Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 21 października 2025 r.
znak sprawy: DSR-Vab.054.9.2025.KOB
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 12521 Pani Poseł Elżbiety Witek i Pani
Poseł Joanny Borowiak
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację przedstawiam następujące informacje.
1. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej wspiera finansowo, bądź
organizacyjnie, jakiekolwiek działania, związane z planowanym wejściem
w życie w 2026 r. tzw. paktu migracyjnego, któremu sprzeciwia
się zdecydowana większość Polaków?
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) nie wspiera finansowo ani
organizacyjnie działań związanych bezpośrednio z wdrażaniem aktów prawnych
wchodzących w skład paktu o migracji i azylu1.
Priorytety polityki migracyjnej UE przenikają do programów polityki spójności,
wpływając na ich cele i interwencje. W perspektywie finansowej na lata 2014 –
2020 istniały pewne możliwości finansowania integracji cudzoziemców głównie
w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (np. projekty integracji
1 Pakt o migracji i azylu to zestaw nowych przepisów regulujących migrację i ustanawiających
wspólny system azylowy na szczeblu UE https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/migration-
and-asylum/pact-migration-and-asylum_pl

-- 1 of 7 --

2
społecznej czy rynku pracy). W obecnym okresie programowania 2021–2027
wprost uwzględniono integrację obywateli państw trzecich jako cel szczegółowy
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+). Dzięki temu programy polityki
spójności na poziomie krajowym i regionalnym finansują działania na rzecz
cudzoziemców – od integracji na rynku pracy po wsparcie socjalne i edukacyjne.
Przykładowo wsparcie imigrantów na rynku pracy od strony systemowej jest
realizowane w programie krajowym Fundusze Europejskie dla Rozwoju
Społecznego na lata 2021-2027, natomiast w programach regionalnych
są finansowane działania dla konkretnych grup osób. Po wybuchu wojny
w Ukrainie szczególną grupą wsparcia są obywatele Ukrainy. Działania dla tej
grupy są realizowane na poziomie krajowym i regionalnym. Obejmują m.in. kursy
języka polskiego, doradztwo zawodowe, tymczasowe miejsca pobytu czy
integrację dzieci w szkołach.
Wsparcie dla obywateli państw trzecich zgodnie m.in. z zapisami „Wytycznych
dotyczących realizacji projektów z udziałem środków EFS+ w regionalnych
programach na lata 2021-2027”, kierowane jest wyłącznie do osób
przebywających w Polsce legalnie, na podstawie dokumentów upoważniających
do pobytu i pracy, takich jak np. wiza, karta pobytu (czasowego, stałego lub
rezydenta długoterminowego UE) czy dokument potwierdzający objęcie ochroną.
2. Czy Ministerstwo ma opracowane procedury, wytyczne bądź stosuje
praktyki, polegające na uzależnianiu przyznania środków unijnych bądź
krajowych, od stanowisk jednostek samorządu terytorialnego,
sprzeciwiających się lokowaniu na ich terenie osób przebywających
nielegalnie? Jeżeli tak, proszę o wskazanie:
 podstawy prawnej, na której opierają się takie działania Ministerstwa,
 kryteriów i mechanizmów stosowanych przy ocenie wniosków
o dofinansowanie, podziale środków, monitorowaniu projektów
lub ewentualnym ograniczaniu dofinansowania.
Procedury wdrażania funduszy unijnych muszą zapewniać przestrzeganie zasad
horyzontalnych określonych w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), zasad
pomocniczości i proporcjonalności określonych w art. 5 TUE oraz zasady
niedyskryminacji, o której jest mowa w art. 10 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej (TFUE), z uwzględnieniem Karty Praw Podstawowych Unii

-- 2 of 7 --

3
Europejskiej (KPP). To obowiązek wszystkich państw członkowskich, a tym
samym wszystkich instytucji i podmiotów zaangażowanych w programowanie,
wdrażanie, monitorowanie, ewaluację, informację, promocję oraz kontrolę
funduszy europejskich. Dotyczy on także jednostek samorządu terytorialnego
uczestniczących w tym procesie. Zasady te w przypadku środków polityki
spójności zostały wskazane w art. 9 rozporządzenia nr 2021/1060 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiającego wspólne przepisy
dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego
Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej
Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury,
a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu
Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego
i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki
Wizowej (rozporządzenie ogólne). Ponadto, zgodnie z tzw. mechanizmem
warunkowości podstawowej określonej w art. 15 rozporządzenia ogólnego
dostępność środków unijnych uzależniona jest od spełnienia szeregu warunków
podstawowych, do których należy m.in. przestrzeganie KPP oraz Konwencji
o Prawach Osób Niepełnosprawnych (KPON). Odniesienie do tych warunków
i zasad jest zawarte w „Umowie Partnerstwa dla realizacji polityki spójności
2021-2027 w Polsce”, która jest podstawowym dokumentem określającym
sposób wykorzystania funduszy polityki spójności w obecnym okresie
programowania. Umowa Partnerstwa wskazuje na warunki i zasady
horyzontalne, które mają bezpośrednie zastosowanie przy wdrażaniu funduszy
europejskich, tj. zgodność z KPP oraz KPON, zasadę równości kobiet i mężczyzn,
zasadę równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób
z niepełnosprawnościami, zasadę zrównoważonego rozwoju i zasadę „nie czyń
poważnych szkód” oraz zasadę partnerstwa. Opis zakresu wdrażania
i promowania zasad horyzontalnych znajduje się w treści programów
finansowanych ze środków polityki spójności na lata 2021-2027.
MFiPR koordynuje proces zapewnienia zgodności z tymi zasadami w uzgodnieniu
z Komisją Europejską. W zakresie tej koordynacji przestrzegania zasad
horyzontalnych UE przez podmioty ubiegające się o fundusze unijne należy
wskazać przede wszystkim na „Wytyczne dotyczące realizacji zasad

-- 3 of 7 --

4
równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027” (wytyczne)2.
Celem wytycznych jest zapewnienie zgodności przygotowywania, wdrażania,
monitorowania, sprawozdawczości i ewaluacji programów z zasadami
horyzontalnymi, a także zapewnienie spójnego podejścia w tym zakresie
w ramach wyboru i realizacji projektów. Wytyczne są skierowane do wszystkich
instytucji uczestniczących we wdrażaniu programów. Nakładają one obowiązki
na te instytucje – głównie na Instytucje Zarządzające (IZ) programami –
w zakresie przestrzegania zasad horyzontalnych na wszystkich wspomnianych
powyżej etapach. Zgodnie z wytycznymi, wszystkie programy wdrażane
w ramach funduszy unijnych powinny zaplanować mechanizmy pozwalające
na przeciwdziałanie wszelkim formom dyskryminacji, ze względu na różne
przesłanki, w tym w szczególności dyskryminacji ze względu
na niepełnosprawność i płeć. W tym celu określono m.in.:
 obowiązek oceny każdego wniosku o dofinansowanie pod kątem zasady
równości szans i niedyskryminacji, zasady równości kobiet i mężczyzn jak
również zgodności z KPP i KPON – przed jego akceptacją;
 na etapie realizacji projektu - obowiązek opisywania we wniosku o płatność,
które z działań zaplanowanych we wniosku o dofinansowanie projektu
zostały już zrealizowane oraz w jaki sposób ich realizacja wpłynęła
na sytuację osób z niepełnosprawnościami, a także na równość kobiet
i mężczyzn lub innych grup wskazanych we wniosku o dofinansowanie
projektu;
 przynajmniej raz w okresie programowania (2021-2027) każda IZ powinna
przeprowadzić analizę sposobu wdrażania programu w zakresie jego
zgodności z ww. zasadami horyzontalnymi.
Zgodnie z zapisami wytycznych każdy projekt w ramach funduszy unijnych jest
obowiązkowo oceniany przez wyznaczone do tego celu podmioty pod kątem
zgodności z zasadami horyzontalnymi. Stwierdzenie występowania zapisów
o charakterze dyskryminującym, zgodnie z zapisami wytycznych, będzie wiązać
się z odrzuceniem projektu na etapie oceny i brakiem przyznania dofinansowania
ze środków UE. Analiza indywidualnych przypadków dotyczących zgodności
z warunkami i zasadami horyzontalnymi oraz ich kwalifikacja na podstawie
2 https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/dokumenty/wytyczne-
dotyczace-realizacji-zasad-rownosciowych-w-ramach-funduszy-unijnych-na-lata-2021-2027-1/

