Interpelacja w sprawie działalności warsztatów terapii zajęciowej w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12509
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie działalności warsztatów terapii zajęciowej w Polsce
Zgłaszający: Katarzyna Sójka, Fryderyk Sylwester Kapinos, Agnieszka Górska, Magdalena Filipek-Sobczak, Jan Mosiński, Lidia Czechak, Bożena Borys-Szopa, Anna Dąbrowska-Banaszek, Agnieszka Ścigaj, Stanisław Szwed
Data wpływu: 25-09-2025
Szanowna Pani Minister,
w Polsce funkcjonuje około 740 warsztatów terapii zajęciowej (WTZ), w których wsparcie otrzymuje około 30 tysięcy dorosłych osób z niepełnosprawnością, głównie intelektualną. Zatrudniają one około 11 tysięcy wykwalifikowanych pracowników. Odgrywają kluczową rolę w procesie rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami. Warsztaty te od lat stanowią istotne ogniwo wsparcia, jednak zmagają się z szeregiem problemów, które wymagają pilnych rozwiązań legislacyjnych oraz finansowych.
Postulaty zgłaszane przez pracowników i uczestników WTZ:
1. Zwiększenie finansowania WTZ - konieczne jest stopniowe podnoszenie algorytmu na uczestnika WTZ, w sposób powiązany z ustawowym wzrostem minimalnego wynagrodzenia. W 2007 roku kwota na jednego uczestnika stanowiła 130% minimalnego wynagrodzenia, podczas gdy obecnie jest to jedynie 69%. Taki spadek realnej wartości finansowania negatywnie wpływa na jakość świadczonych usług oraz stabilność funkcjonowania warsztatów.
2. Uregulowanie statusu pracowników WTZ - większość zatrudnionych osób to terapeuci zajęciowi, którzy podlegają ustawie o niektórych zawodach medycznych. Tymczasem obowiązujące rozporządzenia przewidują zatrudnianie instruktorów terapii zajęciowej. Powoduje to niejasności prawne i brak spójności w zakresie statusu zawodowego i uprawnień pracowników.
3. Zaliczenie pracy w WTZ do pracy w szczególnych warunkach - uzasadnione jest przyznanie dodatkowych świadczeń pracownikom WTZ. Wysoko wykwalifikowana kadra często opuszcza warsztaty na rzecz szkół specjalnych, gdzie praca z tą samą grupą osób z niepełnosprawnościami wiąże się z lepszymi warunkami: mniejszym wymiarem godzin, wyższym wynagrodzeniem, dodatkowymi urlopami czy uprawnieniami z tytułu pracy w warunkach szkodliwych. Brak takich rozwiązań w systemie WTZ powoduje drenaż kadr i osłabia jakość opieki nad uczestnikami.
4. Ujednolicenie i dostosowanie prawa - konieczne jest wprowadzenie rozwiązań legislacyjnych, które ujednolicą regulacje dotyczące WTZ i zwiększą efektywność ich działania. Brak spójności w obowiązujących przepisach prowadzi do licznych trudności organizacyjnych i finansowych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Czy ministerstwo planuje powiązać wysokość finansowania uczestnika WTZ z minimalnym wynagrodzeniem w taki sposób, aby przywrócić realną wartość wsparcia do poziomu sprzed kilkunastu lat?
2. Czy planowane są prace legislacyjne mające na celu jednoznaczne uregulowanie statusu zawodowego pracowników WTZ, w szczególności terapeutów zajęciowych?
3. Czy rozważane jest zaliczenie pracy w WTZ do pracy w szczególnych warunkach oraz wprowadzenie dodatkowych świadczeń dla pracowników tych instytucji?
4. Jakie działania planuje ministerstwo w celu ujednolicenia i uproszczenia przepisów dotyczących funkcjonowania WTZ?
Z poważaniem
Katarzyna Sójka
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maja Nowak
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (19)
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21464 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.491.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12509 Pani Posłanki Katarzyny Sójki wraz z grupą posłów,
w sprawie działalności warsztatów terapii zajęciowej w Polsce, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.)
i rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie algorytmu
przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1605, z późn. zm.) nie ma
możliwości uzależnienia podziału środków algorytmowych od minimalnego wynagrodzenia.
