tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.503.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12566 Pani Posłanki Magdaleny Filipek-Sobczak wraz
z grupą posłów, w sprawie programu "Trzy filary wsparcia osób z niepełnosprawnościami"
oraz zapewnienia równego dostępu do instrumentów rehabilitacyjnych
i prozatrudnieniowych, po uzyskaniu stanowiska Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Aktualnie do priorytetowych zadań Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych należy m.in. procedowanie rozwiązań legislacyjnych dotyczących
asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami oraz realizacja projektów w ramach
Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) dotyczących
zatrudnienia wspomaganego, zmian w systemie orzekania o niepełnosprawności,
utworzenia Centrum Komunikacji dla osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami,
przygotowania rozwiązań w zakresie mobilnego doradcy włączenia społecznego oraz
utworzenia inspektoratu dostępności. Rozwiązania dotyczące bonu terapeutycznego i bonu
prozatrudnieniowego obecnie nie są przedmiotem prac prowadzonych w Ministerstwie
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS).
Jednym ze strategicznych celów FERS jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami
równych szans. Z inicjatywy Kierownictwa MRPiPS w ramach wsparcia osób
z niepełnosprawnościami i ich rodzin zaplanowano działania, które przyczynią się do zmian
systemowych m.in. w obszarze zatrudnienia wspomaganego (ZW). Opracowany zostanie
Model Zatrudnienia Wspomaganego, który uzupełniać będzie uzupełniać funkcjonujący
krajowy system wspierania zatrudniania osób z niepełnosprawnościami. Instrument
tworzony jest z myślą o osobach z niepełnosprawnościami mających szczególne trudności
w samodzielnym znalezieniu i utrzymaniu zatrudnienia na otwartym rynku pracy. Model ten
ma na celu wprowadzenie standardów świadczenia usługi, która w obecnej sytuacji, z uwagi
na różnorodność źródeł finansowania i wymagań podmiotów dotujących, jest świadczona
niejednorodnie, a przede wszystkim nie jest dostępna dla wszystkich potrzebujących.
Wsparcie osób z niepełnosprawnościami to zarówno system świadczeń kierowanych
bezpośrednio do tej grupy (obejmujących zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie dla osób
niezdolnych do samodzielnej egzystencji, świadczenie wspierające), jak i system wsparcia
opiekunów, którym może być przyznany zasiłek dla opiekuna, świadczenie pielęgnacyjne,
specjalny zasiłek opiekuńczy. Osoby z niepełnosprawnościami, podobnie jak inne osoby
znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, mogą korzystać też, zależnie od
potrzeb, ze świadczeń z pomocy społecznej, z zasiłków stałych i okresowych.
Świadczenia pieniężne z systemu pomocy społecznej przysługują osobom lub rodzinom,
których wysokość dochodu nie przekracza odpowiedniego kryterium dochodowego.
Świadczenia te finansowane są w ramach budżetu państwa w obszarze systemu pomocy
społecznej, pozostałych zadań w zakresie pomocy społecznej czy świadczeń rodzinnych.

-- 1 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Oprócz wskazanych form wsparcia osoby z niepełnosprawnościami mogą korzystać
z programów m. in. z Programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”, który
wprowadził dodatkowe świadczenie w wysokości 4 tys. zł, czy instrumentów wsparcia
finansowanych ze środków PFRON. Na uwagę zasługuje możliwość uczestnictwa
w warsztatach terapii zajęciowej, jak też zatrudnienia w zakładach aktywności zawodowej.
Z twierdzeniem, że osoby niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym są pomijane
w systemie rehabilitacji społecznej i zawodowej, trudno się zgodzić. Jeżeli chodzi
o miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych,
największe wydatki na chronionym rynku pracy generują wg sprawozdania rzeczowo-
finansowe PFRON za 2024 r. osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności,
zarówno ze schorzeniami specjalnymi (40%), jak i bez schorzeń specjalnych (36,6 %). Również
na otwartym rynku pracy największy udział dofinasowania odnotowano dla pracowników
z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności bez schorzeń szczególnych (42,3%) i ze
schorzeniami specjalnymi (26,4%). W 2024 r. ponad 1 miliard zł przekazano pracodawcom
z chronionego rynku pracy na dofinansowanie do wynagrodzenia osób zaliczonych do
umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zaś pracodawcom z otwartego rynku blisko 1,5
miliarda złotych.