-- 4 of 7 --

5
obowiązujących przepisów prawa oraz odpowiednich regulacji na poziomie
programowym pozostaje w kompetencji IZ programem. Kwestie te są
przedmiotem weryfikacji przede wszystkim na etapie oceny wniosków
o dofinansowanie – w ramach kryteriów wyboru projektów. Na etapie realizacji
projektów, IZ stosuje przyjęte procedury oraz zapisy umowy o dofinansowanie.
Natomiast w zakresie badania zgodności stanowisk, uchwał, aktów prawa
podejmowanych przez władze lokalne z nadrzędnymi aktami prawa krajowego
i europejskiego, w tym KPP właściwe są odpowiednie instytucje, które dokonują
takiej weryfikacji w oparciu o określone dla nich procedury. Przykładowo,
wojewoda jako organ nadzoru może uchylić akt prawa miejscowego przyjęty
z naruszeniem przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Instytucją,
do której mogą z kolei zwrócić się obywatele RP oraz cudzoziemcy, którzy uznają,
że są dyskryminowani przez władze lokalne, jest Rzecznik Praw Obywatelskich.
IZ mogą korzystać z opinii tych instytucji dokonując oceny projektów zgodnie
z kryteriami dotyczącymi zasad horyzontalnych.
3. Czy Ministerstwo posiada analizy bądź raporty, dotyczące wpływu polityki
migracyjnej UE, na realizowanie programów finansowanych
z funduszy europejskich w Polsce? Jeśli tak, proszę o ich udostępnienie.
W ramach MFiPR funkcjonuje Krajowa Jednostka Ewaluacyjna (KJE), która jest
odpowiedzialna za przeprowadzanie ewaluacji polityki spójności i koordynację
systemu ewaluacji w IZ programami polityki spójności. Badania ewaluacyjne
realizowane na zlecenie jednostek systemu ewaluacji nie dotyczyły bezpośrednio
polityki migracyjnej UE. Niemniej kwestie z nią związane były kontekstowo
analizowane przy różnego rodzaju projektach badawczych. Przykładowo
przedmiotem badań było wsparcie na rzecz migrantów dotkniętych skutkami
agresji Rosji na Ukrainę. Po wybuchu wojny w Ukrainie Polska – korzystając
z elastyczności przewidzianej przez UE – przekierowała część środków polityki
spójności na pomoc uchodźcom. Projekty wspierające obywateli Ukrainy były
finansowane z funduszy UE w ramach krajowych i regionalnych programów
polityki spójności. Ocena ich skuteczności, efektywności i wyników w realizacji
zakładanych celów, ale także przygotowanie wniosków dotyczących przyszłych
działań w tym zakresie, były przedmiotem badań ewaluacyjnych. Przykładem
takiego badania jest „Ewaluacja dotycząca wsparcia obywateli państw trzecich

-- 5 of 7 --

6
w ramach RPO WSL na lata 2014-2020 i FE SL 2021-2027”3 wykonana na zlecenie
IZ programem regionalnym dla Śląska. Jej celem była ocena działań
adresowanych do uchodźców wojennych z Ukrainy realizowanych w ramach
projektów EFS i EFRR RPO WSL na lata 2014-2020 oraz wypracowanie zaleceń
dla wsparcia dedykowanego obywatelom państw trzecich w ramach programu
Fundusze Europejskie dla Śląska 2021-2027. W obecnej perspektywie obywatele
państw trzecich legalnie przebywający na terytorium Polski mogą korzystać
ze wsparcia między innymi w zakresie ułatwienia dostępu do rynku pracy.
Kwestia ta była przedmiotem badania „Ocena dopasowania wsparcia integracji
obywateli państw trzecich na rynku pracy w ramach FEWiM 2021-2027 do ich
potrzeb oraz oczekiwań pracodawców”4 przeprowadzonego na zlecenie IZ dla
programu dla Warmii i Mazur.
Na stronie internetowej KJE5 dostępne są analizy i wyniki wszystkich badań
ewaluacyjnych dla programów polityki spójności. KJE prowadzi bazę badań
ewaluacyjnych wraz z wykazem słów kluczowych6, w której można znaleźć więcej
tego typu ewaluacji, w których kontekstowo były poruszane kwestie związane
z polityką migracyjną UE.
Powyższe nie wyczerpuje zbioru badań i analiz, które są brane pod uwagę
w procesie realizacji programów finansowanych ze środków UE. W zakresie
migracji i wsparcia dla obywateli państw trzecich w procesie zatrudnienia
i integracji, programy finansowane z funduszy europejskich w Polsce,
w szczególności z EFS+ biorą pod uwagę diagnozy, wytyczne i rekomendacje
przygotowane zarówno na poziomie krajowym jak i unijnym. W zakresie
dokumentów na poziomie krajowym trzeba wskazać przede wszystkim
na dokument „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa
i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025–2030”. Istotne są także
3 Raport z ewaluacji oraz pozostałe produkty badania są dostępne na stronie internetowej
programy FE dla Śląska 2021-2027 https://funduszeue.slaskie.pl/web/guest/w/ewaluacja-
dotycz%C4%85ca-wsparcia-obywateli-pa%C5%84stw-trzecich-w-ramach-rpo-wsl-na-lata-2014-
2020-i-fe-sl-2021-2027-sierpie%C5%84-2024-r.#:~:text=Cel%20badania%3A
4 Raport z badania oraz pozostałe produkty badania są dostępne na stronie internetowej
programu FE dla Warmii i Mazur 2021-2027
https://funduszeeuropejskie.warmia.mazury.pl/artykul-sekcja/283/3226/raporty-z-ewaluacji-
fewim-2021-
2027#:~:text=G%C5%82%C3%B3wnym%20celem%20badania%20by%C5%82o%20rozpoznanie,za
wodowej%20w%20ramach%20FEWiM%202021%E2%80%932027
5 https://www.ewaluacja.gov.pl/strony/badania-i-analizy/
6 https://www.ewaluacja.gov.pl/strony/badania-i-analizy/wyniki-badan-ewaluacyjnych/baza-
badan-w-arkuszu-kalkulacyjnym/

-- 6 of 7 --

7
dane statystyczne publikowane przez Główny Urząd Statystyczny, raporty
Rządowej Rady Ludnościowej w tym „Sytuacja demograficzna Polski 2019-2020
(2021)” oraz „Sytuacja demograficzna Polski 2023-2024 (2025)”. Na poziomie
unijnym kwestie dotyczące wykorzystania funduszy europejskich na rzecz
wsparcia migrantów są zawarte w dokumentach takich jak „Plan działania
na rzecz integracji i włączenia społecznego na lata 2021-2027”7 czy w poradniku
Komisji Europejskiej – zestaw narzędzi dotyczących wykorzystania funduszy
unijnych do integracji osób ze środowisk migracyjnych w okresie programowania
2021–2027 (ang. Toolkit on the use of EU Funds for the integration of people
with a migrant background. 2021-2027 programming period).
Warto także w tym kontekście wspomnieć o analizach i raportach związanych
z wdrażaniem Programu FAMI finansowanego z Funduszu Azylu, Migracji
i Integracji 2021-20278, za który odpowiedzialne jest Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych i Administracji.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
7 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020DC0758
8 https://www.gov.pl/web/dfe-mswia/fundusze-europejskie-na-migracje-granice-i-
bezpieczenstwo-2021-2027-

-- 7 of 7 --