Interpelacja w sprawie zapewnienia stabilności systemu płatności bezgotówkowych oraz utrzymania gotówki jako alternatywnego środka płatniczego w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12541
do ministra cyfryzacji, ministra finansów i gospodarki
w sprawie zapewnienia stabilności systemu płatności bezgotówkowych oraz utrzymania gotówki jako alternatywnego środka płatniczego w Polsce
Zgłaszający: Robert Warwas, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 27-09-2025
Szanowni Panowie Ministrowie,
w dniu 13 września 2025 r. w wielu miejscach w Polsce wystąpiły problemy z płatnościami bezgotówkowymi. Awaria dotknęła zarówno transakcji kartami, jak i BLIK-iem. Choć operator eService, który obsługuje ponad 324 tys. terminali w Polsce, poinformował, że awaria została sprawnie usunięta, to incydent ten ujawnił poważne luki w niezawodności systemu płatności bezgotówkowych. W związku z tym, konieczne jest podjęcie działań mających na celu zarówno poprawę stabilności systemu płatności bezgotówkowych, jak i zapewnienie alternatywnych metod płatności, takich jak gotówka, które mogą stanowić zabezpieczenie w przypadku awarii systemu.
W związku z powyższym zwracam się do Panów Ministrów z następującymi pytaniami:
1. Jakie były przyczyny awarii systemu płatności bezgotówkowych z dnia 13 września 2025 r.?
2. Jakie działania naprawcze zostały podjęte przez operatorów systemów płatności oraz instytucje finansowe?
3. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega ryzyko, że dynamiczny rozwój płatności elektronicznych może doprowadzić do stopniowego ograniczania płatności gotówkowych i czy przewidziano mechanizmy ochronne przed takim zjawiskiem?
4. Czy Ministerstwo Cyfryzacji planuje współpracę z operatorami systemów płatności oraz bankami w celu opracowania i wdrożenia planów awaryjnych, które zapewnią ciągłość świadczenia usług płatniczych w przypadku wystąpienia awarii?
Z poważaniem
Robert Warwas
Sekretarz stanu Paweł Olszewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16500 znakówadres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Paweł Olszewski
BM.WP.057.175.2025
Warszawa, 20 października 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 3 października br. Posłów na Sejm RP Pani Lidii Czechak, Pani Wioletty Marii
Kulpy oraz Pana Roberta Warwasa w sprawie zapewnienia stabilności systemu płatności
bezgotówkowych oraz utrzymania gotówki jako alternatywnego środka płatniczego w
Polsce (interpelacja nr 12541)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posłów pytanie będące we właściwości
Ministra Cyfryzacji.
Ad 4) Czy Ministerstwo Cyfryzacji planuje współpracę z operatorami systemów płatności
oraz bankami w celu opracowania i wdrożenia planów awaryjnych, które zapewnią
ciągłość świadczenia usług płatniczych w przypadku wystąpienia awarii?
Zgodnie z ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa1 organem właściwym do
spraw cyberbezpieczeństwa dla sektora bankowego i infrastruktury rynków finansowych
jest Komisja Nadzoru Finansowego.
Należy ponadto zaznaczyć, że w przypadku, gdy podmiot w danym sektorze wyznaczony
został przez organ właściwy do spraw cyberbezpieczeństwa jako operator usługi
kluczowej, zobowiązany jest realizować obowiązki określone w art. 8-16a ustawy o KSC w
tym m.in. - zgodnie z art. 8 - wdrożyć system zarządzania bezpieczeństwem w systemie
informacyjnym wykorzystywanym do świadczenia usługi kluczowej, zapewniający:
1) prowadzenie systematycznego szacowania ryzyka wystąpienia incydentu oraz
zarządzanie tym ryzykiem;
2) wdrożenie odpowiednich i proporcjonalnych do oszacowanego ryzyka środków
technicznych i organizacyjnych, uwzględniających najnowszy stan wiedzy, w tym:
a) utrzymanie i bezpieczną eksploatację systemu informacyjnego,
b) bezpieczeństwo fizyczne i środowiskowe, uwzględniające kontrolę dostępu,
c) bezpieczeństwo i ciągłość dostaw usług, od których zależy świadczenie usługi
kluczowej,
d) wdrażanie, dokumentowanie i utrzymywanie planów działania
umożliwiających ciągłe i niezakłócone świadczenie usługi kluczowej oraz
zapewniających poufność, integralność, dostępność i autentyczność
informacji,
e) objęcie systemu informacyjnego wykorzystywanego do świadczenia usługi
kluczowej systemem monitorowania w trybie ciągłym;