W § 5 ust. 2-4 ww. rozporządzenia określono wysokość kwoty dofinansowania rocznego
pobytu osoby z niepełnosprawnością zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia
niepełnosprawności zatrudnionej w Zakładzie Aktywności Zawodowej (ZAZ) oraz wysokość
kwoty na dofinansowanie kosztów rocznego pobytu jednego uczestnika w Warsztacie
Terapii Zajęciowej (WTZ).
Powiązanie finansowania WTZ z wysokością minimalnego wynagrodzenia jest niezasadne,
ponieważ kwestie te reguluje przywołany akt wykonawczy do ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przedstawiona
propozycja wymagałaby całościowej zmiany finansowania WTZ, a w konsekwencji zmiany
wzoru algorytmu w dotychczasowym kształcie. Jej przyjęcie skutkowałoby znaczącym
wzrostem wydatków PFRON w zakresie finansowania samorządów powiatowych.
Szacunkowy koszt zwiększenia finansowania WTZ w 2026 r. wyniósłby dodatkowo ok. 700
mln zł.
W art. 2 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych przedstawiona została definicja najniższego wynagrodzenia. Zgodnie
z tym przepisem „najniższe wynagrodzenie oznacza minimalne wynagrodzenie za pracę
obowiązujące w grudniu roku poprzedniego”. Podczas corocznego ustalania planu
finansowego funduszu istniałoby zatem ryzyko niedoszacowania wielkości finansowych
przeznaczonych na WTZ w związku z brakiem określenia minimalnego wynagrodzenia na
kolejny rok budżetowy. Do wyliczeń musiałyby zostać przyjęte jedynie założenia
prognozowane. Ewentualne niedoszacowanie zobowiązań wobec WTZ w projekcie budżetu
na dany rok może skutkować koniecznością ograniczania wydatków na pozostałe zadania
stanowiące kompetencje jednostek samorządu terytorialnego, co oznacza dla osób
z niepełnosprawnościami utrudnienia w dostępie do środków redystrybuowanych przez
samorządy.
Należy również podkreślić, że propozycja powiązania finansowania WTZ z wysokością
minimalnego wynagrodzenia za pracę nie obejmuje zakładów aktywności zawodowej (ZAZ),
-- 1 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
które również postulowały zmiany w tym zakresie, i do których również stosuje się wzór
obliczania rocznej kwoty zobowiązań, określony w rozporządzeniu w sprawie algorytmu
przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
samorządom wojewódzkim i powiatowym. Przy założeniu uwzględnienia ZAZ w propozycji
zmiany szacunkowy koszt zwiększenia ich finansowania w 2026 r. wyniósłby kolejne 160
mln zł.
Proponowane zmiany skutkować będą koniecznością poniesienia przez PFRON
dodatkowych i nieplanowanych wydatków związanych z modyfikacjami np. systemów
informatycznych.
Wprowadzenie stałego mechanizmu corocznej waloryzacji kwoty dofinansowania,
niezależnie od sytuacji finansowej PFRON, wiązałoby się z istotnym ryzykiem dla stabilności
finansowej funduszu. W perspektywie wieloletniej mogłoby to prowadzić do ograniczenia
możliwości finansowania innych form wsparcia kierowanych bezpośrednio do osób
z niepełnosprawnościami. Należy bowiem zauważyć, że już obecnie występuje istotna skala
niezaspokojonych w tym zakresie potrzeb – według danych PFRON w 2025 r. wyniosły one
ok. 750 mln zł.
Należy zwrócić też uwagę na szczególny wymiar wysokości minimalnego wynagrodzenia za
pracę. Prawo pracownika do otrzymywania wynagrodzenia za pracę w godziwej wysokości
stanowi jedną z kluczowych zasad prawa pracy (art. 13 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.
Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.), zwanej dalej „Kodeksem pracy”).
Minimalne wynagrodzenie za pracę pełni funkcję ochronną, gwarantując minimalny poziom
zarobków każdemu pracownikowi, niezależnie od posiadanych kwalifikacji, zaszeregowania
osobistego, a także składników wynagrodzenia, systemu i rozkładu czasu pracy
stosowanych u danego pracodawcy, jak również szczególnych właściwości czy warunków
świadczenia pracy. Minimalne wynagrodzenie odgrywa istotną rolę w ograniczaniu ubóstwa
i zmniejszaniu nierówności dochodowych, chroni też pracowników przed przypadkami
niesprawiedliwego wycenienia wykonywanej przez nich pracy.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu
za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773) wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz
minimalnej stawki godzinowej są przedmiotem corocznych negocjacji przedstawicieli strony
rządowej, strony pracowników oraz strony pracodawców na forum Rady Dialogu
Społecznego. Zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę znacząco wpływają
na wydatki związane z finansowaniem składek i świadczeń ustalanych w oparciu o
minimalne wynagrodzenie na podstawie odrębnych przepisów.
Wprowadzanie do aktów prawnych mechanizmów automatycznej waloryzacji wszelkiego
rodzaju świadczeń, uposażeń, dopłat itp., która byłaby uzależniona od zmian wysokości
minimalnego wynagrodzenia za pracę, jest w związku z tym niewskazane ze względu na
systemowe znaczenie minimalnego wynagrodzenia, a także skutki finansowe takich działań
(m.in. niekontrolowany wzrost wydatków, czy trudności w planowaniu budżetu, w tym
przypadku PFRON).
Aktualnie nie są prowadzone prace nad wprowadzeniem mechanizmu waloryzacji kwoty
dofinansowania kosztów rocznego pobytu uczestnika w WTZ.
Niezależnie od tego, w obliczu napływających ze środowiska WTZ sygnałów, iż zwiększony
wcześniej poziom dofinansowania rocznego pobytu uczestnika w WTZ w dalszym ciągu nie
pokrywa wszystkich kosztów działalności ponoszonych przez jednostki, w drugiej połowie
-- 2 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2025 r. podjęto prace skutkujące przyjęciem przez Radę Ministrów 27 lutego 2026 r.
rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania
środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom
wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. poz. 260). Dofinansowanie rocznego pobytu jednego
uczestnika WTZ podniesiono tym samym do 38 496 zł roku bieżącym i w latach następnych.
Zmiana ta pozwoli zminimalizować rotację pracowników w warsztatach terapii zajęciowej,
uwzględniając przy tym możliwości finansowe PFRON i konieczność realizacji przez ten
fundusz również innych zadań wynikających z ustawy.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na bieżąco monitoruje
sytuację warsztatów terapii zajęciowej i nie wyklucza podejmowania dalszych działań w tym
zakresie, adekwatnie do możliwości finansowych funduszu oraz zidentyfikowanych potrzeb
systemowych.
Odnosząc się do drugiego z zadanych pytań zwracam uwagę, że zgodnie z § 13 ust. 1
rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r.
w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2284) pracownikami
warsztatu terapii zajęciowej są: kierownik warsztatu, specjaliści do spraw rehabilitacji lub
rewalidacji oraz instruktorzy terapii zajęciowej. Ponadto, zgodnie z § 13 ust. 2 ww.
rozporządzenia, w warsztacie zatrudnia się psychologa oraz w zależności od potrzeb
pielęgniarkę lub lekarza, pracownika socjalnego, instruktora zawodu i inne osoby niezbędne
do prawidłowego funkcjonowania warsztatu. Zatrudnienie w warsztacie terapii zajęciowej
kierownika warsztatu, specjalistów do spraw rehabilitacji lub rewalidacji, instruktorów
terapii zajęciowej oraz psychologa jest obligatoryjne.
Instruktor terapii zajęciowej, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 3 wspomnianego
rozporządzenia jest nazwą stanowiska pracy i określenie to nie jest tożsame z terminologią
określającą zawód terapeuty zajęciowego, o którym mowa m.in. w ustawie z dnia 17
sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1730). Na
stanowisku instruktora terapii zajęciowej może być zatrudniona osoba mająca również
kwalifikacje terapeuty zajęciowego.
W warsztacie terapii zajęciowej można zatem zatrudnić terapeutę zajęciowego (na
podstawie § 13 ust. 2 pkt 4 ww. rozporządzenia), o ile jest on niezbędny do prawidłowego
funkcjonowania warsztatu.
Odnośnie do wynagrodzeń pracowników WTZ informuję, że katalog kosztów działalności
warsztatu, które mogą być dofinansowywane ze środków PFRON określono w § 19 ust. 1
rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r.
w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2284). W przepisie ujęto m.in.
koszty wynagrodzenia pracowników warsztatu, należnych od pracodawcy składek na ich
ubezpieczenia społeczne, a także składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych
Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Solidarnościowy oraz odpisów na zakładowy fundusz
świadczeń socjalnych (w przypadku ich ponoszenia), a także koszty wpłat podstawowych
i dodatkowych do pracowniczych planów kapitałowych w rozumieniu ustawy z dnia 4
października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. z 2026 r. poz. 192),
finansowanych przez warsztat. Zgodnie § 13 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warsztatów
terapii zajęciowej kierownika i pracowników WTZ zatrudnia jednostka prowadząca
warsztat. W świetle Kodeksu pracy to pracodawca zobowiązany jest do wypłaty
wynagrodzeń i to on decyduje o ich składnikach i wysokości. Zgodnie z art. 183c § 2
Kodeksu pracy wynagrodzenie obejmuje wszystkie składające się na nie składniki, bez
-- 3 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą przyznawane
pracownikom w formie pieniężnej lub innej niż pieniężna. Obowiązujące przepisy dają zatem
pracodawcy swobodę w prowadzeniu zakładowej polityki płac i odpowiedniego
wynagradzania pracowników, stosownie do potrzeb i możliwości finansowych jednostki,
która warsztat prowadzi.
Propozycję zagwarantowania dodatkowego urlopu pracownikom WTZ, którzy pracują
bezpośrednio z uczestnikami warsztatów, ujęto w „Standardach funkcjonowania WTZ”1,
była ona też przedmiotem rozmów z przedstawicielami Ogólnopolskiego Forum WTZ,
spotkań z przedstawicielami środowiska warsztatów oraz prekonsultacji wybranych
rozwiązań ze standardów, które odbyły się w kwietniu i maju 2025 r. Rozwiązanie
analizowano też pod kątem jego skutków w odniesieniu do innych jednostek prowadzących
działania na rzecz osób z niepełnosprawnościami. W trakcie prac analitycznych
wskazywano, że prawo korzystania z dodatkowego wymiaru urlopu wypoczynkowego
powinno przysługiwać również pracownikom innych instytucji, którzy udzielają wsparcia
osobom z niepełnosprawnościami, zatrudnionym np. w środowiskowych domach
samopomocy, zakładach aktywności zawodowej czy domach pomocy społecznej. Pojawiały
się również głosy, że dodatkowy wymiar urlopu dla pracowników WTZ może zaburzyć
logistykę pracy w tych placówkach i powodować obciążenie dla pozostałej kadry, co może
doprowadzić do obniżenia jakości zajęć prowadzonych w WTZ. Organizacja pracy
w jednostce, której niemal wszyscy pracownicy byliby uprawnieni do dodatkowego urlopu,
poza trudnościami natury logistycznej, generowałaby dodatkowe koszty ze względu na
konieczność zwiększenia personelu placówek.