W ramach refundacji składek na ubezpieczenia społeczne 65,25 % środków wypłacono
osobom zaliczonym do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - wobec 19,82% dla
osób ze znacznym stopniem i 14,93% dla osób z lekkim stopniem.
Trzeba podkreślić, ze większość instrumentów wsparcia kierowana jest do osób
z niepełnosprawnościami niezależnie od stopnia ich niepełnosprawności, wobec czego
twierdzenie, iż obecny model wsparcia narusza konstytucyjną zasadę równego traktowania
zawartą w art. 32 Konstytucji RP, należy uznać za fałszywe.
W roku 2024 r. na programy rządowe i resortowe mające na celu wsparcie społeczne
i zawodowe osób z niepełnosprawnościami przeznaczono (na podstawie art. 7 ust. 1 i 5
ustawy o Funduszu Solidarnościowym) wskazane niżej środki:
 Program „Opieka Wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja
2024 - 190 000 000 zł;
 Program „Opieka Wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2024 -
75 000 000 zł;
 Program „Asystent Osobisty Osoby z Niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego – edycja 2024 - 760 000 000 zł;
 Program „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji
Pozarządowych – edycja 2024 - 225 000 000 zł;
 Program „Centra opiekuńczo‐mieszkalne” –215 000 000,00 zł;
 Program rządowy Ministra Sportu i Turystyki promujący sport osób
z niepełnosprawnościami - 3 041 000 zł.
Z kolei w roku 2025 r. na kontynuację wskazanych programów przeznaczono:
 Program „Opieka Wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja
2025 - 200 000 000 zł;
 Program „Opieka Wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2025 - 80
000 000 zł;

-- 2 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
 Program „Asystent Osobisty Osoby z Niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego – edycja 2025 - 1 000 488 000 zł;
 Program „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji
Pozarządowych – edycja 2025 - 310 000 000 zł;
 Program „Centra opiekuńczo‐mieszkalne” - 262 000 000 zł;
 Program rządowy Ministra Sportu i Turystyki promujący sport osób
z niepełnosprawnościami - 3 000 000.
Poniżej przedstawiam informacje nt. projektów finansowanych z Programu Operacyjnego
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021 – 2027, w które zaangażowany jest
PFRON.
„Projektowanie uniwersalne kultury – dostępność w instytucjach kultury” (od 1 października
2023 do 31 marca 2027). Projekt ma przyczynić się do poprawy dostępności instytucji
kultury w przygotowaniu i realizacji oferty kulturalnej oraz otwarcia instytucji na współpracę
z osobami z niepełnosprawnościami i seniorami. PFRON jest partnerem projektu i realizuje
przede wszystkim działania eksperckie w zakresie projektowania procedur i dokumentacji.
Liderem projektu jest Narodowe Centrum Kultury. Budżet projektu to 29 694 500 zł (w tym
budżet PFRON: 2 134 440 zł).
„Dostępny samorząd – granty”. Celem jest poprawa dostępności usług publicznych
świadczonych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz obiektów lub przestrzeni
pozostających w dyspozycji samorządów. Projekt stanowi kontynuację oraz rozwinięcie
działań z zakresu poprawy dostępności w jednostkach samorządu terytorialnego
realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (POWER) 2014-
2020. Liderem projektu jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji,
zaś partnerami są PFRON, Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego oraz Śląski Związek
Gmin i Powiatów. Budżet programu to 100 859 705,63 zł (w tym budżet PFRON - 6 004 680
zł).
„Urlop od opieki. Model turystyki wytchnieniowej”, mający na celu wypracowanie nowego
kompleksowego modelu turystyki wytchnieniowej dzięki współpracy z partnerem
ponadnarodowym. Projekt realizowany jest od 1 listopada 2024 i będzie kontynuowany do
31 lipca 2028. PFRON jest liderem projektu, a jego partnerzy to: Fundacja Ładne Historie
i Fundación Tambien. Budżet wynosi 26 812 000 zł, a wkład własny 804 360 zł. W jego
ramach wypracowany zostanie model turystyki wytchnieniowej skierowany do organizacji
świadczących takie usługi. Będzie on uwzględniał potrzeby osób – i ich opiekunów -
z różnymi rodzajami niepełnosprawności, w różnym wieku, o różnym stanie zdrowia i sytuacji
życiowej. Model będzie obejmował wytyczne dotyczące aktywności prowadzonej na
różnego typu terenie (obszary miejskie, górskie, wodne, leśne itd.), odnoszące się będzie do
usług turystyki wytchnieniowej o różnej długości. Tworzenie modelu poprzedzi
przeprowadzenie badań ilościowych i jakościowych. W projekcie wydzielono trzy zadania:
 opracowanie wstępnej wersji modelu turystyki wytchnieniowej;
 Testowanie wstępnej wersji modelu;
 Przygotowanie ostatecznej wersji modelu oraz jego wdrożenie przez grantobiorców.