1 Art. 41 pkt 4 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. z 2024 r. poz.
1077 z późn. zm.) (dalej „ustawa o KSC”)
-- 1 of 2 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
3) zbieranie informacji o zagrożeniach cyberbezpieczeństwa i podatnościach na
incydenty systemu informacyjnego wykorzystywanego do świadczenia usługi
kluczowej;
4) zarządzanie incydentami;
5) stosowanie środków zapobiegających i ograniczających wpływ incydentów na
bezpieczeństwo systemu informacyjnego wykorzystywanego do świadczenia
usługi kluczowej, w tym:
a) stosowanie mechanizmów zapewniających poufność, integralność,
dostępność i autentyczność danych przetwarzanych w systemie
informacyjnym,
b) dbałość o aktualizację oprogramowania,
c) ochronę przed nieuprawnioną modyfikacją w systemie informacyjnym,
d) niezwłoczne podejmowanie działań po dostrzeżeniu podatności lub zagrożeń
cyberbezpieczeństwa;
6) stosowanie środków łączności umożliwiających prawidłową i bezpieczną
komunikację w ramach krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.
Z wyrazami szacunku
Paweł Olszewski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 2 of 2 --
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 24 października 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 12541 Poseł Robert Warwas, Lidia Czechak,
Wioletta Kulpa w sprawie zapewnienia stabilności systemu
płatności bezgotówkowych oraz utrzymania gotówki jako
alternatywnego środka płatniczego w Polsce. INT kierowana do
MFiG i MC.
Znak sprawy: FN7.054.11.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 12541, złożonej przez Pana Posła Roberta Warwasa
oraz Panie Posłanki Lidię Czechak i Wiolettę Kulpę w sprawie zapewnienia
stabilności systemu płatności bezgotówkowych oraz utrzymania gotówki jako
alternatywnego środka płatniczego w Polsce, kierowanej do MFiG i MC, poniżej
przedstawiam następujące wyjaśnienia.
1. Jakie były przyczyny awarii systemu płatności bezgotówkowych z dnia 13 września
2025 r.?
Brak możliwości dokonywania płatności instrumentami płatniczymi na części
terminali płatniczych miał miejsce w sobotę 13 września 2025 r. Przerwa w
świadczeniu usługi płatniczej dotyczyła części ruchu i trwała od godziny 12:42 do
godziny 13:45. Zgodnie z przekazanymi przez Związek Banków Polskich (dalej:
„ZBP”) informacjami, przyczyną awarii były techniczne problemy oprogramowania
(przyczyny wewnętrzne), które spowodowały brak autoryzacji większości, ale nie
wszystkich płatności kartowych u tego operatora. Z pozyskanych od Urzędu Komisji
Nadzoru Finansowego (dalej: „UKNF”) informacji wynika, że przyczyny awarii nie
miały charakteru nadzwyczajnego, a w szczególności wskazana awaria nie była
wynikiem ataku hakerskiego czy też wrogich działań hybrydowych. Tym samym
UKNF poinformował Ministerstwo Finansów, że nie dostrzega w związku z tym
zdarzeniem wzrostu ryzyka systemowego uzasadniającego potrzebę wprowadzania
dodatkowych rozwiązań ograniczających to ryzyko. Natomiast zgodnie z
-- 1 of 5 --
2/5
informacjami uzyskanymi przez Narodowy Bank Polski (dalej: „NBP”) we
wskazanym dniu nie odnotowano zakłóceń w funkcjonowaniu nadzorowanych
przez Prezesa NBP systemów płatności czy schematów płatniczych.