W kwestii wpisania WTZ do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.
z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.) jako podmiotów reintegracji społecznej należy wskazać, że
zagadnienia reintegracji społecznej wiążą się głównie z działalnością podmiotów ekonomii
społecznej prowadzoną na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii
społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 806) oraz centrów/klubów integracji społecznej, która
prowadzona jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu
socjalnym (Dz.U. z 2025 r. poz. 83). Ustawa o pomocy społecznej nie reguluje działania tych
podmiotów.
Środowisko osób reprezentujących WTZ postuluje również uznanie tych placówek za
ośrodki wsparcia w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Ośrodki wsparcia są
jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej tworzonymi przez jednostki samorządu
terytorialnego (gminy i powiaty) celem realizacji zadań określonych w ustawie o pomocy
społecznej - zarówno zadań własnych tworzących je samorządów (np. przez dzienne domy
pomocy, domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schroniska dla osób
bezdomnych z usługami opiekuńczymi i bez usług opiekuńczych), jak i zleconych z zakresu
administracji rządowej (ośrodki wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi). Należy
zauważyć, że choć co do zasady ośrodki wsparcia są jednostkami organizacyjnymi pomocy
społecznej dziennego pobytu, to mogą być w nich prowadzone miejsca całodobowe
okresowego pobytu. Usługi świadczone w ośrodkach wsparcia mogą zostać przyznane
osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej
1 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia
wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/ .
-- 4 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Ośrodki te należą więc
do systemu pomocy społecznej i ich rola różni się od tej przypisanej jednostkom tworzonym
na podstawie przepisów innych ustaw.
Szczególna forma ośrodka wsparcia funkcjonująca w systemie pomocy społecznej –
środowiskowy dom samopomocy – często porównywana jest z warsztatami terapii
zajęciowej. Podkreślić jednak trzeba, że placówki tego typu udzielają wsparcia osobom
z zaburzeniami psychicznymi, które w wyniku upośledzenia niektórych funkcji organizmu
lub zdolności adaptacyjnych wymagają przy zwiększaniu samodzielności życiowej pomocy
w środowisku rodzinnym i społecznym. Środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi
w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów
umiejętności społecznych polegających na nauce, rozwijaniu lub utrzymywaniu zdolności
wykonywania codziennych czynności pozwalających na sprawne uczestniczenie w życiu
społecznym.
Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie
zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2024 r. poz. 917) środowiskowy dom samopomocy jest
jednostką organizacyjną pomocy społecznej, która organizuje na obszarze swojego działania
oparcie społeczne2 dla osób, które z powodu choroby psychicznej lub upośledzenia
umysłowego zmagają się z poważnymi trudnościami w życiu codziennym. Ośrodki wsparcia
dla osób z zaburzeniami psychicznymi prowadzone są w trybie realizacji zadań zleconych
z zakresu administracji rządowej przez gminy i powiaty. Pozostałe ośrodki wsparcia
finansowane są w ramach zadań własnych tych jednostek. Z uwagi na charakter i cel
działalności ośrodków wsparcia przyjęcie proponowanej przez środowisko WTZ zmiany do
ustawy o pomocy społecznej jest niezasadne, gdyż powodowałoby szereg komplikacji
natury zarówno systemowej, jak i organizacyjnej.
Odnośnie do uznania pracy w WTZ za pracę w szczególnych warunkach informuję, iż pojęcia
pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wprowadzono w celu
ustalenia prac uzasadniających przejście na wcześniejszą emeryturę. Definicja i wykaz prac
w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze zawarte w art. 3 ust. 1 i ust. 3
ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696,
z późn. zm.) są efektem szczegółowej dyskusji, jaką prowadzono nad projektem tego aktu
w zespołach problemowych Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych oraz
w trakcie prac parlamentarnych z udziałem ekspertów z zakresu medycyny i ochrony pracy.
W pracach wykorzystano wiele opinii i analiz uznanych ośrodków naukowo-badawczych.
Ostatecznie, stosując obiektywne kryteria medyczne, sporządzono wykazy prac
w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze, które załączono do ustawy
o emeryturach pomostowych. W wykazach nie znalazły się prace wykonywane w WTZ.
