i zasygnalizowaną w odniesieniu do
pytania nr 2 możliwość wzruszenia orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych z udziałem
osoby wskazanej na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której
skład został ukształtowany niezgodnie z Konstytucją, co odnosi się również do orzeczeń
zapadłych w ramach zniesionej Izby Dyscyplinarnej.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --