Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 23 października 2025 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.25.2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 12525 „w sprawie decyzji ogłoszonej w dniu
5 września 2025 r. dotyczącej przyszłości ośrodków produkcji rolnej”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 826), Skarb
Państwa powierzył Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa (powoływanemu
dalej jako „KOWR”), będącemu następcą prawnym Agencji Nieruchomości Rolnych,
wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku
do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 ww.
ustawy, KOWR, obejmując we władanie powierzone składniki mienia Skarbu
Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa i obowiązki z nimi związane
w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym imieniu wykonuje związane
z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne. Zatem podmiotem uprawnionym
do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie mienia wchodzącego w skład Zasobu
Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego dalej jako „ZWRSP”), jest KOWR.
Odnosząc się do zawartych w interpelacji pytań, uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1) W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy
z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233
poz. 1382), w przypadku gdy umowa dzierżawy zawarta przed dniem wejścia w życie
tej ustawy, to jest przed dniem 3 grudnia 2011 r., przedmiotem której były

-- 1 of 6 --

nieruchomości wchodzące w skład ZWRSP nie zawierała postanowienia o
możliwości wyłączenia, o którym mowa w art. 38 ust. 1a ustawy z dnia
19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu
Państwa, ówczesna ANR, w terminie 6 miesięcy od dnia jej wejścia w życie,
zobowiązana była przedstawić dzierżawcom, w formie pisemnego zawiadomienia,
propozycję dokonania zmian tej umowy w zakresie wyłączenia z dzierżawy 30%
powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy. Dzierżawcy, którzy
wyrazili zgodę na dokonanie zmiany umowy dzierżawy w zakresie wyłączenia
z przedmiotu dzierżawy 30% użytków rolnych, mieli możliwość nabycia pozostałych
dzierżawionych gruntów we wskazanym przez nich terminie. Natomiast
dzierżawcom, którzy odrzucili propozycję w tym zakresie, ANR nie przeznaczała
do sprzedaży dzierżawionych przez nich gruntów oraz nie przedłużała im umowy
dzierżawy. Zatem obecna sytuacja tzw. „dużych dzierżawców” jest konsekwencją
niezłożenia w 2012 r., a więc 13 lat temu, oświadczeń co do zaproponowanych przez
ówczesną ANR warunków wyłączenia 30% powierzchni dzierżawionych
nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 września 2011 r. W tej
sytuacji, zgodnie z art. 4 ust. 4 tej ustawy, ANR była zobowiązana uznać, że odrzucili
oni zaproponowane w zawiadomieniach warunki wyłączenia. Zatem już w chwili
odrzucenia propozycji ANR o zmianie umowy dzierżawy, najpóźniej w 2012 r.,
musieli zdawać sobie sprawę, że w świetle obowiązującego prawa nie będą mogli
ubiegać się o przedłużenie okresów, na jaki zostały zawarte umowy dzierżawy.
Instytucja ośrodków produkcji rolniczej (dalej powoływanych jako „OPR”)
wprowadzona została do ustawy z dnia 19 października 1991 r. w 2019 r., co
znalazło swoje odzwierciedlenie w postanowieniach art. 24b. Intencją powołania
takiej formy zagospodarowania nieruchomości ZWRSP, było umożliwienie
wydzierżawiania większych obszarowo, zabudowanych nieruchomości rolnych,
służących prowadzeniu wielkotowarowej produkcji zwierzęcej i roślinnej,
użytkowanych dotychczas przez dzierżawców, którzy w 2011 roku nie wyrazili zgody
na wyłączenie z przedmiotu umowy gruntów stanowiących 30% powierzchni
użytków rolnych, a tym samym utracili możliwość przedłużenia takich umów.
Dzierżawcy już w chwili nieprzyjęcia propozycji ówczesnej ANR o zmianie umów
dzierżawy, powinni mieć świadomość, że w świetle obowiązującego prawa nie będą
mogli ubiegać się o przedłużenie okresu, na jaki zostały zawarte umowy dzierżawy, a

-- 2 of 6 --

to oznacza, że zakończą się one zgodnie z terminem ich obowiązywania. Powinni
mieć też na uwadze, jak w przyszłości wpłynie to na ich sytuację gospodarczą, profil
prowadzonej działalności, czy też na sytuację zatrudnianych osób. Dzierżawcy jako
pracodawcy w tym okresie mieli dostateczny czas na zaplanowanie odpowiednich
działań w zakresie realizacji polityki pracowniczej dla dobra swoich pracowników.
Ad 2 i 4) Proces rozdysponowania nieruchomości po zakończonych już umowach
dzierżawy wymaga, aby podejmowane przez KOWR działania łączyły w sobie
zarówno poprawę struktury powierzchniowej gospodarstw rodzinnych, jak i dbałości
o majątek Skarbu Państwa tak, aby nie doszło do jego pogorszenia. Celem działania
KOWR jest wspieranie rolnictwa jako całości stanowiącego sektor gospodarki.
Restrukturyzacja każdej nieruchomości, zwłaszcza zabudowanej, o znacznym areale,
ma na celu podjęcie takich działań, aby powstały jednostki gospodarcze, których
wielkość, rozłóg i stan obiektów budowlanych umożliwi przyszłym dzierżawcom
prowadzenie racjonalnej działalności gospodarczej i przyczyni się do tworzenia
i powiększenia gospodarstw rodzinnych. Z uwagi na fakt, że umowy dzierżawy
nieruchomości przeznaczonych pierwotnie do dzierżawy w ramach OPR już wygasły,
a terminy ich odbioru od obecnych użytkowników zostały przesunięte, KOWR podjął
rozmowy m.in. z Instytutem Zootechniki – Państwowym Instytutem Badawczym,
który na spotkaniu w dniu 10 września 2025 r. w Centrali KOWR otrzymał
informację na temat nieruchomości, na których miały być utworzone OPR, gdzie
prowadzona jest produkcja trzody chlewnej przez dotychczasowego użytkownika
(byłego dzierżawcę). W myśl art. 39 ust. 2 pkt 2 lit. a-b ustawy z dnia 19 października
1991 r. przetargu nie stosuje się, jeżeli nieruchomość ZWRSP wydzierżawiana jest
spółce prowadzącej działalność w sektorze rolno-spożywczym, w której:
a) udział Skarbu Państwa lub państwowej osoby prawnej przekracza 50%
kapitału zakładowego albo 50% liczby akcji lub
b) udział spółki, o której mowa w lit. a, przekracza 50% kapitału zakładowego
albo 50% liczby akcji.
Zatem wydzierżawienie nieruchomości ZWRSP na rzecz jednoosobowych spółek
(w których KOWR posiada 100% udziałów) lub spółek zależnych Instytutów może
nastąpić w trybie bezprzetargowym. Ponadto, w myśli art. 24 ust. 5d pkt 2 ustawy z
dnia 19 października 1991 r., KOWR, za zgodą ministra właściwego do spraw
rozwoju wsi, może bez przeprowadzenia przetargu, w drodze umowy, wydzierżawić

-- 3 of 6 --

lub wynająć nieruchomości wchodzące w skład ZWRSP państwowej osobie prawnej
(w tym np. instytutom) na cele związane z realizacją jej zadań statutowych. Należy
także podkreślić, że z uwagi na profil dotychczas prowadzonej produkcji rolnej, rodzaj
zabudowań, stan zagospodarowania gruntów rolnych itp. każdy przypadek
rozdysponowania nieruchomości i obiektów, które miały wejść w skład planowanych
ośrodków produkcji rolniczej jest i będzie rozpatrywany indywidualnie.
Ad 3) Zgodnie z zawartymi porozumieniami pomiędzy właściwymi terytorialnie
oddziałami terenowymi KOWR a byłymi dzierżawcami - obecnymi użytkownikami
nieruchomości, ich przejęcie odbędzie się dwuetapowo, z podziałem na przejęcie
budynków i gruntów w okresie od 30 listopada 2025 r. do 30 września 2026 r.
Zgodnie z zarządzeniem nr 104/2023/Z Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka
Wsparcia Rolnictwa z dnia 30 listopada 2023 r. w sprawie wprowadzenia
„Wytycznych w sprawie wykonywania umowy dzierżawy nieruchomości Zasobu
Własności Rolnej Skarbu Państwa” (zmienionym zarządzeniami 18/2024/Z,
54/2024/Z, 74/2024/Z) terminy wydania poszczególnych gruntów są uzależnione
od terminów zbiorów występujących na nich upraw i terminu wygaszenia pozostałej
działalności rolniczej. Na uzasadniony wniosek dotychczasowego dzierżawcy KOWR
może umożliwić korzystanie z nieruchomości do zakończenia zbiorów albo
wygaszenia produkcji, jednak nie dłużej niż przez okres do 12 miesięcy.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach, np. nadzwyczajnych okoliczności,
wynikających ze skali i rodzaju produkcji, na uzasadniony wniosek dzierżawcy
(złożony przed upływem wyznaczonego terminu wydania), termin ten może być
przesunięty na kolejny okres, nie dłuższy niż do 12 miesięcy. Łącznie okres, na jaki
możliwe jest przedłużenie wydania nieruchomości, nie może przekraczać
24 miesięcy. Niewydanie w wyznaczonych terminach nieruchomości Zasobu
oznacza, iż były dzierżawca staje się ich bezumownym użytkownikiem.
Ad 5) Dotychczasowy dzierżawca (niezależnie od formy prowadzenia działalności),
jako pracodawca miał możliwość samodzielnego kształtowania struktury
zatrudnienia, zarówno co do liczby pracowników, jak i ich zakresu obowiązków.
W gestii dzierżawcy leżała decyzja jaka liczba pracowników jest mu niezbędna
do prowadzenia produkcji, czy to roślinnej, czy zwierzęcej. Analogiczna sytuacja
będzie odnosiła się do sytuacji, w której nieruchomości zostaną np. wydzierżawione
przez spółki hodowli roślin i zwierząt o szczególnym znaczeniu dla gospodarki