2. Jakie działania naprawcze zostały podjęte przez operatorów systemów płatności oraz
instytucje finansowe?
Zgodnie z informacjami uzyskanymi od ZBP, działania naprawcze rozpoczęły się
natychmiast po wykryciu problemu i doprowadziły do przywrócenia stabilnego
przetwarzania transakcji we wspomnianym wyżej czasie. Operator płatności
realizował swoje zobowiązania nałożone na krajowe instytucje płatnicze przez
regulacje ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. 2025 poz.
611, dalej: „UUP”) i pozostawał w kontakcie z UKNF, której przekazał szczegóły
zaistniałego incydentu. O incydencie poinformowany został również Zespół
Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego (CSIRT). Należy
podkreślić, że dane klientów i dane dot. płatności były przez cały czas bezpieczne.
Systemy operatorów płatności charakteryzują się wysoką odpornością na
wystąpienie awarii, co potwierdza fakt, że podobnego typu zdarzenia występują
niezwykle rzadko, a ponadto udaje się je usunąć w stosunkowo krótkim czasie. Czas
ten, z punktu widzenia przeciętnego użytkownika, wiąże się z określonego rodzaju
uciążliwością, ale nie ma istotnego wpływu na stabilność całego systemu płatności.
Natomiast zgodnie z informacjami pozyskanymi od NBP, monitoring
przeprowadzony przez NBP po wystąpieniu incydentu wykazał, że nadzorowane
przez NBP schematy płatnicze i systemy płatności nie odnotowały zakłóceń w ich
prawidłowym funkcjonowaniu.
3. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega ryzyko, że dynamiczny rozwój płatności
elektronicznych może doprowadzić do stopniowego ograniczania płatności gotówkowych
i czy przewidziano mechanizmy ochronne przed takim zjawiskiem?
Należy wskazać, że głównym czynnikiem dynamicznego rozwoju płatności
elektronicznych jest przede wszystkim swobodny wybór konsumentów, nie zaś
działania legislacyjne i regulacyjne. Te wybory zwykle wynikają z wygody i szybkości,
a także są pochodną metod płatności dostępnych w punktach sprzedaży (a więc
decyzji przedsiębiorców) oraz samych konsumentów. Perspektywa doświadczeń
krajów najbardziej zaawansowanych w adopcji płatności elektronicznych, jak kraje
nordyckie, pokazuje że gotówka jest nadal stosowana, pełniąc bez zmian funkcję
transakcyjną (również jako zastępczy instrument płatniczy na wypadek awarii) i
tezauryzacyjną. Co więcej, na rynku polskim wciąż pozostają rozwiązania służące
możliwości pozyskiwania gotówki, takie jak bankomaty, wypłata gotówki na
terminalu (cashback), czy też wypłaty gotówki na poczcie oraz w oddziałach banków.
Należy jednak pamiętać, że wszystkie te rozwiązania opierają się również na
rozwiązaniach technologicznych, w których decydującą rolę odgrywają systemy
informatyczne. Obecnie nie występują zagrożenia dla dostępności płatności
gotówkowych wynikających z rozwoju bezgotówkowych form płatności. Zwrócić tu
należy przede wszystkim uwagę na zabezpieczenie wprowadzone w tym zakresie w
art. 59ea UUP, który stanowi podstawę prawną zobowiązującą przedsiębiorców do
-- 2 of 5 --
3/5
przyjęcia zapłaty gotówką od konsumentów za usługi bądź sprzedaż. Ministerstwo
Finansów nie dostrzega również realnych zagrożeń związanych z zapewnieniem
dostępu do gotówkowej wypłaty środków zdeponowanych w bankach. Polski sektor
bankowy i szerzej – płatniczy – należy ocenić jako bezpieczny, wysoko rozwinięty
technologicznie, bardzo dobrze realizujący usługi transferu środków, a jednocześnie
odpowiednio zabezpieczony operacyjnie i technologicznie na wypadek sytuacji
kryzysowych. Niezależnie od udziału w zaawansowanych systemach płatności
elektronicznych, zdecydowana większość banków detalicznych posiada sieć
placówek zapewniających obsługę kasową, jak i możliwość wypłat gotówki przy
użyciu bankomatów. Wyniki badań prowadzonych przez NBP wskazują, że około
30-40% płatności dokonywanych przez mieszkańców Polski jest wykonywanych z
użyciem gotówki. Udział gotówki w liczbie płatności realizowanych w stacjonarnych
punktach sprzedaży stopniowo maleje, jednak nadal pozostaje ona podstawowym
środkiem płatniczym w Polsce. Według wyników badania zwyczajów płatniczych w
Polsce zrealizowanego przez NBP w 2023 r., aż 96,9% respondentów skorzystało z
gotówki w trakcie 12 miesięcy poprzedzających badanie ankietowe, przy czym dla
12,7% płatność gotówką była jedyną metodą płatności1. W opinii Ministerstwa
Finansów konsument powinien mieć pełną swobodę wyboru metody płatności.
