Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy Prawo restrukturyzacyjne dotyczącej udziału podmiotów publicznoprawnych w postępowaniach restrukturyzacyjnych oraz możliwości dokonania przez sąd restrukturyzacyjny korekty omyłki pisarskiej w treści propozycji układowych

Interpelacja nr 12517

do ministra sprawiedliwości

w sprawie nowelizacji ustawy Prawo restrukturyzacyjne dotyczącej udziału podmiotów publicznoprawnych w postępowaniach restrukturyzacyjnych oraz możliwości dokonania przez sąd restrukturyzacyjny korekty omyłki pisarskiej w treści propozycji układowych

Zgłaszający: Przemysław Wipler

Data wpływu: 25-09-2025

Szanowny Panie Ministrze,

dnia 23 sierpnia 2023 r. weszła w życie nowelizacja ustawy – Prawo restrukturyzacyjne. Należy jednak zauważyć, że wprowadzona nowelizacja nie rozwiązała istotnego problemu, jakim pozostaje brak szczegółowych regulacji odnośnie do zasad uczestnictwa podmiotów publicznoprawnych w postępowaniach restrukturyzacyjnych oraz kwestii dotyczących możliwości dokonania korekty omyłki pisarskiej w treści propozycji układowych przez sąd rozpoznający wniosek o zatwierdzenie układu. Brak stosownych unormowań w tym zakresie powoduje, iż praktyczna skuteczność układów pozostaje ograniczona, co w mojej ocenie wymaga podjęcia stosownej inicjatywy legislacyjnej.

Instytucja postępowania restrukturyzacyjnego została powołana w celu ochrony przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, tak aby przy zachowaniu podstawowej płynności i możliwości prowadzenia działalności mogły one uniknąć upadłości i kontynuować działalność gospodarczą. Z założenia układ zawierany z wierzycielami, w tym z instytucjami publicznymi, takimi jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych czy chociażby organy podatkowe ma stanowić realne narzędzie oddłużenia i szansę na nowy początek dla przedsiębiorcy.

Z praktyki postępowań restrukturyzacyjnych wynika, że zdarzają się propozycje układowe, w których w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami przewidziano umorzenie odsetek od należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tak błędne sformułowanie układu, mimo dobrej woli przedsiębiorcy oraz doradcy restrukturyzacyjnego pełniącego rolę organu nadzoru nad przebiegiem postępowania, skutkuje odmową jego zatwierdzenia przez sąd i uniemożliwia skuteczne przeprowadzenie postępowania. Zjawisko to wskazuje na potrzebę jasnych i jednolitych wytycznych w zakresie przygotowywania propozycji układowych obejmujących zobowiązania publicznoprawne.

W konsekwencji postępowania restrukturyzacyjne zamiast realizować swoje ustawowe cele, w praktyce często nie przynoszą zakładanych efektów w odniesieniu do zobowiązań publicznoprawnych. Wynika to chociażby z błędnego formułowania układów, w tym przewidywania umorzenia odsetek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co jest niezgodne z obowiązującymi przepisami.

Warto również zwrócić uwagę na praktykę organów podatkowych, które zgodnie z obowiązującymi przepisami posiadają możliwość umarzania zarówno należności głównych, jak i odsetek od zobowiązań podatkowych. Niemniej jednak w postępowaniach restrukturyzacyjnych organy te w zdecydowanej większości postępowań odmawiają oddania głosu za układem w każdym postępowaniu, w którym doszłoby do umorzenia części wierzytelności głównej, uzależniając swoje stanowisko od żądania traktowania ich w sposób analogiczny do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tj. bez uwzględniania umorzeń. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której głosy organów podatkowych przesądzają o braku zawarcia układu, co dodatkowo ogranicza skuteczność restrukturyzacji i podważa jej ustawowy cel.

W dalszej kolejności wskazać należy, iż w toku prowadzonych postępowań restrukturyzacyjnych dochodzi niekiedy do sytuacji, w których w propozycjach układowych pojawiają się oczywiste omyłki pisarskie bądź uchybienia o charakterze redakcyjnym, niemające istotnego znaczenia dla treści i skutków prawnych układu. Aktualnie tego rodzaju uchybienia co do zasady skutkują odmową zatwierdzenia układu przez sąd, co prowadzi do uniemożliwienia przedsiębiorcy kontynuowania działalności przy jednoczesnej ochronie interesów wierzycieli. Wydaje się celowe rozważenie wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych, które upoważniałyby sąd restrukturyzacyjny do korygowania z urzędu oczywistych omyłek pisarskich w propozycjach układowych na etapie ich zatwierdzania, bez konieczności wydawania postanowienia w przedmiocie odmowy zatwierdzenia układu.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

Czy ministerstwo planuje opracowanie jednolitych wytycznych dotyczących przygotowywania propozycji układowych obejmujących wierzytelności publicznoprawne, tak aby ograniczyć ryzyko składania propozycji sprzecznych z obowiązującymi przepisami i minimalizować ryzyko odmowy zatwierdzenia układu przez sąd?

Czy ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów, które zwiększyłyby przewidywalność i jednolitość oceny propozycji układowych przez wierzycieli publicznoprawnych, tak aby postępowania restrukturyzacyjne mogły pełnić swoją ustawową funkcję w ochronie przedsiębiorców i miejsc pracy?

Jakie konkretne działania zostały dotychczas podjęte, aby ograniczyć sytuacje, w których niewłaściwe sformułowanie propozycji układowych w zakresie zobowiązań wobec ZUS uniemożliwia przeprowadzenie przedsiębiorcy efektywnego postępowania restrukturyzacyjnego zakończonego postanowieniem w przedmiocie zatwierdzenia układu?

Czy planowane są zmiany legislacyjne mające na celu zapewnienie, aby organy podatkowe w sposób bardziej elastyczny mogły korzystać z przysługujących im uprawnień do umarzania należności głównych i odsetek, tak aby ich stanowisko nie powodowało automatycznie braku możliwości zawarcia układu restrukturyzacyjnego i realizacji jego ustawowego celu?

Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań prawnych umożliwiających sądowi restrukturyzacyjnemu prostowanie z urzędu oczywistych omyłek pisarskich lub uchybień redakcyjnych w propozycjach układowych, w sytuacji gdy nie mają one wpływu na treść i skuteczność układu?