-- 4 of 6 --

narodowej. Decyzje co do ilości, czy też składu personalnego osób w nich
zatrudnionych, podejmują zarządy tych spółek.
Ad 6) Zapewnienie dalszego funkcjonowania biogazowni dostarczających energię
do lokalnych społeczności będzie spoczywać na przyszłym dzierżawcy
nieruchomości. Obowiązek kontynuowania np. dostaw ciepła z biogazowni wynikać
będzie z zawartych już umów z podmiotami na zasadach w nich określonych.
Dzierżawca zobowiązany będzie do przejęcia wszystkich praw i obowiązków
wynikających z przepisów, ewentualnie uzyskania odpowiednich pozwoleń,
zapewnienia zgodności z prawem budowlanym i ochrony środowiska w zakresie
przedmiotu dzierżawy.
Ad 7) W swoich działaniach Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje się przepisami
prawa. Kwestie związane z zabezpieczeniem społecznym pozostają we właściwości
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Z zakresu działalności Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki
Rolnej na lata 2023–2027 (PS WPR), istnieje możliwość uzyskania wsparcia
finansowego oraz współpracy z lokalnymi grupami działania (LGD) przez podmioty
pożytku publicznego w ramach interwencji 13.1 LEADER/LEADER/Rozwój Lokalny
Kierowany przez Społeczność (RLKS). LEADER/RLKS, wspierany ze środków
Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW),
jest jedną z interwencji PS WPR ukierunkowaną na budowanie lokalnej tożsamości
poprzez aktywizację społeczną i wykorzystanie miejscowych zasobów w sposób
zapewniający najlepsze zaspokojenie potrzeb społeczności wiejskich. W ramach
LEADER/RLKS funkcjonują lokalne grupy działania (LGD) będące oddolną inicjatywą
partnerstwa terytorialnego, składającego się z przedstawicieli różnych segmentów
społeczności lokalnej – podmiotów sektora publicznego, przedsiębiorstw prywatnych
oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Dodatkowo informuję, że Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników
może wspierać między innymi działania realizowane w szczególności przez
organizacje społeczne, zawodowe lub samorządowe, działające w obszarze polityki
społecznej, zdrowotnej, edukacyjnej na rzecz rolników i członków ich rodzin,
dotyczące:
- zapobiegania wypadkom i nieszczęśliwym zdarzeniom w gospodarstwach rolnych,
- promocji zdrowia i profilaktyki zdrowotnej,

-- 5 of 6 --

- rehabilitacji leczniczej i zawodowej o charakterze prewencyjnym i restytucyjnym,
- pomocy w likwidacji szkód zaistniałych w wyniku klęsk żywiołowych, ekologicznych
i innych sytuacji kryzysowych w gospodarstwach rolnych, których rolnicy nie
są w stanie samodzielnie naprawić.
Ponadto wsparcie skierowane na rozwój gmin wiejskich i miejsko-wiejskich jest
dostępne m.in. w ramach szesnastu programów regionalnych polityki spójności
zarządzanych przez samorządy województw, tj.: Fundusze Europejskie dla Dolnego
Śląska, Fundusze Europejskie dla Kujawsko- Pomorskiego, Fundusze Europejskie dla
Lubelskiego, Fundusze Europejskie dla Lubuskiego, Fundusze Europejskie dla
Łódzkiego, Fundusze Europejskie dla Małopolski, Fundusze Europejskie dla
Mazowsza, Fundusze Europejskie dla Opolskiego, Fundusze Europejskie dla
Podkarpacia, Fundusze Europejskie dla Podlaskiego, Fundusze Europejskie dla
Pomorskiego, Fundusze Europejskie dla Śląska, Fundusze Europejskie dla
Świętokrzyskiego, Fundusze Europejskie dla Wielkopolski, Fundusze Europejskie dla
Warmii i Mazur, Fundusze Europejskie dla Zachodniopomorskiego.
Programy regionalne, opracowywane w odpowiedzi na problemy diagnozowane
w województwach, mają szeroki zakres przedmiotowy i podmiotowy realizowanych
działań. Oferowane jest m.in. wsparcie dla gmin oraz innych podmiotów realizujących
projekty ukierunkowane na mieszkańców obszarów wiejskich. W programach
regionalnych znajdują się między innymi działania dotyczące usług społecznych
i zdrowotnych, których beneficjentem mogą być organizacje pozarządowe.
Szczegółowe informacji o zakresie poszczególnych programów i terminach naborów
wniosków są dostępne na Portalu Funduszy Europejskich.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 6 of 6 --