„Budowa i rozwój systemu nadzoru rynku w zakresie dostępności produktów i usług”.
Projekt realizowany jest od 1 października 2024 i będzie kontynuowany do 30 czerwca
2027r. Celem jest opracowanie środków skutecznego nadzoru nad wdrażaniem przez

-- 3 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podmioty gospodarcze wymogów określonych w ustawie o zapewnianiu spełniania
wymagań dostępności niektórych produktów i usług. Liderem programu jest PFRON,
partnerem zaś Urząd Komunikacji Elektronicznej. Budżet przedsięwzięcia wynosi
29 999 257,20 zł. W ramach projektu zostaną zdiagnozowane potrzeby szkoleniowo-
doradcze podmiotów tworzących system nadzoru rynku, określone wymagania dostępności
dla objętych ustawą poszczególnych produktów i usług (wraz z określeniem narzędzi
weryfikacji tych wymagań), i opracowane narzędzia weryfikacji wymagań (procedury,
zasady, wytyczne, katalog wzorów dokumentów i podręczniki dla PFRON i ONR).
„Dostępna stomatologia”, realizowana od 1 marca 2025 r. do 31 sierpnia 2028 r. Założonym
celem jest zwiększenie dostępności usług stomatologicznych dla pacjentów i pacjentek
z niepełnosprawnościami oraz szczególnymi potrzebami. Liderem program jest PFRON.
Partnerami są: Polskie Towarzystwo Stomatologiczne i Avalon - bezpośrednia pomoc
niepełnosprawnym. Budżet: wynosi 19 887 000 zł. Grupą docelową projektu jest personel
medyczny i niemedyczny oraz studenci i studentki uczelni na kierunkach lekarsko-
dentystycznych. Wsparcie grantowe obejmuje podmioty świadczące usługi
stomatologiczne, które realizują świadczenia finansowane przez Narodowy Fundusz
Zdrowia (NFZ).
Niżej przedstawiam informację nt. programów Rady Nadzorczej PFRON realizowanych
przez Fundusz:
 Aktywny Samorząd;
 Stabilne Zatrudnienie;
 Absolwent II;
 Pomoc osobom niepełnosprawnym poszkodowanym w wyniku żywiołu lub sytuacji
kryzysowych wywołanych chorobami zakaźnymi;
 Zajęcia klubowe w WTZ;
 Rehabilitacja 25 plus;
 Centra informacyjno-doradcze dla osób z niepełnosprawnością;
 Dostępność ponad barierami;
 Program „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Mobilność osób
z niepełnosprawnością;
 Program „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Wspomagane Społeczności
Mieszkaniowe;
 Program „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Mieszkanie dla absolwenta;
 Program „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Dostępne mieszkanie;
 Pomoc obywatelom Ukrainy z niepełnosprawnością;
 Wypożyczalnia technologii wspomagających dla osób z niepełnosprawnością;
 Dostępna przestrzeń publiczna;
 Finansowanie funkcjonowania Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych.
W ramach wskazanych programów środki dystrybuowane są do jednostek publicznych lub
niepublicznych w podziale na środki bieżące lub inwestycyjne. Odbiorcą ostatecznym są
osoby z niepełnosprawnościami, które korzystają ze wsparcia w różnych formach (np.
z dofinansowanie do protez, turnusów rehabilitacyjnych). Należy podkreślić, że Fundusz
realizuje również zadania ustawowe określone w ustawie o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913),
dotyczące:
 działań wyrównujących różnice między regionami (art. 47 ust. 1 pkt 1);
 dofinansowania do oprocentowania kredytów bankowych (art. 32 ust.1 pkt 1);

-- 4 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
 zwrotu kosztów budowy lub przebudowy związanej z modernizacją obiektów
i pomieszczeń zakładu, transportowych i administracyjnych –(art. 32 ust. 1 pkt 2);
 specjalistycznych ośrodków (art. 39 ust. 1 pkt 2);
 dofinansowania kosztów szkolenia, o których mowa w art. 18 ustawy o języku migowym
i innych środkach komunikowania się
 usuwania skutków powodzi art. 11 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach
związanych z usuwaniem skutków powodzi”.