Ustawa o emeryturach pomostowych była trzykrotnie merytorycznie badana - w tym
w zakresie zgodności z Konstytucją definicji zawartych w jej art. 3 ust. 1-3 i kompletności
załączników nr 1 i 2 - przez Trybunał Konstytucyjny, który orzeczeniami z dnia 16 marca
2010 r. Sygn. akt K 17/09, 25 listopada 2010 r. Sygn. akt K 27/09 oraz 3 marca 2011 r.
Sygn. akt K 23/09 orzekł o jej zgodności z Konstytucją RP.
2 Zgodnie z przepisami przywołanej ustawy oparcie społeczne polega na podtrzymywaniu i rozwijaniu umiejętności
niezbędnych do samodzielnego, aktywnego życia, organizowaniu w środowisku społecznym pomocy ze strony
rodziny, innych osób, grup, organizacji społecznych oraz instytucji, a także na udzielaniu pomocy finansowej,
rzeczowej oraz innych świadczeń na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej.
-- 5 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy podkreślić, że z wielu rodzajów prac związanych z opieką i terapią osób
z niepełnosprawnościami za prace o szczególnym charakterze, które uprawniają do
emerytury pomostowej uznano jedynie „prace personelu sprawującego opiekę nad
mieszkańcami domów pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych,
niepełnosprawnych intelektualnie dzieci i młodzieży lub dorosłych, zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej”3. Nie ma zatem przesłanek, aby prace
wykonywane w WTZ uznać za prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym
charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.
Aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowywane są
rozwiązania wzmacniające jakość i skuteczność działań realizowanych przez warsztaty
terapii zajęciowej zakładające wdrożenie Standardów funkcjonowania WTZ, które wpisują
się w założenia działania IV 1.4. Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-
2030 pn. „Poprawa funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej”.
Ze względu na różnorodne stanowiska i oczekiwania dotyczące zmian w funkcjonowaniu
WTZ prowadzony jest szeroki dialog z przedstawicielami środowiska ww. placówek pobytu
dziennego. Standardy wraz z projektami rozwiązań prawnych są przedmiotem rozmów
z przedstawicielami warsztatów terapii zajęciowej. Jednocześnie w kwietniu i maju 2025 r.
odbyły się prekonsultacje wybranych rozwiązań ze Standardów.
Do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano założenia projektu
ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (UD348) w zakresie wprowadzenia standardów dla WTZ. W styczniu
br. poprosiłam przedstawicieli warsztatów terapii zajęciowej o zgłoszenie uwag do projektu.
W związku z tym, że najwięcej zastrzeżeń dotyczyło zapisu ograniczającego okres pobytu
uczestników w WTZ do czasu przeprowadzenia 3 ocen kompleksowych, zdecydowałam
o rezygnacji z tego rozwiązania. Projekt ustawy będzie szeroko konsultowany
z przedstawicielami środowiska WTZ i osób z niepełnosprawnościami na kolejnych etapach
jego procedowania.
Spotkanie z przedstawicielami WTZ i członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw
Osób Niepełnosprawnych, w ramach powołanego uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady
Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 10 lutego 2026 r. doraźnego
Zespołu problemowego zajmującego się warsztatami terapii zajęciowej, odbyło się 3 marca
br. Omawiano na nim propozycje zmian ujęte w ww. projekcie ustawy. Kolejne spotkanie
z przedstawicielami ww. zespołu odbyło się 29 kwietnia br.
W najbliższym czasie planowane są kolejne spotkania z przedstawicielami WTZ i członkami
Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych w ramach
wspomnianego zespołu problemowego. Tempo prac nad ww. projektem ustawy
uzależnione jest m.in. od wypracowania rozwiązań odpowiadających na oczekiwania
środowiska osób z niepełnosprawnościami, ich opiekunów jak i kadry zatrudnionej w WTZ.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
3 Zob. pkt 22 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.
-- 6 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 7 of 7 --