Możliwość skorzystania z różnorodnych sposobów płacenia jest nie tylko jednym z
przejawów wolności osobistej, ale pozwala ograniczać wykluczenie finansowe oraz
stosować przez konsumentów te metody płatności, z których potrafią korzystać i z
którymi czują się komfortowo w danej sytuacji, co przyczynia się do większego
bezpieczeństwa rozliczeń pieniężnych. Należy również wskazać na opracowaną
przez NBP, przy współpracy z uczestnikami rynku obrotu bezgotówkowego,
przyjętą w listopadzie 2021 r. „Narodową Strategię Bezpieczeństwa Obrotu
Gotówkowego” (dalej: „Strategia”). W dokumencie tym określono działania, których
realizacja ma służyć zapewnieniu „dalszego zrównoważonego rozwoju rynku obrotu
gotówkowego przy zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa obrotu
gotówkowego”. Wskazać należy, że NBP, w ramach realizacji Strategii i
przysługujących mu uprawnień, podejmuje działania wspierające rozliczenia
gotówkowe w Polsce i zapewniające utrzymanie odpowiedniego poziomu
dostępności gotówki. Należy do nich m.in. gromadzenie i analiza danych o punktach
dostępu do gotówki, monitorowanie spełnienia kryterium dostępności do gotówki
wypracowanego wspólnie przez uczestników rynku obrotu gotówkowego oraz
zachęcanie uczestników tego rynku do czynnego wspierania prawidłowego
funkcjonowania obrotu gotówkowego w Polsce. W 2024 r. w ramach wdrażania
Strategii kontynuowano realizację zadań w czterech filarach: powszechnej
akceptacji i dostępności gotówki, płynnego zaopatrywania rynku w walutę polską,
bezpieczeństwa fizycznego banknotów i monet oraz cyberbezpieczeństwa
systemów IT wykorzystywanych w obrocie gotówkowym. Niezależnie od
powyższego pragnę wskazać, że Ministerstwo Finansów monitoruje sytuację, jaka
istnieje na rynku podmiotów zapewniających dostęp do gotówki oraz jest w stałym
kontakcie z NBP. Przedstawiciel Ministra Finansów jest członkiem Rady ds. Systemu
1 Zwyczaje płatnicze w Polsce w 2023 r., NBP, 2024,
https://static.nbp.pl/systemy/platniczy/Zwyczaje-platnicze-w-Polsce-2023.pdf
-- 3 of 5 --
4/5
Płatniczego, która jest organem pełniącym rolę opiniodawczo-doradczą Zarządu
Narodowego Banku Polskiego. Na posiedzeniach ww. Rady omawiane są wszystkie
najnowsze informacje z zakresu systemu płatniczego, w tym jego bezpieczeństwa,
aktualnego stanu oraz perspektyw rozwoju rynku usług płatniczych. Przedstawiciel
Ministra Finansów bierze udział również w posiedzeniach i pracach Rady ds. Obrotu
Gotówkowego przy NBP, która stanowi platformę wymiany informacji i współpracy
pomiędzy uczestnikami rynku obrotu gotówkowego na wielu płaszczyznach, w tym
w szczególności w zakresie wdrażania działań określonych w ww. Narodowej
Strategii Bezpieczeństwa Obrotu Gotówkowego.