Wydział Samorządów dokonuje podziału środków dla samorządów powiatowych
i wojewódzkich na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r.
(z późn. zm.) w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym. Środki
przekazywane są do samorządów wojewódzkich i powiatowych, które następnie
przeznaczają je na wsparcie rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych.
Ze środków algorytmowych funduszu realizowane przez samorządy powiatowe są m.in.
takie zadania jak:
 dofinansowanie tworzenia i działania Warsztatów Terapii Zajęciowej;
 dofinansowanie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze;
 dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych;
 dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się
i technicznych;
 jednorazowe dofinansowanie rozpoczęcia działalności gospodarczej, rolniczej lub
podjęcia działalności w formie spółdzielni socjalnej;
 zwrot kosztów wyposażenia stanowisk pracy.
Z kolei wśród zadań realizowanych przez samorządy wojewódzkie ze środków
algorytmowych wymienić należy:
 dofinansowanie tworzenia i działania Zakładów Aktywności Zawodowej;
 dofinansowanie robót budowlanych, dotyczących obiektów służących rehabilitacji,
w związku z potrzebami osób niepełnosprawnych;
 realizacja zadań zlecanych fundacjom oraz organizacjom pozarządowym.
Fundusz pełni rolę dystrybutora środków finansowych zarówno w zakresie programów
realizowanych na podstawie decyzji Rady Nadzorczej, jak i w ramach zadań wynikających
z przepisów ustawowych.
Podstawowym celem działalności funduszu jest wspieranie działań na rzecz osób
z niepełnosprawnościami poprzez zapewnienie efektywnego wykorzystania środków
publicznych przeznaczonych na realizację polityki państwa w tym obszarze. Odpowiada on
za opracowywanie i wdrażanie programów oraz instrumentów finansowych, które
umożliwiają skuteczne wspieranie osób z niepełnosprawnościami, jednak nie prowadzi
bezpośredniej dystrybucji środków do osób indywidualnych.
PFRON współpracuje z podmiotami pośredniczącymi – w szczególności z jednostkami
samorządu terytorialnego, organizacjami pozarządowymi, a także innymi instytucjami
posiadającymi odpowiednie kompetencje i doświadczenie w realizacji zadań na rzecz osób
z niepełnosprawnościami. To właśnie te podmioty, po otrzymaniu środków finansowych
z funduszu, realizują konkretne działania skierowane do osób z niepełnosprawnościami.
Przykładem działania takiego mechanizmu jest program „Aktywny Samorząd”, którego
celem jest likwidacja barier ograniczających aktywność zawodową i społeczną osób
z niepełnosprawnościami. W ramach programu PFRON przekazuje środki finansowe
jednostkom samorządu terytorialnego, które następnie – w ramach swoich kompetencji –

-- 5 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dokonują podziału oraz przekazania ich bezpośrednio do beneficjentów końcowych. Dzięki
temu wsparcie trafia do osób najbardziej potrzebujących, przy jednoczesnym zapewnieniu
zgodności z zasadami gospodarności i przejrzystości wydatkowania środków publicznych.
Opisany model dystrybucji środków pozwala na elastyczne dostosowanie działań do
lokalnych potrzeb społeczności osób z niepełnosprawnościami. Współpraca PFRON
z samorządami i organizacjami pozarządowymi sprzyja także budowaniu partnerstwa na
rzecz integracji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami.
Pragnę przy tym podkreślić, że bez względu na charakter programu czy realizowanego
zadania ustawowego, ostatecznymi odbiorcami wsparcia udzielanego przez fundusz zawsze
są osoby z niepełnosprawnościami. Wszelkie działania PFRON – zarówno w wymiarze
strategicznym, jak i operacyjnym – mają służyć poprawie jakości życia, zwiększeniu
samodzielności oraz wyrównywaniu szans tej grupy obywateli.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 6 of 6 --