4. Czy Ministerstwo Cyfryzacji planuje współpracę z operatorami systemów płatności
oraz bankami w celu opracowania i wdrożenia planów awaryjnych, które zapewnią
ciągłość świadczenia usług płatniczych w przypadku wystąpienia awarii?
Wspomniana wyżej awaria została rozwiązana w relatywnie krótkim czasie, z
zachowaniem wymaganych procedur informacyjnych. Podkreślenia wymaga, że
zapewnienie bezawaryjnego działania systemów płatności leży w interesie
wszystkich krajów Unii Europejskiej. Poza obowiązującymi już od wielu lat
przepisami dedykowanymi sektorowi bankowemu, w tym roku weszło w życie
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2554
(Rozporządzenie o Operacyjnej Odporności Cyfrowej, dalej: „DORA”). Powyższa
inicjatywa ma na celu wzmocnienie odporności cyfrowej całego sektora
finansowego. Dotyczy ona nie tylko banków, ale i firm inwestycyjnych oraz
dostawców usług płatności, wymagając od nich lepszego zarządzania ryzykiem,
testowania systemów, nadzoru nad dostawcami i raportowania incydentów, aby
zapewnić ciągłość działania, również w obliczu zagrożeń cyfrowych. Należy
wskazać, że operatorzy systemów płatności są nadzorowani przez KNF. Pragnę tym
podkreślić, że plany awaryjne istnieją i są wykorzystywane przez poszczególne
podmioty objęte nadzorem, co wykazała też wspomniana wcześniej awaria, mimo że
jej konsekwencje dla użytkowników były w krótkim okresie oczywiście wyraźne.
Niemniej, postulowane w pytaniu 4. rozwiązania już funkcjonują i są wymagane
przez odpowiednie przepisy prawa (przede wszystkim przez DORA, ale także
ustawę Prawo bankowe2, ustawę o usługach płatniczych i rozporządzenia
wykonawcze3). Rozwiązania te zadziałały w szczególności przy wskazanym
incydencie, który miał miejsce we wrześniu. Niemniej w kontekście obserwowanego
szerokiego zainteresowania publicznego awarią, jak również odnotowywanego
przez Ministerstwo Finansów w ostatnim czasie zwiększonego zainteresowania
mediów i sceny politycznej potencjalnymi zagrożeniami związanymi z obrotem
gotówkowym i szerzej – finansowym, Ministerstwo Finansów zwraca uwagę na
ryzyko wykorzystywania tego typu zdarzeń do dezinformacji i realnych działań
hybrydowych opartych na budowaniu atmosfery niepewności i lęku o
bezpieczeństwo finansowe. O potencjale takich działań świadczyć może choćby
niedawno szeroko rozpowszechniana w mediach (i podchwycona przez
2 Art. 9b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. 2024 poz. 1646).
3 Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszu i Polityki Regionalnej z dnia 8 czerwca 2021
r. w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz polityki
wynagrodzeń w bankach (Dz. U. 2021 poz. 1045).
-- 4 of 5 --
5/5
dezinformacyjne konta w mediach społecznościowych) informacja sugerująca
wprowadzenie w Polsce ograniczeń prawnych dotyczących transakcji płatniczych, a
odnosząca się w rzeczywistości do wiadomości publikowanych w mediach
meksykańskich i dotyczących tamtejszego rynku. Dezinformacja taka może być
również wykorzystywana przez organizacje przestępcze np. do uruchomienia
kampanii phishingowej. Dlatego wszystkim, którzy publicznie komentują
bezpieczeństwo polskiego rynku finansowego m.in. w kontekście omawianej awarii,
w opinii Ministerstwa Finansów należy zwracać uwagę na potrzebę zachowania
szczególnej ostrożności i odpowiedniego wyważenia przy prezentowaniu faktów i
formułowaniu tez dotyczących tych kwestii.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki/
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --